Đúng giờ hẹn, theo thông báo từ Viện trưởng Viện Công tố (Procureur de la République), Bá tước xứ Monte-Cristo bước vào căn phòng dành riêng cho Thẩm phán Khởi tố tại đồn cảnh sát nơi Peppino và Beppo đang bị giam giữ. Vị thẩm phán đã an vị trên ghế xét xử, bên cạnh là Phó Viện trưởng đang trình bày với ông những mong muốn của cấp trên. Khi Monte-Cristo bước vào, ngài cúi đầu chào vị thẩm phán và phó viện trưởng, và họ đã đáp lại bằng tất cả sự kính trọng dành cho một nhân vật cao quý bậc nhất.

"Thưa các ngài," vị Bá tước lên tiếng sau màn chào hỏi xã giao, "chắc hẳn các ngài đều biết lý do sự hiện diện của tôi vào chiều nay, vì vậy chúng ta có thể đi thẳng vào công việc. Nhưng trước khi đưa hai người Ý vào, tôi có một thỉnh cầu nhỏ."

"Xin ngài cứ nói, thưa Bá tước," vị Thẩm phán Khởi tố nhã nhặn đáp. "Chúng tôi rất sẵn lòng chấp thuận nếu nằm trong thẩm quyền của mình."

"Vâng, thưa các ngài," Bá tước xứ Monte-Cristo bước lên bục, tì tay lên bàn làm việc của vị thẩm phán, "đơn giản thế này thôi. Tên tù nhân tự xưng là Peppino đang nắm giữ một số chi tiết mà tôi hết sức quan tâm. Hắn đã hứa sẽ tiết lộ chúng cho tôi để đổi lấy sự tự do cho bản thân và đồng bọn. Thật thừa thãi khi nói rằng động duy nhất khiến tôi nhúng tay vào vụ này là để có được những thông tin đó. Tuy nhiên, từ kinh nghiệm lâu năm, tôi rất rõ sự lươn lẹo và xảo trá của bản chất người Ý. Một khi được tự do, tên này có thể búng tay vào mặt tôi và từ chối mở miệng. Sau khi các thủ tục pháp lý đã được hoàn tất đầy đủ, tôi muốn hai tên tù nhân được đưa trở lại phòng giam và thông báo rằng chúng chỉ được phóng thích khi nào Peppino cung cấp cho tôi thông tin đã hứa."

"Đó chỉ là một sự lạm quyền nhỏ nhoi, nếu có thể coi là lạm quyền," vị Thẩm phán Khởi tố mỉm cười đáp, "vì theo tôi hiểu, các tù nhân sẽ thực tế nằm dưới sự giám sát của ngài cho đến khi rời khỏi Pháp, điều mà ngài đã hứa danh dự với Viện trưởng Viện Công tố. Do đó, thỉnh cầu của ngài sẽ vui vẻ được chấp thuận."

Nói đoạn, vị Thẩm phán Khởi tố liếc nhìn Phó Viện trưởng, người đang gật đầu đồng thuận.

Vị thẩm phán chạm tay vào chiếc chuông nhỏ đặt trên bàn và bảo viên cảnh sát đang túc trực:

"Dẫn các tù nhân vào."

Monte-Cristo và vị phó viện trưởng bước xuống bục, ngồi vào hai chiếc ghế bành đặt cạnh chiếc bàn ngay trước bàn làm việc của thẩm phán.

Khi hai người Ý được dẫn vào, Peppino liếc nhìn vị thẩm phán trên bục rồi quay sang Phó Viện trưởng. Cuối cùng, ánh mắt hắn dừng lại ở vị Bá tước, và nét mặt hắn bỗng bừng sáng hẳn lên; hắn bản năng cảm nhận được rằng sức ảnh hưởng kỳ bí của Monte-Cristo đối với nhà chức trách Paris cũng mạnh mẽ chẳng kém gì với Luigi Vampa cùng băng đảng của y, rằng người đàn ông tuyệt vời ấy đã thành công trong việc mang lại tự do cho hắn và Beppo.

"Đưa các tù nhân ra trước vành móng ngựa," vị Thẩm phán Khởi tố ra lệnh cho viên cảnh sát.

Mệnh lệnh được tuân thủ ngay lập tức, hai người Ý đứng đối mặt với vị thẩm phán.

"Bỏ mũ ra."

Hai tù nhân tuân theo, Peppino nở nụ cười đầy tự tin, còn Beppo thì cau mày hầm hầm.

"Các bị cáo đứng trước vành móng ngựa," vị Thẩm phán Khởi tố lạnh lùng nói, "các ngươi bị buộc tội móc túi nơi công cộng. Các ngươi có gì để tự bào chữa không?"

Lời mở đầu có phần trang trọng và đe dọa ấy vừa là một bất ngờ vừa là gáo nước lạnh tạt vào Peppino. Hắn ngước nhìn Monte-Cristo đầy dò hỏi, nhưng chẳng thể đọc được gì trên gương mặt điển trai mà nhợt nhạt ấy; rồi với cái cau mày tối sầm, hắn đáp lại vị thẩm phán bằng giọng điệu cay nghiệt và thách thức:

"Tôi không có tội!"

Vị thẩm phán liếc sang Beppo và gã này cũng lặp lại nguyên văn lời của đồng bọn.

Lúc này, Phó Viện trưởng đứng dậy, dõng dạc nói với vị Thẩm phán Khởi tố:

"Kính thưa ngài thẩm phán đáng kính, với tư cách là đại diện của Viện trưởng Viện Công tố, tôi xin tuyên bố rằng tôi không có ý định theo đuổi cáo buộc đối với các bị cáo đứng trước vành móng ngựa. Tôi có lý do chính đáng và đầy đủ cho quyết định này. Do đó, với tư cách danh nghĩa chính thức của mình, tôi yêu cầu trả tự do cho những kẻ tự xưng là Peppino và Beppo."

Yêu cầu này lại là một bất ngờ nữa đối với Peppino, nhưng hắn lập tức đoán ra Monte-Cristo đã tác động rất lớn trong chuyện này và nhìn ngài bằng ánh mắt biết ơn sâu sắc. Riêng Beppo thì hoàn toàn kinh ngạc, bởi hắn chẳng tài nào hiểu nổi bước ngoặt thuận lợi đến đột ngột của tình hình.

Vị Thẩm phán Khởi tố, tuân theo các thủ tục pháp lý quy định, liền hỏi vị phó viện trưởng:

"Tôi xin phép được hỏi vị đại diện đáng kính của Viện trưởng Viện Công tố rằng lý do chính đáng và đầy đủ của ngài là gì?"

"Thưa ngài thẩm phán đáng kính, xin đáp lời ngài," vị viên chức trả lời. "Đức cao vọng trọng Bá tước xứ Monte-Cristo, đang hiện diện nơi đây, đã đạt được một thỏa thuận với Viện trưởng Viện Công tố, cam kết rằng trong trường hợp các tù nhân được trả tự do, ngài sẽ thuyết phục họ rời khỏi nước Pháp ngay lập tức."

Nghe vậy, Monte-Cristo đứng dậy, hướng về phía bục xét xử và cất giọng đầy uy quyền vốn luôn in hằn trong mọi lời phát biểu công khai của ngài:

"Thưa ngài thẩm phán đáng kính, những gì Phó Viện trưởng vừa trình bày là hoàn toàn chính xác về mọi mặt. Trong trường hợp các tù nhân được tha bổng, tôi xin cam kết với cấp trên của ông ấy rằng tôi sẽ lo liệu để họ trở về Ý mà không mảy may chậm trễ."

Phó viện trưởng và vị Bá tước cùng trở về chỗ ngồi. Vị Thẩm phán Khởi tố trầm ngâm suy nghĩ trong chốc lát rồi phán quyết:

Nhiệm vụ của tôi trong vụ việc này đã rõ ràng. Không có bằng chứng nào được đưa ra chống lại các bị cáo, và tuyên bố cùng yêu cầu chính thức từ phía Viện trưởng Viện Công tố, được bày tỏ qua vị đại diện đáng kính của ông, đã loại bỏ sự cần thiết phải tiến hành một cuộc thẩm vấn hình thức đối với các bị can. Do đó, tôi sẽ trả tự do cho họ, tuy nhiên, điều này phải chịu sự giám sát của Đức ông Bá tước xứ Monte-Cristo. Hỡi các bị cáo đứng trước vành móng ngựa," ông nói thêm, hướng về phía Peppino và Beppo, "ta đưa các ngươi trở lại phòng giam, và các ngươi sẽ chỉ được phóng thích vào thời điểm mà Đức ông Bá tước xứ Monte-Cristo quyết định."

Ông trở lại ghế ngồi trên bục xét xử, ra hiệu cho viên cảnh sát đưa các tù nhân đi.

Mười phút sau, Monte-Cristo đã có mặt trong phòng giam của Peppino. Tên người Ý rạng rỡ niềm vui và vô cùng dạt dào cảm xúc khi bày tỏ lòng biết ơn đến vị ân nhân quyền uy và bí ẩn của mình.

Vị Bá tước số thải xua tay.

"Thôi miễn những lời cảm ơn đi," ngài nói. "Thời gian không còn nhiều, và ngươi càng sớm cho ta biết các chi tiết về âm mưu chống lại Tử tước Massetti, thì ngươi cùng đồng bọn càng sớm được tự do."

Peppino nửa ngả người lên giường còn Monte-Cristo ngồi xuống một chiếc đẩu ọp ẹp, gương mặt thường ngày vô cảm nay hiện rõ sự quan tâm cao độ đến những gì sắp được hé lộ.

Tên người Ý hắng giọng rồi bắt đầu.

"Thưa ngài Bá tước," hắn nói, "trước hết, tôi phải thưa với ngài rằng cậu chủ Massetti trẻ tuổi đã bị từ tuyệt và tước quyền thừa kế bởi người cha kiêu hãnh và nghiêm khắc của cậu, người vẫn đinh ninh rằng cậu là một trong những tên vô lại tội lỗi và đồi bại nhất trên đời!"

Monte-Cristo giật mình; khuôn mặt ngài tái đi một chút so với vẻ bình thường, nhưng ngài không nói gì mà chỉ chăm chú chờ đợi những diễn biến tiếp theo.

"Tuy nhiên, đó chưa phải là tất cả," Peppino tiếp lời sau một thoáng ngừng lại để quan sát tác động từ lời kể của mình lên người nghe, "và cũng chưa phải là điều tồi tệ nhất! Viên tử tước bất hạnh, sau khi bị tống cổ nhục nhã khỏi dinh thự Palazzo Massetti theo lệnh của vị Bá tước già, đã lập tức phát điên; giờ đây hắn đã trở thành một kẻ tâm thần cuồng loạn!"

"Chúa ơi! Chúa ơi!" Monte-Cristo thốt lên, bật dậy khỏi ghế và rảo bước quanh phòng giam, bị gặm nhấm bởi sự kích động mãnh liệt mà ngài chẳng thèm kìm nén. "Một kẻ tâm thần cuồng loạn!—Giovanni đã thành một kẻ tâm thần cuồng loạn! Ôi! Con gái ta, con gái ta ơi!"

Tất cả những gì tôi nói đều là sự thật," tên người Ý tiếp lời. "Tôi xin thưa trước trời cao đất dày!"

"Nhưng chuyện gì đã xảy ra với Massetti? Cậu ta đang ở đâu?" vị Bá tước đòi câu trả lời, đột ngột dừng bước. "Cậu ta đã bị tống vào nhà thương điên nào sao?"

"Cậu ta đã thành kẻ buông xuôi và lang thang vô định," Peppino đáp. "Cả thành Roma quay lưng, tránh xa cậu ta như tránh dịch bệnh. Khi tôi rời nước Ý, cậu ta đã tìm đến ẩn náu giữa những tàn tích của Đấu trường Colosseum, nơi cậu ta là nỗi kinh hoàng của cả khách du lịch lẫn những hướng dẫn viên mê tín. Tôi tận mắt nhìn thấy cậu ta ở đó vào ngày trước khi tôi khởi hành. Cậu ta rách rưới, tay cầm một chiếc gậy dài, đầu đội vòng nguyệt quế bằng lá thường xuân và suốt ngày nguyền rủa Chúa cùng nhân loại. Người ta bảo cậu ta chẳng bao giờ rời khỏi khu phế tích ấy, trừ phi đi xin dăm mẩu thức ăn thừa để sống qua ngày, và ban đêm thì ngủ trong sâu thẳm một lối ra tối tăm cùng bầy dơi, nhện và những thứ ghê rợn khác."

"Thật khó mà tin nổi!" Monte-Cristo kêu lên, đăm đăm nhìn kẻ đối diện và thầm nghi ngờ rằng hắn đang dựa vào trí tưởng tượng phong phú kiểu Ý của mình để thêu dệt nên những chi tiết sống động đó.

"Nhưng đó là sự thật, thưa ngài Bá tước," Peppino khẩn khoản thanh minh; "từng chữ tôi nói đều là sự thật!"

"Nói tiếp đi," Monte-Cristo cất giọng khàn đặc, rồi lại ngồi xuống chiếc đẩu. "Kể cho ta nghe về âm mưu đó đi."

"Tôi đang chuẩn bị kể đến đây, thưa ngài Bá tước," cựu thủ lĩnh băng cướp đáp, ngồi dịch người ra mép giường. "Chắc ngài cũng biết, nguyên nhân gây ra mọi rắc rối cho Tử tước Massetti chính là một cô thôn nữ trẻ tuổi xinh đẹp tên là Annunziata Solara?"

"Ta nghe nói đó là vì một người phụ nữ nào đó, nhưng điều đó không quan trọng; cứ tiếp tục đi."

Cô gái này chuyên bán hoa ở Quảng trường Piazza del Popolo và trên đại lộ Corso; chính tại đó, cô đã lọt vào mắt xanh của Massetti và con trai ngài, Espérance."

"Espérance!" Monte-Cristo thốt lên, đôi bàn tay bấu chặt đầy căng thẳng. "Ôi! Chúa ơi! Mọi chuyện bắt đầu sáng tỏ rồi!"

Peppino mỉm cười trấn an.

"Xin ngài đừng lo, thưa Bá tước," hắn nói; "trong tất cả những sự cố bất hạnh khiến vị tử tước tội nghiệp rơi vào vòng nghi kỵ, con trai ngài đã hành xử vô cùng cao thượng và đàng hoàng; ngài hoàn toàn có lý do để tự hào về cậu ấy!"

Monte-Cristo thở phào nhẹ nhõm.

"Ngươi có thể chứng minh điều này không?"

"Tôi chứng minh được. Luigi Vampa và toàn bộ băng đảng của y đều biết con trai ngài hoàn toàn vô tội trong chuyện cô bán hoa và họ sẽ lên tiếng xác nhận điều đó. Ngay cả lão Solara già, một kẻ đê tiện và nhẫn tâm, cũng không dám tìm cách buộc tội cậu ấy. Xin ngài hãy yên tâm rằng bằng chứng về sự trong sạch của con trai ngài là hoàn toàn xác thực."

Luigi Vampa đã viết thư cho tôi rằng Espérance không hề nhúng chàm, nhưng ta cần những lời bảo đảm đáng tin cậy hơn là một bức thư hay thậm chí là lời thề thốt của một tên tướng cướp khét tiếng."

Những lời bảo đảm như vậy không khó để kiếm đâu. Bản thân cô gái bất hạnh ấy, hiện đang ở nhà tế thế Civita Vecchia, sẽ minh oan cho cậu ấy."

"Nhưng còn chi tiết của âm mưu, chi tiết của âm mưu thì sao!"

Vâng, vị tử tước biết được từ Annunziata rằng cô ấy sống ở vùng nông thôn bên kia sông Trastavere nên tối hôm đó đã lên đường tìm gặp cô. Con trai ngài, biết rõ mục đích của bạn, đã đi theo để bảo vệ cậu ấy khỏi bọn cướp. Massetti bị chặn lại bởi một tên đàn em của Vampa, gã này đã làm cậu bị thương trong một vụ xô xát, và con trai ngài xuất hiện kịp thời để hạ gục tên cướp đó rồi giải cứu bạn mình. Không lâu sau, họ chạm trán một lượng lớn băng đảng của Vampa và suýt bị treo cổ lên cái cây gần nhất để trả thù cho tên tay sai bị con trai ngài giết chết. Họ được chính tay Vampa phóng thích ngay khi y biết Espérance là con trai ngài, vì Massetti đã khai ra thân phận của mình lẫn người đồng hành. Hai chàng trai, có vẻ như, đã định quay về Roma ngay sau khi vị tử tước bị thương, nhưng Massetti ngất đi vì đau đớn và mất máu quá nhiều nên họ quyết định tìm chỗ trú ẩn. Đúng lúc đó một người nông dân xuất hiện và sau một hồi do dự, y đồng ý dẫn họ về căn lều của cha mình để qua đêm. Y đã giữ đúng lời hứa. Nói ngắn gọn, hai chàng trai cải trang thành nông dân, chẳng mấy chốc đã đặt chân đến túp lều của Pasquale Solara và giáp mặt chính nàng Annunziata kiều diễm."

Peppino ngưng lại một lát rồi tiếp tục:

"Những chi tiết mở đầu này, thưa ngài Bá tước, là vô cùng cần thiết để ngài có thể hiểu được âm mưu đã nhanh chóng được nhào nặn sau đó. Người nông dân dẫn Massetti và con trai ngài đến đúng nơi mà vị tử tước đã rời Roma để tìm kiếm chính là anh trai của Annunziata. Lão Pasquale Solara già không có nhà vào lúc những người lạ mặt tới nơi, nhưng lão đã trở về không lâu sau đó. Tôi chắc chắn rằng lão đã cấu kết với Luigi Vampa từ lâu và bí mật đóng vai trò là tay sai lẫn đồng bọn của y. Dù sao đi nữa, khi trở về, lão thừa biết những thanh niên trẻ tuổi đang có mặt trong túp lều của mình và cũng nắm rõ thân phận của họ, nhưng với sự ranh mãnh quen thuộc, lão giấu nhẹm cả hai sự thật, ra vẻ ngạc nhiên và bất mãn khi các con thông báo rằng nhà có khách. Thực chất trong lòng lão vô cùng mừng rỡ, bởi sự hiện diện của cậu chủ Massetti mang đến cho lão cơ hội ngàn vàng để trả thù cay đắng vị Bá tước già - kẻ mà lão vẫn căm ghét tột cùng từ lâu, đồng thời chuyển hướng vết nhơ kinh hoàng của một tội ác ghê tởm mà lão đang ấp ủ từ chính mình sang danh tiếng và cuộc đời của kẻ khác."

"Ý ngươi muốn nói là lão già khốn nạn này có âm mưu đê hèn với chính con ruột của mình ư?" vị Bá tước hỏi, gương mặt bộc lộ sự kinh hoàng tột độ.

"Chính xác," Peppino lạnh lùng đáp. "Lão Solara, một tên keo kiệt bủn xỉn, đã đổi lấy một khoản tiền vàng kếch xù mà lão hằng ao ước để bán chính đứa con cốt nhát, cô con gái xinh đẹp Annunziata của mình cho tên trùm cướp Luigi Vampa!"

"Tên ác quỷ đen tối!" Monte-Cristo thốt lên. "Hắn không xứng đáng mang tiếng là con người! Ở Paris, những người dân phẫn nộ sẽ nghiền nát hắn dưới gót giày!"

"Thế nên, ngài thấy đấy," tên người Ý tiếp lời, "sự xuất hiện của Massetti là quá đúng lúc, và Pasquale Solara, sau khi chắc chắn rằng vị tử tước đã an toàn dưới mái lều của mình, liền vội vã quay lại tìm Luigi Vampa để cùng nhau dựng lên âm mưu bẩn thỉu đã thành công quá mức mong đợi ấy. Một vở kịch độc ác được mưu mô xảo quyệt và che đậy kín kẽ nhất chưa từng thấy trong biên sử của thế giới văn minh!"