Ngài Gió Tây Nam đã giữ đúng lời hứa. Sau chuyến viếng thăm trọng đại kể trên, ngài không bao giờ đặt chân đến Thung lũng Kho báu nữa; và tệ hơn thế, ngài có sức ảnh hưởng lớn đến nỗi họ hàng của mình là các vị Gió Tây nói chung, lại thêm việc tận dụng sức ảnh hưởng ấy một cách hiệu quả, khiến tất cả bọn họ đều có chung một lối hành xử. Thế là chẳng một giọt mưa nào rơi xuống thung lũng từ năm này qua tháng khác. Mặc cho vạn vật vẫn xanh tươi và phát triển ở vùng đồng bằng bên dưới, di sản của ba anh em giờ đây chỉ là một bãi hoang mạc. Nơi từng là mảnh đất màu mỡ nhất vương quốc nay đã biến thành những đụn cát đỏ di động, và ba anh em, không thể tiếp tục chống chọi với bầu trời khắc nghiệt, đành tuyệt vọng từ bỏ phần đất gia tài vô giá trị của mình để tìm kiếm kế sinh nhai giữa chốn đô thành và người dân vùng đồng bằng. Toàn bộ tiền bạc của họ đã cạn sạch, chẳng còn lại gì ngoài mấy món đồ bằng vàng cổ kỹ lạ mắt, những tàn tích cuối cùng từ khối tài sản phi nghĩa.
Schwartz bảo Hans khi họ bước vào thành phố lớn: "Hay là chúng ta chuyển sang nghề thợ kim hoàn đi. Đó là một nghề ma lanh kiếm ăn được; chúng ta có thể trộn thật nhiều đồng vào vàng mà không ai phát hiện ra."
Ý kiến này được tán thành là vô cùng tuyệt vời; họ thuê một cái lò luyện và bắt đầu làm thợ kim hoàn. Nhưng có hai chi tiết nhỏ ảnh hưởng đến công việc làm ăn của họ: thứ nhất, mọi người không chấp nhận thứ vàng pha đồng; thứ hai, hai người anh lớn, cứ mỗi khi bán được món đồ nào, là lại để mặc chú bé Gluck canh lò còn họ thì đi đến quán rượu ngay bên cạnh để uống cạn số tiền kiếm được. Cứ thế, họ ném hết số vàng đi mà chẳng kiếm đủ tiền để mua thêm, và cuối cùng bị túng quẫn đến mức chỉ còn lại một cái cốc uống nước lớn. Đây là chiếc cốc mà một người bác đã tặng cho chú bé Gluck, món đồ mà chú vô cùng yêu quý và dù chết cũng không chịu rời xa, dẫu chú chưa bao giờ dùng nó để uống gì ngoài sữa và nước lã. Trông chiếc cốc thực sự rất kỳ lạ. Quai cầm được tạo thành từ hai lọn tóc vàng óng ả, được uốn tỉa tinh tế đến mức trông giống lụa hơn là kim loại, và những lọn tóc ấy rủ xuống hòa lẫn với bộ râu quai nón cũng được chế tác vô cùng tinh xảo, bao quanh và tô điểm cho một khuôn mặt nhỏ nhắn dữ tợn làm bằng thứ vàng đỏ rực tưởng chừng không gì sánh nổi, nằm ngay chính diện chiếc cốc, với một cặp mắt nhìn như thể đang kiểm soát toàn bộ chu vi xung quanh. Thật không thể uống nước từ chiếc cốc mà lại không bị ánh nhìn đăm đăm từ khóe mắt ấy xoáy vào, và Schwartz từng quả quyết rằng có lần, sau khi nốc cạn mười bảy cốc đầy rượu vang vùng Rhenish, hắn đã thấy chúng chớp mắt! Khi đến lượt chiếc cốc bị đem đi nấu chảy thành thìa, trái tim tội nghiệp của chú bé Gluck như tan nát; nhưng hai người anh chỉ cười nhạo chú, ném thẳng chiếc cốc vào nồi luyện rồi lảo đảo bước ra quán rượu, để mặc chú, như mọi khi, rót vàng ra khuôn thành từng thỏi khi đã nấu xong.
Khi họ đã đi rồi, Gluck liền đưa mắt nhìn lần cuối người bạn cũ trong nồi luyện. Mái tóc bồng bềnh đã biến mất hoàn toàn; chẳng còn lại gì ngoài chiếc mũi đỏ và đôi mắt lấp lánh, trông còn có vẻ hiểm ác hơn trước. Gluck thầm nghĩ: "Cũng dễ hiểu thôi, sau khi bị đối xử thế này." Chú thẫn thờ lê bước ra cửa sổ, ngồi xuống để hứng lấy luồng gió chiều trong lành và trốn tránh hơi nóng phả ra từ lò luyện. Số là khung cửa sổ này nhìn thẳng ra dãy núi mà như tôi đã kể với các bạn trước đây, nằm bao trùm Thung lũng Kho báu, đặc biệt là ngọn núi nơi Sông Vàng bắt nguồn. Lúc đó vừa lúc hoàng hôn buông xuống, và khi Gluck ngồi xuống bên cửa sổ, chú nhìn thấy những vách đá trên đỉnh núi ngập chìm trong sắc đỏ thẫm và tím biếc của ánh chiều tà; có những dải mây rực rỡ tựa lưỡi lửa đang bốc cháy và uốn lượn xung quanh; và dòng sông, rực rỡ hơn tất cả, đổ xuống từ vách đá này sang vách đá khác thành một cột nước uốn lượn bằng vàng ròng, với một chiếc cầu vồng kép tím ngắt trải rộng bắc ngang, lúc lóe lên lúc lại mờ đi giữa những làn hơi nước mịt mù.
Gluck ngẩn ngơ ngắm nhìn một lúc rồi cất tiếng kêu lên: "A, giả sử con sông ấy thực sự hoàn toàn bằng vàng, thì thật là tuyệt biết bao."
Một giọng nói trong trẻo, lanh lảnh vang lên sát bên tai chú: "Không đâu, hỡi Gluck."
Gluck giật nảy mình kêu lên: "Trời ơi, cái gì thế?" Chẳng có ai ở đó cả. Chú ngó quanh phòng, nhìn xuống gầm bàn và quay lại phía sau không biết bao nhiêu lần, nhưng tuyệt nhiên chẳng có một bóng người, và chú lại ngồi xuống bên cửa sổ. Lần này chú không nói thành lời, nhưng vẫn không sao kìm được suy nghĩ rằng sẽ thật tiện lợi biết bao nếu con sông ấy thực sự toàn bằng vàng.
Cùng giọng nói lúc nãy, nhưng vang to hơn trước, cất lên: "Hoàn toàn không, cậu nhóc ạ."
Gluck lại kêu lên: "Trời đất quỷ thần ơi, cái gì thế này?" Chú lại nhìn vào mọi góc phòng và các tủ đựng đồ, rồi bắt đầu quay vòng vòng nhanh hết mức có thể ở giữa phòng vì nghĩ rằng có ai đang đứng sau lưng mình, thì giọng nói ấy lại vang lên bên tai chú. Lần này nó đang hát, vô cùng vui vẻ, "Lala-lira-la"—chẳng có lời nào cả, chỉ là một giai điệu dịu dàng, tuôn trào, sôi sục, tựa như tiếng nước reo trong ấm đang sôi. Gluck nhìn ra ngoài cửa sổ; không, âm thanh đó chắc chắn phát ra trong nhà. Lên lầu rồi xuống nhà; không, nó đích thị phát ra từ ngay căn phòng này, mỗi lúc một dồn dập và trong trẻo hơn: "Lala-lira-la." Bỗng nhiên Gluck chợt nhận ra âm thanh hình như lớn hơn ở gần phía lò luyện. Chú chạy đến miệng lò và ngó vào. Quả nhiên chú đoán không sai; âm thanh hình như không chỉ phát ra từ lò mà còn từ chính chiếc nồi nấu. Chú mở nắp ra và hoảng hốt lùi phắt lại, bởi chiếc nồi quả thật đang cất tiếng hát! Chú đứng chết trân ở góc phòng xa nhất, hai tay giơ lên và há hốc mồm trong một hai phút, cho đến khi tiếng hát ngừng lại và giọng nói cất lên rõ mồn một, rành mạch.
Giọng nói cất lên: "Này!"
Gluck không đáp lời.
Chiếc nồi lại lên tiếng: "Này! Cậu Gluck."
Gluck dồn hết can đảm, bước thẳng đến chiếc chén nung, nhấc nó ra khỏi lò và nhìn vào trong. Số vàng đã tan chảy hoàn toàn và bề mặt phẳng lặng, sáng bóng như mặt nước sông, thế nhưng thay vì phản chiếu khuôn mặt của chú bé Gluck, khi nhìn vào, chú lại thấy từ bên dưới lớp vàng, chiếc mũi đỏ và đôi mắt sắc bén của người bạn cũ trên chiếc cốc đang nhìn đăm đăm vào mình, đỏ hơn và sắc lẹm hơn gấp ngàn lần so với những gì chú từng thấy trong đời.
Giọng nói từ trong nồi lại vang lên: "Nào, cậu Gluck, tôi ổn cả rồi; hãy rót tôi ra đi."
Nhưng Gluck quá đỗi kinh ngạc nên chẳng làm được gì cả.
Giọng nói có vẻ hơi bực bội: "Tôi bảo hãy rót tôi ra cơ mà."
Gluck vẫn chôn chân tại chỗ, không sao động đậy nổi.
Giọng nói đầy phẫn nộ cất lên: "Cậu CÓ chịu rót tôi ra không? Tôi nóng lắm rồi đây."
Bằng một nỗ lực cực lớn, Gluck lấy lại được quyền cử động của chân tay, cầm lấy chiếc chén nung và nghiêng nó sang một bên để rót vàng ra. Thế nhưng thay vì một dòng chất lỏng chảy xuống, thứ chui ra đầu tiên là một đôi chân nhỏ xíu xinh xắn màu vàng, tiếp theo là vạt áo, rồi đến một đôi tay chống nạnh, và cuối cùng là cái đầu quen thuộc của người bạn trên chiếc cốc—tất cả những bộ phận ấy, vừa tuôn ra vừa tự ráp lại với nhau, đứng bật dậy một cách đầy kiêu hãnh trên sàn nhà trong hình hài một tên lùn bằng vàng cao chừng một gang rưỡi.
Tên lùn vừa nói vừa duỗi thẳng hai chân rồi đến hai tay, sau đó lắc đầu lên xuống và quay tròn hết cỡ có thể trong suốt năm phút không ngừng nghỉ, dường như để kiểm tra xem các bộ phận trên cơ thể mình đã được lắp ráp đúng khớp chưa, trong khi Gluck đứng ngây người ngắm nhìn không thốt nên lời. Y mặc một chiếc áo chẽn xẻ rãnh dệt bằng chỉ vàng, với thớ vải tinh xảo đến mức ánh lên những sắc màu cầu vồng như trên bề mặt vỏ xà cừ; buông xõa qua lớp áo chẽn rực rỡ ấy là mái tóc và bộ râu uốn lượn kéo dài xuống tận gần mặt đất, tinh vi đến mức Gluck khó lòng nhận ra chúng kết thúc ở đâu, vì chúng trông như thể tan biến vào không khí. Tuy nhiên, các đường nét trên khuôn mặt lại hoàn toàn không được gọt giũa tỉ mỉ như vậy; chúng có phần thô kệch, làn da hơi ngả màu đồng, và biểu cảm toát lên sự bướng bỉnh cùng tính cách cực kỳ khó bảo của gã chủ nhân tí hon. Khi tên lùn đã tự kiểm tra xong xuôi, y quay phắt đôi mắt nhỏ xíu sắc lẹm về phía Gluck và trừng trừng nhìn chú một cách chậm rãi trong suốt một hai phút. Gã tí hon cất giọng: "Không đâu, hỡi cậu Gluck."
Đây quả thực là một cách bắt đầu cuộc trò chuyện đầy đột ngột và chẳng đầu chẳng đuôi. Quả thực có thể đoán rằng y đang nhắc đến dòng suy nghĩ của Gluck, thứ đã khơi gợi nên những lời phát biểu của gã tí hon vừa phát ra từ trong nồi; nhưng dù y có ám chỉ điều gì đi chăng nữa, Gluck hoàn toàn không có ý định tranh cãi về phán quyết ấy.
Gluck đáp lại với vẻ vô cùng hiền lành và ngoan ngoãn: "Thế ạ, thưa ngài?"
Tên lùn dứt khoát đáp: "Không, không đời nào." Nói đoạn, tên lùn kéo sụp chiếc mũ xuống tận chân mày và bước đi hai bước, mỗi bước dài ba thước, đi tới đi lui trong phòng, nhấc chân lên rất cao và dậm xuống sàn rất mạnh. Khoảng lặng này đã cho Gluck chút thời gian để trấn tĩnh lại tâm trí, và vì không thấy có lý do gì lớn để tỏ ra sợ hãi vị khách tí hon của mình, đồng thời cảm thấy sự tò mò đã lấn át nỗi kinh ngạc, chú liền đánh bạo hỏi một câu hỏi vô cùng nhạy cảm.
Gluck có phần ngập ngừng lên tiếng: "Xin lỗi ngài, có phải ngài là chiếc cốc của cháu không?"
Nghe vậy, gã tí hon liền quay phắt người lại, bước thẳng đến trước mặt Gluck và ưỡn ngực đứng thẳng người lên hết cỡ. Gã nhỏ giọng tuyên bố: "Ta chính là Vua của Sông Vàng." Nói rồi y lại quay người bước đi thêm hai bước dài chừng sáu thước, để có thời gian cho sự kinh hoàng mà lời tuyên bố này gây ra nơi người đối diện dần tan biến. Sau đó y lại bước đến trước mặt Gluck và đứng im lặng, như thể đang chờ đợi một lời bình luận nào đó về thông tin mình vừa chia sẻ.
Gluck quyết định dù thế nào đi nữa thì cũng phải nói điều gì đó. Gluck thưa: "Cháu kính chúc Bệ hạ vạn an."
Gã tí hon chẳng buồn đáp lại câu hỏi thăm lịch sự này, cất giọng truyền lệnh: "Hãy lắng nghe đây! Ta là vua của thứ mà các ngươi gọi là Sông Vàng. Hình hài mà ngươi nhìn thấy ta lúc trước là do sự độc ác của một vị vua hùng mạnh hơn gây ra, và chính ngươi vừa mới giải thoát ta khỏi những phép thuật của hắn. Những gì ta chứng kiến về ngươi và cách cư xử của ngươi đối với những người anh ác độc đã khiến ta sẵn lòng giúp đỡ ngươi; vì vậy, hãy chú ý lắng nghe những gì ta dặn dò. Bất cứ ai leo lên được đỉnh ngọn núi nơi ngươi nhìn thấy Sông Vàng chảy ra, rồi thả ba giọt nước thánh xuống dòng sông tại nguồn của nó, thì chỉ riêng người đó và duy nhất người đó, dòng sông sẽ biến thành vàng. Nhưng bất kỳ ai thất bại trong lần thử sức đầu tiên thì sẽ không thể thành công ở lần thứ hai, và nếu có ai thả nước ô uế xuống sông, dòng sông sẽ nhấn chìm kẻ đó và hắn sẽ biến thành một hòn đá đen." Nói dứt lời, Vua Sông Vàng quay người đi thẳng vào giữa tâm ngọn lửa rực cháy dữ dội nhất của lò luyện. Thân hình y chuyển sang màu đỏ, rồi trắng, trong suốt, chói lọi,—một ngọn lửa rực ánh sáng cường độ mạnh,—vươn lên, run rẩy, rồi biến mất. Vua Sông Vàng đã tan biến.
Gluck tội nghiệp chạy ra ngó lên ống khói tìm kiếm theo hướng ngài vừa đi, cất tiếng khóc oà: "Ôi! Ôi trời ơi, trời ơi là trời! Chiếc cốc của tôi! Chiếc cốc của tôi! Chiếc cốc của tôi!"