Điều Nhỏ Nhặt Tạo Nên Số Phận

Định dạng khác: 📖 Chữ 📕 Epub
Lượt đọc: 116 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Mười Sáu

❊ ❊ ❊

KHI THẤY CUỘC GẶP VỚI BAILEY gần kết thúc, tôi và Kelly bắt đầu đi về phía cầu tàu. Tôi có ý định nói chuyện với Jack Bailey, nhưng ông đã đi đến vỉa hè mà không nhìn thấy chúng tôi rồi rẽ sang đường khác, nên tôi quyết định nói lời chào với Jack vào dịp khác, và chúng tôi rảo bước nhanh hơn.

Chúng tôi là hai người cuối cùng. Thoáng nhìn, tôi thấy nhóm được sắp xếp theo hình bán nguyệt như tuần trước, ngoại trừ một chi tiết nhỏ. Baker và Sealy cũng đến học cùng chúng tôi. Polly và Christy đã trò chuyện qua điện thoại nhiều lần trong suốt tuần qua. Giờ thì cả ba đang ngồi cùng nhau: Polly, Christy và Sealy. Chúc may mắn, Jones, tôi thầm nghĩ. Hy vọng ông có thể trò chuyện tối nay…

Kelli bắt đầu buổi tối của chúng tôi khi đọc lại danh sách những kết quả mong muốn về việc làm cha mẹ. Khi cô kết thúc, tất cả chúng tôi đều nhìn Jones.

“Cho phép ta xem xét lại danh sách này và trình bày một vài kết luận,” Jones nói. “Tôi tin rằng, các kết luận nên xây dựng được những kết quả các bạn mong muốn cho tương lai của con cái mình. Như thường lệ, các bạn được tự do đưa ra câu hỏi.”

Jones dừng lại trong giây lát trước khi tiếp tục. “Từ những cuộc thảo luận trước, chúng ta đã xác định rằng xã hội dễ lâm vào ngõ cụt khi nhắc đến những tiêu chuẩn rất khác nhau mà trẻ em được nuôi nấng. Hầu hết các bậc cha mẹ không có sự thống nhất nào – không có thoả thuận theo mức xã hội nào – về một tiêu chuẩn.

Và tính tự thỏa mãn khuyến khích một người tách ra khỏi nỗ lực chung để xây dựng nền văn hoá anh ta đang sống. Điều chúng ta gọi là ‘văn hoá’ được xác định bởi những phong tục và thói quen được mọi người chấp nhận. Vì vậy, xã hội trở nên tự thỏa mãn là kết quả của việc những cá nhân tin rằng, không thể làm gì với văn hoá của họ. Điều này không chỉ không đúng mà tin tưởng vào nó còn vô cùng nguy hiểm. Khi một nền văn hoá được xác định bởi những phong tục và thói quen được mọi người trong xã hội chấp nhận, nghĩa là ngay từ đầu, chính suy nghĩ của mọi người đã tạo ra nền văn hoá đó.

Tri thức về sự khác biệt có ý nghĩa rất lớn nên được xem là chìa khoá sống còn cho nền văn minh nhân loại. Thế nên, nó đã tồn tại cả nghìn năm qua.”

Jones ngừng lại trong giây lát dường như để suy nghĩ thật kỹ. “Ngay lúc này,” ông tiếp tục, “ta thấy đã đến lúc để nói rằng công việc mà các bạn sẽ hoàn thành trong những năm sắp tới không chỉ quan trọng với tương lai của con cái các bạn mà cả tương lai của quốc gia.” Jones chờ đợi khi chúng tôi liếc nhìn nhau.

“Chúng ta có gì nào?” Ông bắt đầu. “Hiện tại, có một điều chúng ta đã xác định trong những cuộc thảo luận là xã hội có thống nhất.”

Ồ? Tôi nghĩ. Có điều gì mà xã hội thống nhất sao?

“Đúng,” Jones tiếp tục, “xã hội thống nhất rằng văn hoá của chúng ta đang đi xuống, rằng chúng ta đang trở nên kém hơn con người chúng ta đã từng. Nếu các bạn xem xét nhóm mười vấn đề mà các giáo viên trung học thường gặp phải với học sinh của họ trong mấy chục năm trước với nhóm mười vấn đề mà họ gặp hiện nay, sự khác biệt là rất lớn. Thực tế, nếu danh sách đó không được dán nhãn ‘trung học,’ có người sẽ nghĩ danh sách đó chỉ các vấn đề xảy ra trong một nhà tù.”

Và… tôi lại không có hy vọng gì.

“Nhưng có hy vọng,” Jones nói, chứng minh sự hoài nghi của tôi rằng ông lão có thể đọc suy nghĩ của tôi. “Bởi có điều gì đó xã hội thực sự cùng thống nhất.”

Ông đã thu hút được sự chú ý của chúng tôi.

“Khi xã hội nhìn vào chính lịch sử của nó, xem xét những thời kỳ hưng thịnh và xuống dốc, có một khoảng thời gian đặc biệt mà chúng ta gọi là đỉnh điểm. Trong lịch sử của quốc gia này, một nhóm người luôn nổi bật hơn có vai trò như một ví dụ cho tất cả chúng ta.

Nhờ vào sự xuất sắc, chí khí và chính trực của những người đặc biệt đó, mọi người đều thống nhất. Thậm chí giữa tất cả những người theo tôn giáo, thành viên của giới truyền thông, đảng tự do, đảng bảo thủ, mọi chủng tộc và độ tuổi… tất cả mọi người, khắp mọi nơi, khi suy ngẫm về lịch sử và vai trò của nhân loại trong đó, đều tuyên bố, ‘Đó là thời gian tốt đẹp nhất chúng ta từng có.’

Đúng vậy, xã hội thống nhất về những người đó. Chúng ta thậm chí còn gán cho họ một cái tên – thế hệ tuyệt vời nhất.”

Jones nói đúng, và ông cũng đúng về lời quả quyết rằng mọi người cùng thống nhất về vấn đề đó. Không phản đối, Jones, tôi nghĩ, nhưng thế thì sao? Điều đó giúp ích gì cho chúng ta hiện nay? Rồi, cũng như rất nhiều lần trước kia, Jones khiến tôi hoàn toàn ấn tượng.

“Ta phải thú nhận,” Jones nói, “rằng ta có thể là người duy nhất không tin rằng những người đó là ‘thế hệ tốt nhất mà chúng ta có.’ Cho phép ta nhấn mạnh rằng, ta không tin nhóm người đó là thế hệ tuyệt vời nhất.”

Jones nhìn chăm chú khi chúng tôi nín thở. Jones đã đúng, mọi người đều thống nhất một việc, rằng những người đó là thế hệ tốt nhất. Rồi ông lại phủ định chính điều đó.

“Không,” Jones nói, “ta thật sự không nghĩ họ xứng đáng với danh hiệu đó.” Ông khoanh tay và nghiêng đầu, mắt nheo lại nhưng vẫn lấp lánh như ngọn lửa xanh, Jones tiếp tục, “Nếu chúng ta thật sự đang nói về thế hệ tuyệt vời nhất, ta dành phiếu bầu cho cha và mẹ của họ.”

Chúng tôi ngay lập tức hiểu ra. Một tia hy vọng lờ mờ hiện lên.

“Ta đang nghĩ rằng những anh hùng thật sự của thế hệ tuyệt vời nhất phải là cha mẹ và ông bà đã mang họ đến cho chúng ta. Hãy nghĩ nhé! Ai nuôi nấng thế hệ đó? Ai định hướng và xây dựng tiêu chuẩn nuôi dạy họ khi còn trẻ thơ để trở thành những người mà xã hội sau này vẫn thống nhất, rằng họ là đại diện tuyệt vời nhất? Nhưng quan trọng hơn với các bạn,” Jones nói, “quan trọng hơn cho tương lai… họ đã làm gì?”

Jones đi tới đi lui, vẻ cân nhắc. “Họ nuôi nấng những đứa trẻ đó như thế nào? Cha mẹ họ mong đợi những gì? Họ đòi hỏi những gì? Đã rèn luyện ra sao? Bọn trẻ làm gì sau giờ học ở trường? Hoặc vào mùa hè?”

“Vậy nên ông cho rằng đã có một tiêu chuẩn vào lúc đó sao?” Kelli đặt câu hỏi.

“Chắc chắn là thế, Kelli,” Jones trả lời. “Xã hội, với nhiều tiêu chuẩn khác nhau, đã trở thành một trò chơi giành cơ hội cho các bậc phụ huynh. Phần thưởng là đứa trẻ lớn lên thành một người trưởng thành, có trách nhiệm, hữu ích và vui vẻ. Hãy suy nghĩ về khả năng một trò chơi giành cơ hội như thế có thể tạo ra thế hệ tuyệt vời nhất. Các bạn có thể đổ xúc xắc hàng nghìn năm và không bao giờ có được những kết quả như những bậc cha mẹ và ông bà khi ấy.

Ta không nghi ngờ gì rằng cô và Bart sẽ đạt được những kết quả tuyệt vời với con cái mình. Nhưng thực tế là chúng sẽ sống như một phần của xã hội có nền văn hoá đang đi xuống nhanh chóng. Chúng sẽ xây dựng gia đình riêng và kiếm sống trong môi trường đó.

Nếu các bạn không thể thuyết phục được những người khác cùng nuôi nấng con cái theo một tiêu chuẩn mang đến sự tuyệt vời, con cái các bạn sẽ tệ hơn nhiều so với mọi điều các bạn đang trải qua hiện nay.

Vậy có một tiêu chuẩn sao? Đúng vậy, và công việc của các bạn sẽ khó khăn hơn. Hiện nay có rất nhiều tiêu chuẩn, nghĩa là mọi việc sẽ tuỳ thuộc vào các bạn để làm sao mọi người lắng nghe và thuyết phục họ đưa ra một quyết định tốt liên quan đến tiêu chuẩn mà họ lựa chọn.”

Sự tĩnh lặng bao trùm, rồi tất cả chúng tôi cất tiếng cùng một lúc. “Tùy thuộc vào chúng cháu sao?”

“Tuỳ thuộc vào chúng cháu như thế nào? Thậm chí hàng xóm sẽ không lắng nghe cháu, và ông đang nói rằng ‘tuỳ thuộc vào chúng cháu’ sao?”Kelli thốt lên.

Jones không trả lời ngay lập tức, và Polly xen vào. “Cháu hiểu Kelli đang nói gì. Cháu e rằng việc đó sẽ giống như việc thuyết phục một người sang bên kia hàng lang chính trị.”

“Chồng tôi là một mục sư trẻ,” Christy nói. “Chúng tôi đã thấy nhiều tiêu chuẩn khác nhau mà trẻ em được nuôi nấng trong nhà thờ của mình. Chồng tôi thỉnh thoảng có yêu cầu một vài đứa trẻ không nên ăn vận hoặc nói chuyện theo một cách nào đó. Và cha mẹ chúng thường nói, ‘Đây là ý kiến của chúng tôi. Đừng can thiệp vào cách chúng tôi nuôi dạy con cái’.”

Mọi người đều gật đầu, đồng ý với những gì vừa được nói ra. Điều này rất thú vị. Tôi nhận thấy dường như Jones cuối cùng cũng thua một vòng. Ồ vâng, tôi nghĩ. Jones, đáng lẽ ông nên giữ nguyên giả thuyết đó. Một khi ông phạm vào ranh giới tuỳ thuộc vào các bạn đó, giả thuyết trở nên rất cá nhân. Đó là lúc ông thua cuộc. Nhưng Jones lại bắt đầu như thể ông chưa nghe thấy phản biện nào vừa được nêu ra.

“Nhận thức sai cần rất nhiều thời gian để thay đổi,” Jones nói. “Điều này không đúng. Cần rất nhiều thời gian để chuẩn bị hoặc quyết định thay đổi hay thậm chí là muốn thay đổi. Tuy nhiên, chính sự thay đổi lại xảy ra trong tích tắc mà thôi. Sự thay đổi thật sự – một kiểu thay đổi kéo dài – có thể rất đột ngột, nhưng nó hoàn toàn có thể đoán trước được.”

Tôi nhìn sang hai bên. Câu nói cuối cùng đó đã khiến các cặp chân mày đều nhướng lên.

“Có hai yếu tố phải có để một người thay đổi suy nghĩ của họ về một vấn đề. Một là, điều đó có lợi gì cho tôi? Yếu tố đầu tiên phải là hiểu được sự thay đổi đó có lợi như thế nào. Mọi người hiểu chứ?”

Chúng tôi gật đầu một cách thận trọng.

“Yếu tố thứ hai làm một người có sự thay đổi ngay lập tức và lâu dài là bằng chứng chắc chắn khiến họ không có nghi ngờ gì. Không cần phải là một bằng chứng toán học hoặc kiểu công thức nào đó, chỉ cần là bằng chứng có ý nghĩa với người đó.”

“Nhưng làm thế nào để chúng ta chứng minh một tiêu chuẩn?” Bart hỏi.

“Trước tiên phải thống nhất một kết quả cuối cùng,” Jones trả lời. “Điều đó dễ hơn các bạn nghĩ. Danh sách kết quả các bạn tạo ra thì sao? Hiếm bậc cha mẹ nào không muốn con cái họ có được những phẩm chất đó khi trưởng thành. Một khi kết quả cuối cùng được thống nhất, có thể bắt đầu xác định quá trình để tạo ra kết quả cuối cùng đó. Điều này luôn đúng dù người đó đang nuôi dạy một đứa trẻ, phát triển một công việc kinh doanh, hay theo đuổi một danh hiệu quốc gia nào đó.

Quá trình phải được chọn lọc và kiểm tra. Một thói quen hay hành động nào đó có thể trở thành một phần của quá trình không? Câu trả lời sẽ được xác định dựa vào khả năng thói quen hay hành động đó đưa chúng ta đến gần hay xa hơn khỏi kết quả mong muốn.

Khi quá trình được chọn lọc ở mức độ không còn nghi ngờ gì sẽ mang đến kết quả mong muốn, và có lợi cho nhiều cá nhân, một tiêu chuẩn sẽ được thống nhất. Tuy nhiên, ta phải nhắc lại rằng hy vọng đạt đến một mục tiêu tốt nhưng không có quá trình để đạt được thì đó chỉ là mơ tưởng. Tương tự, tạo ra một quá trình làm việc mà không suy nghĩ hoặc quyết định về kết quả cụ thể cuối cùng thì hoàn toàn chỉ lãng phí thời gian và sức lực.”

Christy giơ tay lên. “Chồng tôi thường có mặt ở các trường trung học. Thỉnh thoảng anh ấy đề nghị hoặc thậm chí yêu cầu một đứa trẻ thay đổi cách ăn mặc hoặc những thứ trang sức kỳ quái. Tuy nhiên các bậc phụ huynh lại nói, ‘Những điều đó là một phần văn hoá của chúng tôi.’ Vậy làm thế nào để thay đổi được những điều đã thấm sâu vào mọi người?”

Jones gật đầu. “Một câu hỏi hay. Các bạn hãy nhớ, bất kỳ nền văn hoá nào, đều là kết quả của những tư tưởng đã tạo nên nó. Tư tưởng đẹp mang đến một nền văn hoá đẹp. Tư tưởng không tốt thường tạo ra kết quả ngược lại. Chúng ta phải đặt ra câu hỏi này với các bậc phụ huynh, ‘Các bạn mong muốn con cái mình đạt được kết quả gì khi chúng trưởng thành?’ Đó cũng là một câu hỏi hay cho thế hệ thanh thiếu niên.

Những kết quả nào được tạo nên bởi những người trưởng thành hai mươi lăm tuổi sống trong nền văn hoá chấp nhận xỏ khuyên trên mặt là bình thường? Tỷ lệ những người đó được tuyển dụng so với những thanh niên hai mươi lăm tuổi sống trong nền văn hoá mặc quần kaki, áo sơmi và tóc được chải chuốt cẩn thận như thế nào? Những kết quả đó có gì khác biệt? Thu nhập của họ ở tuổi ba mươi khác nhau như thế nào? Kết quả mà con cái họ đạt được là gì?”

Chúng tôi im lặng khi Jones dừng lại để đánh giá phản ứng. “Mọi việc một người làm – dù là cha mẹ hay con cái – đều mang đến một kết quả. Họ có thể dễ dàng xuôi theo những hành vi và thói quen và chúng sẽ dẫn họ đến một kết quả định sẵn.

Điểm mấu chốt của lời khẳng định ‘Đó là một phần của văn hoá,’ chính là: Trong trường hợp tốt nhất, một lựa chọn được đưa ra mà không có hoặc có rất ít suy nghĩ về kết quả trong tương lai. Trong trường hợp xấu nhất, đó chỉ là một lời biện minh để làm những gì người đó muốn làm. Đó là một hành vi ích kỷ, không có định hướng, theo số đông và thiếu suy nghĩ về kết quả cuối cùng sẽ huỷ hoại gia đình, hàng xóm, cộng đồng và, trước khi các bạn nhận ra, cả nhiều thế hệ.

Hãy luôn ghi nhớ rằng gia đình của các bạn có văn hoá, thị trấn và bang của các bạn cũng có văn hoá. Dallas có một văn hoá, và văn hoá đó khác biệt so với ở Fort Worth. Nước Mỹ có văn hoá. Mỗi văn hoá chính là kết quả của những tư duy tạo thành nó. Văn hoá được lựa chọn bởi những người sống trong đó, dù là các quyết định có cân nhắc hay mặc nhận theo cảm giác vào lúc đó.

Văn hoá mà các bạn đang sống hôm nay là văn hoá các bạn đã đồng thuận. Đừng bao giờ quên rằng các bạn sẽ hình thành nên văn hoá nơi các bạn sống, nếu không, văn hoá các bạn từng đồng thuận sẽ định đoạt – và có thể một ngày nào đó – liệu các bạn có được tồn tại hay không.”

Không ai nói một lời nào. Polly nắm lấy tay tôi. Jones ngước nhìn bầu trời một hồi lâu rồi ngả người tựa vào rào chắn cầu tàu. Làm thế nào chúng ta có thể bắt đầu thay chuyển thành phố của mình? Tôi tự hỏi. Chúng ta có thể bắt đầu từ đâu để xây dựng nên một kỷ nguyên vàng, một thế hệ tuyệt vời khác? Tôi nhìn quanh, liệu họ có đang cùng đặt ra câu hỏi đó không?

“Hãy bắt đầu tại gia đình trong mỗi gia đình chúng ta,” Jones nói. Tôi không ngạc nhiên khi ông một lần nữa trả lời suy nghĩ của mình. “Hãy bắt đầu với chính bản thân các bạn, với gia đình các bạn. Những kết quả các bạn tạo ra sẽ trở nên rõ ràng và điều đó sẽ đưa các bạn và rất nhiều bạn bè làm theo một quá trình. Quá trình đó sẽ được cải thiện hơn bằng những kết quả tốt đẹp hơn, và những kết quả đó, được chứng minh bằng cuộc sống của hàng nghìn – rồi hàng vạn người – sẽ tạo ra một tiêu chuẩn.

Rồi các bạn sẽ chứng kiến tất cả mọi người với các sắc tộc và tín ngưỡng cùng nhau sống trong tình thân và sự sung túc. Và tất cả sẽ bắt đầu bởi các bạn,” Jones nói với một nụ cười.

“Còn điều gì nữa trước khi chúng ta kết thúc không?” Ông lão hỏi.

“Chúng ta sẽ gặp nhau vào tuần tới chứ?” Christy cất tiếng hỏi.

Jones mỉm cười. “Thật vinh dự khi các bạn muốn vậy, nhưng ta không nghĩ thế. Ta không phải người sẽ đưa các bạn đi suốt quãng đường để tiến tới đích. Ta chỉ đơn thuần soi sáng đôi chút trên con đường đó thôi. Nhưng ta sẽ ở quanh đây thôi. Luôn luôn như vậy.”

Chúng tôi trao đổi số điện thoại và địa chỉ email. Jones lần lượt bắt tay và ôm tạm biệt chúng tôi. Tôi không hỏi ông về “lần tới”, bởi tôi đã được nghe câu trả lời, và ông không cần phải nhắc lại với tôi nữa. Tôi có thể nghe thấy giọng ông lão trong đầu bất cứ khi nào, bởi câu trả lời của ông luôn được giữ sâu trong trái tim tôi.

“Ta sẽ ở quanh đây thôi. Luôn luôn như vậy.”

Thật tốt khi biết được điều đó luôn đúng.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Andy Andrews

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.