Đừng Bao Giờ Chia Đôi Lợi Ích Trong Mọi Cuộc Đàm Phán

Lượt đọc: 115 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chuẩn Bị Bài Đàm Phán Một Trang

❊ ❊ ❊

Đàm phán là một cuộc điều tra tâm lý. Bạn có thể tạo một thước đo độ tự tin trước khi bước vào cuộc điều tra này với một bài tập đơn giản mà chúng tôi đã khuyên tất cả khách hàng của mình nên làm. Về cơ bản thì đó là danh sách công cụ chính bạn đoán mình sẽ sử dụng, ví dụ các mác gán và câu hỏi hiệu chỉnh, được tùy chỉnh theo từng cuộc đàm phán cụ thể.

Khi áp lực gia tăng, bạn không nên cố quá sức của mình, mà hãy chuẩn bị thật kỹ.

Một lưu ý trước khi đi sâu hơn vào bài tập này: một số chuyên gia đàm phán tôn sùng việc chuẩn bị đến độ họ khuyên mọi người hãy soạn ra các kịch bản định sẵn tương ứng chính xác với cách từng cuộc đàm phán sẽ diễn ra và hình thức cùng nội dung chính xác của thỏa thuận sẽ được thống nhất. Đến lúc này, sau khi đọc đến đây, bạn sẽ hiểu tại sao những thứ ấy không đem lại tác dụng. Đó không chỉ là cách tiếp cận khiến bạn mất đi sự linh hoạt và sáng tạo trên bàn đàm phán, nó còn khiến bạn dễ kích động hơn những người khác.

Dựa trên kinh nghiệm từ công ty của mình, tôi tin rằng việc chuẩn bị tốt trước khi bước vào đàm phán đem lại tỷ lệ lợi suất ít nhất là 7:[1] về thời gian tiết kiệm được vì những thỏa thuận phải đàm phán lại hoặc thiếu rõ ràng trong quá trình thực hiện.

Trong lĩnh vực giải trí, có một văn bản đơn lẻ để tóm tắt về một sản phẩm cho công chúng và nhân viên bán hàng được gọi là “một trang”. Tương tự như vậy, chúng tôi muốn tạo “một trang” về đàm phán tóm tắt các công cụ chúng ta sẽ sử dụng.

Nó có năm phần ngắn gọn.

PHẦN I: MỤC TIÊU

Suy nghĩ thông suốt về các tình huống tốt nhất/ xấu nhất nhưng chỉ viết ra một mục tiêu cụ thể đại diện cho tình huống tốt nhất.

Thông thường, các chuyên gia đàm phán sẽ bảo bạn chuẩn bị bằng cách lập nên một danh sách: các giới hạn dưới của bạn, điều bạn thực sự muốn, cách bạn cố gắng đạt được và cách đáp trả các lập luận của đối phương.

Nhưng kiểu chuẩn bị điển hình này thường thất bại. Nó không có sự sáng tạo và dẫn đến mối tương tác mặc cả chào giátrả giáthỏa thuận ở giữa có thể đoán trước. Nói cách khác, nó đem lại kết quả, nhưng là kết quả tầm thường.

Trung tâm của các kiểu tương tác chuẩn bị truyền thống này – và cũng là điểm yếu nhất – có tên gọi BATNA.

Roger Fisher và William Ury đã đặt tên này trong cuốn sách bán chạy nhất của họ năm 1981, Thương lượng không nhân nhượng, là tên viết tắt của Best Alternative To a Negotiated Agreement (tạm dịch: Lựa chọn tốt nhất để đàm phán được một thỏa thuận). Về cơ bản, đó là phương án tốt nhất bạn có nếu đàm phán thất bại. Nó là nguồn lực cuối cùng của bạn. Tưởng tượng bạn đang ở bãi đậu xe và muốn bán chiếc BMW seri 3 cũ của mình, nếu bạn đã có sẵn một người bán khác đưa ra mức giá 10.000 đô-la trên giấy tờ, đó là BATNA của bạn.

Vấn đề là BATNA sẽ lừa những người đàm phán vào việc nhắm tới các mục tiêu thấp. Các nhà nghiên cứu đã phát hiện rằng con người bị giới hạn năng lực trong việc giữ được sự tập trung ở các tình huống phức tạp và căng thẳng như đàm phán. Và vì vậy, một khi cuộc đàm phán diễn ra, chúng ta thường bị hút vào điểm trọng tâm quan trọng nhất về mặt tâm lý với chính mình.

Trong tình huống đó, nếu bị ám ảnh với một BATNA, bạn sẽ chuyển nó thành mục tiêu, và vì vậy, đỉnh giới hạn trên là những gì bạn sẽ yêu cầu. Sau hàng giờ trải qua trên BATNA, bạn có tâm lý nhượng bộ tất cả những điều khác.

Chúa biết việc nhắm vào mục tiêu thấp là rất quyến rũ. Lòng tự trọng là một yếu tố cực lớn trong đàm phán, và rất nhiều người đã định ra các mục tiêu khiêm tốn để bảo vệ nó. Sẽ dễ dàng tuyên bố thắng lợi hơn khi bạn có mục tiêu thấp. Đó là lý do vì sao các chuyên gia đàm phán nói rằng nhiều người nghĩ họ có những mục tiêu “đôi bên cùng có lợi” thực chất là có tâm lý “yếu đuối – chiến thắng”. Các đàm phán viên “yếu đuối – chiến thắng” tập trung vào giới hạn dưới của họ, và đó sẽ là nơi họ đạt đến cuối cùng.

* * *

Vậy nếu BATNA không phải là trọng tâm thì là điều gì?

Tôi nói với các khách hàng của mình rằng, như một phần trong quá trình chuẩn bị, họ nên nghĩ về các kết quả cực điểm: tốt nhất và xấu nhất. Nếu bạn đã nghĩ đến cả hai đầu, bạn sẽ sẵn sàng cho bất kỳ điều gì. Vậy nên, biết những gì bạn không thể chấp nhận và có sẵn trong đầu trường hợp tốt nhất có thể xảy ra, nhưng cũng hãy nhớ, bởi có những thông tin mà đối phương chưa biết, sẽ có khả năng trường hợp tốt nhất thậm chí còn tốt hơn bạn biết.

Nhớ rằng, không bao giờ chắc chắn bạn sẽ không thể có được điều gì tốt hơn những điều bạn muốn. Một khi đã có được sự linh hoạt trong đầu, bạn sẽ tiến đến cuộc đàm phán với tư duy chiến thắng.

Giả sử bạn đang bán chiếc loa cũ bởi bạn đang cần 100 đô-la để mua một bộ mới. Nếu chỉ tập trung vào mức tối thiểu 100 đô-la, bạn sẽ thấy thư thái khi nghe thấy con số ấy và đó là những gì bạn sẽ đạt được. Nhưng nếu biết chúng được bán trong các cửa hàng thiết bị âm thanh cũ với giá 140 đô-la, bạn có thể đưa ra mục tiêu cao hơn với giá 150 đô-la, trong khi vẫn cởi mở cho những điều tốt hơn.

Bây giờ, khi suy nghĩ về phạm vi tốt nhấtxấu nhất để tư vấn cho khách hàng có sự đảm bảo của một số cơ chế, khi nói đến điều gì thực sự xuất hiện trong tóm tắt một-trang của tôi, lời khuyên là bạn chỉ việc tập trung vào mục tiêu ở hạn mức trên, nó sẽ tạo động lực đồng thời tập trung sức mạnh về mặt tâm lý cho bạn, để suy nghĩ rằng mình đang đối mặt với “thiệt hại” nếu bất kỳ điều khoản nào không đạt được. Hàng thập kỷ nghiên cứu về việc đặt ra mục tiêu đã chỉ ra rằng những ai có mục tiêu cụ thể, thách thức, thì cuối cùng sẽ đạt được những thỏa thuận tốt hơn những ai không đặt ra mục tiêu nào, hoặc đơn giản chỉ cố hết sức mình.

Chốt lại: Những ai mong đợi nhiều hơn (và diễn giải nó) sẽ đạt được nhiều hơn.

Sau đây là bốn bước để bạn đặt ra mục tiêu:

• Đặt ra mục tiêu lạc quan nhưng hợp lý và xác định nó rõ ràng;

• Viết ra;

• Bàn luận về mục tiêu với đồng nghiệp (làm cho việc từ bỏ nó khó khăn hơn);

• Đem mục tiêu đã viết ra vào cuộc đàm phán.

PHẦN II: TÓM TẮT

Tóm tắt và viết ra chỉ trong vài câu các sự kiện dẫn đến cuộc đàm phán

Bạn sẽ phải nói thêm điều gì khác ngoài những đánh giá có lợi cho bản thân về những điều bạn muốn. Và tốt nhất bạn nên sẵn sàng đáp trả với sự cảm thông chiến thuật cho những tranh luận của đối phương; trừ khi đối phương không đủ năng lực, họ đã chuẩn bị sẵn sàng để tranh luận cho sự diễn dịch các sự kiện có lợi cho họ.

Cùng hiểu vấn đề giống họ ngay khi bắt đầu. Bạn phải mô tả rõ ràng bản chất của vấn đề trước khi nghĩ đến việc hành động ở ranh giới. Tại sao bạn ở đây? Bạn muốn gì? Họ muốn gì? Tại sao?

Bạn phải tóm tắt được tình huống để đối phương trả lời câu “Đúng vậy”. Nếu họ không trả lời như vậy, bạn đã làm chưa đúng.

PHẦN III: KIỂM KÊ MÁC GÁNCÁO BUỘC

Chuẩn bị 3-[5] mác gán để thực hiện cuộc kiểm kê cáo buộc

Dự đoán cảm nhận của đối phương về những sự kiện bạn vừa tóm tắt. Lập một danh sách ngắn gọn bất kỳ cáo buộc nào họ có thể đưa ra – bất chấp chúng bất công hoặc nực cười đến đâu. Sau đó, chuyển từng cáo buộc thành một danh sách có không quá 5 mác gán và dành thời gian để chơi trò đóng vai.

Có các mác gán điền vào chỗ trống bạn có thể sử dụng gần như trong mọi tình huống để moi được thông tin từ đối phương, hoặc để trung hòa một cáo buộc:

Dường như... rất có giá trị với anh.

Dường như anh không thích...

Dường như anh quý trọng...

Dường như... sẽ dễ dàng hơn.

Dường như anh còn phân vân...

Lấy một ví dụ, nếu bạn đang cố gắng thương lượng lại một hợp đồng cho thuê căn hộ để cho người khác thuê lại và bạn biết chủ nhà sẽ từ chối, bạn cần chuẩn bị các mác gán, chẳng hạn: “Dường như anh không phải là một người thích cho thuê lại.” hoặc “Dường như anh muốn sự ổn định với người thuê.”

Hãy nhớ rằng, khi bạn thực hiện gán mác, đặc biệt để mô tả một cáo buộc, nó cần theo sau những câu nói cảm thông chiến thuật trước đó, tập trung vào sự đánh giá cao quan điểm của họ (vì sao họ nghĩ mình tốt).

PHẦN IV: CÁC CÂU HỎI HIỆU CHỈNH

Chuẩn bị từ 3 đến 5 câu hỏi hiệu chỉnh để khám phá điều giá trị với bạn và với đối phương, rồi xác định và vượt qua những điều có khả năng giết chết thỏa thuận.

Những đàm phán viên giỏi sẽ nhìn lại vị thế đã nêu của đối phương (điều họ yêu cầu) và đào sâu vào động cơ bên dưới của họ (điều khiến họ muốn điều họ muốn). Động cơ là những gì khiến họ lo lắng và những gì họ hy vọng, thậm chí ham muốn.

Tìm ra những điều đối phương lo lắng nghe có vẻ đơn giản, nhưng những kỳ vọng con người cơ bản về đàm phán thường xuất hiện giữa đường. Hầu hết chúng ta có xu hướng tự cho rằng nhu cầu của phía bên kia mâu thuẫn với nhu cầu của mình. Chúng ta thường hạn chế tầm nhìn vào những đề tài và vấn đề của mình mà quên rằng phía bên kia cũng có những vấn đề riêng của họ hình thành trên thế giới quan riêng của họ. Những đàm phán viên xuất sắc vượt qua những hạn chế này bằng cách không ngừng tò mò về những điều thực sự là động cơ của phía bên kia.

Tác giả của Harry Potter, J. K. Rowling có một câu nói rất hay có thể tóm tắt được ý tưởng này: “Anh phải chấp nhận thực tế của người khác. Anh nghĩ rằng thực tế có thể được đàm phán, rằng chúng tôi sẽ nghĩ nó là bất kỳ điều gì anh nói. Anh phải chấp nhận rằng chúng tôi cũng như anh; anh phải chấp nhận mình không phải Chúa trời.”

Một nhóm nhỏ những câu hỏi “Điều gì” và “Làm saoNhư thế nào” mà bạn gần như có thể sử dụng trong mọi tình huống. Sau đây là một số câu:

Chúng ta đang cố gắng đạt được điều gì?

Nó xứng đáng như thế nào?

Vấn đề cốt lõi ở đây là gì?

Nó ảnh hưởng đến sự việc như thế nào?

Thách thức lớn nhất bạn đang đối mặt là gì?

Nó phù hợp với mục tiêu như thế nào?

Câu hỏi xác định những người quyết định đến thỏa thuận phía sau bàn đàm phán

Khi việc triển khai do nhiều người thực hiện, sự ủng hộ của họ là mấu chốt. Bạn cần đặt những câu hỏi hiệu chỉnh để xác định và tìm ra động cơ của họ phía sau bàn đàm phán, gồm:

Điều này sẽ ảnh hưởng đến những người còn lại trong đội như thế nào?

Những người không có trong cuộc nói chuyện này đã nắm được thông tin đến đâu?

Đồng nghiệp của bạn nhìn nhận điều gì là thách thức lớn nhất trong vấn đề này?

Câu hỏi xác định và trung hòa những vấn đề khiến thỏa thuận thất bại

Sức ảnh hưởng nội bộ lên đàm phán thường nằm trong tay những người thấy thoải mái nhất với sự việc vì bản chất của chúng. Sự thay đổi khiến họ có vẻ chưa hoàn thành công việc của mình. Thế khó của bạn trong những cuộc đàm phán như vậy là làm sao để không làm họ mất mặt trước những thay đổi ấy.

Bạn sẽ bị cám dỗ để tập trung vào tiền, nhưng lúc này, hãy để nó sang một bên. Có nhiều cuộc đàm phán phụ thuộc vào những yếu tố khác ngoài đồng tiền. Đó có thể là lòng tự trọng, địa vị, sự tự do và các nhu cầu phi tài chính khác.

Hãy nghĩ đến những mất mát có thể nhận thấy của chúng. Đừng bao giờ quên rằng sự mất mát còn làm day dứt gấp đôi những điều tương tự có thể đạt được.

Ví dụ, gã ngồi đối diện bạn trên bàn đàm phán có thể phân vân trong việc cài đặt hệ thống kiểm toán mới mà anh ta cần (và bạn đang bán nó) bởi anh ta không muốn làm rối tung mọi việc trước kỳ đánh giá thường niên trong bốn tháng nữa. Thay vì giảm giá, bạn có thể gợi ý cách gây ấn tượng cho cấp trên của anh ta và thực hiện một cách an toàn bằng việc bảo đảm hoàn tất cài đặt trong vòng 90 ngày.

Các câu hỏi được sử dụng để tìm ra những vấn đề có thể khiến thỏa thuận thất bại:

Chúng ta đang đối mặt với điều gì ở đây?

Thách thức lớn nhất bạn đang gặp phải là gì?

Thỏa thuận của chúng ta sẽ ảnh hướng đến mọi việc như thế nào?

Điều gì sẽ xảy ra nếu anh không làm gì?

Anh sẽ phải trả giá như thế nào nếu không làm gì?

Thỏa thuận này gắn kết như thế nào với những điều công ty anh tự hào?

Những câu hỏi này rất hay được đặt ra theo nhóm hai đến ba câu bởi chúng tương tự nhau đủ để đối phương có thể nghĩ về cùng một thứ từ nhiều góc độ khác nhau.

Dĩ nhiên, mỗi tình huống đều khác biệt, nhưng nếu kết hợp đúng những câu hỏi này sẽ dẫn dắt đối phương tiết lộ thông tin về những điều họ muốn và cần – và cùng lúc, thúc đẩy họ nhìn nhận sự việc từ quan điểm của bạn.

Sẵn sàng triển khai tiếp việc gán mác câu trả lời của họ cho những câu hỏi hiệu chỉnh của bạn.

Chuẩn bị sẵn các mác gán sẽ cho phép bạn nhanh chóng chuyển những câu trả lời của đối phương ngược trở lại họ, giữ họ tiếp tục cung cấp những thông tin mới và nới rộng thêm cho bạn. Một lần nữa, những mác gán điền vào chỗ trống sau đây sẽ giúp bạn có thể nhanh chóng sử dụng mà không cần nhiều suy nghĩ:

Dường như... là quan trọng.

Dường như anh cảm thấy công ty tôi đang ở vị trí độc nhất để...

Dường như anh đang lo lắng rằng...

PHẦN V: LỜI CHÀO PHI-TÀI-CHÍNH

Chuẩn bị danh sách những thứ phi-tài-chính mà đối phương sở hữu có thể đem lại giá trị

Tự hỏi bản thân: “Họ có điều gì cho bạn để bạn gần như làm điều ấy cho họ miễn phí?” Hãy nghĩ đến câu chuyện tôi đã kể ở các chương trước về công việc tôi đã làm người cộng sự luật sư của mình: mối quan tâm của người cộng sự là trả cho tôi càng ít tiền mặt càng tốt để gây ấn tượng với ban giám đốc. Chúng tôi đã nghĩ ra ý tưởng: họ có thể trả một phần bằng cách xuất bản một câu chuyện trang bìa về tôi trên tạp chí của họ. Cách này tốn rất ít chi phí của họ và cũng đáp ứng được mong đợi của tôi một cách đáng kể.

Phạm Ngọc Lê Minh dịch
Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 18 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.