Tranh chấp lại sinh ra tranh chấp trên vùng đất của những cuộc đua tranh. Những chiếc xe ngựa nhẹ lao đi với tốc độ thi thố cao độ dọc con đường từ bãi chiến trường về tới London. Chúng chính là những đường dây điện tín của thời đại ấy đối với một đám đông đang hồi hộp chờ đợi, háo hức muốn nghe ngóng tường thuật về một sự kiện chấn động: cuộc đối đầu giữa hai võ sĩ quyền Anh hạng nhẹ hàng đầu, được nuôi dưỡng và chống lưng bởi một cặp nhà quý tộc trẻ tuổi hào hiệp, những kẻ ưu tú nhất trong hàng ngũ tước hiệu cao quý ở trên cao. London đang thở dốc trong ngỡ ngàng, và những chiếc xe ngựa phóng như bay mang theo nguồn tin nóng hổi để làm dịu cơn khát ấy.

Chumley Potts đặt cược một tỷ lệ ngang ngửa với Ambrose Mallard rằng chiếc xe ngựa gọn gàng của tờ báo thể thao hàng đầu – vốn có một uy tín cần phải giữ gìn – sẽ vượt qua một trong những cây cầu bắc qua sông Thames để về đích đầu tiên. Mallard lại bị thu hút bởi chiếc xe ngựa gọn gàng của một tờ báo mới mẻ đầy xấc láo có giá rẻ hơn, một tờ báo đang muốn gầy dựng tên tuổi. Anh ta nhận lời thách đấu, tiếng hô vang lên nghe như một tiếng pháo nổ giòn giã. Những khó khăn to lớn liên quan đến việc làm chứng và xác minh đã được bàn thảo; rồi chúng đều được vượt qua. Potts sẵn sàng đối mặt với mọi rắc rối; Mallard cũng vậy. Rõ ràng là có một cuộc đua. Do đó, chắc chắn sẽ có một hồ sơ ghi nhận. Những chuyến viếng thăm các tòa soạn báo ấy, có lẽ mất nửa ngày ở khu vực phía nam London hoặc trên cầu Westminster, để thẩm vấn các nhân chứng, chủ cửa hàng góc phố, người chèo thuyền, v.v., sẽ hoặc nên xác lập một cách thỏa đáng điểm số đang tranh chấp.

Fleetwood tìm thấy niềm vui trong chuyện đó; đến mức anh ta tự cười mình vì một nỗi nhân văn trỗi dậy đối với cặp "lừa" ấy và quên đi sự khinh miệt dành cho chúng. Những trò cờ bạc và cá cược của bọn chúng chỉ làm tăng thêm số lượng kẻ phụ thuộc vào anh; và những kẻ đần độn ấy vẫn còn tốt chán so với lũ ngốc nghếch hay những con người cứng nhắc, mạ vàng khô khan trong vòng tròn xã hội mà anh buộc phải giao du. Ngày hôm nay, anh đã cung cấp cho nhóm người sau một đề tài để kinh ngạc; và điều đó sẽ khiến những vị nam tước lạnh lùng trừng mắt và những phu nhân quý phái tức giận đến xôn xao. Một đặc điểm của giới thượng lưu ấy, theo như anh biết, là những kẻ đạo đức thì buồn tẻ, còn những kẻ đồi bại thì vô cùng tồi tệ. Chúng chẳng có gì làm anh vừa lòng ngoài cung cách ứng xử. Ở những nơi khác, xứ sở này lại là một vùng đất chẳng có chút phép tắc nào. Vậy thì, hãy cứ nhận lấy nó và tận dụng tối đa, vì cái chất phác nguyên thủy của nó: thứ vốn được tìm thấy và phát triển mạnh mẽ nhất trong các sới võ Anh quốc.

Tính châm biếm đã đẩy anh rơi vào chốn ấy. Nó giáng một đòn vang dội vào đất nước. Nhưng nó cũng giáng một đòn gần như xóa nhòa cuộc đời của vị nam tước trẻ tuổi giàu có vô biên, kẻ có niềm vinh quang cao nhất là làm người bảo trợ cho các võ sĩ quyền Anh. Hơn nữa, anh ta lại còn là chồng của con gái lão Hải tặc Già! rất có thể đó là hệ quả. Gã lang thang triết gia ấy đã gọi cô ta là “con quái vật Gorgon xinh đẹp.” Cô ta chẳng có chút sắc đẹp nào; và nói về Gorgon, sinh vật ấy lại mang một vẻ rụt rè mềm mại đang ẩn chờ đằng sau đôi mắt lạnh lùng tựa đá của mình. Một cô gái hoang dã bắt đầu nếm trải nền văn minh, như thế mới đúng là thực tế; và liệu cô ta có nên bị châm biếm hay chối bỏ không?

Sự phẫn nộ của Fleetwood với hoàn cảnh của chính mình đã cảnh báo anh trước sự dối trá của bất kỳ suy nghĩ lãng mạn vẩn vơ nào như thế. Bởi vì cơn giận mang lại sự trả thù cho anh, và anh sợ bị tước đoạt nó, kẻo một chút mềm yếu thẳm sâu nào đó trong con người anh – điều mà anh biết rõ, dù ít ai hay – sẽ kéo anh gục ngã dưới chân sinh vật ấy. Cô ta thực sự thuộc về anh; vậy nên anh hoàn toàn có thể thử thách cô xem liệu cô có trái tim và sức hút cá nhân hay không, mà chẳng cần đến nghi thức tán tỉnh – thứ vốn, trong trường hợp của anh, dễ dẫn đến cảm giác vô vọng và trở thành nô lệ cho tình yêu. Anh tơ tưởng đến đôi mi, bờ môi của cô, và cả giọng nói khi dịu ngọt lại, theo những cách khác nhau của phụ nữ; chỗ này chỗ kia điểm xuyết một thứ nghệ thuật đáng ghét – có lẽ cũng có thể tha thứ – và đôi khi là tuyệt trần như thánh nữ. Viễn cảnh ấy cuốn anh vào một cuộc lao mình bơi lội trong dòng tư tưởng ái tình đầy bốc bột, kéo dài chỉ một phút nhưng ngỡ như cả một kỷ nguyên. Anh tự chấn chỉnh lại sự yếu mềm ấy, đồng thời liếc nhìn theo góc độ của một người đánh xe ngựa kỳ cựu để đánh giá những đặc điểm của con đường, nơi đòi hỏi phải am hiểu tường tận nếu muốn quay về với tốc độ tối đa trong một đêm không trăng. Chặng đường từ Canleys đến khách sạn Royal Sovereign có thể được hoàn thành bởi những cỗ mã lực tốt trong vòng một tiếng rưỡi, hoặc nhỉnh hơn một chút – với Ives và chuồng ngựa đã sẵn sàng, cùng một chút kinh ngạc đang chờ đón trong căn phòng bí ẩn nào đó. Fleetwood khúc khích cười trước viễn cảnh của một trò quỷ quái lãng mạn – lại hoàn toàn hợp pháp nữa chứ. Một sự trừng phạt, thiên về tra tấn tinh thần hơn là tận hưởng, là những gì anh đáng được nhận.

Anh không diễn tả thành lời rằng, một cuộc trò chuyện với gã Woodseer về những ngọn núi, khu rừng, thiên nhiên, triết học và thi ca của hắn sẽ là một liều thuốc cực kỳ lành mạnh cho anh, suýt soát tốt đẹp như những lời khuyên đúng đắn mà anh hằng cần nhưng chẳng thèm nhờ ai ban phát. Ý nghĩ ấy thoảng qua trong tâm trí khi anh đang thúc giục Potts và Mallard thỏa mãn cơn thèm khát những trò quỷ quái của mình.

Gower Woodseer – sự nhắc đến cái tên này lại mang đến một nỗi buồn tẻ cho cội nguồn đáng kính của câu chuyện chúng ta – lúc ấy đang bước ra khỏi vùng Đông London để hướng về phía Nam trên lộ trình của những người hành hương Canterbury khi họ khởi hành đi chiêm bái, trên con đường trở về nhà sau chuyến đi bộ hai ngày ròng rời khỏi Dover. Anh bước xuống khu phố ổ chuột thuộc quận Southwark của London, trong tay đúng vỏn vẹn hai xu rưỡi để lo bữa ăn lót dạ; sau một khoảng thời gian chịu đựng cơn đói khát một cách khôn ngoan khi cuộc hành trình kết thúc. Đây không phải là một khu vực hấp dẫn sự thèm ăn của khách lữ hành; chẳng hạn như người ta có thể tìm thấy món cá chiên tẩm dầu theo kiểu Do Thái ở vùng Shoreditch đầy phấn khích. Sự bồi bổ được cung cấp, theo đúng tinh thần nghệ thuật ẩm thực tài tình của nước Anh, tại những cửa hàng kém thu hút cho cái dạ dày đang cồn cào. Một mẩu bánh mì vụn trị giá một xu, được tống xuống cổ họng một cách khó nhọc nhờ một xu nước cặn bia, đã để lại cho nhà triết học tự nhiên đúng nửa xu tiền lẻ để mua món tráng miệng tại quầy hàng của một bà bán táo, nơi anh kìm nén sự thèm thuồng đối với loại quả mọng nước ấy và chọn các loại hạt. Chúng làm cho bữa ăn có vẻ dài ra, giống như một điệu nhăn mặt làm khuôn mặt rộng ra một cách ảo tưởng; nhưng chúng giúp đánh lừa cảm giác trống rỗng về mặt thời gian, nơi mà sự cồn cào cũng khó chịu chẳng kém gì bên trong cơ thể; và việc nhai đi nhai lại kéo dài ấy phần nào thuyết phục được ta rằng ta đang ăn no. Càng tuyệt vời hơn khi thứ thực phẩm đó vốn không thể tiêu hóa nổi. Những kẻ lang thang theo trường phái triết học, vốn là những người thực tế khôn ngoan, thường ưa chuộng những loại hạt cứng nhắc cho hàm răng của mình. Hành động nhai hạt của Woodseer đã khơi dậy trong trí tưởng tượng đầy âu yếm hình ảnh bữa tối của cha anh, từng được nhìn thấy một lần và chẳng mấy ghen tị: một lát thịt cừu luộc nguội nhỏ nằm trong một vành mỡ trắng hình lưỡi liềm, kèm theo một cục bánh mì khô đặt bên cạnh đĩa.

Cứ thế, anh trở về mái nhà duy nhất mà mình có, không hề nản lòng, mang theo những khung cảnh còn rực rỡ muôn màu hơn cả các cửa hàng bán tranh in ở London, một niềm hân hoan khi nhớ lại. Hơn thế nữa, tình cảnh của anh càng làm nổi bật cuộc đời và công việc của người cha: ngôi nhà nghèo nàn tăm tối ở Whitechapel của vị mục sư giữa những người cùng khổ; niềm vui trong việc cứu rỗi các linh hồn, nếu ông có thể tự thuyết phục rằng công việc tốt đẹp đó đang tiến triển; và khi màn buông xuống, công việc giải trí là đóng giày – một nghề nghiệp đáng mơ ước đối với một nhà tư tưởng. Tư duy bay bổng nhất khi đôi tay bận rộn một cách nhẹ nhàng. Những người thợ giày thường có tâm trí phóng khoáng. Tiếng gõ lộc cộc thỉnh thoảng vào những chiếc đinh tán làm phong phú thêm cho những đường kim mũi chỉ và thường được tính toán thời gian rất chuẩn xác để giải quyết một cuộc tranh luận trong nội tâm. Hãy tìm kiếm trong một ngôi làng bất kỳ thông tin về làng xã hoặc tình trạng của nhân loại, bạn sẽ ít thất vọng hơn khi đến chỗ người thợ giày so với bất kỳ nơi nào khác, người ta vẫn thường nói thế.

Đúng như Gower đã dự đoán với cảm giác hân hoan phấn khởi, ông Woodseer vẫn đang ngồi ở góc quen thuộc trong căn phòng phía sau của mình, trên chiếc ghế đẩu nằm giữa hai ngọn nến mỡ cừu, mùi da thuộc sực nức, khi kẻ lãng du đứng trước mặt ông, tựa như một quả bóng đã hoàn tất vòng quay quanh một điểm cố định.

– Về rồi đấy à? – vị mục sư cất giọng vang lên ngay lập tức, và những nếp nhăn trên mặt ông bừng sáng:

Đôi bàn tay siết chặt lấy nhau.

– Thưa cha, con có hơi đói một chút.

– Chắc chắn rồi, con đói là cái chắc. Nhìn đôi giày của con là biết. Bà Jones sẽ dọn cho con một bàn ăn. Hôm nay đi được bao nhiêu dặm rồi? Đưa đế giày đây tao xem nào. Chúng kể lên câu chuyện về sự hao mòn đấy.

Chúng đã mòn vẹt đến mức trông giống như những lớp mây mỏng manh lơ lửng trên cao ở rìa bầu trời đang hé mở.

– Hôm nay con đi được khoảng hơn bốn mươi dặm, thưa cha. Chúng đã trải qua hàng trăm dặm đường và giờ thì đã đến lúc cập bến rồi. Con sẽ nhờ bà Jones mang cho con một đĩa đồ ăn ở đây luôn.

Gower đi tìm người quản gia ở dưới bếp. Cửa trước nhà cha anh ban ngày vẫn để ngỏ; bà ấy còn chưa nhìn thấy anh, và ông Woodseer lẩm bẩm:

– Giờ thì bà ấy gặp được thằng bé rồi đấy. Sẽ có những cái ôm và hôn cho xem. Đối với bà ấy, nó chính là cả xứ Wales hoang dã thu nhỏ.

Đĩa thức ăn được Mary Jones bọc mang lên cùng với Gower đi bên cạnh, và tiếng sụt sùi vì hạnh phúc của bà có thể nghe thấy rõ ràng. Dù được mời ở lại và đang nóng lòng muốn nghe Gower kể chuyện, bà vẫn nhất quyết không chịu nợ lại trong căn phòng nơi hai cha con cần phải trò chuyện với nhau sau một quãng thời gian xa cách quá dài đối với sự đếm đếm của tình yêu thương. Bà là một phụ nữ gốc xứ Wales thuần chủng, vì thế mà bản tính mang nét thanh lịch tế nhị.

– Ừm, cậu con trai quý bạo ạ, thuốc lá sẽ giúp con đi thẳng vào phần cốt lõi của câu chuyện, và ta cũng sẽ nhả khói đây, – ông Woodseer nói, khi đĩa thức ăn đã được đẩy sang một bên và chiếc tẩu thuốc xuất hiện.

Thế là câu chuyện về những chuyến lang thang của Gower bắt đầu, khúc đầu toàn những làn khói phả ra nhiều hơn là lời nói. Anh lúc thì kể chuyện bằng giọng điệu sinh động đầy hình ảnh, lúc lại ra vẻ triết lý cho đến khi tới Baden; ở đó anh bắt đầu bị cuốn vào những rắc rối, xuất phát từ việc nghĩ đến một sự mặc khải về vẻ đẹp nơi người phụ nữ.

Ông Woodseer gõ tẩu thuốc lên khúc gỗ đóng giày của mình.

– Một nơi mà người ta đã mở ra những sòng bạc công cộng, ta nghe nói thế.

– Chúng ta phải ngó nghiêng khắp mọi ngóc ngách trên thế giới mới mong hiểu được nó, thưa cha, và thế giới phải nhào nặn chúng ta hoặc chúng ta phải nhào nặn lại nó.

– À. Con đã bao giờ nói dối chưa, Gower Woodseer?

– Con đã chơi cờ bạc.

– Con đã chơi cờ bạc. Tạ ơn Chúa vì con vẫn giữ được cái lưỡi ngay thẳng của mình! Chúa luôn có thể ngự trị trong một tâm hồn chân thực. Tội lỗi không thể chung sống với sự thật. Nhưng con chơi vì tiền bạc, và đó là hành vi trộm cắp được hợp pháp hóa; và đó là sự sa ngã; và con sẽ phải trèo lên lại từ vũng bùn ấy. Và điều đó có nghĩa là gì, sự bám trụ của con vào chân lý sẽ dạy cho con biết. Chạm vào tội lỗi là con tự thích nghi với sự đê h tiện của nó. À mà, con yêu thiên nhiên. Thiên nhiên không phải là bến đỗ cho những con tàu mang hình hài con người. Nếu con yêu Kinh Thánh, con đã được thả trôi an toàn trong bến cảng. Con đã chơi cờ bạc. Ta thực sự hy vọng con đã thua sạch.

– Cha đã được như ý nguyện rồi đấy, thưa cha.

– Lại đi giành giật tiền bạc của chúng ư, hỡi Gower! Thà chết đói còn hơn.

– Con đã chết đói thật mà.

– Lý do con chơi cờ bạc là gì, hả anh chàng đáng thương?

– Lý do nằm ngoài tầm lý trí.

– Không phải ở con đâu.

– Nhìn thấy những chiếc bàn chơi; một sự ngứa ngáy muốn thử sức – thử cả bản thân mình nữa; một ý nghĩ cho rằng những kẻ thua cuộc đang chơi sai cách. Tóm lại, là một mớ hỗn độn cuồng quay của những nguyên tử; con không thể giải thích rõ hơn được nữa.

– À. Hơi men của kẻ nát rượu trong đầu hắn! Thật là một chuyện lôi thôi lếch thếch, Gower Woodseer. “Xin chớ để chúng con sa vào chước cám dỗ” chính là sự khôn ngoan của trần gian bên cạnh sự khôn ngoan trên thiên đàng.

Sau khi lắng nghe một bài giảng đạo dài dòng, với sự đồng tình chung và cái giọng khè khè của người hút thuốc lá, Gower đáp lại câu hỏi “Con đã chịu đói một cách anh dũng chứ?” của cha bằng một cái gật đầu: – Từ Baden cho đến Nancy. Thỉnh thoảng có một bác nông dân xứ Alsace giúp đỡ con dọc đường, cho sữa và bánh mì.

– Thật lành mạnh cho cả thể xác lẫn tâm hồn.

– Bước chân vào Nancy, con hoàn toàn tán thành châm ngôn của các bậc tổ tiên chúng ta, thứ mà loài chó cũng có thể thốt lên nếu chúng biết nói: rằng chẳng có người đánh xe nào đáng sợ bằng cái dạ dày: và con xông thẳng đến trường Cao đẳng, gặp thẳng Hiệu trưởng với lời khẩn nôn nóng. Không thể có chuyện nhận việc được, dù là dạy tiếng Pháp hay tiếng Anh. Nhưng ông ấy tò mò về sự khẩn cấp đó. Đó chính là cơ hội của con. Người Pháp rất nhân hậu khi họ không hoài nghi về con người bạn. Họ rất hào phóng, nếu bạn thắp lên một ngọn lửa trong tâm trí họ. Vì con đang đối thoại với một học giả, con đã dùng chút ít kỹ năng văn chương trang trọng mà mình có để chứng minh sự khẩn cấp ấy. Ông ấy đã cung cấp cho con bánh mì, trái cây và rượu vang. Cuối cùng, ông ấy kiếm cho con mấy đứa học trò. Con thuê trọ ở tầng trên một cửaệm bán bánh mì. Con có những chuyến đi dạo tìm kiếm thức ăn, và học được vài điều về lâm học ở nơi đó – một môn học rất cuốn hút. Khi đã gom đủ tiền để đi bộ về nhà, con nói lời tạm biệt với người bạn tốt ấy và cất bước lên đường, bước chân vào London với số tiền xu lẻ xấp xỉ lúc con bước vào Nancy. Một cách đạt đúng mục tiêu đến hoàn hảo, mà có lẽ một số người sẽ không cảm thấy thỏa mãn bằng con đâu.

Vị mục sư thở dài. – Thế là cái gọi là “triết học” lại len lỏi vào đây, ta cho là vậy. Khi nào con mới hiểu ra rằng cái thứ “triết học” này chỉ là sự thụ động của một đức tin tôn giáo? Nó có vẻ phù hợp với mấy cậu thanh niên thích ngao du khi còn trẻ. Hãy làm việc giữa những người nghèo ở Whitechapel kìa. Đó sẽ là cách nhanh nhất để khám phá ra những nông cạn của cái gọi là “triết học” của con.

Gower hỏi ông: – Mọi chuyện ở đây vẫn tệ lắm hả cha?

– Án mạng, cướp bóc, bạo hành phụ nữ và cả thói hư tật xấu của phụ nữ nữa! – Tóm lại là rượu chè: mức độ cũng vẫn rứa. Rượu chè chính là dòng sông tử thần của chúng, cuốn phăng chúng đi bất lực như những cái xác chết, trôi dạt đến... mong rằng chúng sẽ tìm thấy sự xót thương! Ta và một vài người nữa vẫn đứng – chúng ta đang đứng giữa dòng triều xiết này ở đây, để chặn chúng lại, kéo chúng lên, làm cho cuộc sống ngọt ngào hơn một chút đối với chúng trước khi những thể xác tội nghiệp ấy chìm nghỉm xuống đáy. Nhưng thôi nào! đâu phải mọi thứ đều tối tăm, chúng ta vẫn có những tia sáng của mình. Ta đang nói trong nỗi phiền muộn vì một trong những cô gái của chúng ta: một cô gái ngoan, ta tin là thế; và cũng là kẻ bướng bỉnh nhất từng có quyền sai khiến đôi chân mình. Một cô gái có nhan sắc! Con sẽ cười cho xem, nó đã trao trọn trái tim mình cho một tên võ sĩ quyền Anh. Chà, con có thể nói rằng, nó còn có thể chọn lựa tồi tệ hơn thế. Hắn ta thì nghiện rượu, còn nó thì căm ghét điều đó; nó yêu con người hắn nhưng căm ghét thói hư tật xấu của hắn. Hắn thề thốt sẽ cải tạo, rồi lại nấc cụt vào ban đêm; ngày mai lại thượng đài thi đấu, và bị nện cho tơi bời hoa lá. Không hề gì: bất cứ khi nào, bất cứ nơi đâu, hễ gã đó đi thi đấu là cô bé ấy lại lẽo đẽo theo sau để chăm sóc hắn ta sau trận đấu. Hắn chính là người hùng của nó. Phụ nữ thế nào cũng phải có một thần tượng, và đó là trò chơi xổ số của cuộc đời họ. Con đọc được những chuyện như thế; còn ở đây chúng ta có nó bằng da bằng thịt và đang đi lại rành rành. Ta có linh cảm rằng họ là một cặp đôi lương thiện. Họ xuất thân từ những gia đình tử tế. Mẹ của con bé đến từ Carmarthen; qua đời dưới sự chăm sóc mục vụ của ta, một cái chết thanh thản như thánh nữ, tha thứ cho kẻ nát rượu. Con có thể nhớ ông hàng rau Tobias Winch chứ? Hắn đã qua đời trong những tiếng gào thét đòi một ngụm rượu. Ta đã phải cất cao giọng tới nốt cao nhất mới át được tiếng hắn để nghe được bài Thánh ca. Hắn là một người tôn kính Chúa, nhưng cơn thèm rượu cứ vật vã từng cơn. Lẽ ra đó phải là một bài học cho Madge chứ.

– Một cô bé ở tiệm rau ngay gần đây á? Cô ấy từng bán táo cho con; trông khá xinh xắn, – Gower nói.

– Bây giờ thì con bé đã lớn phổng phao rồi – Madge Winch; một ả đào trông rất ưa nhìn. Điều đó làm tan nát trái tim người chị gái Sarah của nó. Cả hai chị em cùng quản lý cửa hiệu nhỏ; chúng làm ăn phát đạt ở mức độ tiểu thương; thế là đủ, còn cần gì hơn nữa chứ? Thế rồi Christopher Ines lại tham gia một trong các trận đấu của hắn ta. Madge đánh xe ngựa ra ngoài, nếu địa điểm gần thị trấn. Sarah nói với ta rằng hôm nay nó đã đi xe ngựa xuống tận hạt Kent rồi. Có một nhà quý tộc lớn bảo trợ cho Christopher; một vị Lord Fleetwood, một lãnh chúa giàu có. Và hẳn là ngài ấy phải quan tâm đến những con người này: ngài ấy đã nhắn tin cho Sarah rằng Christopher không được chạm vào rượu chè. Con có thể nhớ gã đồ tể Ines ở con phố bên cạnh chúng ta chứ. Christopher là một đứa trẻ hoang dã, lúc nào cũng muốn tranh “kẻ mạnh nhất” với mọi gã thanh niên hắn gặp: rồi bỏ đi biển – trốn nhà đi biệt tích. Hắn trở về và đã trở thành một võ sĩ quyền Anh. Con bé chắc đang chăm sóc hắn ta bây giờ. Ta đã nói chuyện với con bé về hắn; và ta đặt niềm tin vào nó; nhưng ta đau lòng vì sự gắn bó của nó với một kẻ chìm đắm trong rượu chè.

– Tên của vị lãnh chúa đó là gì ạ? – Gower hỏi.

– Lord Fleetwood, Sarah gọi hắn ta như thế. Và ngài ấy thích tiêu xài tiền của mình như vậy đấy!

– Ngài ấy có những sở thích khác nữa. Con biết chút ít về ngài ấy, thưa cha. Ngài ấy hứa hẹn sẽ trở thành một người bảo trợ cho cả Văn chương nữa. Mẹ ngài ấy là một phụ nữ Nam Wales.

– Liệu hắn có thể bị thuyết phục để xuất bản một ấn bản vĩ đại về bộ sách Triads không? – ông Woodseer hỏi ngay lập tức.

– Không ai có khả năng đó hơn ngài ấy đâu.

– Nếu con gặp ngài ấy, hãy gợi ý xem sao.

– Cơ hội con gặp lại ngài ấy là vô cùng mong manh. Nhưng mấy cái câu châm ngôn Triads đó ấy mà! Chúng đã ngấm vào máu chúng ta rồi. Chúng cứ chực chờ thắt nút trong đầu. Chúng ép con phải cô đọng suy nghĩ của mình thành một khối đặc quánh. Chúng rất hữu ích cho thời kỳ nguyên thủy: nhưng chúng – hoặc cái mẹo mực tư duy do chúng sinh ra – lại ngáng chân con trên những bước đường sáng tác. Con chỉ sản xuất ra những viên thuốc nhỏ thay vì những trang giấy viết tuôn trào rồi sẽ ổn thôi. Hiện tại, con đang quá cẩn trọng trong việc lựa chọn, hoàn thiện và trau chuốt câu chữ của mình đến mức con đánh mất đi cái nhìn tổng quan. Kết quả là vốn từ vựng của con trở nên ngập ngừng, lắp bắp.

– À, – ông Woodseer thở ra một hơi và đấm mạnh tay xuống. – Thế cái nghiệp Văn chương này sẽ là nghề kiếm sống của con ư?

– Chẳng có nghề nào khác cả. Và con đang ở mức thấp nhất trên thị trường của nó, đến mức con không thể hy vọng kiếm nổi hai mươi bảng một năm. Phải có năm mươi bảng thì con mới có chỗ đứng, một con số năm mươi bảng độc lập.

– Con đang than vãn với ai thế, hả Gower?

– Dĩ nhiên là không cầu xin để đi đánh bạc rồi, cha thừa biết mà.

– Con vẫn có nhà để về cơ mà.

– Làm việc trí óc đòi hỏi một lương tâm thanh thản. Con mang trong người quá nhiều bản tính của cha để có thể thoải mái làm kẻ ăn bám.

– Hay là, sự thật là con đã sống ra dáng một quý ông ở ngoài kia, với một cái danh hão huyền đi nghỉ mát thôi phải không?

Gower bị đòn chí mạng của cha đánh trúng tim đen. – Con sẽ thấy mình chẳng khác nào một xu bạc lẻ của gã bán bánh nướng chừng nào con còn chưa tạo ra giá trị gì, giờ thì con đã quay về và phải thừa nhận là mình có một mái nhà, – anh nói.

Bữa trà do bà Mary Jones mang vào đã làm tâm trạng anh sáng bừng lên đôi chút cho đến khi anh nghĩ rằng sự phấn chấn đó là do tiền bạc mua được – thứ mà anh không có khả năng kiếm ra, và anh đã từ chối nó, như một người đàn ông danh dự. Đồng thời, trạng thái chán nản lại ném những cái nhìn soi mói sắc sảo vào một vài câu văn đắc ý trong những sáng tác gần đây của anh. Nó bị loại bỏ vì lý do chính đáng nhất và cũng khó chịu nhất: bởi vì nó bóp méo tiếng Anh của chúng ta; ngụ ý rằng anh vẫn chưa học được cách sử dụng vũ khí của mình một cách đúng đắn.

Anh đã vật lộn trong mớ hỗn độn này với một phong thái điềm tĩnh suốt mấy ngày liền, lắng nghe những tiếng hò reo chiến thắng của Whitechapel Kit, và nghe ngóng nỗi lo lắng của Sarah Winch vì cô em gái Madge; hoàn toàn không mảy may động tâm trước những âm thanh vui buồn xung quanh, trong nỗ lực tạo ra một thứ tiếng Anh uyển chuyển, với bức tranh Đức Mẹ ở Baden làm ánh sáng duy nhất soi rọi bóng tối trong anh. Chính nhờ nàng, nhờ vào màn sương vàng óng ả vô tận của viễn cảnh xa xôi cùng vô số hình ảnh mà ý nghĩ về nàng đã phác họa ra cho anh, đã nâng bổng anh thoát khỏi việc ngắm nhìn chính mình trong cái vũng nước đọng đầy phiền toái của những chốn hoang vu; nơi mà những người trẻ tuổi đầy nhiệt huyết nhưng đã kiệt sức thường hay nhìn thấy một khuôn mặt ẩn hiện đằng sau cuộn giấy có dòng chữ Kẻ Giả Mạo. Tất cả những ai có hoài bão lớn lao đều từng liếc nhìn vào cái vũng nước ấy, và đều đã nhìn thấy gương mặt đó. Nàng – người phụ nữ rực rỡ của anh – sẽ không để nó ám ảnh anh thêm nữa.

Sức mạnh bùa chú mà nàng giăng ra đồng thời cũng đủ khả năng nhấc bổng anh ra khỏi một khu phố thoảng mùi Erebus đối với một thanh niên đang khao khát bầu không khí trong lành, sự cô tịch và màu sắc. Dù khó mà hình dung nổi, nàng vẫn ngự trị nơi đây, trong tâm tưởng về nàng, còn kiên định hơn cả khi nàng xuất hiện bằng xương bằng thịt; tựa như nàng thuộc về nơi này bởi đặc quyền được cách ly một cách thần thánh khỏi chốn địa ngục trần gian tối tăm này. Đồng thời, anh cũng không hề dửng dưng trước những công việc chăm sóc đầy mãn nguyện của cha mình giữa những mái nhà cùng đinh này; chúng khơi gợi sự tò mò, thứ vốn là một hình thức ngưỡng mộ ở vị triết gia trẻ tuổi. Bởi vì cha anh, cũng giống như tất cả những người xứ Wales khác, rất yêu những ngọn núi. Thế mà ông vẫn sống ở đây, đi rao giảng, hành đạo, cứu giúp, được nâng đỡ vượt lên trên mọi nghịch cảnh bằng một cái sống lưng kiên định dường như siêu phàm của sự chính trực – đó chính là đức tin tôn giáo của ông chăng? Chà, nếu đúng là thế thì điều đó quả đáng để nghiên cứu. Nhưng những thứ thuộc về giác quan lạnh lẽo, những thứ gầy gò không màu sắc lại khiến trí tưởng tượng của Gower cảm thấy ghê tợn chẳng khác nào những món ăn của cha anh đối với một kẻ sành ăn. Điều mà anh ghen tị chính là trái tim đầy ắp tình thương dành cho tha nhân của người cha đáng kính: tình cảm của ông lúc này dành cho cô gái Sarah Winch và người em gái Madge của cô – người mà từ khi lên đường đi xem trận đấu võ đến nay vẫn bặt vô âm tín. Ông Woodseer đã viết thư cho những người họ hàng của cô ở Wells, nhưng chẳng nhận được một lời hồi đáp an ủi nào.

Cuối cùng thì anh cũng được giải tỏa; và vẫn còn đôi chút bối rối. Madge đã trở về, ông thông báo với Gower. Con bé vẫn khỏe, sức khỏe hoàn toàn bình thường; ông có lời đảm bảo của chính nó rằng nó không hề bị kích động hay hoảng loạn gì về bản thân.

– Nó đã dẫn theo một vị phu nhân, một quý bà lớn đến trọ cùng. Nó đã đưa Nữ bá tước xứ Fleetwood đến trọ tại nhà nó.

Gower nghe những lời đó thốt ra từ miệng cha mình; và cha anh đã lặp lại chúng một lần nữa. Đối với kẻ sùng bái tôn sờ Nữ bá tước xứ Fleetwood đến sát đất, đó là một cú đánh trời giáng vào đầu; ý nghĩ đầu tiên ló dạng trong đầu khi anh hoàn hồn là hình như ở đây người ta đã phát điên rồi, hoặc không thì một phép màu vừa mới xảy ra. Hay đó lại là một Nữ bá tước xứ Fleetwood giả mạo nào đó đang lòe bịp cô thôn nữ ngây thơ? Cha anh sẽ phải đến gặp vị quý bà cao sang đó, ngay tại cửa hàng bán rau quả; theo lời Madge thì đó là yêu cầu của vị phu nhân. Những phỏng đoán vạch ra những đường mòn tàn lụi băng qua một màn đêm càng lúc càng thêm sâu thẳm, đánh đắm cả con thuyền triết học. Có phải chính là Nữ bá tước xứ Fleetwood đang ăn năn hối hận vì trò chơi cờ bạc đam mê của mình, đang cần đến sự an ủi mang tính nữ của mục sư, sau khi nghe Madge kể về vị mục tử nhân lành này không? Cha anh tỏ ra ngạc nhiên đến mức độ nào đó; nét mặt ông vẫn điềm tĩnh. Ông coi đó đơn thuần chỉ là một sự việc kỳ lạ.

Có lẽ, trong những thời điểm khủng hoảng, một vị mục sư tôn giáo lại được trang bị vũ khí tốt hơn một nhà triết học chăng. Gower không muốn thừa nhận điều đó, nhưng anh phải cúi đầu trước những minh chứng rành rành, và thú nhận lòng ghen tị; nhất là khi anh đồng hành cùng cha mình bước vào cửa hàng bán rau, và ông Woodseer vẫn bình thản cất lời:

– Đây là nơi rồi đây.