Việt Nam Thư Quán - Thư viện Online

Russell dừng ở O-K-Kenora Pitstop ‘n Shop. Ông mua thêm đậu phộng, nước, sôcôla, chuối, bánh Ritz, vớ và một tờ báo. Cô thu ngân vừa đeo tai nghe và đung đưa người qua lại vừa đếm tiền thối cho Russell. Cảm ơn, Russell nói, cầm mấy đồng xu.

Cô thu ngân vừa đung đưa vừa gật đầu mỉm cười.

Và, xin lỗi luôn...

Cô ta đứng yên. Nghiêng đầu một bên.

Tôi không biết cô có thấy...

Cô ta chỉ một ngón tay vào cái vành xốp trên một bên tai.

Ồ, Russell nói. Ông ngừng. Cô thu ngân đung đưa. Ví của ông vẫn nằm trên bàn tính tiền giữa hai người. Ông cầm lên và cẩn thận lấy tấm ảnh ra khỏi ngăn ví - Etta và Otto, nhiều năm trước. Ông chỉ vào Etta.

Cô thu ngân nhìn xuống tấm ảnh... nheo mắt. Rồi mắt cô mở to hơn một chút và cô ta gật đầu. Có, môi cô mấp máy, không phát ra tiếng. Có, có. Cô nhoài người ra ngoài quầy tính tiền và kéo tờ báo dưới tay Russell, kích động. Cô ta giở tờ báo ra trang thứ tư, quay nó lại hướng ông và chỉ vào. Etta kia, giữa đám cỏ cao, phía sau là những cây thông, không hề mang bốt; thay vào đó là một đôi giày chạy bộ mới tinh.

Dấu chân khác, dấu vết khác.

Loại giày gì đấy? Russell chỉ vào chân Etta trong ảnh. Giày gì?

Cô thu ngân lùi lại và chỉ vào chân của mình. Russell nhoài người tới trước để nhìn. Đôi giày có màu khác, và cỡ nhỏ hơn, nhưng có cùng logo với đôi của Etta. Cô thu ngân tháo một chiếc ra, đưa cho Russell. Cô ta mang vớ đỏ. Russell cầm chiếc giày - rất nhẹ, ông những tưởng những thứ chuyên dụng như thế này phải nặng lắm - và xoay ngược nó lại để xem xét dấu giày. Nhựa. Ông rà ngón tay lên chúng, ghi nhớ. Cô thu ngân đung đưa, mỉm cười. Russell xoay đôi giày lại như cũ. Bên trong bụng giày có người đã viết DIANE bằng bút lông xanh. Ông trả chiếc giày lại.

Cảm ơn, Diane, ông mấp máy môi.

Diane cười, nhún vai, một chân mang giày, chiếc còn lại cầm trên tay.

Ông chẳng mất mấy thời gian để tìm ra dấu vết, giờ Russell đã biết mình đang tìm gì. Không lâu đâu, không lâu nữa. Vài giờ đồng hồ, có lẽ trước khi mặt trời lặn.

Tôi đã nói là ở đây sẽ có nhiều đá hơn mà.

Ừ, mày có nói. Rồi?

Rồi, thì, tôi thấy giờ bà hình như đang gặp khó khăn, với nó.

James đang đứng trên đỉnh một mỏm đá thấp, lởm chởm. Etta đang lê bước zíc-zắc lên trên. Ngang, dọc, ngang, dọc. Bà thở nặng nhọc.

Không, tao không có. Khó khăn.

James chỉ nhảy. Hai cú, lên và lên.

Được thôi, vậy nếu bà cần nhiều thời gian, tôi cho là tôi sẽ đi ngửi chỗ này một chút. Khi lên đến đỉnh thì hú một tiếng.

Tao sẽ huýt sáo.

Được, James nói, và chạy đi mất, mũi dò dò trên đất.

Có rất nhiều mỏm đá thế này. Rất nhiều pha zíc-zắc cho Etta và nhảy với hít ngửi cho James. Sau khi đã cẩn thận lên được đến đỉnh thứ năm của ngày hôm đó, Etta huýt sáo, nhưng James không chạy ra từ bụi cây như mọi hôm. Bà huýt sáo lần nữa, nhưng vẫn không có con sói nào. Bà thở dài và kẹp hai ngón tay vào miệng rồi huýt lên một tiếng lớn đến chói tai, như thể gọi một con ngựa đi lạc. Nhưng không có con ngựa nào trở về, James cũng thế. Etta ngồi xuống một mặt đất bằng. Mệt mỏi. Đôi giày mới của bà giờ đã nhuốm màu xám nâu vì bùn và bụi. Nơi đây thật tĩnh lặng, khi bà không còn huýt sáo. Giữa ngày không hề có tiếng chim hót.

Bà điên rồi, bà nói với chính mình. Bà sắp phát điên. Bà tự tưởng tượng ra nó.

Không, mình không điên. Không, không phải tưởng tượng; mình chỉ già thôi.

Như nhau mà.

Không phải.

Nó đấy.

Bà lấy mũi giày vẽ một đường dọc trên mặt đá nhám, màu trắng. Đó là thật, bà tự nhủ. Mình vẽ nó, đó là thật. Bà lấy móng tay rà dọc trên da cánh tay, đường trắng hiện ra, rồi chuyển sang đỏ. Đó là thật.

Bà bị rối rồi, đi ngủ đi.

Mình không mệt.

Bà mệt rồi. Lúc nào bà cũng mệt, giờ ngủ đi.

Không mệt. Mình không mệt.

Bà đứng dậy. Mình đi bộ được.

Gần hai mươi phút sau, gần một dặm trường, sự thinh lặng của ban trưa nhường chỗ cho một âm thanh, một âm thanh lạ, một âm thanh như tạo ra từ tiếng gió xuyên qua những kẽ nứt trong căn nhà cho giáo viên của cô sáu mươi mấy năm trước. Nhưng ở đây làm gì có gió. Etta lần theo, âm thanh của cơn gió không hiện hữu, ra khỏi lộ trình của mình, băng qua những cây cỏ gạo, cây rong bèo và những cây kế đung đưa. Hạt cây và gai vướng vào chân bà. Bà lần theo âm thanh xuống đến một màn cỏ mần trầu, và bên dưới đó, một đống hỗn độn nào lông nào cỏ kế nào máu. James. Chân phải trước của nó bị mắc bẫy. Nó tạo ra một âm thanh như tiếng gió với mỗi nhịp thở.

Tôi đã định gọi bà, nhưng rồi mệt quá.

Chết tiệt, Etta nói.

Tôi nghe tiếng huýt sáo, James nói. Một tiếng huýt sáo rất to, rất rõ.

Tao đã nghĩ mày không có thật, Etta nói. Tao đã nghĩ tao tự tưởng tượng ra mày.

Có thể lắm chứ.

Nhưng tao không tưởng tượng, đúng không?

Etta, những thứ bà tưởng tượng ra, có thể là mọi thứ, có thể chẳng là gì. Bà không nên để nó ảnh hưởng đến mình.

Không ư?

Không.

Etta cúi xuống chỗ James và gỡ một cọng cỏ kế khỏi lông nó. Gai cọng cỏ đâm vào tay bà một tí. Đấy, đó là thật. Mình cảm thấy được.

Chân mày, mày sẽ bị đau đấy, bà nói. Lúc tao đưa mày ra.

Không sao đâu. Sói không thấy đau, không sao đâu.

Cứ nhắm mắt lại đi.

James nhắm mắt lại, và, trước khi lấy một cành cây lớn để cạy cái bẫy ra như bà với Alma vẫn thường giúp những con mèo hàng xóm, bà vuốt đầu nó một lần, hai lần, xuôi theo chiều lông, như một con chó. Lông cứng và dày.

Chân James bị dập, gãy. Chân nó không chảy nhiều máu lắm, gần như không nhìn ra được, thỉnh thoảng rỉ ra một cục máu đông. Etta cố hết sức băng lại bằng một chiếc vớ.

Ráng đừng động đến nó, đừng dồn trọng lượng lên nó.

Nhưng đối với một con sói, vốn quen giữ thằng bằng trên bốn chân, đây là điều bất khả. Nó sớm quên ngay, cất một bước, phạm vào chân, chân phải trước, và khuỵu xuống, kêu ăng ẳng.

Được rồi, Etta nói. Mày nặng bao nhiêu?

James đang ngồi, liếm láp. Nặng hơn một con thỏ nhưng nhẹ hơn một con ngựa... có lẽ khoảng mười tám ký.

Chui vào túi của tao. Chớ động đến mớ sôcôla.

Bà vác nó trên lưng, cái túi bạt của bà căng ra bên vai nhưng vẫn chịu được sức nặng. Vì giờ bà không thể đeo khẩu súng sau lưng với bộ dạng này nữa, bà cầm nó ở phía trước, dùng nó như một cây gậy dò đường kiêm một khẩu súng, giết chuột chũi cho James, do giờ đây nó bị thương nên không thể đi săn được nữa. Cả hai đi đường vòng qua các mỏm đá và tảng đá lớn.

Mày biết không, Etta nói, tao ngạc nhiên vì mày không nói tiếng Pháp.

Như bọn xương cá hả, James nói, đầu nó nhấp nhô sau cổ bà.

Đúng, chính xác.

Tôi cũng có thể nhận xét bà y hệt thế.

Nhưng tao đâu phải cá.

Nhưng bà cũng đâu phải sói đâu.

Đúng, đúng.

Sau cái Co-op gần nhà, Otto lái xe đến Co-op ở Bladworth và mua tất cả bản in báo The Canadian National của họ, rồi đến Kenaston và Hanley và Dundurn, đến tất cả những thị trấn trên con đường cao tốc vốn trước đây là đường tàu hỏa. Khi đã muộn và tất cả mọi cửa hàng đều đóng cửa, ông tiếp tục đến từng trạm xăng, vốn luôn hoạt động suốt đêm. Ông chỉ quay về khi thấy báo hôm nay đã được thay thế bằng báo ngày mai, trở lại con đường của riêng ông dưới ánh sáng lam nhạt của ngày mới. Phải đi mấy bận ông mới mang hết ba trăm hai mươi sáu tờ báo vào bếp, rồi trở vào phòng ngủ và đánh một giấc say sưa nhất trong suốt nhiều tuần qua, không một lần tỉnh giấc vì buồn tiểu hay ho khan hay tim đập nhanh trong mơ suốt nhiều giờ liền.

Khi ông tỉnh dậy thì đã giữa trưa. Ông dọn đường qua đống giấy báo để vào bếp và chuẩn bị cất báo trong khi chờ cà phê. Ông cắt rời tấm ảnh của Etta ba trăm hai mươi sáu lần. Tấm đầu tiên ông đặt qua một bên để gửi cho bà trong lá thư kế tiếp cảa ông. Tấm tiếp theo ông gấp lại và bỏ vào túi. Ba trăm hai mươi bốn tấm còn lại ông xếp thành một chồng, để ở sau lưng kệ bánh, giá để nguội, khuôn bánh xốp, khuôn bánh mì, và khay bánh qui, sát trong vách tủ.

Ông cẩn thận xếp lại mọi thứ một cách hoàn hảo, hàng chồng gọn gàng những món đồ băng thiếc và thép trước chồng ảnh được cắt ra. Rồi ông ăn một cái bánh mì nướng nhân phô mai và nho khô phết mứt mâm xôi của mùa trước và tự hỏi ông có thể và nên làm gì với đống báo còn lại. Cái gì có nhiều quá thì cũng không biết để làm gì. Nếu đem vứt hoặc đốt đi thì phí. Ông lấy cây bút và viết vào phần trắng của tấm ảnh trên trang nhất tờ báo chụp một người đàn ông bận vét đang nhìn lên bầu trời.

Đống báo này dùng để:

1. Đốt. (Không hữu dụng lắm trừ trường hợp cần/muốn một đống lửa siêu lớn.)

2. Làm vườn. (Bọc mấy cái chậu để gieo hạt.)

3. Làm giường cho thú. (Cần có thú.)

4. Làm thứ gì đó. (Nghệ thuật/tượng/xây đồ, có lẽ, vv.)

Một đống lửa lớn cũng hay, thú vị, nhưng giờ đang là mùa khô, và có khả năng sẽ bị mất kiểm soát. Và dù có không mất kiểm soát đi nữa, từ ngoài đường cao tốc người ta cũng có thể nhìn thấy và cho rằng đấy là một đám lửa thật, một đám cháy, vì giờ đang là mùa khô, rồi báo động. Và sở phòng cháy chữa cháy sẽ xuất hiện, một vụ chấn động. Và, dù sao thì giờ cũng khá nóng để đi đốt lửa. Khói sẽ bám vào hơi nóng như sương mù, ám vào mọi thứ suốt nhiều ngày. Otto gạch một đường ngang lựa chọn số 1.

Thời gian này trong mùa đã quá muộn cho lựa chọn số 2; lựa chọn đó nghĩa là phải chờ, giữ số báo đó lại cho đến mùa xuân năm sau. Nhưng Etta hẳn đã trở về nhà lúc đó rồi và sẽ không muốn một căn bếp đầy giấy báo, với sàn nhà, kệ bếp và tay chân họ dính đấy vết mực in. Otto gạch một đường ngang lựa chọn số 2.

Etta yêu dấu,

Em còn nhớ độ năm tháng trước, cô bé hàng xóm từ phía đối diện nhà Russell đến mang theo cái hộp đựng đầy chuột lang không? Lũ con nhỏ Nhiều Quá Sức Nhiều, theo lời bố mẹ cô bé, theo lời cô bé, và cô bé muốn đem cho chúng ta đó? Anh nghĩ tên cô bé là Kasia. Có lẽ giờ cô bé được chín tuổi rồi. Anh đến thăm cô bé sáng nay. Cô bé vẫn còn ở trường, nhưng bố me cô bé thì vẫn đang quanh quẩn trên đồng và rất vui được gặp anh. Vâng, họ nói, vâng, ồ vâng, chúng tôi vẫn còn giữ chúng. À vâng, cụ muốn nuôi chúng à. Chỉ một thôi ư? Cụ chắc chứ? Được rồi. Họ bảo anh có thể chọn, anh có thể vào phòng Kasia nơi có cái chuồng và chọn bất cứ con nào anh thích, nhưng anh bảo, Không, như thế thì không hay lắm. Thế là họ chọn cho anh. Một con gần như toàn màu nâu. Vẫn còn bé.

Vậy là giờ ta đã có một con chuột lang. Mong là em không giận. Chúng nó sống về đêm, và, có lẽ cùng giống anh mấy ngày gần đây vậy, nên anh nghĩ là mọi chuyện sẽ đâu vào đấy thôi. Thêm vài chuyển động và âm thanh trong nhà ngoài tiếng của anh. Nó chưa có tên, nhưng từ từ. Anh quên hỏi nó là con đực hay con cái rồi, chắc là anh sẽ chọn một cái tên lưỡng giới.

Và ngô năm nay trông có vẻ khá, anh nghĩ chúng nó ăn ngô đấy.

Anh không biết hiện giờ em đang ở đâu, nhưng anh đoán là gần Kenora. Vậy nên anh sẽ đề NAM ONTARIO lên đây làm địa chỉ gửi. Thư sẽ đi được đến đấy trước khi bị gửi trả về đây. Rồi anh sẽ xếp nó vào một chồng với những lá thư khác. Khi em trở về em có thể đọc và đọc.

Nhà.

Otto.

TB. Có một tấm ảnh trong này, ảnh của em, cho em.

Otto đặt tên cho con chuột lang là Cốc. Vì nó thích ăn ngũ cốc và trên người nó có những chỗ có màu tương tự, vả lại cả người nó cũng có hình giống cái tên này, tròn vo và mềm mại và chút xíu. Ông xé mục A và B của một tờ The Canadian National ra và lấy mấy mảnh giấy đó lót đệm đặt trong cái thùng quýt cũ từ hồi Giáng sinh. Trong cái thùng ông còn để một chum rượu nhỏ đựng đầy nước, một tách đường đầy ngũ cốc - còn cần một thời gian nữa mới thu hoạch ngô được - và chuột lang Cốc. Nó ngay lập tức rúc xuống đống giấy. Được rồi, Otto nói. Chắc là hẹn gặp lại mày tối mai vậy.

Etta thân mến,

Có một chuyện rất vui là Walter và Wiley đã đến rồi. Hai người đó bận quân phục phẳng phiu và đồng bộ cùng máy tóc được xén bởi thợ xịn nhìn lạ thật lạ. Nhưng mình nghĩ chắc mình cũng như thế. Cả ba đứa chúng mình đi bơi hôm cuối tuần hai người đó đến đây, ở Đại Tây Dương, và biển dài và rộng đến mức hai người đó hông tin nổi. Như bầu trời đổ xuống mặt đất vậy Walter nói. Đúng là thế đó Wiley đáp.

Nhưng hai anh đấy chỉ mới đến thôi, và mình lại sắp sửa đi. 3 ngày 2 đêm và rồi mình lên thuyền vào buổi sáng. Lần đầu tiên mình đi thuyền đấy.

Etta, chuyện là thế này, mình sợ.

Mình khao khát việc này và giờ vẫn vậy, nhưng mình sợ. Chỉ thế thôi.

Mình gửi lời hỏi thăm đến Russell và những người khác nhé.

Otto Vogel.

TB. Mình gửi kèm một tấm hình. Ảnh của mình bận quân phục. Một trong những tấm hình trính thức người ta chụp và cho chúng mình. Họ cho hai tấm. Mình đã gửi một tấm cho mẹ rồi nên tấm này chắc là dành cho bạn. Để có khi bạn thắc mắc không biết mình trông như thế nào khi không có bụi khắp nơi.

•••

Khi trả lời, Etta không viết thế này:

Bạn nên sợ. Giá như bạn thấy được những đứa học trò mình vừa nhận, những cậu bé trở về, bạn sẽ khiếp đảm. Dù trông như người trưởng thành, chúng vẫn chỉ là những cậu bé bị tước đoạt đi nhiều thứ Tay, chân, hay cả linh hồn. Chúng ngồi chen chúc cùng những đứa trẻ khác và đọc từ A đến Z hoặc từ 1 đến 10, vì giờ đây chúng chỉ biết được bấy nhiêu thôi. Chúng ngồi đó và trông trẻ hơn và cũng già hơn biết bao nhiêu so với tuổi của chúng.

Thường chúng chỉ học lại được vài ngày trước khi mẹ hoặc bố hoặc vợ hoặc chị của chúng dẫn chúng về nhà, nơi mọi thứ dễ kiểm soát hơn, nơi dễ dàng tắt bớt đèn và núp trong chăn; hay chạy nửa dặm qua những cánh đồng với cái miệng há ra như một con thú và tru và tru.

Cô không viết:

Chỉ mới hai ngày trước Thatcher Muldeen tự đâm vào tay, giữa đầu ngón tay và đốt giữa, bằng một cây bút chì trong giờ hình học và mình đã cố gắng và cố gắng lắm nhưng không thể nào làm sạch máu khỏi lớp gỗ trên bàn nó. Còn Kevin Leary, ba tuần trước, đã dùng một con dao nhíp cắt phăng bím tóc của cô gái ngồi trước mặt, và giờ cậu ta để nó trong túi sau, đuôi nơ thò ra ngoài.

Cô cũng không viết:

Dù thế, chúng vẫn lên đường. Chúng tiếp tục nhập ngũ và ra đi. Tất cả đàn ông. Ở vũ hội chỉ còn toàn phụ nữ, những thương binh trở về, và Russell.

Cô không viết:

Và dù còn rất trẻ, Owen cũng đi rồi. Làn da nhợt nhạt ấy vẫn để ánh sáng xuyên qua từ phía sau, cậu ấy mỏng manh biết mấy. Đôi tay run rẩy ở hai bên khi cậu ấy hỏi mình liệu mình có biết bạn vào tiểu đoàn nào không.

Và, hơn thế, cô cũng không viết:

Tấm ảnh mình để trên bàn. Mình mua một cái khung ở thị trấn. Thật vui vì không còn phải ăn một mình nữa.

Cô không viết:

Trong ảnh bạn trông thật hơn cả những gì mình nhớ ngoài đời thực.

Cô viết thế này:

Otto thân mến,

Gần như suốt cuộc đời, ai cũng sợ cả. Cuộc sống vô nghĩa biết bao nếu ta không biết sợ. Cứ sợ đi, và lao mình vào nỗi sợ đó. Lần nữa và lần nữa. Chỉ cần nhớ rằng đừng đánh mất chính mình trong hành trình đó.

Chân thành,

Etta

TB. Cảm ơn bạn vì tấm ảnh. Mình nhận ra bạn, dù không có bụi đi nữa. Mình gửi kèm ảnh lớp năm nay, mình đứng trước trường với tụi học trò, như một món quà đáp lại.

Trong ảnh cô mặc một bộ váy sáng màu có tay hến, eo ôm và cổ áo hồ. Bộ váy đẹp nhất của cô. Nụ cười của cô rạng rỡ nhất trong ảnh.

Tấm hình trên tay Otto giật dữ dội vì gió, thế là cậu lại nhét nó vào cái túi len dày của mình. Một cái túi trong. Cậu nắm lấy thanh chắn thuyền bằng thép lạnh ngắt và nôn thêm một lần nữa xuống mặt nước xám xịt. Giờ khi đã trên biển rồi cậu thấy biển không còn xanh nữa. Lao mình vào đó, cậu tự nhủ với bản thân. Trái, phải, trước, sau, khắp nơi đều là nước và nước. Con thuyền khó nhọc rẽ sóng, khoảng cách với mặt trời đang nhô lên ngoài kia là bằng chứng duy nhất cho thấy họ đang tiến lên. Cậu ổn chứ? Một người lính bên trái cậu hỏi, và nôn. Một thằng nhóc từ Montreal, với một thứ tiếng Anh không tự tin.

Ừ, Otto nói. Muối và nước và gió. Còn sống. Tôi còn sống.

D’accord, cậu lính nói. C’est bon[1]. Tôi thì không thế. Mặt nó xám ngoét như màu biển. Otto thấy nó đã cởi áo khoác và để trên sàn thuyền, khẩu súng đặt bên trên. Otto nhặt chúng lên, vắt chiếc áo qua tay, ủ ấm cây súng lạnh lẽo giữa hai bàn tay.

Một cái gì đấy, Otto nói. Tôi không biết là tốt hay xấu, nhưng đó sẽ là một cái gì đấy. Cậu cảm thấy tim mình căng ra và đập nhanh hơn hệt như lần đầu tiên cậu uống cà phê. Như khoảnh khắc đầu tiên cậu bước lên thuyền. Tay cậu run rẩy.

Oui. Ừ, nhóc xám nói, xong lại gập người qua thanh chắn lần nữa.

Khi thuyền cập bờ, bảy ngày sau đó, tóc của Otto trắng bệch, như bọt biển, như xương của những con cá họ ăn hằng ngày, một màu trắng tinh khiết.

•••

Em làm còn tốt hơn, Winnie nói.

Lúc đấy đã tan học. Hôm nay có giờ học thủ công; tạo thành khối ba chiều từ những hình vẽ hai chiều. Hiện tại Winnie và Russell đang giúp Etta dọn những mẩu giấy thừa bỏ lại dưới bàn.

Sao em nghĩ thế? Russell hỏi. Áo sơ mi của cậu dính đầy những vụn giấy trắng và xanh. Làm tốt hơn tất cả mọi người? Cả Otto ư?

Hơn hầu hết. Có thể hơn Otto, có thể không.

Etta chỉ nghe, không tham gia vào câu chuyện. Cô chìa cái thùng rác ra cho từng nắm tay và túm váy đầy giấy vụn.

Thế thì đi đi, đi làm y tá.

Em không muốn làm y tá... anh muốn em đi sao?

Anh muốn em đi nếu em muốn đi.

Em không phát điên được đâu. Em không yếu ớt như những người khác.

Hay như anh...

Russell, bạn đâu có yếu ớt, Etta xen vào.

Ha! Chính xác, Winnie nói.

Russell từ dưới sàn nhìn lên Etta. Đầy biểu cảm. Đau lòng? Biết ơn?

Bạn biết ý mình mà, nó nói.