LÀNG FAIRHOPE, Alabama, được thành lập vào tháng Mười một năm 1894, không khí mặn mòi hòa lẫn với mùi vỏ hàu rơi vãi, thấm qua cả những tán sồi và thông, tạo ra một mùi hương không thể lẫn với bất kỳ thị trấn nào khác. Du khách đến đây từ khắp nơi trên thế giới để mua sắm, thưởng thức món ăn của những nhà hàng tuyệt vời, phong cảnh kỳ vĩ và dĩ nhiên, để nghỉ tại khách sạn Grand, nơi được công nhận là một trong những địa điểm chơi gôn và bơi thuyền bậc nhất.
Đầu giờ chiều một ngày thứ Hai, sau 45 phút lái xe từ nhà tôi ở Orange Beach đến Fairhope và đỗ xe trước cửa hàng sách Page & Palette trên đường Section, rôi lắc lắc đầu để xoá bỏ suy nghĩ đang có và đưa tay xem đồng hồ. Tôi đã ngồi đây bao lâu rồi? Bản thảo mới nhất của tôi đã quá hạn nộp, và những gì tôi đã viết, chà… chỉ là tôi vẫn không hài lòng. Thêm vào mối hoài nghi đối với nhà xuất bản, tôi cảm thấy mâu thuẫn với chính bản thân mình và thấy buồn chán với tất cả những việc này.
Tôi biết rõ, nguồn gốc của vấn đề là thể loại sách mà mọi người trông đợi tôi sẽ viết. Đã hàng nghìn lần tôi tự nhủ, Nếu họ chỉ muốn một câu chuyện, tôi có thể viết một câu chuyện hay. Nếu thứ họ muốn là những nguyên tắc, tôi có thể viết một cuốn sách theo thể loại không hư cấu. Không may thay, thực tế của bộ máy truyền thông ngày nay kết hợp với mong muốn của tôi nhằm làm vừa lòng tất cả mọi người đã tạo ra một thương hiệu khá vững chắc rằng, “Andy Andrews viết những câu chuyện đi kèm với các nguyên tắc.” Điểm mấu chốt là tôi cảm thấy bị mắc kẹt. Tại sao ư? Đơn giản vì lần này, tôi không có câu chuyện nào cả.
Tôi rất hứng thú với những nguyên tắc mình đã khám phá được và muốn gửi gắm chúng đến mọi người. Trên thực tế, tôi đã bắt đầu tiết lộ những nguyên tắc có sức ảnh hưởng lớn với những người lãnh đạo của các nhóm và tập đoàn mà tôi ký hợp đồng dài hạn. Và họ đã thấy được kết quả tuyệt vời khi áp dụng chúng, nhưng với cuốn sách sắp ra – phương pháp điển hình của tôi nhằm đưa những nguyên tắc đó đến mọi người – tôi không có một câu chuyện nào cả.
Trong những cuốn sách trước, tôi luôn dùng những cốt truyện thú vị như một phương tiện để độc giả có hứng thú và những nguyên tắc được lồng ghép vào một cách khéo léo. Trong The Heart Mender tôi dùng câu chuyện có thật về tàu ngầm Nazi nằm tại Vịnh Mexico của Mỹ trong Thế chiến thứ II. Thậm chí một nhà khảo cổ học và một phóng viên đã truy theo nguồn gốc một vật thể có sức mạnh bí ẩn trong cuốn The Lost Choice. Tôi ngạc nhiên khi nhận ra rằng mọi cuốn sách tôi đã từng viết đều có một câu chuyện độc đáo và lôi cuốn – điều mà cuốn sách mới này đang thiếu. Tôi biết điều đó, và trên bàn phím máy tính của mình, tôi cảm thấy một lỗ hổng đầy nguy hiểm đang lớn dần bên dưới. Tôi là một chiếc hố bị đào sâu bởi cái xẻng sáng tạo của chính mình và mỗi lúc một lớn dần bởi sự thất vọng về chính bản thân. Tệ hơn nữa, càng đào sâu, tôi càng nhận thấy dưới hố là dòng chảy của nỗi hoảng sợ đang trào dâng.
Tôi nhìn đồng hồ một lần nữa và biết mình phải rời khỏi trạng thái này. Tôi đã hứa ghé qua Page & Pallete và ký sách đang lưu kho. Để làm việc đó, tôi phải vào trong cửa hàng. Tuy rất yêu quý Karin và Keifer, chủ cửa hàng, nhưng tôi biết ngay sau những cái ôm và lời chào nồng nhiệt sẽ là các câu hỏi về cuốn sách tiếp theo của tôi. “Khi nào thì cuốn sách được ra mắt?” Họ sẽ hỏi. “Nội dung ra sao? Tiêu đề là gì?” Tôi nên trả lời những câu hỏi đó như thế nào đây? Ồ, tôi không biết nữa, tôi mường tượng ra câu trả lời, nhưng nhà xuất bản của tôi đang phấn khởi với những gì tôi đã viết được! Thực ra, chỉ mới hôm qua ông ta đã gọi để thông báo rằng tôi đã lập một kỷ lục mới trong số các tác giả của họ. Đúng, một kỷ lục mới! Chà, không… trước kia họ chưa từng có ai đã ký hợp đồng lại trễ hạn ba lần cho cùng một cuốn sách. À… xin lỗi, tôi chưa có tiêu đề nào cho cuốn sách. Không, tôi vẫn chưa xác định được kết thúc truyện. Thực ra, tôi không biết nội dung cuốn sách là gì. Đó là một phương pháp viết mới: giữ bí mật tất cả mọi thứ. Vâng, bí mật ngay cả với chính bản thân tôi…
Tôi sẽ vật lộn với sự chán nản, nỗi lo lắng hay sợ hãi… hoặc bất cứ điều gì làm cho tôi muốn ngồi mãi trong xe và không bao giờ ra ngoài. Nhưng tôi biết tốt hơn nên từ bỏ ý định đó. Jones đã dạy tôi từ rất lâu trước đó rằng không bao giờ nhượng bộ trước cảm giác thất vọng, sợ hãi hoặc thất bại. “Con trai, hãy dẫn lối những cảm xúc tiêu cực, đừng bao giờ cho phép những cảm xúc đó dẫn dắt con. Luôn dẫn lối chúng di chuyển một cách nhanh chóng theo hướng ngược lại với hướng chúng khăng khăng dẫn con đi!” Vì thế, tôi vẫn mỉm cười – như cách ông đã chỉ dạy. Tôi thậm chí còn cười thành tiếng khi mở cửa xe và bước ra ngoài.
Khi đang khóa cửa xe, tôi nghe thấy một giọng nói quen thuộc cất lên. “Thật tuyệt khi được nghe điệu cười đó. Không, chúng ta không cho phép cảm giác chán nản ràng buộc mình!”
Tôi nhìn lên – và ông ở đó. Tôi phải nhắc lại điều này một lần nữa. Ông ở đó, như thể tôi mới vừa nhìn thấy ông ngày hôm qua. Chuyện gì đã xảy ra… hơn năm năm kể từ khi ông biến mất? Quai hàm của tôi chắc phải rớt xuống cả tấc vì ngạc nhiên. “Jones sao?” Tôi gắng thốt nên lời.
Ông cười toe toét, đưa ra một túi trắng nhỏ, và hỏi như thể vẫn gặp tôi mỗi ngày, “Xin chào, anh bạn trẻ. Muốn dùng ít bánh chanh dây không?”
Quá kinh ngạc với sự xuất hiện bất ngờ của ông, nên tôi chỉ cười trong khi lắc tay ông và cố gắng ôm lấy nó. Sau đó tôi lắp bắp như một đứa trẻ lên bốn lần đầu tiên trong đời được cầm trong tay chiếc bánh donut đẹp đẽ, trong khi Jones, người có ý nghĩa rất lớn với tôi, chỉ mỉm cười và kiên nhẫn chờ tôi bình tĩnh lại.
Cuối cùng, trong khi vẫn ngạc nhiên không nói nên lời, tôi nhận ra mình vẫn đang giữ chặt tay phải của Jones, cánh tay đang cầm một chiếc túi trắng nhỏ. “Cháu không cần phải làm vậy để có nó đâu,” ông cười sảng khoái, nhẹ nhàng gỡ các ngón tay của tôi. “Ta vẫn còn một cái nữa đây.”
“Một cái gì?” Tôi cố gắng cất lời, tâm trí vẫn còn đang suy nghĩ đủ chuyện.
“Một phần bánh khác,” ông trả lời thật điềm tĩnh. “Ta có hai chiếc. Mỗi người một chiếc.” Ông dừng lại giây lát trước khi huơ huơ tay trước mặt tôi. “Này, cháu có ở đó không đấy?”
“Có chứ,” tôi trả lời. “Ý cháu là, vâng thưa ông. Cháu đang ở đây.” Rồi tôi chợt thốt lên, “Jones, đừng đi.”
“Hãy dịu xuống đã, tìm một chỗ để ngồi nhé. Một tách cà phê cùng với những thứ này thì sao nào?” Ông nhìn về phía quán Page & Pallette. Tuy vậy, ông lại quay đi và khẽ nói, “Không… cháu không cần thêm chút cà phê nào nữa. Cháu đã lo lắng đủ rồi.”
Dẫn tôi đi dọc vỉa hè để đến một băng ghế còn trống, ông ra hiệu cho tôi ngồi xuống. Jones ngồi cùng tôi và mở chiếc túi nhỏ mang theo, lấy ra hai phần bánh chanh dây. Những chiếc bánh ngon lành này mua từ Latte Da, cửa hàng cà phê của nhà sách, mà bất kỳ ai đã từng đặt chân đến thị trấn Fairhope đều sẽ biết. Cửa hàng độc đáo nổi tiếng với cà phê và bánh cũng như các loại sách, và khách hàng đến để thưởng thức không khí độc nhất của cửa hàng sách xinh đẹp này.
Dùng tay phải nhón lấy chiếc bánh, tôi đưa lòng bàn tay trái theo để hứng bột đường có thể bị rơi rớt. Khi đưa miếng bánh vào miệng, một ý nghĩ kỳ lạ bỗng xuất hiện. Thế nên trước khi ăn, tôi xoay sang Jones, khuôn mặt ông đang sẵn vẻ ngây thơ trước khi tôi nói lời nào.
Tôi mỉm cười và hỏi ông. “Jones… ông đã mua hai phần bánh cho mình ư? Cháu nghĩ ông đang mong gặp ai đó. Thực tế, cháu nghĩ là…”
“Hãy thận trọng nào,” Jones ngắt lời và vỗ nhẹ lên đầu gối tôi, “chúng ta không quá xem trọng một sự việc bình thường.”
Nụ cười vẫn còn, nhưng mắt tôi đã nheo lại. “Jones, không có điều gì bình thường về ông cả, và ông biết điều đó.” Jones nhún vai như thể ông không biết tôi đang nói về điều gì, nhưng tôi biết ông hiểu. Và ông cũng biết rằng tôi hiểu.
“Cháu có thể hỏi tại sao ông lại ở đây không? Ý cháu là ở đây, tại Fairhope này. Và tại sao ông lại rời khỏi Orange Beach? Ông đã ở đâu? Cháu có thể giúp gì cho ông không? Ít nhất ông sẽ về nhà cháu để nghỉ lại vài đêm chứ? Polly và bọn trẻ sẽ muốn gặp ông đấy. Ông đang làm gì ở Fairhope vậy?”
“Cháu lại nói không ngừng rồi,” Jones điềm tĩnh nói khi ăn miếng bánh cuối cùng. Phủi đường trên tay vào quần, ông nói tiếp, “Và cháu đã hỏi câu về Fairhope hai lần đấy. Cháu đã nói rất nhiều. Ta đang nghĩ cháu hẳn sẽ viết được nhiều sách hơn nếu có thể kiềm chế được điều đó. Rất khó có thể viết và nói cùng một lúc.”
Nghe lời khiển trách nhẹ nhàng đó, tôi lặng yên và không nhìn vào ông nữa. “Ôi, thôi nào,” Jones nói khi huých khuỷu tay vào tôi. “Ta thấy những đứa trẻ hờn dỗi còn khá hơn cháu đấy.” Ông cho tôi chút thời gian ngắn ngủi để cười trở lại, rồi tiếp tục hỏi, “Cháu muốn nói chuyện hay làm gì?”
Tôi xoay người về phía ông và nói đơn giản. “Cháu thật sự rất nhớ ông.” Nghe những lời nói đó, ông vòng tay qua vai tôi, và vì lý do nào đó, tôi gần như đã bật khóc.
Tôi không phiền nếu phải thừa nhận điều này, vào khoảnh khắc ấy, tôi là một kẻ tâm trạng điển hình. Tôi luôn cảm thấy mình như một đứa trẻ khi ở bên cạnh Jones. Ngày hôm đó, tôi đã hỏi, “Ông có nhớ cháu không?” hệt như một đứa trẻ sẽ hỏi.
Dĩ nhiên, Jones đáp lại theo cách ông vẫn hay nói. “Không, để có thể nhớ cháu, thì ta phải rời đi thật xa. Và ta đã không đi đâu cả. Ta vẫn ở quanh đây thôi.”
Ở Jones luôn tồn tại một sự mâu thuẫn. Ông là người duy nhất tôi từng gặp có thể chọc tức, cổ vũ, né tránh, thẳng thắn, đòi hỏi và an ủi, tất cả cùng một lúc. Tôi muốn hỏi tại sao ông lại ở Fairhope, nhưng tôi biết câu trả lời đại loại sẽ là, “Tại sao không?” thế nên tôi không nghĩ đến nữa.
Tuy nhiên, tôi vẫn hỏi ông sẽ ở lại thị trấn trong bao lâu. Một lần nữa, câu trả lời của ông khiến tôi phải lắc đầu. “Ta không chắc mình sẽ ở lại đây bao lâu,” Jones đáp. “Điều đó không thật sự quan trọng, nên ta không nghĩ về nó. Nhưng ta sẽ ở đây nhiều hơn vài ngày, chắc chắn đấy.”
Sau một thoáng dừng lại, ông nhăn mặt như thể đang suy nghĩ với toàn bộ sự tập trung và nói, “Thời gian là một thứ kỳ lạ. Người lớn thấy đêm Giáng sinh cũng như bao đêm khác, nhưng với một đứa trẻ tám tuổi, đêm đó thời gian bò thật chậm.” Jones cười và xoa hai tay. “Ta không biết liệu cháu có nghĩ về điều đó không,” ông nói, “nhưng thực tế, điều cháu và ta tính toán hàng năm trời, có thể chỉ là một cái phủi tay của Chúa trời mà thôi.”
“Hãy nghĩ thế này,” ông vừa nói vừa xoay người trên ghế, đối diện với tôi. “Cháu đang dự định làm gì cho năm tới… vào ngày hôm nay?”
Tôi phá lên cười. “Cháu không biết. Ông đang đùa phải không?”
“Không,” ông nói. “Ta không đùa. Một năm kể từ bây giờ dường như là một chặng đường rất dài phải không?”
“Một năm kể từ bây giờ sao?” Tôi đáp. “Vâng. Một năm dường như là vô tận vậy. Ý cháu là, cháu thậm chí còn không nghĩ đến tháng tiếp theo.”
Jones gật đầu. “Các con của cháu bao nhiêu tuổi rồi? Mười một và mười bốn, phải không?” Tôi gật đầu xác nhận rồi ông nói tiếp.
“Một năm, một tháng hoặc thậm chí một tuần trong tương lai dường như là một khoảng thời gian đáng kể. Nhưng mười năm trong quá khứ thì sao?” Ông bật ngón tay. “Không giống như bọn trẻ vừa được sinh ra chỉ một phút trước sao?”
Với một hơi thở dài thỏa mãn, Jones thả lỏng người dựa vào ghế. “Đúng vậy đấy,” ông khẽ nói. “Thời gian là một thứ kỳ lạ. Tiền bạc cũng giống vậy. Một khi đã tiêu hết… thì sẽ mất đi mãi mãi.” Ông khoanh tay và nhắm mắt lại.
Tôi không chắc chắn liệu Jones đang nghỉ ngơi hay đợi tôi tiếp lời. Ông im lặng và có vẻ đang thư giãn, và bởi không biết nói gì, nên tôi không nói gì thêm nữa.
Khi ngắm khuôn mặt quen thuộc của ông, tôi không thể làm gì khác ngoài việc nghĩ rằng nếu không có người đàn ông này và “thời gian” ông đã dành cho tôi, liệu tôi sẽ có kết cục ra sao. Khi ông tìm thấy tôi, lúc đó tôi đang sống dưới gầm cầu. Nhưng giờ thì sao…? Tôi đã xem xét khoảng thời gian tương đối ngắn ông xuất hiện bên tôi và cố gắng xác định ông đã làm gì – ý tôi là, chính xác ông đã làm gì – để tạo được một sự khác biệt đáng kể như vậy trong cuộc đời tôi.
Tôi quyết định đó là suy nghĩ của tôi. Jones đã thử thách quá trình suy nghĩ của tôi. Ông truy vấn nhận thức, giả định, và đặc biệt là những kết luận của tôi. Vâng, đó chính xác là cách Jones đã cố gắng thực hiện để thay đổi cuộc sống của tôi từ nhiều năm trước.
Trong ba mươi phút của cuộc gặp gỡ đầu tiên giữa chúng tôi, Jones đã hỏi, “Cháu có đọc không?” Câu hỏi có vẻ đơn giản, nhưng có nhiều ý nghĩa khác nhau để có một câu trả lời đúng. Khi ông hỏi, “Cháu có đọc không?” Tôi nhớ mình đã hít thật sâu để trả lời sau khi ông nói thêm, “Ta không hỏi cháu có thể đọc chứ; ta chỉ muốn hỏi cháu có đọc không thôi.” Và đó là lần đầu tiên Jones thách thức những điều tôi nghĩ rằng mình đã biết.
“Jones? Ông ngủ rồi à?” Tôi khẽ hỏi. Ông không đáp lại nên tôi ngả người ra sau và chờ đợi. Tôi bằng lòng ngồi đó, với một cảm giác kỳ lạ về sự quan trọng, như thể tôi đang bảo vệ ông vậy.
Rốt cuộc, tôi không phải một đứa trẻ sợ hãi mà Jones đã tìm thấy khi xưa nữa. Mọi thứ đã thay đổi trong suốt hơn ba mươi năm sau đó. Nói cách khác – ngoại trừ rắc rối với bản thảo mới nhất – tôi đang làm khá tốt, và cuộc sống riêng tư cũng suôn sẻ. Tôi đã kết hôn với một người phụ nữ xinh đẹp mà tôi vẫn còn yêu say đắm, và có hai cậu con trai khỏe mạnh.
Tôi mỉm cười, nhìn Jones đang thở nhẹ nhàng. “Đến đây nào, con trai,” ông đã nói vậy với tôi vào đêm đó – lần đầu tiên tôi gặp ông – đã rất lâu rồi. Sau đó, ông dang rộng vòng tay và nói tiếp, “Hãy đi về phía ánh sáng.” Và đó chính xác là điều tôi vẫn đang cố gắng thực hiện kể từ khi ấy.
Không một ngày nào trong hơn ba mươi năm qua mà tôi không nghĩ đến Jones cùng những chữ đó trong đầu mình: hãy đi về phía ánh sáng.
Lúc đầu, tôi cho rằng ông nhắc đến ngọn đèn cầu tàu. Khi sống dưới gầm cầu, thời khắc màn đêm buông xuống, nguồn sáng duy nhất của tôi là ngọn đèn vàng lớn trên cột đèn rất cao so với cầu tàu. Một khoảng sáng nhỏ rọi đến tôi qua một khe vỡ giữa lớp bê tông.
Trong nhiều tuần sau lần gặp mặt đầu tiên đó, tôi bắt đầu nhận ra ánh sáng mà ông nhắc tới là nguồn sáng rực rỡ hơn nhiều so với thứ mà tôi đã nghĩ đến. Và cách mọi thứ dần hiện ra, ánh sáng đó – và nguồn gốc của nó – đã thay đổi tất cả.
“Bây giờ là 2 giờ 6 phút,” Jones nói. Ông vẫn bất động và nhắm mắt. Tôi liếc nhìn điện thoại. Bây giờ đúng là 2 giờ 6 phút. Jones không bao giờ đeo đồng hồ, tôi mỉm cười với chính mình khi nhìn vào cổ tay ông để kiểm tra. Tôi cũng khẳng định không có chiếc đồng hồ nào trong tầm nhìn để ông có thể hé mắt xem.
Tôi từng chứng kiến việc này nhiều lần, và điều đó luôn khiến tôi ngạc nhiên. Ông không bao giờ sai. Ý tôi là, ông không bao giờ, chưa từng sai dù chỉ một phút. Hít một hơi thật sâu, tôi mở miệng định hỏi nhưng trước khi kịp thốt lên một tiếng, Jones đã nói tiếp, “Cháu sẽ phải đón bọn trẻ ở trường về. Từ đây đến đó mất ít nhất là năm mươi phút nếu không tắc đường. Tốt hơn hết cháu nên giải quyết xong chuyện ở đây đi.”
Luôn ngạc nhiên trước ông, tôi đành gật đầu đáp. “Vâng, cháu sẽ đi ngay.”
Jones khẽ cười, “Tốt lắm.” Sau đó ông lại nhắm mắt lại và ổn định tư thế như thể đang chuẩn bị ngủ một giấc ngắn. Ông nhắc lại, “Tốt lắm,” và thiếp đi.
Tôi nhìn đồng hồ lần nữa và biết mình phải rời đi. Tôi thực sự nghĩ đến việc bắt tay Jones và đánh thức ông dậy. Tôi muốn biết ông sẽ ở đâu và có thể tìm ông bằng cách nào. Ông có đang ở trong thị trấn không? Với ai? Phần này trong mối quan hệ của chúng tôi thật khó chịu, cũng nhiều như việc tôi mến Jones vậy. Tôi có thể gặp lại ông ở đâu… hoặc khi nào tôi có thể gặp lại ông lần nữa… tôi không thể biết rõ điều gì.
Nhưng sau đó tôi có một gợi ý.
Dù đã muộn nhưng vẫn cần ký sách, tôi do dự quay đi và tiến về phía cửa trước của Page & Palette. Tình cờ thấy những tấm áp phích quảng cáo sặc sỡ và bìa sách loáng thoáng qua cửa sổ trưng bày của cửa hàng, tôi ngừng lại. Trong đó, ở góc trái phía dưới cửa trưng bày là một chữ ký nhỏ bằng tay. Thực ra đó là một tấm thẻ nhỏ, bị lấn át một cách kỳ cục bởi những tờ quảng cáo màu mè được thiết kế bắt mắt.
Tôi khuỵu một chân xuống để nhìn rõ hơn tấm thẻ khiêm tốn viết bằng tay. Phía trên đó, dòng chữ LỚP HỌC LÀM CHA MẸ được viết in hoa toàn bộ một cách gọn gàng bằng bút bi xanh. VÀO LÚC 19H THỨ NĂM TUẦN NÀY VÀ TUẦN SAU được viết giữa dòng tiếp theo. Dưới đó, trong ngoặc đơn, được viết (SAU ĐÓ, CHÚNG TÔI SẼ XEM XÉT HIỆU QUẢ). Địa điểm, KHÁCH SẠN GRAND, được ghi ở dòng cuối cùng – và sau chót, với một chữ ký cẩn thận của giáo viên: JONES.
Tôi tin những gì Jones nói hoặc làm không thể khiến mình ngạc nhiên hơn được nữa, nhưng điều này… chà, đúng là một sự ngạc nhiên. Tôi không biết phải nghĩ gì. Ngoái nhìn lại, tôi thấy ông vẫn ngồi đó. Jones vẫn đang ngủ, tâm trí tôi thì đang chạy đua với những khả năng mà mẩu thông tin nhỏ này có thể trở thành.
Trước khi bước vào cửa hàng sách, tôi liếc nhìn ông một lần nữa. Sau đó tôi đẩy cửa mở, lắc đầu trong sự ngạc nhiên, và cười lớn.
Ít nhất tôi đã biết tìm ông ở đâu. Và khi nào.