Đường Dịch tuyệt đối không phải đang hù dọa, chính sách, pháp quy, dù không thể đi trước thời đại thì ít nhất cũng phải giữ được sự đồng bộ, chậm một nhịp là mất mạng như chơi.

Đại Tống đang ở trong một thời đại cải cách, sự trỗi dậy của ngoại thương, các ngành công nghiệp mới nổi liên tục xuất hiện, trong khi mang đến cơ hội và khả năng vô hạn cho Đại Tống, cũng đồng thời tồn tại những nguy cơ vô hạn.

Đoạn đối thoại vừa rồi với Phạm Trọng Yêm và Giả Xương Triều, Đường Dịch chỉ là trong lúc cấp bách nghĩ ra một số khả năng, sau khi trở về suy nghĩ kỹ càng, càng nghĩ hắn càng kinh tâm, càng nghĩ càng thấy sợ hãi.

Bởi vì, chỉ riêng chuyện nông trang này thôi, đã xa không chỉ dừng lại ở những tệ hại mà hắn đã trình bày với Lão Giả.

Ví dụ như, lao động trẻ em.

Đúng vậy, thời đại Đại Tống này căn bản không hề có khái niệm lao động trẻ em, thế nhưng, những việc Đường Dịch làm trong thời đại này, đã chậm rãi kéo Đại Tống ra khỏi vũng lầy kinh tế nguyên thủy.

Cái gọi là tiến hóa văn minh.

Đại Tống thực ra đang trải qua sự tiến hóa văn minh, và điều không thể tránh khỏi là tính tội ác của tư bản sẽ sớm bộc lộ ra.

Một khi xử lý không tốt, thì con quái thú này còn chưa kịp thuần hóa, đã hóa thành sức mạnh hủy diệt giẫm đạp tất cả.

Lao động trẻ em, nhà máy máu và nước mắt, bóc lột, áp bức, nếu người cầm quyền phản ứng chậm chạp, trong tình trạng không có bất kỳ sự ràng buộc nào, tư bản không hề có chút đạo đức nào để nói đến, tự nhiên sẽ vì sự hợp nhất và tiến hóa không ngừng của tư bản mà càng lúc càng mất đi nhân tính.

Bách tính đều còn mơ hồ, họ không biết rằng, việc đưa con cái mình vào các phường thợ lúc này sẽ nảy sinh ra sự tham lam như thế nào; họ lại càng không biết, quan hệ lao động không có luật pháp bảo hộ sẽ phát triển đến mức độ tồi tệ ra sao.

Mà khi nó phát triển đến mức không thể kiềm chế nổi, giữa tầng lớp lao động khổ sai và nhà tư bản, giữa các tổ chức kinh tế mới nổi và chính quyền, sẽ lại bùng nổ những mâu thuẫn mới gì, Đường Dịch gần như không dám nghĩ tới.

Không ai biết được, trong Đại Tống thế kỷ mười một liệu có xảy ra một cuộc "Cách mạng Pháp" hay không, càng không biết, liệu có phải Đại Tống còn chưa kịp xưng bá thế giới đã tự tan rã từ bên trong rồi hay không.

Giờ khắc này, Đường Dịch thậm chí có chút khiếp sợ, sau đó nảy sinh một sự thôi thúc, hắn muốn nhốt con quái thú tư bản trở lại vào trong lồng.

Thật sự quá khó kiểm soát!

Sự việc đến nay, thời đại này đã bị Đường Dịch làm cho thay đổi hoàn toàn, ngoại trừ từng cái tên quen thuộc, đã không còn bất kỳ sự giao thoa nào với quỹ đạo vốn có trước kia.

Đường Dịch phát hiện, ưu thế của kẻ xuyên không như hắn đã ngày càng ít đi, số vốn liếng còn lại chẳng qua chỉ là chút ít khả năng dự đoán mà thôi.

Hắn thực sự không biết, chút ít khả năng dự đoán này liệu có đủ để thúc đẩy Đại Tống tiếp tục tiến về phía trước hay không.

Mà lúc này, Đường Dịch càng thêm khâm phục những vĩ nhân của Hoa Hạ hậu thế.

Chỉ khi thực sự đứng giữa dòng lũ lớn, mới hiểu được những người đó kinh tài tuyệt diễm đến mức nào, hùng thao vĩ lược ra sao, có thể đùa bỡn con quái thú tư bản trong một môi trường căn bản không thích hợp cho sự sinh trưởng của tư bản.

Đường Dịch lúc này thậm chí nảy sinh ý nghĩ giống hệt những người phương Tây hậu thế:

"Rốt cuộc họ đã làm điều đó như thế nào?"

Không sai, chính là ý nghĩ này!

Thực ra, cái gọi là chủ nghĩa xã hội chỉ là một quốc gia lý tưởng, khi thực sự bắt tay vào thực tiễn, vô vàn tệ hại căn bản không thể khắc phục nổi.

Đúng như những kẻ được gọi là chính trị gia, nhà kinh tế học phương Tây hậu thế đã dự đoán, thể chế nhất đảng rất dễ nảy sinh tham nhũng và độc tài, càng dễ đi đến sự cố chấp, cũng không thể duy trì sự sống động lâu dài.

Hơn nữa, phát triển kinh tế có mâu thuẫn căn bản với tư tưởng trung tâm của nó, tất yếu dẫn đến suy bại.

Sự thật cũng chính là như vậy, người Nga chính là bị thứ này kéo cho tan rã.

Thể chế từng chiếm cứ nửa thế giới, cũng theo sự trôi qua của thời gian, không tự diệt vong thì cũng trở thành độc tài quân sự.

Thế nhưng, duy chỉ có Hoa Hạ, phương Tây không những không kéo đổ được nàng, trái lại kéo mãi kéo mãi thì chính phương Tây lại bắt đầu đại suy thoái.

"Hoa Hạ đã làm điều đó như thế nào?"

Không ai biết họ đã làm điều đó như thế nào.

Càng không ai hiểu nổi, Hoa Hạ làm thế nào để liên tục duy trì sức sống, đi một đường "mở hack" như vậy.

Một quốc gia có sự gắn kết, có sự hướng tâm, có sức vươn lên, có sức sống, quan trọng nhất là, không độc tài, nhưng lại dám tự xưng là "cỗ máy gia quốc".

Nhìn khắp hậu thế, chỉ có một nơi này, vững như bàn thạch.

Từ góc độ triết học mà nói, đây chết tiệt chính là một nghịch lý.

Đường Dịch lúc này cũng có suy nghĩ giống hệt những người phương Tây kia.

Hắn từng nghĩ đến học cái này, học cái kia, học quân chủ lập hiến, học cách mạng công nghiệp, thậm chí nghĩ đến việc học Duy Tân Minh Trị của lũ lùn Nhật Bản, đến cuối cùng...

Lại phát hiện con đường "mở hack" của người nhà mình mới là trâu bò nhất.

Thế nhưng, quá mẹ nó khó học!!

Phải ra tay từ đâu đây??

Đắn đo suốt cả đêm, cũng chưa hoàn toàn thông suốt, tuy nhiên, ngược lại đã có được chút manh mối.

Cho nên, sáng sớm tinh mơ, trời còn chưa sáng, Phạm Trọng Yêm và Giả Xương Triều đã bị Đường Dịch lôi ra khỏi chăn.

"Chúng ta làm thế này mệt quá!"

Hai ông lão vốn đang mơ mơ màng màng, bị câu nói không đầu không đuôi này của Đường Dịch làm cho càng thêm mù mịt, nhìn nhau một cái, đều là vẻ ngơ ngác.

"Sao lại quá mệt?"

"Vụn vặt, phá tường đông vá tường tây." Đường Dịch mang đôi mắt thâm quầng, ánh mắt lại kiên định khác thường.

"Mãi mãi là xảy ra vấn đề mới đi giải quyết vấn đề, chứ không hề có một quy hoạch lâu dài."

Giả Xương Triều càng thêm khó hiểu, "Triều chính xưa nay vẫn luôn như vậy, chẳng phải vẫn vượt qua như thế sao?"

Thiên hạ hoàng quyền, nói nghe hay một chút thì thiên hạ chính là của Hoàng đế. Nói nghe không hay chút nào, Hoàng đế là gia trưởng, bọn họ những kẻ làm quan này chính là tạp dịch, ý nghĩa tồn tại chính là giúp Hoàng đế và bách tính giải quyết vấn đề mà thôi.

Thế nhưng, Đường Dịch rõ ràng không quá tán đồng, chậm rãi lắc đầu.

"Cần phải có một quy hoạch."

Ở một bên khác, Phạm Trọng Yêm im lặng, Đường Dịch đã nói như vậy, chứng tỏ trong lòng hắn đã có quy hoạch rồi.

"Đại Lang, không ngại nói nghe thử xem, quy hoạch như thế nào?"

"Nhị lão hãy nhìn xem!"

Đường Dịch bừng tỉnh tinh thần, trải ra trước mặt hai người một bức Sơn hà đồ.

"Đây là nơi Đại Tống tọa lạc, Trung Nguyên bản vực, những vùng đất hải ngoại đó tạm thời không bàn tới, chỉ nói Trung Nguyên."

"Ừm." Hai người gật đầu. Trên bức tranh này có một đường kẻ đỏ, vừa hay chia Đại Tống làm đôi ở phía bắc sông Trường Giang.

Chỉ thấy Đường Dịch chỉ vào phía bắc đường kẻ đỏ, "Dựa theo tình hình thực tế của Đại Tống hiện nay, khu vực phía bắc là nơi sản xuất lương thực chính, mà phía nam do vùng ngoài Lĩnh Nam vẫn chưa khai phá, ngoại trừ Ba Thục, Kinh Hồ, Giang Nam, tức là dọc theo tuyến Trường Giang, tất cả đều không sản xuất lương thực."

"Thế nhưng..." Đường Dịch xoay chuyển câu chuyện.

"Hiện nay nghề dệt len ở phương bắc và bông đang được thử nghiệm trồng đang chậm rãi trỗi dậy, mà dọc tuyến Trường Giang mạng lưới sông ngòi dày đặc, nghiệp vụ hàng hải lại cực kỳ phát triển, khiến cho trong tương lai không xa, hầu như có thể dự đoán được, dệt bông len, cùng với nhân lực ngành hàng hải, tất yếu sẽ tranh đoạt lao động của việc nông."

Phạm Trọng Yêm và Giả Xương Triều nghe vậy lông mày nhíu chặt, vấn đề này, hôm qua Đường Dịch đã nói rồi, chỉ là nhìn lại trên bản đồ, thì lại thấy như ở ngay trước mắt hơn nhiều.

"Đây chính là quy hoạch lâu dài mà Đại Lang nói sao?"

"Chỉ là một phần thôi." Đường Dịch tiếp tục nói. "Đây mới chỉ là bắt đầu."

Cái gọi là quy hoạch, không phải là đi một bước nhìn một bước, mà là phải đi một bước nhìn năm bước, mười bước.

"Hãy tạm chưa nói đến sau này." Phạm Trọng Yêm chỉ vào bức Sơn hà đồ, vẻ mặt nghiêm túc. "Chỉ riêng mối nguy công và nông tranh giành này, ngươi định giải quyết thế nào?"

Đường Dịch đáp: "Riêng vấn đề này, chỉ cần chúng ta sớm có dự liệu, thực ra rất dễ giải quyết."

"Một mặt, có thể giảm nông thuế, ban cho nông hộ phúc lợi nhiều hơn, cố gắng giữ lại lao động cày cấy."

"Mặt khác, có thể đẩy mạnh việc khai khẩn nông nghiệp ngoài Lĩnh Nam, mở ra vùng sản xuất lương thực mới."

"Ừm." Phạm Trọng Yêm gật đầu.

"Khả thi!!"

Nông thuế của Đại Tống sớm đã bị thương thuế vượt qua từ mấy năm trước, mà nhìn từ thu thuế năm ngoái, nông thuế thậm chí chỉ chiếm ba phần.

Trong tình huống này, cho dù giảm nhẹ thuế cho nông hộ, cũng không phải là không thể chấp nhận được.

"Vậy bước tiếp theo thì sao?"

"Bước tiếp theo?" Đường Dịch mỉm cười nhạt. "Hai vị hãy nhìn xem!"

Lại chỉ vào Sơn hà đồ, "Dọc tuyến Trường Giang, cho đến các châu ven biển, sự hưng khởi của hàng hải tất yếu sẽ kéo theo sự hưng thịnh của hàng hóa thương mại xung quanh."

"Không khó để tưởng tượng, tương lai những phường thợ chế tạo đồ dùng sinh hoạt hàng ngày, gốm sứ trà bánh hóa, tất yếu sẽ tiến về phía những nơi này."

"Dọc theo Giang Hoài, bờ biển sẽ trở thành nơi tập kết hàng hóa của Đại Tống, từ đây vận chuyển các loại hàng hóa từ nhỏ như kim khâu chỉ rối, lớn đến xe thuyền trọng khí đi khắp Đại Tống, thậm chí là toàn thiên hạ!"

"Đến lúc này, triều đình lại càng nên tùy theo địa thế mà làm, phân tách các ngành sản xuất, xây dựng tập trung, làm tốt quy hoạch cho các châu các phủ, tiết kiệm chi phí tối đa, hình thành quy mô."

"Còn phương bắc!" Đường Dịch không ngừng lại giây nào.

"Cùng với sự lớn mạnh của ngành công nghiệp bông len, cũng sẽ ngày càng tập trung, ngày càng liên kết chặt chẽ!!"

"Hai vị có biết, hậu quả của việc này là gì không?"

"..."

Hai người không nói nữa, nhìn bản đồ ngẩn người.

Hậu quả là gì? Hậu quả chính là những phường dệt thưa thớt như sao trên trời, cá lớn nuốt cá bé, cá bé nuốt tôm tép, không ngừng sáp nhập lớn mạnh.

Cuối cùng...

Cuối cùng hình thành vô số thành phố dệt, thị trấn dệt.

"Ý của Đại Lang là, chúng ta phải dự phòng từ sớm, ngăn chặn sự thôn tính vô trật tự này?"

"Không!" Câu trả lời của Đường Dịch nằm ngoài dự liệu của hai người.

"Chúng ta không ngăn chặn, mà còn phải đổ thêm dầu vào lửa."

Thấy hai ông lão vẫn còn hơi không hiểu, Đường Dịch đành giải hoặc: "Trọng điểm không phải là hòa nhập, trọng điểm là đô thị!!"

"Ngành dệt tất yếu sẽ tạo ra nhiều, nhiều quy mô đô thị lớn hơn, những đô thị thoát ly hoàn toàn khỏi cày cấy nông nghiệp!"

"Mà điều này đối với triều đình lấy thương thuế làm thu nhập chính là chuyện tốt, cớ sao lại không làm?"

Trong tình huống lương thực đủ ăn, đưa nông hộ vào trong thành, đẩy nhanh xây dựng đô thị hóa của Đại Tống, như vậy, thương thuế mới thu được ngày càng cao.

Mà tỷ trọng nông thuế càng hạ thấp hơn nữa, đến cuối cùng, miễn trừ nông thuế, thậm chí trợ cấp ngược lại, đều không thành vấn đề.

Vậy vấn đề đặt ra là, nếu nông dân làm ruộng không thu thuế, thậm chí có trợ cấp, cái nhóm người vốn là trụ cột quốc gia trong bất kỳ thời đại nào này không còn nỗi lo âu, thì sự ổn định còn có gì là khó khăn nữa chứ?

"Cho nên..."

Đường Dịch quay đầu lại, "Ở vấn đề thứ nhất vừa rồi, triều đình không thể chỉ đơn giản là giảm thuế thôi đâu."

"Một mặt giảm thuế, một mặt chính là kiểm soát giá lương thực."

"Triều đình phải kiểm soát lợi nhuận làm ruộng trong một phạm vi, vừa có thể đưa một bộ phận người vào đô thị, lại vừa có thể giữ lại một bộ phận người để đảm bảo sản lượng lương thực."

"..."

Hai ông lão đều nghe đến ngẩn người, cuối cùng cũng hiểu ra, đây chính là điều mà Đường Dịch gọi là điều tiết vĩ mô.

Dùng chính sách để dẫn dắt bách tính.

Giả Xương Triều theo bản năng hỏi: "Vậy bước tiếp theo nữa thì sao?"

Chỉ nghe Đường Dịch bình thản đáp:

"Trước tiên hãy đem hàng hóa bách hóa nhỏ của Đại Tống bán đi khắp thiên hạ, dùng lao động giá rẻ và số lượng để tích lũy tài phú cho Đại Tống và bách tính, giai đoạn này chủ yếu dựa vào triều đình và Quan Lan Dân Học."

"Dân Học?" Hai người khó hiểu.

"Nhị lão quên rồi sao? Trong Dân Học có rất nhiều thứ tốt, kỹ thuật tốt chưa lấy ra sử dụng đấy."

"Vậy tiếp theo đó?"

"Tiếp theo chính là sự hưng khởi của đô thị, tất yếu sẽ kéo theo sự xây dựng quy mô lớn về bất động sản đô thị, đường cầu, thủy lợi."

"Những thứ này tuy tốn tiền, nhưng đây đều là nghiệp lớn công nghiệp nặng!!"

"Có nhu cầu khổng lồ của cả Trung Nguyên như vậy, xi măng, công trình đường cầu, còn có máy móc tương ứng cũng trở thành nhu cầu cấp bách."

"Đến lúc đó không cần triều đình ra mặt, dân gian sẽ vì nhanh hơn, tiết kiệm hơn mà nghĩ đủ mọi cách cải tiến kỹ thuật và máy móc."

"Đợi đô thị và đường sá xây dựng được kha khá rồi, ước chừng Đại Tống chúng ta cũng có thể hình thành một bộ hệ thống công nghiệp nặng hoàn chỉnh rồi."

Đường Dịch vẻ mặt đầy mơ ước.

Đại Tống hiện nay còn coi là thời kỳ khan hiếm kỹ thuật, không biết sau khi trải qua những điều này, cái gọi là công nghiệp nặng sẽ ra sao.

Tất nhiên, khẳng định là không đạt tới trình độ hậu thế, nhưng...

Cũng đủ để mong đợi rồi đúng không?

Cho dù đến cuối cùng chỉ tạo ra được một bộ bánh răng, đó cũng là mang tính thời đại.

"Sau đó nữa..."

Đường Dịch cười thâm sâu, "Có tiền rồi!"

"Có tàu thuyền và quân đội được công nghiệp nặng chống lưng!!"

"Vậy là đến lúc chúng ta cầm tiền bạc và đại đao ra ngoài xông pha thế giới rồi."

"Cho dù hiện tại châu Âu và Tây Á chúng ta chưa có thành tựu gì, chỉ riêng dùng tiền mua, cũng có thể mua đứt thiên hạ!"

"Mua ra một bản đồ toàn Đại Tống!"

"..."

Phạm Trọng Yêm một trận cạn lời.

Giả Tử Minh một trận ngẩn ngơ.

"Cái này..."

Điều này nghe có chút huyền hoặc, thế nhưng sao lại...

Sao lại có lý đến thế chứ?

"Vậy sau đó nữa thì sao?"

Giả Xương Triều thật sự không tin, cái đầu của Đường Dịch này chắc nghĩ ra được cả trăm năm rồi nhỉ? Ông không tin tên yêu nghiệt này còn bước tiếp theo?

Quả nhiên, Giả Xương Triều vừa hỏi như vậy, Đường Dịch thật sự lúng túng gãi gãi đầu.

"Bước tiếp theo..."

"Chưa nghĩ ra."

Được rồi, không phải là chưa nghĩ ra, mà là mẹ nó không còn gì để chép nữa rồi.

Hoa Hạ hậu thế cũng chỉ mới đi tới bước này, kẻ vô sỉ này cũng đâu có trí tuệ của Mao gia gia và Đặng gia gia, có thể nhìn thấu những nước cờ người ta đã đi đã là không dễ dàng gì rồi.

Để hắn tự sáng tạo thì có chút khó.

Nhưng nói đi cũng phải nói lại, có thông suốt được không?

Trong mắt Đường Dịch, thực sự có chỗ khả thi!!

Trước hết, môi trường nhân văn của Đại Tống rất tốt, bách tính và quan lại vẫn tương đối dễ chấp nhận.

Thứ hai, môi trường thế giới cũng không tệ, mối đe dọa duy nhất là Đại Liêu đã bị Đại Tống bóp nghẹt cổ rồi.

Thị trường châu Âu, còn có thị trường Ả Rập ở Tây Á cũng đã thông suốt, lại càng không có những hiệp định thương mại phức tạp rườm rà như hậu thế để chế ước.

Mà Đại Tống hiện nay cũng không có cường địch như Mỹ quốc ở hậu thế để gia tăng độ khó, điều duy nhất khác biệt là, thế giới thế kỷ mười một cần Đại Tống tự mình bồi dưỡng thị trường.

Tuy nhiên, Đại Tống chỉ có hơn một trăm triệu dân, không có thể lượng lớn như Hoa Hạ hậu thế, nhưng trong thế kỷ mười một không tính là phát triển này, một trăm triệu dân là đủ để hưởng thụ "cổ tức nhân khẩu" rồi.

Bước đi một, hai, ba này...

Chắc là làm được nhỉ?

Tự mình thừa nhận trước đi, chương này có chút vô sỉ rồi.

Rất là "nhạt".

Thực ra, Thương Sơn chỉ là mượn địa bàn của Đại Tống, muốn giảng giải rõ ràng những chuyện ở hiện tại.

Thế nhưng đoạn kết ngày mai, có thể là một dấu phẩy “,”.