Bá tước xứ Monte-Cristo đang ở Roma. Ông đã thuê một trong vô số các dinh thự tư gia, cung điện Palazzo Costi, nằm trên một đại lộ rộng rãi gần cây cầu Ponte St. Angelo, nơi nối liền phần Roma cổ kính với khu ngoại ô bên kia sông Tiber được gọi là Thành Leonine hoặc Trastavere. Giới quý tộc Roma túng thiếu luôn sẵn sàng cho thuê các cung điện của họ đối với những người ngoại quốc có tước vị và giàu có, thế nên Ali, hành động thay cho Bá tước, đã không gặp chút khó khăn nào trong việc tìm kiếm cho chủ nhân một chỗ ở mà ngay cả một bậc quân vương cũng phải ghen tị. Đó là một tòa cao ốc rộng rãi, khang trang, được xây bằng cẩm thạch trắng theo lối kiến trúc cổ điển, từ những ban công rộng lớn có thể phóng tầm mắt ngắm nhìn dòng Tiber cùng bờ tây của nó, nơi nổi lên nhà tù và pháo đài đồ sộ Castle St. Angelo cùng cung điện lớn nhất thế giới, Vatican.

Bá tước xứ Monte-Cristo từ xưa vẫn luôn yêu mến Roma bởi vẻ đẹp cổ kính đầy thơ mộng và huyền bí, nhưng sứ mệnh hiện tại của ông ở đây chẳng có chút liên quan nào đến sở thích cá nhân. Ông lưu lại Thành phố Vĩnh hằng một thời gian để con gái ông là Zuleika—đứa con của Haydée—có thể hoàn thành việc học tại một ngôi trường tu viện nổi tiếng dưới sự bảo trợ của dòng nữ tu Thánh Tâm.

Zuleika năm nay mười tuổi, nhưng trông lớn hơn nhiều nhờ sự trưởng thành sớm của người Hy Lạp; dòng máu nhiệt thành từ người mẹ quá cố đang chảy trong huyết quản tuổi trẻ của cô. Cô đã đạt đến chiều cao tối đa, vóc dáng cao ráo và phát triển đầy đặn. Cô rất giống mẹ, sở hữu vẻ đẹp rực rỡ mang nét u buồn và gợi cảm đặc trưng của phương Đông. Mái tóc cô dày và đen như màn đêm. Cô có đôi mắt tối màu lấp lánh, hàm răng trắng ngọc ngà, đôi môi đỏ mọng như ruby cùng đôi bàn chân và bàn tay nhỏ nhắn tựa tiên nữ, là những kỳ quan của sự duyên dáng và nét kiều diễm tinh tế. Về mặt tính cách, cô giống Haydée nhiều hơn là Bá tước, dẫu cho cô vẫn thừa hưởng sự quyết đoán nhanh chóng và tính cương nghị của cha mình, đi kèm với một phần lớn nhiệt huyết từ ông.

Palazzo Costi được trang hoàng vô cùng lộng lẫy, vì thế Bá tước không hề thay đổi bất cứ điều gì về mặt bài trí, chỉ mang theo tủ quần áo của gia đình cùng một phần thư viện của mình—chủ yếu gồm các bản thảo phương Đông được viết bằng những ký tự kỳ bí, huyền thuật và chẳng ai có thể hiểu được ngoài chính ông.

Gia nhân trong nhà chỉ gồm có Bá tước, con trai ông là Espérance, con gái Zuleika, tên nô bộc câm trung thành người Nubia tên là Ali và năm, sáu người hầu nam nữ. Không có mục đích nào khác ngoài việc học hành của con gái, Bá tước muốn sống một cách ẩn dật nhất có thể, nhưng việc giữ kín sự hiện diện của mình là điều bất khả thi; và ngay khi người ta biết ông đã có mặt ở Roma, ông liền bị bao vây bởi hàng tá vị khách thuộc tầng lớp quý tộc cao quý nhất, bên cạnh vô số nhà ái quốc—những đồ đệ của Savonarola bất hạnh—nổi tiếng với lòng tận tụy kiên định dành cho sự nghiệp tự do của nước Ý.

Vào một buổi sáng sớm khi câu chuyện này bắt đầu, Bá tước xứ Monte-Cristo ngồi một mình trong một căn phòng nhỏ thuộc Palazzo Costi, nơi đã được sắp xếp làm phòng nghiên cứu và là nơi cất giữ những bản thảo quý giá của ông trong các tủ khóa chặt. Bá tước đang cầm trên tay một tờ báo của Roma, và ánh mắt ông dán chặt vào một đoạn tin có sức hút kỳ lạ với ông hệt như loài rắn thôi miên chim chóc. Đoạn tin ấy viết như sau:

"Tiểu thư Louise d' Armilly, nữ danh ca nổi tiếng—người sẽ biểu diễn vào tối nay tại Nhà hát Apollo trong vai diễn để đời Lucrezia Borgia—dường như đang bao bọc xung quanh mình một bí mật sâu kín không tài nào thấu đáo. Nàng sinh ra tại Pháp, được cho là con gái của một chủ ngân hàng đã biến mất trong những hoàn cảnh kỳ lạ; nhưng vì nàng kiên quyết từ chối bàn về thân thế của mình, chúng tôi chỉ có thể ghi lại những lời đồn đại về nàng theo đúng giá trị thực của chúng. Ông Léon d' Armilly, anh trai của nữ danh ca, người phụ họa cho nàng trong vở opera của Donizetti, cũng từ chối việc trò chuyện. Dù sao đi nữa, chỉ riêng bóng gió về bí mật ấy cũng đủ gây ra một làn sóng phấn khích lớn trong các vòng tròn thượng lưu, và chừng đó là quá đủ để đảm bảo một đêm diễn kín chỗ."

"Louise d' Armilly!" Bá tước thì thầm, gần như phát thành tiếng. "Cái tên này nghe thật quen thuộc, chắc chắn là vậy, dù rằng ta không thể nhớ nổi mình đã từng thấy hay nghe nó ở đâu trước đây. Tờ báo nói rằng nàng sinh ra ở Pháp, và ít nhất thì sự thật đó là một cái cớ hoàn toàn thỏa đáng để ta đến thăm nàng. Ta sẽ ghé thăm nàng với tư cách là một người đồng hương, và cuộc gặp gỡ sẽ chứng minh liệu nàng có phải là người quen của ta hay không."

Bá tước đứng dậy, bước đến bàn làm việc và, khi đã ngồi xuống đó, ông viết bức thư ngắn sau đây:

"Edmond Dantès, Bá tước xứ Monte-Cristo, mong muốn nhận được sự cho phép để đến yết kiến Tiểu thư Louise d' Armilly vào lúc mười giờ sáng nay. Trong tâm nguyện này, ông Dantès chỉ hoàn toàn bị thúc đẩy bởi ước muốn đặt nụ hôn tôn kính của một người Pháp dưới chân một nghệ sĩ xuất chúng mang cùng quốc tịch với mình như Tiểu thư d' Armilly."

Sau khi hoàn thành, niêm phong và đề địa chỉ cho bức thư này, Bá tước chạm tay vào chiếc chuông ngay lập tức được đáp lời bởi tên người hầu người Nubia luôn cảnh giác.

"Ali," Bá tước nói bằng thứ tiếng Ả Rập, "hãy mang bức thư này đến Hôtel de France và chờ câu trả lời."

Người đầy tớ trung thành cúi gập người gần sát sàn nhà, nhận lấy bức thư rồi rời đi. Khi hắn đi khuất, Bá tước rảo bước trong phòng với những sải chân dài vốn là thói quen của ông mỗi khi chìm đắm trong một suy nghĩ quyền năng nào đó.

"Chắc chắn," ông lẩm bẩm, "nữ nghệ sĩ này không cách nào có thể liên quan đến lợi ích cá nhân của ta, thế mà ta vẫn cảm nhận được một trực giác tinh tế rằng việc đi gặp nàng là một quyết định khôn ngoan."

Ông vẫn đang đi lại trong phòng làm việc khi Ali quay trở về. Gương mặt vốn vô cảm của người Nubia giờ đây hằn lên những dấu vết của sự kinh hoàng và kích động. Hắn phủ phục dưới chân chủ nhân, với gương mặt áp chặt xuống sàn, hắn giơ tay lên, dâng lên Bá tước chính bức thư mà hắn vừa mang đi làm nhiệm vụ.

Bá tước cau mày hỏi: "Ơ kìa, thế này là thế nào, Ali? Bức thư của ta bị gửi trả lại mà không có lấy một câu trả lời. Con dấu cũng đã bị bóc ra nữa. Chắc chắn nó đã bị đọc rồi."

Tên hầu câm từ từ đứng dậy và bắt đầu một màn kịch câm đầy biểu cảm mà chủ nhân của hắn dễ dàng dịch thành lời: "Ngươi đã đến Hôtel de France và gửi bức thư lên trên. Chỉ trong vòng mười phút, nó đã được mang trả lại cho ngươi bởi người hầu phòng của nữ quý tộc, kẻ đã nói rằng câu trả lời duy nhất mà Bá tước xứ Monte-Cristo xứng đáng nhận được từ nữ chủ nhân của hắn đã được viết ở mặt sau."

Ali gật đầu xác nhận cho phần dịch lại của chủ nhân, trông như thể hắn đang chờ đợi một hình phạt nghiêm khắc vì dám mang về một sự sỉ nhục như thế. Tuy nhiên, Bá tước chỉ mỉm cười. Sự tò mò lấn át sự giận dữ trong lòng ông. Ông lật mặt sau của bức thư và đọc những dòng chữ viết nguệch ngoạc bằng bút chì theo nét chữ của phụ nữ—một thông điệp ngắn gọn, kỳ quái nhưng đầy tính lăng mạ như sau:

"Bất kỳ người Pháp nào ngoại trừ kẻ đáng khinh là ông Dantès—tên gọi là Bá tước xứ Monte-Cristo—đều sẽ được Tiểu thư d' Armilly chào đón. Con người đó, nàng không muốn nhìn mặt và sẽ không bao giờ gặp."

Bá tước vừa cảm thấy khó hiểu lại vừa thấy thú vị. Sự hừng hực của nữ danh ca khiến ông mỉm cười. Quả thực ông không hề quen biết nàng, chắc chắn chưa từng gặp nàng. Vậy tại sao nàng lại căm ghét ông đến thế? Ông chẳng thể tài nào hiểu nổi. Lẽ nào tên tuổi của nàng thực sự quen thuộc với ông như ông vừa tưởng tượng? Nữ nghệ sĩ tức giận kia chắc chắn đã từng nghe danh Bá tước xứ Monte-Cristo và do đó không thể nhầm lẫn về nhân thân của ông, nhưng bằng cách nào mà ông lại có thể xúc phạm nàng hay chuốc lấy sự giận dữ từ nàng cơ chứ? Càng suy ngẫm về vấn đề này, ông lại càng thấy bối rối hơn. Trong lúc ông đang tự vấn bản thân xem mình nên hành động thế nào, thì có tiếng gõ cửa và một người hầu nam bước vào, trao cho ông một tấm danh thiếp trên đó đề: "Đại úy Joliette."

"Ha!" Monte-Cristo thốt lên, "hắn đến thật đúng lúc. Hắn sẽ giúp ta giải mã điều bí ẩn này."

Ông ra hiệu cho Ali lui khỏi phòng làm việc, đồng thời bảo người gia nhân vừa mang danh thiếp hãy mời vị khách lên ngay lập tức. Chỉ trong chốc lát, Đại úy Joliette bước vào phòng. Bá tước liền lao tới chào đón anh.

"Chào mừng Đại úy," ông nói. "Tôi chưa gặp lại anh kể từ những cuộc phiêu lưu đầy hào hứng của chúng ta ở Algeria. Hy vọng anh vẫn khỏe mạnh và hạnh phúc. Nhân tiện, anh đang làm gì ở Roma thế? Tôi không hề biết là anh có mặt ở đây đấy."

"Tôi đến đây chỉ vì tình cờ thôi," viên sĩ quan trẻ tuổi trả lời, đôi má ửng hồng hoàn toàn trái ngược với lời nói của anh. "Tôi sang Ý trong một chuyến dã ngoại nhỏ và tự nhiên trôi dạt đến Thành phố Vĩnh hằng. Mới sáng nay tôi mới biết rằng ngài đã an vị tại Palazzo Costi nên lập tức vội vã đến để bày tỏ sự kính trọng."

Khi những lời chào hỏi thân tình chấm dứt và họ đã ngồi cạnh nhau trên một chiếc ghế bọc lụa đỏ sang trọng và rộng rãi, Bá tước liền cất lời, giọng đột ngột chuyển sang vấn đề chính:

"Đại úy, anh đã bao giờ nghe nói về một nữ ca sĩ opera người Pháp tên là Louise d' Armilly chưa?"

Một lần nữa, chàng thanh niên lại đỏ bừng mặt, một chi tiết không thể qua khỏi sự quan sát tinh tường của người bạn đồng hành, kẻ đã ngay lập tức đoán ra rằng nữ danh ca nổi tiếng kia chiếm trọng lượng lớn hơn trong những lý do đưa Đại úy đến Roma so với những gì mà vị chiến tướng hào hoa này sẵn sàng thừa nhận.

Joliette ấp úng đáp: "Vâng, tôi có nghe về nàng, và lời đồn đại cho hay nàng là một quý cô vô cùng quyến rũ cũng như là một nghệ sĩ lớn."

Monte-Cristo mỉm cười dễ chịu, đáp lời: "Giọng điệu của anh đầy vẻ say mê đấy, Đại úy thân mến của tôi. Có lẽ anh quen biết Tiểu thư d' Armilly."

Joliette cười vang và nói: "Thì thú thật với ngài, thưa Bá tước, tôi có quen biết nàng, và thật kỳ lạ làm sao, một phần sứ mệnh của tôi ngày hôm nay ở đây là để mời ngài chiếm một lô ghế trong buổi biểu diễn 'Lucrezia Borgia' vào tối nay. Ngài sẽ nhận lời chứ?"

Monte-Cristo sẵn sàng đáp ngay: "Với niềm vui thực sự. Tôi muốn gặp mặt nữ danh ca huyền bí này vì nhiều hơn một lý do. Thứ nhất, cái tên của nàng mang lại cho tôi cảm giác quen thuộc mờ nhạt, dù tôi không thể nhớ nổi mình từng nghe nó ở đâu; và thứ hai, nàng vừa thẳng thừng từ chối cuộc ghé thăm của tôi ngay trong sáng nay thôi."

Joliette tỏ vẻ vô cùng kinh ngạc.

"Từ chối cuộc viếng thăm của ngài ư, thưa Bá tước! Tôi sẽ chẳng đời nào tin nổi nếu không phải chính tai nghe ngài thốt ra điều đó. Tiểu thư d' Armilly chắc là phát điên rồi! Chắc chắn nàng không thể nhận thức được việc được Bá tước xứ Monte-Cristo đến thăm là một vinh dự lớn nhường nào!"

Bá tước mỉm cười với nụ cười đặc trưng của mình, rồi đưa cho Đại úy bức thư hồi đáp kỳ lạ của Tiểu thư d' Armilly. Chàng thanh niên liếc nhìn nó trong sự sững sờ, đọc đi đọc lại hết lần này đến lần khác; cuối cùng anh ấp úng thốt lên:

"Đúng là chữ viết của nàng rồi, nhưng ý nàng là gì cơ chứ?"

"Đó chính xác là điều tôi muốn biết, và qua thái độ cũng như lời nói của anh, tôi thấy anh hoàn toàn bất lực trong việc làm sáng tỏ điều đó cho tôi. Dù sao đi nữa, anh có thể cho tôi biết Tiểu thư d' Armilly này là ai, và rất có thể điều đó sẽ cung cấp cho tôi chìa khóa lý giải cho cách đối xử có phần tồi tệ của nàng đối với tôi."

"Thưa Bá tước thân mến, đúng là tôi quen biết vị tiểu thư trẻ tuổi đó, nhưng cũng giống như ngài, tôi hoàn toàn mù tịt về thân thế của nàng. Rõ ràng nàng là người Pháp, và nàng đã đi xa đến mức thừa nhận với tôi rằng Louise d' Armilly chỉ là nghệ danh của nàng, nhưng tên thật của nàng là gì thì đã không dưới một lần nàng kiên quyết từ chối tiết lộ với tôi. Nàng cũng giữ thái độ kín tiếng tương tự đối với những lời đồn đại xoay quanh mình. Chắc ngài cũng biết rõ chuyện người ta đồn rằng nàng là con gái của một chủ ngân hàng người Pháp đã biến mất một cách bí ẩn. Điều này nàng không hề phủ nhận cũng chẳng khẳng định; nàng chỉ giữ một sự im lặng ngoan cố mỗi khi chủ đề đó được nhắc đến trước mặt nàng."

Monte-Cristo nói: "Câu chuyện của anh làm tôi rất hứng thú, thưa Đại úy. Anh có phần may mắn hơn tôi ở chỗ được tận hưởng sự quen biết với vị tiểu thư kỳ quặc này, nhưng có vẻ nàng không dành cho anh mức độ tin tưởng cao hơn tôi là bao, bởi vì nàng hoàn toàn chẳng kể cho anh nghe điều gì cả."

Joliette nói: "Thôi nào, dẫu sao thì ngài cũng sẽ được gặp nàng tối nay, bất chấp lệnh cấm của nàng. Nàng không thể ngăn cản ngài bước vào nhà hát đâu, vì lô ghế đã được mua và đây chính là những chiếc vé."

Bá tước láu lỉnh bảo: "Nhưng nàng sẽ nổi giận với anh đấy, thưa Đại úy, vì đã mang theo một khán giả không được chào đón như thế. Tốt hơn là tôi nên đi một mình và ngồi ở một góc khuất nào đó. Tôi không muốn vì mình mà anh phải đánh mất những nụ cười của Tiểu thư d' Armilly đâu."

Joliette đáp lại: "Ôi dào! Chắc chắn có sự nhầm lẫn gì ở đây rồi. Nàng không biết ngài, và sẽ không nhận ra ngài đâu. Chắc chắn nàng đã nhầm lẫn ngài với một ai khác rồi."

Monte-Cristo nói: "Có lẽ vậy; nhưng trí nhớ của phụ nữ rất tốt, và tôi cảnh báo anh rằng anh đang mạo hiểm một vố lớn đấy."

Joliette quả quyết: "Chẳng có rủi ro gì sất, tôi xin đảm bảo với ngài. Rất có thể khi trả lời bức thư của ngài như vậy, Tiểu thư d' Armilly chỉ bị chi phối bởi sự bốc đồng nhất thời mà thôi. Nếu sau buổi biểu diễn nàng có hỏi tôi rằng ai là người đi cùng, tôi chỉ việc cho ngài một cái tên giả và nàng sẽ chẳng mảy may nghi ngờ gì đâu."

Vào buổi tối hôm ấy, Đại úy Joliette và Bá tước xứ Monte-Cristo rẽ qua đám đông dày đặc trước cửa Nhà hát Apollo, và cuối cùng được dẫn vào một lô ghế ở tầng dưới nhìn thẳng ra sân khấu. Theo bản năng, Monte-Cristo tìm cách ẩn mình sau những lớp rèm cửa và màn trướng của lô ghế, nơi ông có thể ngồi mà không bị ai chú ý nhưng vẫn có thể quan sát thật kỹ nữ ca sĩ bí ẩn—người dường như có một nỗi căm ghét dữ dội đối với ông.

Dù vẫn còn sớm nhưng nhà hát đã chật cứng người ở mọi khu vực, và những đám đông bên ngoài vẫn không tài nào chen chân vào nổi. Khán giả đông đảo chủ yếu gồm những thành phần thượng lưu ưu tú và hợp thời nhất ở Roma. Nơi đây quy tụ rất nhiều bậc đại quý tộc, những người chiếm giữ các lô ghế theo mùa của họ. Khắp mọi nơi, những bộ trang phục rực rỡ sắc màu và sang trọng của các quý cô đập vào mắt người nhìn, trong khi các quý ông thì lộng lẫy trong trang phục dự tiệc. Những gương mặt trẻ trung tươi tắn đặt cạnh những dung nhan già dặn quý phái, vẻ đẹp của tuổi trẻ hòa quyện cùng sự uy nghiêm của tuổi tác, và diện mạo của những vị nam nhân cũng chẳng hề kém phần ấn tượng so với phái nữ. Quả thực, đây là một buổi tụ hội hoành tráng, một khung cảnh đủ sức làm nức lòng và thỏa mãn sự kiêu kỳ của ngay cả nữ danh ca khó chiều nhất.

Ban đầu, khắp nhà hát vang lên những tiếng thì thầm trò chuyện nho nhỏ, đi kèm với những chuyến viếng thăm qua lại giữa các lô ghế, nhưng tiếng xôn xao ấy bắt đầu lắng xuống khi các nhạc công xuất hiện, và đến khi họ đã ổn định chỗ ngồi trong dàn nhạc thì sự im lặng tuyệt đối bao trùm. Khi người nhạc trưởng xuất hiện, ông được chào đón bằng những tràng pháo tay vang dội, và ông cúi đầu thật sâu để lịch sự đáp lại. Sau đó, ông nắm lấy chiếc gậy chỉ huy, gõ nhẹ lên giá nhạc trước mặt, và khúc dạo đầu tuyệt diệu trong kiệt tác của Donizetti chính thức cất lên.

Khi khúc dạo đầu kết thúc, tấm màn nhung từ từ kéo lên và vở opera bắt đầu. Tiểu thư d' Armilly bước ra đúng thời điểm, và cả nhà hát rền vang những tràng pháo tay chào đón. Nàng hát hay như thần và diễn xuất với nghệ thuật tuyệt đỉnh, nhận được những lời yêu cầu biểu diễn lại (encore) vang dội cho tất cả các khúc ca của mình. Monte-Cristo, người vốn có niềm đam mê mãnh liệt với âm nhạc, đã bị cuốn vào bầu không khí nhiệt huyết lan tỏa ấy và dần bước ra khỏi sự che chở của tấm rèm cửa cùng màn trướng. Ông đã ngắm nghía Tiểu thư d' Armilly thật kỹ qua chiếc ống nhòm nhà hát và hoàn toàn tin chắc rằng nàng là một người xa lạ hoàn toàn đối với mình, dẫu cho thỉnh thoảng, một âm điệu, một cử chỉ hay một động tác cơ thể nào đó lại mơ hồ gợi lên cảm giác nhận ra một âm thanh, điệu bộ hay chuyển động mà ông đã từng nghe hoặc thấy ở đâu đó trước kia. Tuy nhiên, Bá tước ngẫm lại rằng tất cả phụ nữ đều sở hữu những nét tương đồng nhất định về giọng nói và phong thái; vì thế, ông bỏ qua những trùng hợp ngớ ngẩn ấy như những ngẫu nhiên thuần túy và không bận tâm đến chúng nữa.

Suốt một khoảng thời gian dài, Tiểu thư d' Armilly không hề liếc nhìn về phía lô ghế của Đại úy Joliette và Bá tước xứ Monte-Cristo, và phải đợi đến khi người Đại úy ném lên sân khấu một vòng hoa đắt tiền thì nàng mới hướng ánh mắt về phía đó. Nàng đang định cúi đầu tạ ơn thì ánh mắt bỗng dừng lại ở vóc dáng uy nghi của vị Bá tước. Lập tức, nàng khựng lại giữa sân khấu, trở nên tái mét dưới lớp trang điểm dày, và với một tiếng thét lớn, nàng ngất lịm đi. Tấm màn nhung được hạ xuống ngay lập tức, và người quản lý thông báo rằng nữ danh ca đã đột ngột mắc bệnh nặng, rồi cho khán giả ra về. Đại úy Joliette vội vã lao đến phòng hóa trang của Tiểu thư d' Armilly còn Bá tước xứ Monte-Cristo thẩn thơ quay trở lại Palazzo Costi, hoàn toàn hoang mang trước những chuyện vừa xảy ra.