“JONES!” BAKER KÊU LÊN. “Ông đến từ đâu vậy?”
Jack không nói một lời nhưng đứng phắt dậy và đi thẳng đến chỗ ông lão, vòng tay ôm ông thật chặt. “Jones, không thể tin được đó là ông.”
Jones cũng đáp trả bằng một cái ôm trước khi cố gắng thoát ra khỏi vòng tay của người đàn ông to lớn hơn. “Sẽ không phải ta đâu nếu cậu cứ ôm chặt thế,” ông cười lớn.
Baker ra khỏi bàn và đứng bên với nụ cười rạng rỡ. Jack cuối cùng cũng thả người bạn già ra và lau nước mắt trên mặt mình.
Jack chống tay lên hông, thể hiện một điệu bộ chế giễu. “Ông có biết mình đã đi bao lâu rồi không?”
Cặp chân mày trắng của ông lão nhướng lên. “Ta sao?”
“Đúng,” Jack trả lời. “Ông đã đi hơn hai mươi tám năm rồi.”
“Chà… với ta mọi việc như chỉ mới hôm qua.” Jones đi đến mép nước và ra hiệu cho hai người theo sau. “Nhưng dù thế nào, thật ra ta chẳng hề đi đâu. Ta chỉ ở quanh đây.” Jack định đáp lời, nhưng Jones đã nói tiếp. “Nơi này thật đẹp, con trai. Cậu đã làm việc thật chăm chỉ… rất khôn ngoan. Ta cũng tự hào về cách cậu đang sử dụng những thành quả từ thành công của mình.”
Mở rộng vòng tay như thể muốn ôm trọn cả ngôi nhà với tất cả lũ trẻ và cha mẹ chúng, ông tiếp tục, “Chính nỗ lực từ nhiều năm trước của cậu đã tạo điều kiện cho ngày hôm nay có thể diễn ra. Cậu đã nỗ lực vượt qua sự mơ hồ, quanh sự tuyệt vọng, trên sự sao nhãng và thỉnh thoảng dưới sự công kích. Cậu làm việc với một bài hát trong tim và một nụ cười trên khuôn mặt.”
Jones đặt một tay lên Baker và siết vai anh trong giây lát. Ra hiệu về phía Jack, ông nói, “Người đàn ông này hiểu sự không chắc chắn mà cậu đang đối diện ngay lúc này. Ông ấy đã vượt qua lửa nung – thực ra là vài lần – và Jack Bailey cậu thấy bây giờ là một sản phẩm của ngọn lửa đó. Hạt giống cuộc đời của Jack – mà ông cố ý trồng và chăm sóc cẩn thận – giờ đã ra trái như một phần thưởng của việc tuân theo những nguyên tắc và làm những việc cần thiết.”
Đôi mắt xanh của Jones kiếm tìm trong khoảng sân. Khi thấy người mình đang tìm kiếm, ông lão mỉm cười. “Cô bé mặc đồ màu xanh… mái tóc dài màu vàng đang đẩy hai đứa trẻ khác trên xích đu. Hai cậu thấy chứ?
Tên cô bé là Bella. Bella Serra. Một cái tên đẹp, phải không? Cô bé không bị bệnh, cũng chẳng có người bạn thân nào đang ốm. Bella có một trái tim nhân hậu muốn giúp đỡ những bạn đang đau ốm… những ai kém may mắn hơn. Và cô bé cũng không phải là người duy nhất,” ông nói với Baker. “Jack và Mary Chandler đã truyền cảm hứng cho rất nhiều người.” Jones đặt một tay lên vai Jack. “Đúng vậy,” Jones nói, “ta tự hào về sức ảnh hưởng của cậu.”
“Nhắc đến Mary Chandler, bà ấy đã đến,” Jack nói. “Tôi cảnh báo cậu trước, Baker, bà ấy có thể trở nên hống hách vào những lúc thế này.”
Jones bật cười lớn khi nghe lời nhận xét đó. Baker hỏi, gắng giấu đi nụ cười, “Những lúc như thế nào?” Ba người đàn ông đang đứng bên rìa nước, đối diện với ngôi nhà, và Mary Chandler chỉ vừa bước ra khỏi cửa.
“Những lúc dọn dẹp.” Jack dừng lại, và họ nhìn vợ của ông đang tất bật. Mary Chandler đi quanh hồ bơi, bà vẫn để mắt đến chồng mình và những vị khách. Bỗng khuôn mặt bà bừng sáng khi nhận ra Jones.
Mary Chandler đã mời ông lão ngồi bên cổng vòm. Trong vài giờ tiếp theo, mỗi lần Jack nhìn về hướng đó, người bạn già của ông đều đang say sưa trò chuyện với vợ ông.
Jones nhấp trà và nhìn sang người phụ nữ duyên dáng đó. Bà đang ở trước mặt ông, ngồi trên chiếc ghế bành xoay lưng lại phía nước để vị khách của bà có thể ngắm nhìn cảnh sắc. Tuy nhiên, Jones ở bên người phụ nữ này vì một lý do, và lý do đó không liên quan gì đến việc ông có thoải mái ngắm cảnh vịnh hay không.
Khi đề cập đến nó chỉ vài giây trước, cuộc trò chuyện lôi cuốn trước đó đã hoàn toàn khép lại. Mary Chandler Bailey đã thôi mỉm cười. Bà không còn là bà chủ nhà tinh tế, bà nhìn ra xa, né tránh câu hỏi của ông và bây giờ, rõ ràng là cả ông nữa.
Nhiều năm trước, ông lão đã dành gần như toàn bộ thời gian chỉ riêng cho Jack và chỉ gặp Mary Chandler một vài lần. Tuy nhiên, thật đáng ngạc nhiên, sau gần ba mươi năm dường như Jones biết về người phụ nữ này cũng nhiều như biết chồng bà. Ông nói về những người bà biết, và bà ngạc nhiên lắng nghe từng từ. Cho đến khi ông đề cập đến một chuyện mà bà không mong bàn luận đến.
Mary Chandler lớn lên trong một gia đình trung lưu, là người con duy nhất của một cặp vợ chồng yêu thương nhau. Cha bà là người yêu thích các hoạt động ngoài trời, ông dạy con gái mình bắn súng, cưỡi ngựa và câu cá. Bà yêu mến cha rất mực, nhưng chính mẹ bà mới là người bạn tốt nhất. Mary Chandler và mẹ vẫn là người bạn tốt nhất của nhau cho đến khi bà học hết đại học. Thậm chí sau khi kết hôn với Jack, Mary Chandler vẫn rất thích sự đồng hành của mẹ mình và tiếp nhận những lời khuyên từ mẹ.
Sau khi bọn trẻ ra đời, khoảng cách giữa bà và mẹ trở nên rõ ràng hơn. Mary Chandler không chắc tại sao bà lại cảm thấy như thế, nhưng sự oán giận là thật. Đừng bao giờ nói với tôi rằng bà sẽ làm việc đó như thế nào, cô thường nghĩ vậy khi nhìn thẳng vào mẹ mình. Nhưng sự tôn trọng bề ngoài dành cho người lớn tuổi – đặc biệt là cha mẹ mình – đã ăn sâu vào Mary Chandler, nên bà vẫn giữ im lặng, không bao giờ nói lời nào trước sự chọc tức của mẹ mình.
Không trò chuyện thẳng thắn chỉ khiến khoảng cách giữa hai người lớn dần theo thời gian. Mary Chandler không nói gì vì bà không hiểu tại sao mình lại có cảm giác đó và muốn tránh né một cuộc cãi vã. Vì rất yêu con gái mình và lo lắng bất kỳ cuộc trò chuyện nào về việc đang xảy ra chỉ khiến mọi thứ tệ hơn, mẹ bà giữ im lặng.
Việc đó đã xảy ra trong nhiều năm, hai người đã để sự phiền muộn không xác định tạo ra khoảng xa cách. Mối quan hệ giữa họ không còn giống như trước nữa. Mary Chandler vẫn thường tự nhủ, đã quá muộn rồi, những cuộc trò chuyện với mẹ bà đã kết thúc. “Mary Chandler,” Jones đã hỏi, “cô nghĩ mẹ mình hiện đang thế nào?”
“Không tốt lắm,” bà trả lời và mím môi, vô thức ôm lấy thân mình.
“Không có ý tò mò,” Jones nói, “nhưng ta thật sự muốn biết. Cô nghĩ bà đang thế nào?”
Mary Chandler quay về phía Jones và nhìn ông qua cặp kính đọc sách. “Jones,” bà nói với vẻ mệt mỏi, “tôi đã nghe Jack nói về ông trong suốt cả ba thập kỷ. Nếu biết một điều về ông trong khoảng thời gian đó, thì chính là, đúng vậy Jones ạ, ông có ý tò mò. Trên tất cả, tôi thấy biết ơn vì sự tò mò của ông về cuộc sống của chúng tôi nhiều năm trước. Nhưng điều này lại khác. Thế nên làm ơn… tôi không muốn nói về chuyện đó nữa. Được chứ?”
Hít một hơi thật sâu, Mary Chandler nhìn về phía Jack ở phía xa trước khi quay lại với Jones. “Cảm ơn ông.”
“Vì điều gì?” ông lão hỏi.
Chân mày bà hơi nhướng lên. “Vì không nói về mẹ tôi nữa.”
“À, vâng,” Jones nói một cách lịch sự. “Vậy, Mary Chandler… cô nghĩ mẹ mình hiện thế nào?”
“Không-tốt-lắm,” Mary Chandler nói qua kẽ răng. “Tại sao ông lại làm thế? Ông muốn tôi phải nói gì? Bà ấy còn sống, nhưng không thật sự…”
Jones thấy những giọt nước mắt đang lăn dài trên gương mặt xinh đẹp của người phụ nữ trung niên, ông nói, “Không sao. Ta là bạn của cô. Ta còn là một người bạn của mẹ cô nữa.”
Mary Chandler chợt ngẩng đầu lên. “Sao cơ?” bà nói giọng hoài nghi. “Ông biết mẹ tôi sao?”
“Dĩ nhiên,” ông nhún vai. “Ta đã đến và đi khỏi Mississippi trong nhiều năm qua, ta đã biết rất nhiều người.”
“Nhưng mẹ tôi sao?”
“Đúng vậy. Ta biết mẹ cô,” Jones nói. “Và ta biết bà ấy hiện thế nào. Ta chỉ muốn biết cô nghĩ bà đang ra sao thôi. Ta có thể hỏi tại sao cô lại giận dữ với bà không?”
Mary Chandler sửng sốt. “Ông đã gặp bà sao?”
“Đúng vậy.”
“Vậy thì ông không cần hỏi câu hỏi đó nữa. Căn bệnh Alzheimer đã hoàn toàn làm não bà đóng lại. Chỉ trong hai năm, căn bệnh ngày càng tệ hơn. Giờ bà thậm chí còn không nói gì nữa, chỉ ăn, ngủ và đi vào phòng tắm.”
Mary Chandler im lặng trong giây lát, Jones cũng không nói gì. Ông chờ đợi, biết rằng bà đang muốn nói thêm. “Điều mẹ tôi đang trải qua thật tàn nhẫn và là sự trừng phạt lạ thường,” Mary tiếp tục. “Không có lý do gì để bà sống tiếp. Nhưng bác sĩ nói bà khỏe và tâm lý rất tốt. Tại sao? Điều này là không đúng. Chúa đang không để ý đến bà.”
“Tại sao cô lại nghĩ vậy?” ông hỏi.
“Bởi nếu Chúa có để ý đến, Ngài sẽ để mẹ tôi ra đi trong yên bình. Như tôi nói, mẹ tôi không thể làm gì nữa, và những điều bà đang trải qua là hoàn toàn vô nghĩa, không cần thiết, và cả tàn nhẫn.”
Jones nghiêng người về phía trước. “Cô không thể nghĩ ra dù chỉ một mục tiêu nào cho cuộc sống của mẹ mình sao?”
Không hề do dự và gắng che giấu sự phiền toái đang dần tăng lên, Mary Chadler tuyên bố thẳng thắn, “Không.”
Jones ngồi xuống và thở dài. “Chà, một người bán giày nản lòng khác,” ông nói khi vỗ hai tay lên đùi, “ta đã làm việc với họ rất nhiều. Không cần lo lắng gì cả. Hãy bắt đầu nào.”
Mary Chandler nhăn mặt. “Bắt đầu cái gì? Và ông gọi tôi là gì? Một người bán giày ư? Điều đó có nghĩa là gì?”
Jones mỉm cười, “Chúng ta sẽ đi đến một quan điểm đúng đắn. Và việc nói cô là một người bán giày nản lòng chỉ là lời nói đùa của ta thôi.”
Mary Chandler nói ngắn gọn, “Sao ông không giải thích thêm về người bán giày nản lòng nhỉ?”
“Một trăm năm trước, hai công ty giày cử nhân viên bán hàng đến châu Phi. Họ đi trên cùng một con tàu và đến địa điểm cùng lúc. Tuy nhiên, trong vòng 24 giờ, người bán giày đầu tiên thảo một bức điện tín cho ông chủ của mình, báo cáo rằng việc mở rộng sang thị trường châu Phi sẽ là một thảm hoạ trong lịch sử. ‘Hãy dừng việc sản xuất tăng cường lại!’ người bán giày viết. ’Ở đây không ai mang giày cả!’ Cùng lúc đó, người bán giày kia cũng đang thảo một bức điện tín cho ông chủ mình. ‘Hãy gửi đến nhiều nhân viên hơn, và thúc đẩy việc sản xuất liên tục hai mươi tư giờ. Chúng ta trúng số rồi. Không ai ở đây mang giày cả!’.”
Jones chờ xem liệu Mary Chandler có hiểu được điểm cốt yếu của câu chuyện này không.
“Ông đang muốn nói có điều gì đó tôi không hiểu sao,” bà thận trọng. “Xin hãy cho tôi biết.”
“Cô có hiểu được bản chất của ‘hiệu ứng cánh bướm’ không?” Jones hỏi.
Mary Chandler nhăn mặt nói. “Tôi nghĩ là có. Hành động của một người cũng giống như việc vỗ cánh của con bươm bướm hoặc một gợn sóng trong hồ. Những hành động của một người luôn ảnh hưởng đến cuộc sống của người khác, rồi lại tiếp tục ảnh hưởng đến cuộc sống của người khác nữa, và cứ nối tiếp như vậy… và tạo ra sự khác biệt cho thế hệ tiếp theo, phải vậy không?”
“Đúng vậy,” Jones gật đầu, “Mary Chandler, cô là một người vợ, người mẹ, người thầy, và người bạn đáng giá. Cô đã bao giờ áp dụng bất cứ điều gì mẹ mình dạy chưa?”
“Dĩ nhiên là có. Tôi vẫn còn áp dụng chúng, và truyền sang cho các con trai mình những điều mẹ dạy tôi về cuộc đời. Mỗi ngày!”
“Khi nào thì cô quyết định mình đã học hỏi đủ rồi?” Mary Chandler nhìn chằm chằm vào Jones. “Tôi không chắc mình hiểu ý ông.”
“Cho phép ta diễn đạt theo cách khác,” Jones nói. “Khi quyết định cuộc sống của mẹ mình không còn mục đích gì, cô đã bỏ qua những bài học mà bà vẫn cần phải dạy.”
“Jones,” Mary Chandler nói. “Cho phép tôi nhắc lại điều này: mẹ tôi không thể hiểu được gì. Bất cứ điều gì, được chứ?”
“Vâng,” Jones trả lời. “Ta đang bắt đầu suy nghĩ về tình cảnh đang diễn ra trong gia đình cô. Như ta đã nói, cô là một phụ nữ tuyệt vời. Cô và Jack cùng nhau đạt được những điều tuyệt vời. Cô đã giúp đỡ rất nhiều người. Cho đến hôm nay, ảnh hưởng của cô đến cuộc sống của nhiều người là rất lớn, kéo dài và tiếp diễn. Nhưng vẫn còn nhiều việc cần phải hoàn thành.
Cô thấy đấy, bạn thân mến, mỗi người đàn ông và phụ nữ đều có một tương lai phía trước. Những lựa chọn của chúng ta ngay lúc này – tuần này, tháng này, năm này – đều rất khó khăn. Một khi đã đưa ra, ảnh hưởng của chúng sẽ không bao giờ biến mất. Vì thế, bằng cách đưa ra những lựa chọn một cách cẩn trọng kể từ lúc này, chúng ta có thể tạo ra một tương lai mà chúng ta lựa chọn thay vì một tương lai ‘tự xảy đến.’
Trong trường hợp của cô, Mary Chandler Bailey, cô là một người rất thành đạt. Tuy nhiên, nếu muốn trở nên tốt hơn, muốn có thêm nhiều lựa chọn tài chính để trao tặng và giúp đỡ nhiều hơn, nếu cô thật sự muốn tạo ra thật nhiều cơ hội cho người khác với đôi cánh bướm của mình, cô phải trở thành một người có thể đạt tới tất cả những điều đó.”
Mary Chandler lắng nghe rất chăm chú. “Thật đáng ngạc nhiên,” cuối cùng Jones nói, “những việc cô phải làm chủ – để trở thành người mà cô phải trở thành – để đạt tới những điều phía trước, đang được mẹ cô dạy ngay lúc này, nhưng cô không hề chú ý đến.
Ví dụ, để đạt được mục tiêu của cuộc đời mình, cô phải học cách kiên nhẫn hơn, phải có tinh thần biết ơn hơn nữa và thể hiện sự cảm kích với những người khác vì những mục tiêu họ đang dần hoàn thành. Cô phải học để tha thứ, thậm chí khi không được đền đáp lại. Cô cũng phải học để chấp nhận sự tha thứ của người khác và nhận ra rằng, đôi lúc, sự tha thứ đó không phải bằng lời nói mà diễn tả qua hành động hoặc trạng thái tinh thần nào đó.
Mẹ cô đang dạy cô những điều đó ngay lúc này, và một ngày nào đó sẽ dạy cho hàng nghìn cuộc sống khác thông qua cuộc sống của con gái bà… chính cô. Cô vẫn là đứa con gái bé bỏng của bà, và bà vẫn yêu thương cô hơn bất cứ điều gì. Bà không còn nghĩ giống như cô nữa. Nhưng tâm hồn bà vẫn là mẹ cô.”
Mary Chandler đã bắt đầu khóc. Jones quỳ xuống trên sàn cổng vòm và nắm lấy tay bà. “Mary C?” ông nói nhẹ nhàng khiến bà ngước nhìn lên, “Cô có nhớ bà đã gọi cô như thế bao nhiêu lần khi cô còn là một cô nhóc không? Cô có nhớ điều đó đã làm mình cười không? Nhiều năm trước, trong một lần nói chuyện với tôi và Jack, cô đã nhắc đến một bài hát mà bà đã hát mỗi buổi tối khi ru cô ngủ. Cô có còn nhớ bài hát đó không?’
Với một cao độ hoàn hảo, Jones cất tiếng hát. Nước mắt tuôn rơi, Mary Chandler nắm tay ông lão bằng cả hai tay và tựa đầu vào vai ông, chìm đắm vào những ký ức trẻ thơ.
Suỵt, con gái yêu dấu. Hãy nhắm mắt lại.
Đến lúc ngủ ngon rồi.
Không còn lo lắng nữa; mọi việc đã xong rồi.
Hãy mơ những giấc mơ đẹp đến khi mặt trời lên.
Jones nâng đôi vai, nhẹ nhàng nhích ra để Mary Chandler ngẩng đầu lên. Khi bà nhìn vào đôi mắt của Jones, ông lão siết tay bà và hỏi, “Cô có nhớ phần còn lại không? Hát với ta nào,” ông nói, “và ngày mai, hãy đến ôm mẹ mình bằng vòng tay ấm áp của mình… và hát bài này cho bà nghe.”
Một lần nữa, Jones hát vang giai điệu quen thuộc, và khi nước mắt vẫn tuôn rơi trên má, Mary Chandler cùng cất giọng với ông. Đó là khoảnh khắc đánh dấu sự rộng mở của việc tìm kiếm, học hỏi và hiểu biết của bà. Và sẽ có một mục tiêu được đổi mới, với một định hướng cho chính cuộc đời của Mary Chandler mà bà chưa bao giờ mong đến… hoặc biết nó có thể xảy ra.
Suỵt, con gái yêu dấu. Hãy nhắm mắt lại.
Đến lúc ngủ ngon rồi.
Ngày nắng đang dần tắt; hãy nghỉ ngơi đi.
Đừng sợ hãi; con không một mình.
Mary Chandler siết chặt tay Jones cho đến khi ông chuẩn bị đứng lên. “Cảm ơn ông. Tôi không biết tại sao mình không nhận ra điều đó trước đây.”
Jones mỉm cười và nhún vai. “Vâng,” ông nói nhẹ nhàng, “giờ thì cô đã hiểu rồi. Đó là một câu chuyện cũ và phổ biến. Tôi đã mù quáng, nhưng giờ tôi đã hiểu. Quan điểm thay đổi mọi thứ.” Ông hướng ánh nhìn về phía băng ghế dài còn trống và nói, “Còn nhiều chỗ trống trên ghế. Sao cô không nghỉ ngơi một chút nhỉ? Ta chắc Jack sẽ đến nhanh thôi.”
Ngay lập tức Mary Chandler cảm thấy mệt. Chỉ với lời đề nghị đó, bà nằm xuống như thể chẳng còn sức lực để đứng lên nữa. Sau này bà cũng không thể nhớ được liệu mình đã nói lời tạm biệt chưa. Bà chỉ nhớ Jones đã đặt tay thật nhẹ nhàng lên trên trán bà khi hát lại bài hát của mẹ, và đến khi Jack đánh thức bà dậy để vào trong, ông lão đã đi khỏi.