Sáng hôm sau, ngay đầu giờ, Rodolph Grancourt đã có mặt ở văn phòng đội trọng án hình sự của thành phố Versailles. Rõ ràng là anh ta đã bớt ngạo nghễ hơn những lần trước, và những nét mệt nhọc trên khuôn mặt chứng tỏ rằng anh ta đã trải qua một đêm đầy xáo động.

- Tôi… tôi nghĩ rằng tôi nợ ngài một lời giải thích, thưa chánh thanh tra, anh ta lúng búng, về mối quan hệ của tôi với Marie…

- Tôi nghe đây, - Beaumont trả lời, giọng hờ hững.

- Tôi… tôi đã có một mối quan hệ tình cảm với cô ấy. Từ vài tháng trước đây.

- Tôi có biết. Cô ấy đã nói cho tôi…

- Rất nhanh, cô ấy đã chia tay với tôi… Tôi thật sự bất bình về chuyện này và cứ tiếp tục tán tỉnh. Tôi vô cùng công phẫn khi thấy ngài qua lại với Marie. Lúc ngài gặp tôi ở nhà cô ấy tối hôm đó, tôi đến cầu xin Marie cho một cơ hội khác nữa… nhưng cô ấy…

Anh ta im bặt, và một tia cay đắng thoáng qua trong ánh mắt.

- Cô ấy hình như ở trong một trạng thái không bình thường… Cô ấy có một ánh mắt thật kỳ quặc, rồi sau đó, cô ấy bỗng bắt đầu nói, nửa tiếng Pháp, nửa tiếng Tây Ban Nha. Cô ấy gọi tôi là Bontemps, và đã cám ơn tôi vì đã cho cô ấy chùm chìa khoá… Tôi hỏi cô ấy nói về chùm chìa khoá nào, nhưng cô ấy lại hình như không nghe thấy tiếng tôi. Cô ấy tiếp tục nói về những chuyện kỳ lạ không thể hiểu nổi. Cô ấy nói rằng đó là nhờ có tôi Bontemps, người hầu thân cận nhất của đức Vua mà cô đã có thể tiến hành tốt đẹp cuộc trả thù. Cô ấy còn nói thêm rằng sẽ chẳng bao giờ quên điều đó, sau đó cô yêu cầu tôi ra khỏi những căn phòng của mình, bởi cô ấy muốn được nghỉ ngơi! Tôi không hiểu gì hết, tất cả những gì cô ấy kể cho tôi nghe. Chính lúc đó thì ngài tới. Tôi đã muốn bỏ đi ngay mà không tìm cách để hiểu cho tường tận… Sáng hôm sau tôi đã thử gọi cho cô ấy mà không sao liên lạc được. Rồi trung uý Martin đã thông báo cho tôi biết… những gì đã xảy ra… Như vậy, chính cô ấy đã giết hại những cô gái kia ư?

- Có thể nói là chính cô ấy mà lại không hoàn toàn là cô ấy… Khi cô ấy gây ra những tội ác này, là lúc cô ấy đã ở trong tình trạng mà ông đã chứng kiến tối hôm đó. Có nghĩa là cô ấy hình như bị chi phối bởi một nhân cách khác. Tôi không phải là bác sĩ tâm thần để phân tích chính xác lĩnh vực này, nhưng rõ ràng là cô ấy đã tự cho mình là phu nhân của Louis XIV, hoàng hậu Marie-Thérèse. Và rằng cô ấy đã đồng hoá tất cả những phụ nữ đã bị mình giết hại với các quý phi của đức Vua.

Grancourt trở nên mơ màng.

- Vậy chính vì lý do này mà cô ấy coi tôi là người hầu phòng của nhà Vua? Ông nghĩ rằng cô ấy thực sự bị ma ám à?

- Như tôi đã nói với ông, tôi không phải là chuyên gia trong lĩnh vực này, nhưng cũng giống như ông, tôi đã nhìn thấy cô ấy trong tình trạng như vậy, và hơn nữa, lại vào đúng lúc cô ấy chuẩn bị ra tay lần nữa. Cô ấy đã không nhận ra tôi cũng hệt như cô ấy đã không nhận ra chính ông, cô ấy liên tục nói với âm sắc của người Tây Ban Nha, khuôn mặt bị biến dạng và cô ấy có vẻ vận động trong một thế giới hoàn toàn khác…

Beaumont châm một điếu thuốc và quan sát viên kiến trúc sư.

- Nhưng này, hãy nói cho tôi biết, thưa ông Grancourt, câu chuyện về những chiếc chìa khoá này là gì vậy?

Grancourt cụp mắt xuống.

- Sau vụ này, tôi hiểu ra rất nhiều điều… Ví như tại sao một người như Marie, có vẻ rất giữ kẽ, đã bằng cách rất thẳng thắn, làm tôi hiểu rằng cô ấy muốn quan hệ tình cảm với tôi… Tại sao cô ấy lại nhanh chóng cắt đứt mối quan hệ với tôi đến vậy. Hiện tại, mọi chuyện đã quá rõ ràng. Cô ấy đã muốn đạt được ở tôi một cái gì đó, và đã rời bỏ tôi ngay khi có được nó. Cái khiến cô ấy quan tâm đến tôi, chính là chùm chìa khoá của tôi…

- Tuy nhiên, khi tôi thẩm vấn, ông đã trả lời rằng nó chưa bao giờ bị đánh cắp?

- Hồi đó tôi không biết. Một tối, Marie đã đến ngủ qua đêm ở nhà tôi. Sáng hôm sau khi tôi thức dậy thì cô ấy đã không còn ở đấy nữa. Hai mươi phút sau, cô trở về mang theo những chiếc bánh sừng bò. Nhưng bây giờ, tôi tin chắc là cô ấy đã cuỗm chùm chìa khóa của tôi để đi đánh lại một bộ mới. Và ngay trong ngày hôm ấy, cô ấy đã nói lời chia tay với tôi…

- Tôi hiểu rồi,… Beaumont trả lời. Còn mã số còi báo động, cô ấy biết được cũng là nhờ ông à?

- Không, cá nhân tôi không được biết. Nhưng ngài biết đấy, điều đó với cô ấy cũng không khó khăn gì để khám phá ra nó đâu. Dưới danh nghĩa là nhân viên làm việc trong lâu đài, cô ấy luôn có mặt ở đó…, chỉ cần cô ấy nấp gần máy thu và đợi ông Monturo hay ông Evrard tới bấm số mật mã… Khi để ý quan sát kỹ động tác của những ngón tay, thì có thể thiết lập lại được những con số…

Viên kiến trúc sư đứng lên.

- Bây giờ, tôi phải đi đây, thưa chánh thanh tra. Tôi đã trình bày với ngài tất cả những gì tôi biết, nhưng đương nhiên là tôi vẫn sẵn sàng trả lời nếu ông còn có những câu hỏi khác… Và, xin hãy thứ lỗi cho tôi vì đã tỏ ra quá khó chịu đối với ông…, tôi đã phát điên lên vì ghen…

- Bây giờ không còn lý do gì để mà ghen nữa rồi,… Beaumont đáp lại, trong giọng của anh pha chút cay đắng.

Khi Grancourt đã rời khỏi văn phòng, cảnh sát trưởng nhắm mắt lại. Hai bên thái dương anh nhói đau, và anh có cảm giác rằng mọi thứ đang xáo trộn xoay tròn trong đầu anh. Marie đã chết. Vậy vấn đề chờ biết xem cô ấy có hay không chịu trách nhiệm về những hành động của mình sẽ không được đặt ra trước một toà án hình sự nữa. Nhưng Beaumont cảm thấy rằng để tìm lại được sự thanh thản, anh cần phải hiểu được điều gì đã thực sự xảy ra trong đầu cô gái trẻ. Có phải cô ấy bị tâm thần không, hay cô ấy đã đóng kịch rất tài tình? Ý nghĩ gọi điện cho Christian Jaquetti chợt nảy đến trong đầu anh. Dù gì, anh ta là một nhà tâm lý học, và anh ta là người đầu tiên phán đoán hung thủ điện Versailles là một phụ nữ. Có lẽ anh ta sẽ có thể nói cho anh rõ hơn về cách ứng xử của Marie. Anh nhấc máy và thông báo cho nhà chuyên gia tâm lý học biết là anh mong được gặp ông. Người này hứa sẽ đến thăm anh vào buổi chiều cùng ngày. Có tiếng gõ cửa và thiếu tá Massart bước vào.

- Chào chánh thanh tra. Như anh yêu cầu, tôi đã tiến hành vài cuộc tìm kiếm sâu rộng hơn về Marie Berger. Cô ấy sinh ngày 10 tháng 9 năm 1972 ở Biarritz*. Trên thực tế, cô ấy tên là Marie-Thérèse Aguacil. Vào năm 1995, cô ấy thành hôn với Alain Berger, nhưng cuộc hôn nhân của họ kéo dài không lâu và vụ ly dị được tuyên bố vài tháng sau đó. Cô ấy đã giữ lại tên họ của chồng khi đến sống ở đây. Tôi đã lục tìm hồ sơ bệnh án của cô ấy thì không thấy nêu điều gì thật đặc biệt trong đó. Cô ấy chưa bao giờ phải điều trị về bất kỳ chứng loạn tâm lý hay chứng trầm uất nào. Lý lịch tư pháp của cô ấy cũng trắng tinh. Có vậy thôi, đấy gần như là tất cả những gì tôi có thể tìm thấy… À, thiếu chút nữa thì tôi quên mất. Tôi đã khám phá ra rằng cô ấy rất thường xuyên đến thư viện, có lẽ chính ở đấy cô ấy đã nhắm Marie Métivier, nạn nhân thứ nhất. Cô ấy đã làm quen với người thứ hai ở ngay nơi làm việc bởi Louise Salvi là con gái người phụ trách hệ thống nước khu công viên. Còn người thứ ba, cô Anais Charenton này, tôi đã được biết đó chính là người hàng xóm cũ cùng tầng trước kia. Điểm ngắm thứ tư của cô ấy…

•

Một thành phố ở miền tây nam nước Pháp.

Giọng của Massart hơi rung lên.

- Rất có khả năng là chính tôi đã tặng cho cô ấy. Cái buổi tối mà tôi đã gặp anh trong tiệm ăn, và khi tôi giới thiệu Angélique Portal với anh… Còn nạn nhân thứ năm thì chẳng phải kiếm ở đâu xa, bởi đó chính là bà chủ của cô ấy…

Thiếu tá im bặt trong vài giây rồi nhìn chằm chằm vào Beaumont với vẻ cảm thông.

- Sáng nay anh cảm thấy trong người thế nào? Anh ta hỏi.

- Cũng nhì nhằng thôi…, cảnh sát trưởng đáp lại với một giọng đơn điệu. Như vậy cô ấy không chỉ tên là Marie mà là Marie-Thérèse. Hệt như hoàng hậu… Mọi điều đều ăn khớp…

Anh quay về phía người dưới quyền.

- Tốt rồi, Massart, cám ơn anh. Còn bây giờ, xin hãy để tôi một mình!

Khi người phó của mình đi khỏi, Beaumont thở dài, và một cách máy móc, anh để ánh mắt mình bảng lảng nhìn căn phòng. Cái nhìn của anh va phải một cây leo, được đặt bên bậu cửa sổ. Những chiếc lá mang một màu xanh hơi nhạt, một màu xanh làm anh nhớ đến màu mắt của Marie. Anh chống khuỷu tay lên mặt bàn làm việc và vùi mặt mình vào hai lòng bàn tay.

- Ôi, Marie, Marie… Sao lại thế hả em?

•••

Trong buổi chiều, Beaumont tiếp Françoise Bédélin. Bà có vẻ khoẻ mạnh cho dù chiếc băng to tướng phủ kín đầu. Bà ngồi đối diện trước mặt anh và nở một nụ cười buồn.

- Thế đấy, vậy là điều bí ẩn đã được tiết lộ, phải vậy không chánh thanh tra?

Beaumont đồng ý mà không lên tiếng.

- Vết thương của bà thế nào rồi? Anh hỏi.

- Tốt, xin đừng lo cho tôi. Thực ra, tôi đến để cảm ơn ngài. Ngài đã cứu mạng tôi… không có ngài…

Beaumont làm một động tác cắt ngang lời bà.

- Tôi xin bà, thưa bà Bédélin, chúng ta sẽ không nói đến chuyện ấy nữa. Tôi chỉ làm nhiệm vụ của mình. Tôi không thể để bà chết chỉ vì lý do kẻ tấn công bà không phải ai khác ngoài chính bạn gái của mình…

- Ai mà tin được điều đó ở Marie chứ? bà Bédélin thở dài. Cô ấy thật… dịu dàng là thế, e lệ là thế. Không bao giờ tôi lại có thể tin cô ấy có khả năng về…

Có tiếng gõ cửa và điều này đã tránh cho Beaumont khỏi phải trả lời bà, Christian Jaquetti ngó đầu qua cánh cửa hé mở.

- Chào chánh thanh tra. Tôi hy vọng sẽ không làm phiền ngài.

- Không, đương nhiên là không rồi. Xin mời vào, Beaumont vừa nói vừa đi đến gặp anh ta.

- Nếu ngài bận, thưa chánh thanh tra, tôi sẽ để ngài làm việc, - Bà Bédélin nói và đứng dậy.

- Không, hãy ở lại đi, Beaumont trả lời và đưa tay làm động tác níu bà. Ngài Jaquetti đây là nhà tâm lý học, và chuyên gia về phân tích hình dạng tâm lý. Chúng tôi đã cộng tác với nhau trong cuộc điều tra những vụ án mạng vừa rồi, và nếu như tôi đã đề nghị ngài ấy qua đây, thì chính là để cố gắng tìm hiểu con người thật của Marie. Bà cũng đã biết cô ấy, ngoài ra bà còn hiểu rất thấu đáo về Hoàng hậu Marie-Thérèse. Tôi rất mong bà tham dự cuộc thảo luận của chúng tôi.

Bà Bédélin ngồi lại, trong khi đó thì Beaumont thông báo cho Jaquetti những gì đã xảy ra. Anh miêu tả chi tiết thái độ mà Marie đã xử sự khi anh tới thăm cô tại nhà riêng và khi cô tấn công bà Bédélin.

- Ông nghĩ gì về chuyện này, thưa ông Jaquetti? Ông là người đầu tiên phán đoán rằng tội ác này là tác phẩm của một người đàn bà. Ông liệu có nghĩ cô ấy hành động như vậy là có tính toán hay cô ấy đã thực sự bị rối loạn tâm thần? Tôi biết điều này chẳng có gì quan trọng về mặt tư pháp, bởi cô ấy đã chết, nhưng… tôi đúng ra rất gần gũi với cô ấy, và tôi muốn biết rõ sự thật.

Christian Jaquetti xoa cằm với vẻ nghĩ ngợi.

- Những gì mà ngài kể đây khiến tôi tin rằng Marie Berger có hai nhân cách. Trong chuyện này, tôi không có ý muốn nói rằng hoàng hậu Marie-Thérèse đã hoá thân vào cô ấy, không phải thế. Về cá nhân mình, tôi không phải là một tín đồ nhiệt tâm của những hiện tượng bất bình thường. Tôi thích tìm kiếm một lời giải thích cụ thể và logic trong khoa học ngành y hơn. Freud cho rằng sự phân chia những tính cách là một sự chia rẽ tâm lý, sự có mặt của một «ý thức vô thức» có thể được phép thôi miên làm sáng tỏ. Chủ thể, trong trường hợp của chúng ta đã bị chết, do vậy đương nhiên là không thể tiến hành thí nghiệm này được. Nhưng trong «Năm bài học về phân tâm» của mình, Freud đã chỉ ra rằng trong cùng một con người, có thể có nhiều tính cách tương đối độc lập nhau khiến chúng không nhận biết lẫn nhau. Những trường hợp trong thể loại này được gọi là «ý thức kép», chúng đôi khi xuất hiện một cách tự nhiên khi ta quan sát. Rất có thể đó chính là những gì đã xảy ra, bởi ngài và bà đây đã tận mắt chứng kiến Marie Berger đã bị biến đổi thành một con người hoàn toàn khác. Những biểu hiện mà ngài kể lại cho tôi thì đúng là rất đặc trưng cho hiện tượng nhị hoá nhân cách này: Đồng tử giãn nở, biến đổi giọng nói và khuôn mặt, không nhận ra những gì xung quanh, người thân… Còn về những cơn rung co giật, chúng thường là những dấu hiệu của cuộc nội chiến giữa hai nhân cách, khi mà cả hai đều muốn tìm cách chế ngự lẫn nhau. Lúc ngài đến can thiệp tối qua, ngài có thử thuyết phục Marie không? Có tìm cách khiến cho cô ấy nhận ra mình không?

- Có. - Beaumont thì thầm với một giọng nghèn nghẹn. - Ngay khi tôi bước vào… tôi đã nói với cô ấy rằng cô không cần phải sợ tôi, rằng tôi sẽ không làm gì hại cô ấy…

- Thế ngài có nhận thấy điều gì đặc biệt trong chính khoảnh khắc ấy không?

- Có… đúng lúc đó cô ấy bắt đầu rên rỉ, rồi hất ngược đầu ra phía sau và vặn vẹo tay…

- Đó, ngài thấy đó! Khi ngài đánh thức những tình cảm của cô ấy hướng về ngài, thì nhân cách của Marie Berger, bị chế ngự bởi một nhân cách khác tự xưng mình là hoàng hậu Marie-Thérèse, đã cố gắng ngoi lên nhưng không thành công. Rất thường xuyên, một trong những nhân cách này lại mạnh hơn những nhân cách khác.

- Nhưng mà… nếu tôi hiểu rõ điều ngài đang nói thì Marie hẳn đã không ý thức được sự tồn tại của cái nhân cách kia trong mình à? Tuy nhiên, cô ấy đã lợi dụng Grancourt bằng chính con người của Marie Berger mà tất cả mọi người biết, cô ấy đã làm thế chỉ vì một mục đích duy nhất thỏa mãn ý đồ của cái nhân cách kia của mình, Beaumont nhận xét.

- Vẫn theo Freud, trong một trường hợp nhị hoá nhân cách, ý thức luôn nối liền với một trong hai trạng thái. Người ta gọi trạng thái này là trạng thái tâm lý có ý thức, và gọi là vô thức cái nhân cách đã chia rẽ chúng. Theo lập luận của tôi thì trạng thái tâm lý có ý thức của cô gái trẻ này là Marie Berger, nữ nhân viên trùng tu các tác phẩm nghệ thuật, còn trạng thái tâm lý vô thức là hoàng hậu Marie-Thérèse.

- Đúng thế, tôi có cảm tưởng rằng điều ấy thật logic…, bà Bédélin thì thầm. Khi cô ấy định giết tôi, cô ấy tự nói về mình mà như nói về một người xa lạ nào đó. Cô ấy đã nói: «Ta đã sử dụng con ngỗng nhỏ Marie này bởi hắn làm việc ở lâu đài».

- Nhưng loại hiện tượng này có thể bắt nguồn từ đâu? Beaaumont thẩm vấn. Marie rất say mê chuyện của Louis XIV. Ông có nghĩ rằng cô ấy, một cách vô thức đã có thể phát triển ảo ảnh tự cho mình là vợ của vua không?

- Điều này không phải là không thể, Jaquetti đáp lại. Thường thường luôn có một sự kiện gây choáng là nguyên nhân của hiện tượng nhị hoá nhân cách này. Điều này có thể liên quan đến một chấn thương tâm thần mà đối tượng chủ thể đã từng trải qua và đã đẩy họ tự tạo lên một nhân cách thứ hai một cách hết sức vô thức. Trong trường hợp của Marie Berger, ngài có biết một sự kiện nào đó trong cuộc đời cô ấy đã có thể xích cô ấy lại gần cuộc đời của hoàng hậu Marie- Thérèse không?

- Thực ra tôi cũng chỉ vừa mới biết rằng cô ấy trên thực tế tên là Marie-Thérèse, và cô ấy đã từng lập gia đình. Berger là tên họ của người chồng cũ và cô ấy vẫn giữ nó sau khi đã li dị. Cô ấy sinh vào ngày 10 tháng 9 và…

- Tôi, tôi nghĩ là đã phát hiện ra rồi…, bà Bédélin bình tĩnh can thiệp vào.

Hai người đàn ông ngạc nhiên quay về phía bà.

- Ngài nói rằng Marie sinh vào ngày 10 tháng 9 à? Thế thì các ngài nên biết là hoàng hậu Marie - Thérèse sinh ngày 10 tháng 9 năm 1638. Còn về phần sau đó, bà tiếp tục, một hôm Marie có nói với tôi rằng cô ấy đã lập gia đình, chuyện ấy xảy ra đã từ nhiều năm nay rồi. Cô ấy gốc ở miền Tây-Nam và đám cưới của cô ấy đã được cử hành tại Saint-Jean de Luz.

Beaumont giỏng tai lên.

- Ở Saint-Jean de Luz à? Nhưng không phải tại đó mà…

- Đúng thế, thưa chánh thanh tra. Chính tại đó mà hôn lễ của đức Vua Louis XIV với người em họ của mình Marie-Thérèse, công chúa của vương quốc Tây Ban Nha đã được cử hành long trọng. Marie sống ở đó. Chưa đầy một tuần sau đám cưới, cô ấy đã bắt quả tang chồng mình trên giường với người tình của hắn… Cô ấy đã ngay lập tức đòi li dị, nhưng cô ấy đã vô cùng đau khổ vì sự phản bội này. Marie đã kể cho tôi nghe giai đoạn bất hạnh này trong đời mình vào một ngày mà cô ấy cảm thấy muốn tâm sự chia xẻ, và chúng tôi đã tranh luận với nhau về giới đàn ông…

- Thế thì chúng ta đã tìm ra được lời giải đáp rồi đấy! Christian hào hứng kêu lên. Chính sự chấn động tâm thần trải qua trong ngày hôm đó đã đẩy Marie Berger đến chỗ đồng hoá với hoàng hậu Marie-Thérèse, bậc mẫu nghi thiên hạ này cũng đã thành hôn tại Saint-Jean de Luz và cũng đã bị ông hoàng phu quân lừa dối không biết bao lần… Việc mang cùng tên và sinh cùng ngày chỉ củng cố thêm cho ý tưởng này mà thôi.

Ông ta quay về phía Beaumont.

- Tôi nghĩ có thể chắc chắn khẳng định với ngài rằng Marie Berger rõ ràng là nạn nhân của một sự nhị phân nhân cách. Theo những gì tôi biết được ngày hôm nay, cô ấy đã biểu thị tất cả những triệu chứng của căn bệnh này. Tôi không biết điều này có thể an ủi ngài không, nhưng nó khẳng định cô gái trẻ mà ông quen không hề ý thức được nỗi đau mà cô ấy gây ra: Chính nhân cách của hoàng hậu Marie-Thérèse mà cô ấy đã để cho phát triển trong mình một cách vô thức, mới là người chịu trách nhiệm về những hành động này. Dù sao đó cũng chỉ là quan điểm của tôi. Nếu tôi mà phải đứng làm chứng cho vụ này trước toà án, chắc tôi cũng đã đánh giá cô ấy không chịu trách nhiệm về những hành động của mình.

Beaumont ngồi lặng hồi lâu.

- Tôi cám ơn ông, ông Jaquetti. Từ đáy sâu tâm khảm mình, tôi phải công nhận thích được nghe một lời phán đoán như của ông đây… Chí ít thì tôi cũng được an ủi khi nghĩ rằng cô ấy đã không nói dối, và cô ấy đã không giễu cợt tôi…

- Thưa chánh thanh tra, - bà Bédélin lại xen vào, - trừ cái buổi tối mà cô ấy định hại tôi, tôi chưa bao giờ nghi ngờ có một nhân cách khác mà Marie đã để cho tự phát triển trong mình. Tôi chỉ biết cô ấy đúng như thực trạng… ý tôi muốn nói là khi cô ấy xử sự bình thường…

- Trong trạng thái tâm lý có ý thức của cô ấy…, Jaquetti nói rõ.

- Nếu ngài muốn dùng từ ấy hơn thì thế… . Và này, nếu điều tôi sắp nói đây có thể an ủi được ngài, thưa chánh thanh tra, tôi có thể khẳng định một điều: Cô Marie đó, cô ấy đã yêu ngài thật lòng.