Thế là, tấm màn nhung đỏ thẫm ở hội trường khu thủ bị đã từ từ kéo lên. Đó là đêm trước ngày 1 tháng 8, Ngày Kiến quân năm 1977.
Tôi và Tiền Anh Hào ở trong phòng hóa trang hậu đài, trong lòng như đang ôm một con thỏ nhỏ, đập loạn thình thịch. Hồi đó, khu thủ bị có một đoàn văn nghệ chiến sĩ mang tiếng là nghiệp vụ nhưng thực chất là chuyên nghiệp, cứ đến dịp lễ tết lại lên sân khấu biểu diễn vài bận, tiết mục biểu diễn chẳng ngoài đơn ca, múa, đối khẩu khoản bản, Sơn Đông khoản bản, tướng thanh, các trích đoạn diễn kịch mẫu mực v.v..
Đoàn văn nghệ chiến sĩ có một nữ diễn viên chuyên phụ trách giới thiệu chương trình (xướng danh), dáng người rất cao, mũi rất to, miệng cũng không nhỏ. Lần đầu tiên chúng tôi gặp cô ấy là ở hội trường đơn sơ của đoàn thủ bị, khi ấy chúng tôi mới nhập ngũ được nửa tháng, ở tiểu đội tân binh nằm ổ rạ, gặm bánh ngô, lạnh đến mức nước mũi ròng ròng, thế nên vừa bước vào hội trường sực nức hơi ấm chẳng khác nào bước vào thiên đường. Khi nữ xướng danh mũi cao miệng rộng chát phấn tô son này chui ra từ tấm màn lớn, chúng tôi đều ngỡ là tiên nữ giáng trần. Trong lòng thầm nghĩ nếu có thể cưới được một người vợ như thế này dẫu có sống một ngày rồi chết cũng không uổng một đời làm người.
Ánh đèn rực rỡ chưa từng thấy chiếu rọi lên người cô ấy. Cô ấy mặc một bộ quân phục mới tinh sáng ngời, đôi giày da đen bóng loáng, đường ly quần thẳng tắp như lưỡi dao sắc. Phần ngực nhô lên rất cao — sau đó khi chúng tôi túm tụm bàn tán riêng về điểm này của cô ấy, Tiền Anh Hào vô cùng ra điều am hiểu nói: "Các cậu hoàn toàn ngoại đạo cả, cái đó là giả đấy! Tớ thấy cái món ấy bao giờ chưa, nhét hơn một cân bông vào cái đệm ngực, làm sao mà không cao cho được?" — Cổ cô ấy thon dài, giống như ngọn cọng tỏi. Đôi môi đỏ chói lóa, chiếc mũi trắng như tuyết, đôi mắt là hai mảng đen nhánh lớn, lông mày hơi xếch xuống, vầng trán cũng trắng ngời. Nhất là mái tóc đen nhánh bới cao, phồng mà không rối, sáng đến lóa mắt, không biết đã bôi mấy cân dầu quế hoa — lại ngoại đạo rồi, Tiền Anh Hào chê bai chúng tôi, đấy là dùng sáp vuốt tóc! Hàng Thượng Hải sản xuất, nhãn hiệu Kim Cương, đựng trong hộp thiếc hình vuông, một tệ hai một hộp, còn quế với chả hoa, các cậu tưởng cô ấy là vợ bé của địa chủ chắc? Vợ bé của địa chủ mới dùng dầu quế hoa — Thằng giặc này, cái gì cũng như biết tuốt, cứ như nó là thợ hóa trang của nữ xướng danh vậy, may mà chúng tôi chẳng biết gì nên cứ mặc cho nó ba hoa chích choè.
Trong ngực cô ấy ôm một bó hoa tươi, có đỏ, có tím, có trắng, có vàng, quả thực là muôn hồng nghìn tía. Bó hoa tươi thắm hệt như vừa mới cắt từ cành xuống — Tiền Anh Hào cái đồ lai giống ấy khăng khăng bảo hoa là đồ nhựa — Cô ấy ôm bó hoa vừa ló ra khỏi tấm màn lớn, tân binh dưới đài suýt thì nổ tung chảo, thoạt đầu là hú hét inh ỏi, một sĩ quan đứng ở lối đi quát: "Không được hú hét, vỗ tay!" Thế là đập chặt miệng lại, vỗ tay như phát dại, vỗ đến mức xương ngón tay cũng đau nhức — Tiền Anh Hào chê tư thế vỗ tay của tôi không đúng, vừa tốn sức tay lại vừa đau mà âm thanh phát ra lại không lớn. Nó bảo hai lòng bàn tay khum thành hình vòng cung, đừng vỗ đối diện trực tiếp mà phải vỗ chéo hình chữ thập, như thế giữa hai lòng bàn tay sẽ có một khoảng trống, âm thanh phát ra đặc biệt lớn mà tay lại không bị đau. Tôi thử một lần, quả nhiên nó nói đúng. Nó đắc ý bảo: "Phục chưa nào?" Tôi bảo: "Phục thì phục thật, nhưng mà cô ấy vừa bước ra, tớ đã ngẩn ngơ cả người, còn đâu tâm trí mà đi nghiên cứu tư thế vỗ tay nữa?" Nó bảo: "Loại người như cậu chẳng làm nên đại sự." Tôi hỏi tại sao, nó bảo người làm đại sự bất cứ hoàn cảnh nào cũng phải giữ cho đầu óc thật tĩnh táo.
Mặc dù chẳng có mấy tân binh nghiên cứu tư thế vỗ tay giống như Tiền Anh Hào, nhưng tiếng vỗ tay vẫn như sóng trào, suýt nữa hất tung cả mái hội trường. Cô ấy chắc là đắc ý lắm, bởi vì cô ấy nhe miệng cười với chúng tôi để lộ hai hàng răng trắng, khóe má hằn lên hai đường rãnh, cô ấy đang cười. Quá nhiều tiểu vương đun vỗ tay cho cô ấy sao có thể không đắc ý cho được? Tiếng vỗ tay cuối cùng cũng ngớt, cô ấy bước những bước chân nhỏ xíu đến trước chiếc micro được quấn vải đỏ ở đầu, cười một nụ cười ngàn vẻ muôn hồng, đoạn hé môi son lộ hàm răng trắng, giọng nói tựa như dòng suối róc rách tuôn ra từ khóe miệng:
— Kính thưa các thủ trưởng, thân ái chào các đồng chí chiến sĩ, chào các đồng chí!
Lại là một tràng pháo tay, y như kiểu "tiếng vỗ tay như sấm dậy" thường thấy trên báo chí. Lần này chúng tôi đã sửa được thói quen nhà nông, chỉ vỗ tay chứ không hú hét inh ỏi nữa. Cô ấy lại nói:
— Tôi đại diện cho đoàn văn nghệ nghiệp dư chiến sĩ khu thủ bị xin gửi tới các đồng chí sự kính trọng cao quý nhất!
Khi nói đến hai chữ "kính trọng", cô ấy bất ngờ nâng cao giọng, tựa như trên mặt đất phẳng bỗng mọc lên một tòa lầu cao, tựa như trên mặt sông bỗng dâng lên một ngọn sóng, cú đấm này hệt như đổ thêm dầu vào lửa, kích động chúng tôi sôi sục nhiệt huyết, hừng hực cháy bỏng, còn do dự gì nữa? Còn nghiên cứu gì nữa? Vỗ tay đi các đồng chí! Cô ấy lại nói:
— Các đồng chí tân binh thân mến, các đồng chí buông liềm cuốc xẻng thuổng móc sắt để tham gia Quân giải phóng, mặc quân phục xanh, bước vào hàng ngũ cách mạng, vác súng cách mạng, phù hiệu đỏ thắm treo hai bên, huy hiệu năm cánh lấp lánh ánh vàng. Tôi xin đại diện cho đoàn văn nghệ nghiệp dư chiến sĩ gửi tới các đồng chí một nắp quân lễ cao quý!
Cô ấy ôm bó hoa tươi bằng cả hai tay, thực ra chẳng thể chào kiểu quân lễ được, chúng tôi bày tỏ sự thấu hiểu triệt để đối với điều này, vỗ tay. Cô ấy nói:
— Buổi biểu diễn văn nghệ chuyên đề chào mừng chiến sĩ mới xin được bắt đầu, tiết mục đầu tiên hợp xướng "Tôi là một người lính".
Hóa ra buổi biểu diễn này được chuẩn bị dành riêng cho chúng tôi - những tân binh, làm lính thật tốt, làm lính mới thú vị làm sao. Cô ấy ôm bó hoa tươi chui tọt vào trong tấm màn lớn. Hóa ra bó hoa tươi này cũng là để dành tặng cho lính mới chúng mình, người thì đông mà hoa thì ít, không đủ chia, chia không khéo lại làm mất lòng người, thế nên cô ấy lại ôm về. Về điểm này chúng tôi cũng bày tỏ sự thấu hiểu triệt để, vỗ tay. Sau đó tấm màn lớn được kéo ra hoàn toàn, kèn quân lệnh thổi vang, chiến ca hào hùng cất lên. Tiết mục có cái đặc sắc có cái không, thực ra tiết mục đã chẳng còn quan trọng nữa, toàn bộ tâm trí tôi đã bị trói chặt vào người nữ xướng danh ấy rồi.
Bây giờ, chỉ cách buổi biểu diễn ấy có một năm rưỡi, tôi và Tiền Anh Hào lại đường đường chính chính với tư cách là diễn viên khách mời của đoàn văn nghệ nghiệp dư chiến sĩ, được cùng cô ấy biểu diễn chung trên một sân khấu!
Lúc này chúng tôi đã biết cô ấy tên là Ngưu Lệ Phương, lính năm 73, vốn là hộ lý ở bệnh viện khu thủ bị, vì có tài ca múa nên được tuyển vào đoàn văn nghệ chiến sĩ. Thoạt đầu là múa, sau đó vì ngã gãy chân nên chuyển sang làm xướng danh. Tôi và Tiền Anh Hào từng biểu diễn ở hội trường đoàn thủ bị Hoàng Huyện, hồi đó ai nấy đều thoải mái, chiến sĩ trên đài diễn, chiến sĩ dưới đài xem. Lần này thì không được rồi, trên sân khấu là những nhân tài chuyên nghiệp (trừ tôi và Tiền Anh Hào) biểu diễn, dưới khán đài có rất nhiều cán bộ cao cấp của quân đội và địa phương, chúng tôi không căng thẳng mới là lạ đấy. Tôi có một tật xấu, cứ hễ căng thẳng là lại muốn đi cầu tiêu, đến lúc ngồi vào phòng vệ sinh thật thì lại chẳng có cảm giác gì, vừa bước ra thì lại không ổn. Cứ ra vào mãi, giày vò hết lần này đến lần khác, khiến tôi khổ sở không kể xiết. Lãnh đạo đoàn đến an ủi tôi: "Đừng căng thẳng, cứ như lúc ở Hoàng Huyện ấy, thả lỏng, thả lỏng triệt để vào." Nói thì nói thế, nhưng tôi rốt cuộc vẫn không sao thả lỏng nổi, khiến Tiền Anh Hào tức điên tóm chặt lấy gốc đùi tôi bóp mạnh một cái, ái chà mẹ ơi! Đau đến mức tôi nhảy tưng lên mặt đất (sau đó phát hiện phía trong đùi bầm tím một mảng lớn), nước mắt trào cả ra.
Nói cũng lạ, cái véo này của Tiền Anh Hào lại bất ngờ chữa khỏi tạm thời căn bệnh của tôi. Bụng tôi nhẹ bẫng, nhịp tim cũng trở nên có quy luật, không còn phải đứng ngồi không yên, vặn hai chân vào nhau như bện thừng nữa. Chỉ có phía trong gốc đùi là đau rát như lửa đốt. Tôi yên lặng ngồi xuống, lắng nghe động tĩnh ở tiền đài.
Tiếng vỗ tay dứt, buổi biểu diễn bắt đầu. Âm thanh gầm rú dữ dội trên sân khấu bị từng lớp tường chặn lại, truyền đến phòng hóa trang thì đã trở nên rất dịu dàng, tôi thậm chí còn nảy sinh cảm giác bản thân đang ở trong làn nước trong suốt để lắng nghe âm thanh trên bờ.
Đúng lúc này, người từng được tôi sùng bái tột độ là nữ xướng danh Ngưu Lệ Phương tay xách bó hoa tươi bước vào phòng hóa trang. Tôi và Tiền Anh Hào được điều động sang đoàn văn nghệ chưa đầy hai tuần, đã gặp Ngưu Lệ Phương chưa trang điểm mấy lần. Lúc không trang điểm, sắc mặt cô ấy tái nhợt, đôi môi nhợt nhạt, đôi mắt vô hồn, lông mày thưa thớt, tóc tuy đen nhưng không có độ bóng. Lần đầu gặp tôi hoàn toàn không thể ngờ đó chính là cô ấy. Hôm đó là Chủ nhật, cô ấy mặc ngược chiếc áo bông quân dụng, để lộ những đường chỉ chần, xỏ đôi dép lê nhựa màu đỏ, tay bưng chậu rửa mặt, trong chậu đựng xà phòng này nọ, mái tóc ướt sũng cài một chiếc lược nhựa màu hồng, đi từ phía nhà tắm tới.
Tiền Anh Hào huých tôi một cái nói:
— Kìa, xướng danh kìa!
Tôi vội liếc nhìn cô ấy, nói:
— Không giống lắm nhỉ? Sao cô ấy lại ra bộ dạng thế này?
Tiền Anh Hào bảo: "Nếu không phải cô ấy, tớ móc tròng mắt ra cho cậu làm viên bi thủy tinh chơi luôn!"
Tôi lại nhìn cô ấy thêm lần nữa, nói:
— Mơ hồ thì cũng có chút giống.
— Chưa cần nói gì khác, cậu cứ nhìn cái miệng của cô ấy xem, tớ dám cá toàn bộ nữ binh ở trại trạm toàn khu chúng ta không ai có cái miệng to bằng cô ấy đâu. — Tiền Anh Hào khẳng định chắc nịch.
Khi tôi tuân theo chỉ thị của Tiền Anh Hào, quay đầu lại một lần nữa để chuyên tâm nhìn cái miệng rộng của cô ấy, thì lại đụng phải ánh mắt vô cùng hung ác của cô ấy, sợ đến mức tôi vội rụt cổ lại, thu hồi ánh mắt, đồng thời nghe thấy cô ấy mắng chúng tôi ở phía sau:
— Đồ lưu manh!
Lời mắng của cô ấy khiến người ta cảm thấy vô cùng xấu hổ ngượng ngùng, bởi vì tôi chợt nhận ra rằng, một Ngưu Lệ Phương không phấn son trang điểm lại càng khiến tôi mê đắm hơn, mà thứ khiến tôi mê đắm nhất hóa ra lại chính là cái miệng rộng ấy.
Cô ấy xách bó hoa tươi dùng để xướng danh trên sân khấu năm ngoái — vẫn là bó hoa ấy — ném phịch lên mặt bàn, cách tôi rất gần. Tôi nhìn bó hoa dính đầy bụi bặm và phấn son hóa trang, quả nhiên là một bó hoa nhựa, Tiền Anh Hào quả là có kinh nghiệm phong phú. Tôi không kìm được mà ngước lên nhìn cô ấy, nhưng cô ấy đã nghiêng người, quay nửa khuôn mặt và nửa thân hình về phía chúng tôi. Trên mặt cô ấy trét lớp phấn son dày đặc, làn da ở sau tai và cổ trông vừa xám vừa vàng, sự đối lập này khiến tôi sinh ra cảm giác khó chịu.
Cô ấy cầm từ bàn hóa trang lên một chiếc cốc đựng mứt được bọc lớp vỏ đan bằng dây nhựa màu xanh, đưa lên môi nhẹ nhàng nhấp một ngụm nước. Trong cốc có hai vật màu đen đang lúc lắc, Tiền Anh Hào bảo đó là quả la han - một vị thuốc Đông y trị khàn giọng. Uống nước xong, cô ấy lại cầm một thỏi son đỏ hướng vào gương thoa thoa bờ môi. Lớp rêu lưỡi của cô ấy vàng khè, trên má có mấy cục mụn nhỏ trắng lộm cộm bên dưới lớp phấn son dày cộm. Người phụ nữ sống trong nỗi nhớ nhung của tôi tựa như tiên nữ suốt một năm rưỡi nay lại đang ở ngay tắp lự trước mặt tôi, tôi đã nhìn thấy những thứ mà khán giả dưới đài vĩnh viễn không thể nhìn thấy.
Tiền Anh Hào lại ra dáng ta đây hỏi cô ấy:
— Chị Ngưu, tiết mục của tụi em khi nào thì lên sàn vậy?
Cô ấy dùng lưỡi liếm nhẹ môi, liếc xéo chúng tôi một cái, lạnh lùng nói:
— Trên bảng chương trình chẳng in sẵn rồi còn gì!
Đoạn cô ấy nhăn mũi một cái đầy vẻ kiêu kỳ với chúng tôi, trợn trắng mắt lườm chúng tôi một cái rõ sắc rồi vội vã chạy ra khỏi phòng hóa trang.
Trên bảng chương trình in rõ:
Tiểu phẩm hài:
Ăn đậu.
Biểu diễn:
Tiền Anh Hào, Triệu Kim (Chiến sĩ đoàn thủ bị Hoàng Huyện)
Nói thật lòng, cả hai chúng tôi đều chẳng phải hình tượng anh hùng mày rậm mắt to sống mũi cao, nằm mơ cũng chưa từng nghĩ tới có ngày lại được làm diễn viên lên sân khấu, dù chỉ là tạm thời được điều động. Chuyện này hoàn toàn là ngẫu nhiên: Tết năm 77, vì sợ tân binh nhớ nhà, đại đội muốn tổ chức buổi tối văn nghệ. Chính trị viên nói, "Bè lũ bốn tên" đã bị đập tan rồi, năm nay chúng ta phải giải phóng tư tưởng, không chơi mấy trò cũ rích như "đánh trống chuyền hoa", "ngâm thơ" nữa, mọi người hãy vắt óc nghĩ ra mấy cái mới mẻ đi, miễn là nội dung lành mạnh là được. Tiết mục nào hay sẽ được đề cử lên đoàn để hội diễn, ở hội trường lớn, nhất là đồng chí mới phải trổ hết tài năng, có bản lĩnh mà không chịu phô ra thì coi như bị mai một.
Sau buổi huấn thị của chính trị viên, Tiền Anh Hào tìm tôi, nói:
— Triệu Kim, hay là hai đứa mình ra một tiết mục đi?
— Cậu đừng có đùa nữa, con người tớ thế nào cậu chẳng lạ gì, gặp người lạ là mặt đỏ tía tai, bắt tớ lên biểu diễn, thà cậu giết quách tớ đi còn hơn. — Tôi bực dọc đáp.
— Tiết mục này của tớ cực kỳ dễ diễn, chẳng cần cậu phải nói một câu nào, chỉ cần lên sân khấu há miệng đứng chờ là được. — Tiền Anh Hào cười gian xảo nói.
— Thế này thì tính là tiết mục gì chứ? — Tôi ngơ ngác hỏi.
Tiền Anh Hào cười bảo:
— Cái này thì cậu không hiểu rồi. Này, tớ hỏi cậu, còn nhớ Trương lão lục không?
— Đương nhiên là nhớ chứ, — tôi nói, — Từng theo ông ấy đi cắt cỏ mà.
— Ăn đậu nướng của ông ấy nữa chứ! — Tiền Anh Hào đặc biệt nhấn mạnh.
Trương lão lục là ông già góa vợ đơn thân trong làng chúng tôi, đầu trọc, mắt híp, chân vòng kiềng, bụng đầy rẫy những câu chuyện ma quỷ yêu hồ, chuyên nghề cắt cỏ bán cỏ. Nhắc đến Trương lão lục, trước mắt tôi lập tức hiện lên cánh đồng cỏ hoang bất tận của quê hương, vào mùa thu vàng óng, ngọn cỏ ngả vàng, kẽ cỏ nở đầy hoa cúc dại, khắp cánh đồng thơm ngào ngạt. Bầu trời xanh đến mức làm người ta chói mắt, trên bầu trời xanh treo những đám mây trắng khiến người ta choáng váng đầu óc. Chúng tôi lùa bò, đi theo Trương lão lục vào trong cánh đồng cỏ hoang. Trên đầu là tiếng chim ríu rít chuyền cành, dưới đất là những chú thỏ rừng chạy nhảy.
Đến rìa bãi cỏ, lão lục bảo: "Hỡi các con, đi trộm đậu nào!" Chúng tôi à hú ùa vào ruộng đậu của làng bên, mỗi người nhổ một đống cây đậu đã khô cong, ôm trong ngực, đi theo Trương lão lục, dắt theo mấy con bò của chúng tôi, tiến sâu vào giữa bãi cỏ. Lão lục tập hợp những cây đậu chúng tôi trộm được lại, sai chúng tôi đi nhặt ít cỏ khô. Chúng tôi tản ra tứ phía, nhặt nhạnh cỏ khô đem về tụ tập bên cạnh lão lục. Lão lục xếp cỏ khô thành một đường dài, trải đều cây đậu lên trên, rồi châm lửa ở đầu hướng gió. Lọn lửa chạy đi như một con rồng, đậu nổ lách tách. Lửa cháy đến cuối đường, dưới đất để lại một dải tro tàn dài, thỉnh thoảng vẫn có những cọng cỏ vặn vẹo cháy dở, bốc lên làn khói xanh nhạt, phần lớn khói xanh đã tan biến vào bãi cỏ.
Ngọn lửa lúc nãy nướng cho bụng chúng tôi nóng rát, mùi đậu cháy đã phảng phất bay ra từ lớp tro mỏng. Cái đầu trọc của Trương lão lục đọng một lớp mỡ, dính vài đường tro trắng. Tất cả chúng tôi đều nhìn vị lãnh tụ của mình. Ông ấy bảo: "Cởi áo khoác ra, mau quạt cho ta!" Chúng tôi cởi áo khoác, quạt quạt quạt! Quạt quạt quạt! Quạt bay tro tàn để lộ ra lớp đất màu xanh và những hạt đậu vàng giòn rải đều trên mặt đất. Kỹ thuật nướng đậu của Trương lão lục là số một, không cháy khét không sống ngượng, vừa thơm vừa giòn, ngập tràn hương thơm trong miệng. Ông ấy bảo: "Ăn đi các con!" Hú lên một tiếng, chúng tôi lao vào, đứa quỳ đứa ngồi, ăn với tốc độ nhanh nhất. Có đứa tay không nhặt nhạnh ném vào miệng. Có đứa vốc một nắm thổi thổi tro bụi rồi nhét thẳng cả nắm vào miệng — đây chính là cách của tôi, tuy vụng về nhưng thực tế, khuyết điểm là thường xuyên nuốt cả cục đất, phân thỏ vào miệng.
Trương lão lục là cao thủ ăn đậu, ông ấy tung hoành cả hai tay, ngón tay thoăn thoắt như gà mổ thóc. Chúng tôi là nhét đậu vào miệng, còn Trương lão lục là tung đậu từ xa bay thẳng vào miệng. Ông ấy chẳng cần dùng mắt, tất cả đều dựa vào cảm giác, những hạt đậu vàng ươm bách phát bách trúng nhảy toòng tọp vào miệng ông ấy. Ăn đậu xong, miệng đứa nào đứa nấy đen xì, còn miệng Trương lão lục thì không dính một hạt bụi. Tiền Anh Hào ngưỡng mộ cách ăn tiêu sái của ông ấy nên bắt chước theo, mới đầu còn rất chậm, nhưng chỉ mấy ngày sau đã vượt qua cả Trương lão lục.
Tiền Anh Hào là kẻ khéo tay hay làm, học gì giỏi nấy, trèo cây, bơi lội, bẫy chim, bắn súng chun, món nào cũng là cao thủ hạng nhất. Tôi cũng lẽo đẽo theo nó luyện cái này cái nọ, nhưng chẳng luyện thành công cái gì cả...
Nó tìm một cái vỏ chai rượu đặt lên bệ cửa sổ, lùi lại mấy bước, móc từ trong túi ra một nắm đậu nành, bảo tôi:
— Nhìn cho kỹ nhé.
Rồi nó lần lượt ném từng hạt đậu nành ấy vào trong chai rượu, tuy không phải bách phát bách trúng nhưng cũng phải tám chín phần mười. Tôi vô cùng nể phục nhưng tuyệt nhiên không ngạc nhiên, tôi biết chuyện gì nó cũng làm được. Nó bảo:
— Thấy chưa?
— Thấy rồi.
— Hiểu ý tớ chưa?
— Không hiểu.
— Cậu ngốc thật đấy!
— Tớ từ nhỏ đã ngốc rồi, người khác không biết, chẳng lẽ cậu lại không biết chắc?
— Tớ muốn hai đứa mình ra một tiết mục ăn đậu.
— Ăn thế nào?
— Hai đứa mình lên sân khấu, cậu há miệng ra, tớ ném từng hạt đậu vào miệng cậu.
Tôi nghe xong liền nổi đóa, nói:
— Cậu muốn dùng đậu nành sống làm tớ trương bụng mà chết chắc?
Nó cười bảo:
— Cái đồ ngốc này, tớ sang nhà bếp rang chín lên là được chứ gì.
Tôi lo lắng nói:
— Cậu đảm bảo hạt nào cũng ném trúng vào miệng tớ được á?
— Hay là hai đứa mình tập thử xem.
Nó bắt tôi đứng quay lưng vào bệ cửa sổ, tự mình lùi ra chân tường, ra lệnh cho tôi:
— Há miệng ra!
Tôi há miệng.
— Hếch miệng rộng ra chút nữa.
Tôi ngoác miệng rộng ra.
Nó móc đậu nành ra, ném tới, hạt đậu đập thẳng vào chóp mũi tôi.
— Cậu đừng có giở trò quỷ nữa! — Tôi sờ mũi nói.
— Hạt đầu tiên không tính, người ta bắn pháo binh còn cho phép bắn thử ba phát cơ mà! Bạn hiền, há miệng rộng ra, để tớ luyện tập một chút nào.
Tôi ngẩng đầu lên, há hốc miệng.
Nó dùng ngón cái và ngón trỏ kẹp một hạt đậu nành, hơi ngắm nghía một chút, vút một tiếng, hạt đậu ấy quả nhiên bay chuẩn xác vào khoang miệng tôi. Liên tiếp ném liền mười mấy hạt, ngoại trừ một hạt đập trúng khóe miệng nảy rơi xuống đất ra, số còn lại đều trăm trận trăm thắng. Đúng lúc này phó chính trị viên bước vào, nhìn thấy trận địa này liền hỏi:
— Tiền Anh Hào, cậu lại lôi Triệu Kim ra giở trò quỷ quái gì thế hả?
Tiền Anh Hào đáp:
— Báo cáo phó chính trị viên, tụi em đang luyện tập tiết mục văn nghệ ạ.
Phó chính trị viên hỏi:
— Tiết mục văn nghệ gì cơ?
— Ăn đậu ạ.
Tôi nhổ hạt đậu trong miệng ra nắm chặt trong tay, nhìn Tiền Anh Hào vừa khoa tay múa chân vừa giải thích về tiết mục của chúng tôi cho phó chính trị viên nghe. Tiền Anh Hào nói xong, phó chính trị viên mồmm méo xệch cười nói:
— Cậu nhóc này bụng dạ toàn mưu kế vạy vọ! Hai cậu biểu diễn thử cho tôi xem nào.
Tiền Anh Hào lại ném mấy chục hạt đậu vào miệng tôi, lần này hạt nào cũng chuẩn xác trăm phần trăm, không trật hạt nào. Phó chính trị viên cũng không kìm được mà trầm trồ khen ngợi:
— Cậu em này, đến đây làm lính đúng là uổng phí tài năng, nên tống thẳng cậu vào đoàn xiếc mới phải! Tiết mục này có nền tảng khá đấy, nào nào nào, chúng ta nâng cao nó lên một chút!
Phó chính trị viên rất có khiếu nghệ thuật, anh ấy bảo tôi đừng đứng cứng đờ một chỗ, phải chủ động phối hợp với Tiền Anh Hào. Phó chính trị viên nói:
— Tiết mục này có yêu cầu ở hai phương diện, yêu cầu thứ nhất nhắm vào Tiền Anh Hào: Cậu phải luyện đến mức bất kể ở góc độ nào, bất kể dùng tư thế gì, cũng đều có thể ném đậu nành vào miệng Triệu Kim được. Yêu cầu thứ hai nhắm vào Triệu Kim, Triệu Kim phải luyện đến mức có thể dùng miệng hứng được đậu nành do Tiền Anh Hào ném tới từ bất cứ góc độ nào, bằng bất cứ tư thế nào.
— Phó chính trị viên, — tôi lo lắng lên tiếng, — Thế chẳng phải em biến thành một con chó vàng lớn rồi sao?
Phó chính trị viên cười nói:
— Cậu có thể dùng ý thức của loài chó để luyện tập, nhưng cậu không phải là chó vàng lớn.
— Phó chính trị viên, có thể bảo nhà bếp rang chín đậu nành lên được không ạ? — Tôi hỏi.
Phó chính trị viên phóng khoáng đáp:
— Không thành vấn đề, cứ rang trước mười cân đi, dùng hết lại rang tiếp.
Tiết mục của chúng tôi gây tiếng vang lớn trong đại đội. Đến cấp đoàn lại tiếp tục gây chấn động. Nghe nói vị đoàn trưởng Trưởng đại lão thô không biết chữ của đoàn chúng tôi đã thốt lên rằng không biết mẹ kiếp chúng nó moi đâu ra hai thằng lính quái đản thế này, đúng là thành tinh rồi.
Khi chúng tôi biểu diễn ở hội trường bộ tư lệnh đoàn, dưới khán đài có một người là người nhà phó giáo đạo viên đoàn văn nghệ chiến sĩ, cô ấy đã kể lại tình hình biểu diễn của chúng tôi cho chồng mình nghe... Cứ như thế, chúng tôi đã ngồi trong phòng hóa trang của hội trường khu thủ bị rồi.
Chủ nhiệm tiền đài lạnh lùng thông báo cho chúng tôi:
— "Ăn đậu" chuẩn bị lên sân khấu.
Tôi và Tiền Anh Hào bước ra khỏi phòng hóa trang, đứng ở một cánh gà bên cạnh, đứng cùng với Ngưu Lệ Phương kiều diễm. Trên sân khấu đang biểu diễn kịch múa dân gian Thiểm Bắc "Huynh muội khai hoang", nam thì giọng ồm ồm giả giọng, nữ thì giọng chát chúa, gót chân dập xuống sàn sân khấu rầm rầm.
Ngưu Lệ Phương liếc xéo nhìn chúng tôi, tôi cảm thấy trong ánh mắt của cô ấy lộ ra sự coi thường và căm ghét đối với chúng tôi.
Tiết mục "Huynh muội khai hoang" diễn xong, hai diễn viên thở hồng hộc đi vào hậu đài, đang cãi nhau rí rả vì một chuyện gì đó. Trên đài khai hoang, dưới đài cãi nhau. Ngưu Lệ Phương lướt lên sân khấu, tôi nghe rõ mồn một cô ấy nói với khán giả dưới đài:
— Tiết mục tiếp theo, tiểu phẩm hài: Ăn đậu. Biểu diễn: Tiền Anh Hào, Triệu Kim.
Tiếng vỗ tay vang lên. Ngưu Lệ Phương lướt vào. Tôi vẫn đang ngẩn người, Tiền Anh Hào đẩy tôi một cái, bảo:
— Lên sân khấu thôi!
Sau khi chúng tôi đến đoàn chiến sĩ, biên đạo của đoàn đã giúp chúng tôi gia công nâng cao tiết mục này lên rất nhiều. Màn biểu diễn ở đại đội và ở đoàn cơ bản đều là ngẫu hứng, ném bao nhiêu hạt đậu cũng chẳng đếm. Có một lần số đậu nành Tiền Anh Hào ném vào miệng tôi phải lên đến nửa cân, tôi không kịp nhai kỹ — đậu của nó bắn vào miệng tôi như đạn súng máy, để không xảy ra sơ hở, tôi đành phải nuốt trọn số đậu. Xuống đài bụng trướng suốt cả đêm, đánh rắm bụp bụp liên hồi. Biên đạo đoàn văn nghệ nghiệp dư quy định tôi chỉ được ăn bốn mươi chín hạt đậu, cứ bảy hạt là một đơn vị, mỗi đơn vị có động tác hình thể cố định riêng, vừa rõ ràng vừa gọn gàng. Hạt đậu nào bay từ hướng nào tới tôi đều nắm chắc trong lòng, đảm bảo vạn không có một. Đạo diễn còn đổi trang phục cho chúng tôi, tôi hóa trang thành nông dân già: đầu quấn khăn trắng, trên mặc áo vạt chéo, dưới mặc quần bó ống, chân đi giày vải hai lớp mũi. Tiền Anh Hào hóa trang thành trẻ con nghịch ngợm: trên mặc áo yếm đỏ, dưới mặc quần xanh, chân trần, đầu chỏm một chùm tóc, buộc thành một chiếc bím chọc trời. Trông chẳng khác nào tạo hình chú hề gánh xiếc.
Bốn mươi chín hạt đậu ấy đựng trong chiếc túi vải nhỏ trước ngực nó, miệng túi buộc bằng dây thun để phòng khi nhảy nhót bị rơi ra ngoài. Biên đạo đoàn chiến sĩ bảo tôi là ông nội của Tiền Anh Hào, Tiền Anh Hào là cháu trai của tôi, quá trình chúng tôi biểu diễn ăn đậu cũng chính là quá trình ông cháu đùa giỡn lẫn nhau.
Hồi đó tư tưởng vừa mới được giải phóng, sân khấu cơ bản vẫn bị chiếm lĩnh bởi hình tượng công nông binh. Tôi và Tiền Anh Hào vừa lên sân khấu, dưới đài liền vang lên một tràng cười kỳ quặc. Nhóm bảy hạt đậu đầu tiên là tôi ngồi trên ghế, ngẩng mặt lên, há miệng ra, Tiền Anh Hào đứng cách tôi năm mét, ném từng hạt đậu vào miệng tôi, hạt nào cũng thơm ngọt, hạt nào cũng trúng phóc. Dưới đài vang lên một tràng vỗ tay. Nhóm bảy hạt đậu thứ hai là tôi đứng, Tiền Anh Hào ngồi, ném đậu vào miệng tôi, hạt nào trúng hạt nấy, hạt nào cũng thơm ngọt. Dưới đài pháo tay rào rào. Chúng tôi hưng phấn hẳn lên, quên đi sự câu nệ, tùy cơ ứng biến, tung ra đủ thứ chiêu trò nhỏ, phá vỡ vòng vây mà biên đạo đoàn chiến sĩ đã giăng sẵn cho chúng tôi.
Thằng giặc Tiền Anh Hào này từ sớm đã ủ mưu, trong chiếc túi nhỏ ấy nhét ít nhất phải một trăm hạt đậu. Hạt đậu đặc sắc nhất được ăn theo kiểu này: Hai đứa tôi quay lưng lại với nhau, khoảng cách năm mét rưỡi, tôi ngửa mặt lên trời, nó kẹp một hạt đậu, hất tung lên cao từ trên đầu nó. Tôi chờ đợi hạt đậu ấy, tôi đang ngóng trông hạt đậu ấy, tôi đang mong mỏi hạt đậu ấy. Đèn thiên đỉnh chói lóa trên sân khấu làm mắt tôi nhức nhối. Nó đến rồi, giống như một con bọ cánh cứng nhỏ màu vàng. Hạt đậu này được ném chuẩn xác vô cùng, dựa vào cảm giác tôi biết nó sẽ rơi vào miệng tôi, hoàn toàn không cần tôi phải dùng miệng điều chỉnh. Chỉ trong chớp mắt nó đã rơi trúng chóp lưỡi tôi.
Tiếng vỗ tay và tiếng cười dưới đài vô cùng náo nhiệt, cổ tôi cứng đờ, hoa mắt chóng mặt, bụng trướng căng phồng, cháu ngoan ơi, tha cho ông nội đi mày. Tiền Anh Hào thọc tay vào cạp chiếc quần rộng thùng thình, lại lôi ra một túi đậu nữa. Phải đến cả ngàn hạt! Tôi mặc thây cậu đấy, cháu ngoan, ông đây chuồn thẳng về hậu đài như bay đây.
Tiền Anh Hào đuổi theo xuống dưới. Đây là màn sáng tạo ngẫu hứng, sau đó theo lời đoàn trưởng thì kết thúc kiểu này vô cùng thú vị. Chủ nhiệm tiền đài hớn hở chạy tới, kéo chúng tôi đẩy ra tiền đài, dưới sân khấu nhộn nhịp như đang rang đậu. Tôi cuống cuồng nói:
— Tớ không ăn nữa đâu tớ không ăn nữa đâu!
Chủ nhiệm bảo:
— Tạ màn! Tạ màn đi!
Hai anh em chúng tôi ra tạ màn. Trở về sau, tôi bảo Tiền Anh Hào cậu ôm tâm địa gì thế hả? Định làm tôi trướng bụng chết tươi à? Nó bảo bạn hiền cậu nghĩ làm ông nội của tớ dễ lắm đấy à? Tôi bảo không dễ không dễ mẹ kiếp không dễ chút nào!
Hai đứa chúng tôi đang thấp giọng tranh cãi, Ngưu Lệ Phương xướng danh trở về. Lúc chưa nhìn thấy chúng tôi thì mặt lạnh tanh, vừa nhìn thấy chúng tôi, bộ mặt lạnh không giữ được nữa, "phì" một tiếng cô ấy phì cười. Tiếp theo đó cô ấy dùng tay che miệng lại. Nụ cười này đồng nghĩa với việc cô ấy đã có thiện cảm với chúng tôi rồi.
Lòng tôi nở hoa phơi phới. Đang định tìm câu gì đó để nói, mẹ kiếp Tiền Anh Hào lại nhanh chân hơn. Nó móc từ trong túi ra một nắm đậu, giơ cao cánh tay, nói:
— Chị Ngưu, há miệng ra nào!
Ngưu Lệ Phương khựng lại, bỏ tay ra khỏi miệng. Cô ấy chẳng những không há miệng mà còn mím chặt môi lại, gương mặt đang dãn ra bỗng chốc đanh lại. Cô ấy từ đó không thèm để ý đến chúng tôi nữa, đến một cái liếc mắt cũng không thèm nhìn. Trò đùa này của Tiền Anh Hào đã chặn đứng hoàn toàn con đường tình bạn dẫn đến trái tim cô ấy của chúng tôi...