Giải Mã Tài Năng

Lượt đọc: 89 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 11: Đam Mê Bắt Nguồn Từ Đâu?
Hai Loại Động Lực

❊ ❊ ❊

Hãy cùng xem xét trường hợp của Shizuka Arakawa khi cô đoạt huy chương vàng môn trượt băng nghệ thuật Olympic mùa đông năm 2006, tổ chức tại Turin, Italy. Khi đó cô 24 tuổi. Cô bắt đầu học trượt băng từ khi 5 tuổi. Việc giành huy chương vàng đòi hỏi cô phải có màn trình diễn hoàn hảo với những động tác mà hầu hết chúng ta không thể làm được. Nét độc đáo trong bài trình diễn của Arakawa chính là tư thế Ina Bauer − uốn cong về đằng sau với chân hướng về phía đối diện − dẫn tới sự phối hợp 3 cú nhảy.

Thực hiện hoàn hảo những động tác này đòi hỏi rất nhiều sự khổ luyện và không ít lần bị ngã xuống sân băng. Với Arakawa, cô đã mất 19 năm để luyện tập. Nghiên cứu cho thấy các vận động viên trượt băng bán chuyên nghiệp dành nhiều thời gian tập các động tác nhảy mà họ có thể thực hiện được; trong khi các vận động viên chuyên nghiệp lại chú tâm vào các động tác nhảy khó mà họ chưa thực hiện được − đó chính là những động tác giúp họ giành được huy chương Olympic và cả rất nhiều cú ngã trước khi họ trở nên thành thạo.

Bị ngã trong khi luyện trượt băng nghệ thuật thường rất đau đớn vì vận động viên bị đập cả người hoặc mông trên sân băng lạnh và cứng mà không có gì bảo vệ ngoài lớp áo mỏng mặc trên người. Chỉ cần tính toán qua cũng thấy con đường tới huy chương vàng của Ara­kawa bao gồm ít nhất 20 nghìn cú ngã trên nền sân băng. Nhưng tất cả đều được đền đáp. Đó là niềm vinh quang Olympic, lòng yêu mến của dân tộc và việc biểu tượng "Ina Bauer" được sử dụng thông dụng trên toàn nước Nhật.

Bản thân câu chuyện của Arakawa không chỉ ấn tượng mà còn ẩn chứa nhiều giá trị. Chịu đựng 20 nghìn cú ngã chính là sự khởi nguồn của thành công. Câu hỏi đặt ra là tại sao mọi người có thể vượt qua được những thử thách đó. Đây chính là câu hỏi sâu sắc nhất khi nghiên cứu về thành công lớn: con người quyết định theo đuổi điều gì trong cuộc đời và sự đam mê nào đã thôi thúc họ. Câu trả lời từ trước tới nay liên quan tới lĩnh vực tinh thần mà không ai có thể giải thích cặn kẽ. Nhưng cũng không có nghĩa đây là câu hỏi không có lời giải đáp. Ngược lại, nhiều phát hiện cho thấy những gợi ý thú vị về việc tại sao các vĩ nhân chịu trả cái giá mà họ phải trả. Nghiên cứu cũng làm sáng tỏ bằng cách nào chúng ta có thể trả lời câu hỏi này khi áp dụng cho bản thân mình.

Câu hỏi trọng tâm về động lực đạt tới thành công lớn là nó xuất phát từ bên trong hay bên ngoài. Mọi người cảm thấy có động lực để theo đuổi hay có ai đó tác động đến họ? Hầu hết chúng ta đều tin rằng động lực phải từ bên trong bản thân mỗi người, bởi không gì có thể khiến một người chịu đựng đau đớn và chấp nhận tập luyện có ý thức trong hàng chục năm trừ phi họ bị ép buộc. Nhiều nghiên cứu ủng hộ quan điểm này. Đặc biệt, nghiên cứu về động lực sáng tạo cũng tập trung vào vấn đề: xuất phát từ bên trong hay bên ngoài. Điều này rất hữu ích và thích đáng bởi hai lý do: trong nhiều lĩnh vực, sáng tạo thể hiện mức độ cao nhất của thành công khi con người vượt qua được những gì đã đạt được và tạo ra những đóng góp mới. Sáng tạo, giống như luyện tập hiệu quả trong bất kỳ lĩnh vực nào, đòi hỏi sự tập trung cao độ − đây cũng chính là yêu cầu khắt khe và khó duy trì nhất.

Các nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực khác cũng cho thấy thành công của sáng tạo song hành cùng động lực tự thân. Những người sáng tạo luôn tập trung vào nhiệm vụ của mình (Tôi phải làm thế nào để giải quyết vấn đề này?), chứ không vào bản thân họ (Giải quyết vấn đề sẽ mang lại cho tôi điều gì?) Những thanh niên ưu tú trong khoa học và toán học thường có nhiều động lực tự thân hơn những người đồng lứa. Nghiên cứu đồng thời cho thấy các nhà khoa học có những phát minh quan trọng thường rất đam mê với chuyên ngành của mình. Rất nhiều các nhà phát minh đã cống hiến cả đời mình cho những vấn đề lớn trong lĩnh vực của họ − ví như khoa học, thương mại, nghệ thuật − và luôn có động lực để theo đuổi trong hàng chục năm. Nhìn nhận vấn đề này dưới nhiều khía cạnh cũng vẫn cho ta câu trả lời giống nhau. Những người được xếp loại có động lực tự thân cao trong các cuộc kiểm tra tâm lý luôn cho ra đời những sản phẩm mang nhiều tính sáng tạo. Hay ngược lại, người làm trong những nghề nghiệp đòi hỏi tính sáng tạo (nghệ sĩ, khoa học nghiên cứu) chắc chắn có thứ hạng cao hơn trong các cuộc thử nghiệm về động lực tự thân.

Nghiên cứu của nhà tâm lý học Mihaly Csikszent­mihalyi thuộc trường Đại học Chicago cho thấy một cơ chế đặc biệt (trong một loạt các cơ chế tồn tại) có thể kết nối động lực tự thân với những yêu cầu của luyện tập có ý thức. Nghiên cứu nổi tiếng của ông về “dòng chảy” mô tả tình trạng khi một người đã hoàn toàn để hết tâm trí vào công việc thì thời gian sẽ chậm lại, niềm hứng thú dâng cao và công việc trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Điều này có được khi thử thách đặt ra phù hợp với kỹ năng của người đó; nếu quá dễ sẽ trở thành nhàm chán, còn quá khó sẽ gây nản lòng. Khi con người đã thành thục trong công việc, họ phải tìm kiếm những thử thách khó khăn hơn, phù hợp với mức độ kỹ năng cao hơn để giữ cho kinh nghiệm tiếp tục phát triển. Csikszentmihalyi biện luận rằng đây chính xác là những gì mà nhiều người theo đuổi thực hiện; một quá trình song hành với luyện tập có ý thức để liên tục vượt qua khả năng hiện tại của con người.

Khái niệm dòng chảy có thể giúp giải thích một trong những vấn đề nan giải của động lực khi luyện tập. Nói là “có thể” vì chưa có nghiên cứu nào chứng minh quan điểm này. Nhưng lý thuyết của luyện tập có ý thức vẫn làm tăng một mâu thuẫn nhỏ trong đời sống. Về mặt lý thuyết, luyện tập “không hề thú vị” vì nó đòi hỏi một người phải thường xuyên nỗ lực thực hiện những việc mà họ chưa thành thạo, và chưa thành thạo đồng nghĩa với việc thường xuyên gặp thất bại. Nhưng nghiên cứu trên những người xuất sắc nhất, ít nhất trong lĩnh vực thể thao, thường cho kết quả ngược lại. Nghiên cứu về các vận động viên đấu vật, trượt băng nghệ thuật, bóng đá, khúc côn cầu trên sân và võ thuật, cho thấy họ yêu thích việc luyện tập của mình. Như lời của nhà vô địch quần vợt Monica Seles đã nói trên tờ New York Times vào năm 1999, “Tôi yêu thích việc tập luyện và các bài tập.”

Phát hiện này hoàn toàn trái ngược với cảm giác của các nghệ sĩ vi-ô-lông trong nghiên cứu của Ericsson − những người coi luyện tập là khoảng thời gian không hề dễ chịu chút nào. Có thể các vận động viên điền kinh yêu thích luyện tập vì với họ đó là một hoạt động xã hội còn với các nghệ sĩ vi-ô-lông thì không. Nhưng ở một mức độ sâu sắc hơn, luyện tập chính là để đáp ứng nhu cầu tự thân của bất kỳ ai có thể duy trì chúng liên tục trong nhiều năm. Có lẽ chính điều đó đã tạo ra sự hứng thú trong luyện tập.

Ngoài ra, còn có những yếu tố khác sâu sắc hơn. Trong một số lĩnh vực như khoa học và toán học, những cá nhân ưu tú còn bị cuốn hút bởi niềm đam mê với những vấn đề đặt ra. Benjamin Bloom, trong một nghiên cứu về các thanh niên ưu tú ở một số lĩnh vực, phát hiện ra rằng một số họ đã có động lực này từ rất sớm: “Với hầu hết các nhà toán học, niềm yêu thích được tìm ra cách giải quyết mới cho vấn đề còn quan trọng hơn việc đạt được điểm số cao hay sự khen ngợi của giáo viên.” Nhiều nghiên cứu khác cũng cho kết quả tương tự; họ hứng thú với những vấn đề mới không chỉ ở cách giải quyết mà còn ở quá trình tìm ra hướng giải quyết.

Trong kinh doanh, động lực cũng là chủ đề bất tận của các cuộc nghiên cứu, sách vở, báo chí và các đề nghị tư vấn. Cuốn sách tái bản bán chạy thứ 2 mọi thời đại là một bài báo trên tạp chí Harvard Business Review vào năm 1968 về vấn đề động lực (cuốn bán chạy nhất là về cách quản lý thời gian). Tuy nhiên, phần lớn các nghiên cứu tập trung vào vấn đề tạo nên động lực cho người lao động nói chung chứ không phải cho các cá nhân xuất chúng. Nghiên cứu về động lực cho các vĩ nhân cho thấy chúng hầu hết đều bắt nguồn từ bên trong. Chúng có thể bao gồm nhu cầu thành công, nhu cầu có quyền lực trước những người khác, thậm chí cả nhu cầu thực hiện tốt trên thế giới. Nhưng động lực hầu như không bao giờ xuất phát từ bên ngoài. Ta có thể thấy điều này khi quan sát những doanh nhân thành công nhất: sau khi có rất nhiều tiền bạc và danh vọng, họ vẫn tiếp tục làm việc và cố gắng đạt được nhiều thành công hơn. Điều này càng củng cố quan điểm về sức mạnh của động lực tự thân.

Tuy nhiên, đó hoàn toàn không phải là tất cả. Động lực tự thân có thể đóng vai trò chính, nhưng mọi người − kể cả các vĩ nhân − vẫn bị ảnh hưởng bởi những yếu tố từ bên ngoài trong một số thời điểm. Khi Watson và Crick đang nỗ lực để tìm ra cấu trúc ADN, họ đã làm việc gần như không ngừng nghỉ vì họ biết rằng mình đang phải ganh đua với nhiều nhóm nghiên cứu khác. Trường hợp của Al­exander Graham Bell cũng vậy vì ông biết mình đang phải cạnh tranh với Elisha Gray − người mà ông đã giành chiến thắng trong việc xin giấy chứng nhận bản quyền phát minh ra điện thoại. Những con người như vậy có nhiều động lực hơn, chứ không đơn thuần là sự đam mê hay niềm vui được khám phá.

Trong một nghiên cứu về các yếu tố thúc đẩy thành công trong sáng tạo, Teresa Amabile của trường Kinh doanh Harvard lần đầu tiên đã nêu lên một luận cứ đơn giản như sau: “động lực từ bên trong thúc đẩy sức sáng tạo, trong khi động lực từ bên ngoài lại triệt tiêu sáng tạo.” Có thể dễ dàng nhận ra tại sao bà lại xem động lực bên ngoài là điều không hay ho gì; nhiều nghiên cứu cũng cho thấy chính xác điều này. Ví dụ, ở một trong những dự án của Amabile, các chủ thể là phụ nữ được yêu cầu cắt dán giấy. Một nửa trong số họ được biết là sản phẩm cắt dán của họ sẽ được các sinh viên tốt nghiệp mỹ thuật đánh giá. Nửa kia được biết là các nhà khoa học sẽ chỉ nghiên cứu tâm trạng của họ và không quan tâm đến các sản phẩm cắt dán. Kết quả là: các sản phẩm ở nhóm đầu ít tính sáng tạo hơn hẳn. Các nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng bất kỳ một nỗ lực bên ngoài nào nhằm ép buộc hoặc điều khiển kết quả công việc (kể cả kèm theo phần thưởng) cũng sẽ chỉ hạn chế sự sáng tạo trong công việc mà thôi.

Tất cả những kết quả này được lặp đi lặp lại nhiều lần. Tuy nhiên, một số đi theo hướng nghiên cứu khác lại tìm ra vài điểm khác biệt. Có rất nhiều loại động lực từ bên ngoài, không phải tất cả chúng đều hạn chế sáng tạo. Một số dường như lại thúc đẩy sự sáng tạo. Đặc biệt, những động lực bên ngoài vốn giúp củng cố động lực bên trong lại tỏ ra tương đối hiệu quả. Chẳng hạn, việc thừa nhận khả năng của ai đó hóa ra lại gây hiệu ứng tốt. Nếu như áp lực bị đánh giá có thể làm giảm sự sáng tạo thì những góp ý cá nhân có thể thực sự thúc đẩy tính sáng tạo nếu − theo lời của Amabile − đó là những nhận xét “xây dựng, không đe dọa, tập trung đánh giá vào công việc chứ không phải vào cá nhân người thực hiện.” Những góp ý, giúp một người làm những việc họ cảm thấy buộc phải làm, cũng có tác dụng. Thậm chí những phần thưởng trực tiếp, dù thông thường vẫn làm hạn chế sự sáng tạo, cũng có thể hữu ích nếu chúng “mang lại nhiều thời gian, tự do hoặc nguồn lực để theo đuổi những ý tưởng thú vị.” Các phát hiện này đã gợi ý để Amabile sửa lại luận điểm của mình: Động lực bên trong vẫn là điều tốt nhất, các động lực từ bên ngoài mang tính kiểm soát làm hạn chế sức sáng tạo, nhưng động lực giúp củng cố nỗ lực tự thân cũng có thể rất hiệu quả.

Chúng ta đã cùng nghiên cứu kỹ vấn đề động lực trong sáng tạo vì, như đã nói, nó nói lên nhiều điều về một vấn đề lớn hơn: đó là điều gì khiến mọi người kiên trì vượt qua được những yêu cầu của thành công lớn. Nhìn rộng hơn có thể thấy thêm nhiều minh chứng về việc các động lực từ bên ngoài cũng rất hữu ích trong những trường hợp cụ thể. Chẳng hạn, phần lớn những gì ta gọi là công việc sáng tạo lại không hề mang tính sáng tạo. Sau khi một vấn đề được xác định và giải quyết − phần sáng tạo − thì việc cần làm tiếp theo là phải đánh giá cách giải quyết, viết báo cáo về những gì đạt được và thảo luận với những người khác về kết quả công việc. Tất cả công việc này có thể được thực hiện rất vất vả, và loại hình động lực từ bên ngoài giúp phát triển công việc.

Cơ bản hơn, việc học hỏi kỹ năng của một lĩnh vực cụ thể, một trong những mục tiêu chính của luyện tập có ý thức, đôi lúc chịu ảnh hưởng tích cực từ những động lực bên ngoài, đặc biệt ở thời kỳ đầu. Kể cả những chủ thể ưu tú trong nghiên cứu của Bloom cũng cần nhiều động lực bên ngoài khi họ bắt đầu sự nghiệp của mình. Cha mẹ đã khuyến khích họ luyện tập. Cần chú ý rằng sự đe dọa trực tiếp từ cha mẹ có thể làm triệt tiêu động lực tự thân của trẻ. Vì vậy, thay vì “nếu con không tập chơi đàn, bố mẹ sẽ cắt tiền trợ cấp của con” nên nói “bố mẹ sẽ bán đàn đi”. Hay thay vì “nếu không tập bơi, con sẽ phải ở nhà vào tối thứ Bảy này” nên nói “bố mẹ sẽ cho con ra khỏi đội.” Nếu đứa trẻ không thực sự quan tâm đến đàn piano hay học bơi thì dọa nạt cũng không mang lại kết quả gì.

Các động lực bên ngoài khác cũng rất quan trọng. Trong khi chúng giúp trẻ em kiên trì trước những thử thách của luyện tập có ý thức, thì chúng cũng hoàn toàn phù hợp với những động lực bên ngoài có lợi cho sức sáng tạo theo như lý thuyết của Amabile. Nhận xét góp ý từ các huấn luyện viên và giáo viên thường tập trung vào công việc sẽ khiến mọi việc được thực hiện tốt hơn. Một số giáo viên luôn theo dõi việc thực hiện của bọn trẻ, chỉ ra những dấu hiệu cho thấy chúng đang tiến bộ và nên tiếp tục phát huy. Các cuộc thi đấu cũng tạo ra động lực vì người chiến thắng hoặc thi đấu tốt sẽ được mọi người biểu dương. Sự chú ý và ca ngợi kết quả của việc thực hiện tốt, cũng là những động lực quan trọng.

Tuy nhiên, cùng với thời gian "bọn trẻ sẽ dần chịu trách nhiệm trước những động lực của chính bản thân,” Bloom cho biết. Họ tự đặt ra mục tiêu của riêng mình. Các động lực bên ngoài cũng có một vai trò nhất định: bọn trẻ vẫn muốn thi đấu tốt hoặc thể hiện tốt trước công chúng. Nhưng một phần là vì họ muốn khẳng định rằng mình đang tiến gần tới mục tiêu đặt ra; đó mới chính là những gì họ thực sự quan tâm. Các cuộc thi đấu cũng tạo cơ hội cho họ làm quen với những cá nhân xuất sắc khác, vì vậy mỗi người cần tính xem “phải làm những gì để đạt tới mức độ thành công cao nhất có thể.” Vậy là, động lực không chỉ giúp con người thực hiện tốt mọi việc mà còn thúc đẩy họ trở thành người giỏi nhất.

Doanh nghiệp tạo động lực như thế nào

Theo kết quả của nhiều nghiên cứu, hầu hết doanh nghiệp không thúc đẩy được người lao động làm việc đạt hiệu quả cao. Với động lực tự thân mạnh mẽ, con người sẽ làm việc say mê và hiệu quả nhất ở những dự án do họ tự lựa chọn. Nhưng có bao nhiêu doanh nghiệp cho phép điều này? Chỉ một số rất ít, như đã đề cập ở chương trước, và những doanh nghiệp này đã đạt được những kết quả đáng kể. Trong khi đó, hầu hết các doanh nghiệp khác trước sau như một từ chối áp dụng mô hình này. Các nhà quản lý có thể phản đối rằng họ còn có cả một doanh nghiệp cần quản lý và không thể để người lao động tự ý làm những việc họ thích. Điều này cũng đúng thôi, nhưng họ sẽ không thể phàn nàn nếu doanh nghiệp của mình không có những sáng kiến hay hơn các đối thủ. Họ không thể bối rối khi biết người lao động thiếu sự đam mê và gắn bó với doanh nghiệp.

Có bao nhiêu ý kiến đóng góp trong doanh nghiệp mang tính xây dựng, không đe dọa, tập trung đánh giá vào công việc chứ không phải vào cá nhân người thực hiện? Đáng buồn là hầu hết các đánh giá đều ngược lại: chỉ để nói với người lao động họ đã làm sai những gì, chứ không phải làm thế nào để thực hiện công việc tốt hơn; chỉ ra những đặc tính cá nhân (thái độ, tính cách) cần thay đổi; tất cả đều dưới hình thức ngầm đe dọa sẽ cho người lao động nghỉ việc. Việc này hoàn toàn không giống cách hướng dẫn hiệu quả mà các giáo viên và huấn luyện viên sử dụng để giúp học sinh vượt qua những e ngại và kiên trì thực hiện những yêu cầu khắt khe của luyện tập có ý thức. Trong khi đó, ở hầu hết doanh nghiệp, người lao động thường gánh nhiều trách nhiệm và ít tự do hơn. Trách nhiệm lớn hơn đồng nghĩa với cương vị cao hơn trong doanh nghiệp, nhưng nếu chúng không đi cùng với quyền tự quyết nhiều hơn thì khi đó việc thăng tiến sẽ giống như một gánh nặng hơn là một phần thưởng. Theo định nghĩa, động lực bên ngoài là loại hình duy nhất mà doanh nghiệp có thể đem lại cho người lao động, nhưng hầu hết doanh nghiệp đều thực hiện việc này rất tệ.

Tính thuyết phục của các bằng chứng thể hiện ở việc nỗ lực và kiên trì luyện tập, đặc biệt ở người lớn, đều xuất phát từ các yếu tố nội tại. Câu hỏi tiếp theo: nó xuất phát như thế nào hay niềm đam mê bắt nguồn từ đâu? Điều gì quyết định ai có được nó và ai không? Một số nhà nghiên cứu tranh luận rằng ít nhất trong một số trường hợp, nó chính là thiên bẩm ngay từ khi sinh ra. Ellen Winner, giáo sư tâm lý học của trường Boston, nhiều năm trước đã đặt ra một danh từ tuyệt vời "niềm đam mê hiểu biết" để miêu tả nghị lực phi thường của một số em nhỏ khi thực hiện một việc cụ thể. Ví dụ, bà đã mô tả trường hợp của Peter. Cậu bé bắt đầu học vẽ khi 10 tháng tuổi (sớm hơn 2 năm so với trẻ em bình thường) và trong một thời gian dài "cậu dậy từ rất sớm, chăm chú với giấy màu và bút vẽ cho đến khi tới giờ đi ngủ." Nhiều năm sau đó, gần như ngày nào cậu cũng say mê vẽ và các bức vẽ ngày một tiến bộ, hơn hẳn so với bức vẽ của những đứa trẻ cùng tuổi.

Có rất nhiều em nhỏ sớm phát triển như Peter ở nhiều lĩnh vực như âm nhạc, cờ vua, toán học và câu chuyện về chúng thật đáng ngạc nhiên. Trong khi hầu hết bọn trẻ bị ép phải luyện tập thì bản thân các em không thể cưỡng lại sự đam mê khi luyện tập. Thành tích đạt được vượt xa rất nhiều so độ tuổi của các em. Vậy những câu chuyện này nói lên điều gì với chúng ta?

Một cách giải thích hợp lý là bọn trẻ, bằng cách này hay cách khác, được sinh ra với sự thúc ép phải thực hiện một việc cụ thể. Phù hợp với những nguyên tắc của thành công lớn, bọn trẻ trở nên những em bé tài năng hoàn hảo vì chúng đã luyện tập trong rất rất nhiều giờ đồng hồ. Cách giải thích này không phụ thuộc vào bất kỳ phép màu nào, cũng không vi phạm quy tắc mười-năm; trong khi đó bọn trẻ mặc dù vượt trội hơn bạn bè đồng trang lứa nhưng vẫn chưa đạt tới mức độ thành công tầm cỡ thế giới. Cần có nhiều thời gian hơn thế. Theo lý thuyết này, lý do chính xác tại sao chúng được sinh ra với sự ép buộc phải thực hiện một công việc cụ thể vẫn còn là một điều bí ẩn. Từ trước tới nay, việc giải mã bộ gien của con người chưa thấy có gien nào buộc một người phải vẽ, chơi ghita, đọc sách hay chơi cờ.

Winner và một số nhà nghiên cứu khác lại đưa ra một cách giải thích hoàn toàn trái ngược: thay vì luyện tập bắt buộc tạo ra khả năng vượt trội thì chính khả năng vượt trội đã dẫn tới luyện tập bắt buộc. Theo cách giải thích này, bọn trẻ không được sinh ra với sự thúc ép phải luyện tập mà với một khả năng học tập nhanh hơn, trung bình ở một lĩnh vực cụ thể. Bọn trẻ luyện tập mọi lúc có thể, tự đặt ra mục tiêu cho bản thân và nâng cao kỹ năng; đó là vì khả năng học tập vượt trội khiến chúng cảm thấy thỏa mãn với việc luyện tập này. Cách giải thích này không áp dụng cho tất cả các trường hợp, ví dụ như trường hợp Peter học vẽ khi mười tháng tuổi chỉ vì những tiến bộ cậu bé đạt được.

Cũng cần lưu ý rằng cách giải thích này không tách riêng ra khỏi quá trình hoạt động của cơ cấu luyện tập có ý thức. Winner biện luận rằng những đứa trẻ này không những siêng năng hơn mà còn hoàn toàn khác biệt với những đứa trẻ khác. Bên cạnh khả năng học hỏi trong lĩnh vực của mình, chúng còn, trong trường hợp các nghệ sĩ, có xu hướng thuận tay trái, thuận cả hai tay hoặc có khả năng ngôn ngữ không tốt. Với lý thuyết này, cũng như trong lý thuyết trước, nguồn gốc chính xác của các nhân tố bẩm sinh − trong trường hợp này là làm thế nào để đứa trẻ sinh ra đã có khả năng học tập vượt trội trong một lĩnh vực đặc biệt − vẫn còn là điều bí ẩn.

Nếu không hoàn toàn thỏa mãn với cả hai cách giải thích trên thì có lẽ còn thiếu sức thuyết phục hơn khi ta trở lại xem xét khả năng mà chúng đã không tập trung vào. Yếu tố nội lực ta đang tìm kiếm dường như chủ yếu xuất phát từ bên trong, và sự thật này dẫn ta tới việc muốn biết những đặc điểm khi sinh ra các vĩ nhân là gì. Nhưng có lẽ điều này không quan trọng như ta thường nghĩ. Nội lực tự thân không nhất thiết là bẩm sinh. Hiển nhiên là rất nhiều đặc điểm và hành động của chúng ta phát triển theo thời gian và do đúc kết dần kinh nghiệm của bản thân. Đời sống của mọi người chính là những minh chứng điển hình. Vì thế nội lực tự thân mà chúng ta tìm kiếm cũng được phát triển theo thời gian. Điều này cần đặc biệt chú ý ở những đứa trẻ xuất chúng vì rõ ràng chúng được thừa hưởng những nội lực như vậy từ khi còn rất nhỏ đến mức mọi người cho đó chính là bẩm sinh. Có lẽ điều này đúng trong một số trường hợp, còn số khác thì không. Winner có trích dẫn trường hợp của Yani, một cô bé Trung Quốc mới 5 tuổi đã vẽ được những bức tranh truyền thống Trung Quốc rất đặc sắc. Bố của Yani là một nghệ sĩ và theo Winner thì cô bé “đã dành hàng giờ đồng hồ mỗi ngày để vẽ cùng cha trong xưởng vẽ của ông.” Yani rõ ràng là một thần đồng, nhưng từ những chứng cớ có được thì khó để kết luận là cô bé được thúc đẩy bởi điều gì đó bẩm sinh, kể cả sự thúc ép luyện tập hay khả năng học tập. Thành tích cô bé có được chính là từ hiệu quả của việc đam mê luyện tập hàng giờ với người cha nghệ sĩ của mình.

Kể cả với những đứa trẻ thần đồng nghiêng về khuynh hướng bẩm sinh, việc nghiên cứu chúng cũng không cho ta thêm hiểu biết về nguồn gốc của niềm đam mê ẩn chứa đằng sau thành công lớn. Đó là vì phần lớn những đứa trẻ thần đồng này, trong phạm vi ta biết được, khi lớn lên đều không trở thành những vĩ nhân, ngoại trừ một số rất ít. Còn hầu hết số đó đều không duy trì được sự tập trung hàng ngày vào công việc trong nhiều năm cần thiết để đạt tới mức độ thành công cao nhất. Nó giống một ngôi sao chỉ tỏa sáng rực rỡ tại một thời điểm và sau đó dần lụi tàn. Josh Waitzkin, một kỳ thủ thần đồng trẻ tuổi mà cuộc đời được tái hiện trong bộ phim Đi tìm Bobby Fischer, trong một lần trả lời phỏng vấn tờ thời báo Tâm lý học đã gợi ý cho chúng ta một cách giải thích, “Những đứa trẻ thần đồng trong môn cờ vua dễ bị suy sụp. Chúng quen với việc được gọi là những người chiến thắng, nên khi gặp thất bại, chúng dễ dàng cảm thấy bế tắc và nghĩ rằng mình là kẻ thua cuộc.”

Ngược lại, các vĩ nhân thường không phải là những đứa trẻ thần đồng. Điều này đặc biệt đúng trong kinh doanh; thời thơ ấu của Welches, Ogilvies, và Rockefellers hầu như chưa cho thấy dấu hiệu nào của sự thành công. Đây là một trong những phát hiện giá trị nhất trong nghiên cứu của Bloom về những cá nhân xuất chúng đã từng đoạt các giải thưởng quốc tế hoặc quốc gia trước tuổi 40. Chẳng hạn, tất cả những nghệ sĩ dương cầm 24 tuổi − mỗi người trong số đó đều từng vào đến vòng chung kết của một cuộc thi quốc tế lớn như Van Cliburn hay Levintritt − từng bị “buộc phải học đàn”, điều này trái ngược với những đứa trẻ bị thôi thúc chơi đàn khi còn rất nhỏ. Tương tự với trường hợp của các nhà vô địch bơi lội, bố mẹ họ không hề thấy trước thành công sau này của con mình. Không biết bao nhiêu lần các nghiên cứu đều cho ra một kết luận chung: Thậm chí đến tuổi lên 11 hoặc 12 cũng vẫn khó có thể dự đoán được ai sẽ trở thành những cá nhân xuất chúng trong tương lai. Một vấn đề nữa cũng rất quan trọng: đó là ở một vài thời điểm nào đó ngoài độ tuổi nói trên, họ thường trải qua một quá trình chuyển đổi nhận thức về lĩnh vực của mình. Động lực thúc đẩy họ bấy giờ chủ yếu xuất phát từ bên trong. Một trong những nghệ sĩ dương cầm nhớ lại kinh nghiệm đã thay đổi cuộc đời anh ở tuổi 15: “Tôi vẫn nhớ mình cảm thấy tràn đầy nội lực và tiềm năng, lắng nghe được trăn trở thực sự của âm thanh, cảm nhận được sự mềm mại của chúng… khi đó, tôi trở nên nghiêm túc hơn bao giờ hết. Tôi ngưng việc cưỡi ngựa giữa các giờ tập đàn. Tôi cũng từ bỏ việc chơi nhạc hai giờ mỗi ngày chỉ để cho vui. Tôi đã thực sự làm việc.” Giống như những người khác, anh cũng từng bị buộc phải học đàn. Anh cũng không được sinh ra với bất cứ nội lực bẩm sinh hay khả năng học tập nào. Nhưng khi đó, sự phát triển của nội lực tự thân đã giúp anh tiếp tục đạt được thêm nhiều thành công.

Hiệu ứng số nhân

Trong nghiên cứu của về nguồn gốc của động lực đạt tới thành công, các bằng chứng có được đều chỉ ra một chiều hướng rất rõ ràng. Niềm đam mê không tự dưng đến, nó − giống như bản thân các kỹ năng ở trình độ cao − phải được phát triển dần qua năm tháng. Phát hiện này phù hợp với những gì ta thấy trong đời sống thực tế. Các vĩ nhân đều có động lực để phát triển nhưng hầu hết họ đều không khởi đầu theo cách đó. Trong những lĩnh vực có thể bắt đầu luyện tập từ khi còn nhỏ như âm nhạc hay thể thao, hầu hết lúc đầu họ đều không tự nguyện luyện tập. Còn trong những lĩnh vực đòi hỏi sự tích lũy kiến thức trong nhiều năm như kinh doanh hay khoa học đỉnh cao, ta thường thấy các vĩ nhân thậm chí còn chẳng có chút động lực nào ngay khi họ đã ở tuổi thanh niên. Rõ ràng nhất là trường hợp của Steven Ballmer và Jeffrey Immelt ở công ty Procter & Gamble. Cả hai đều tốt nghiệp trường kinh doanh (Ballmer từ Stanford còn Immelt từ Harvard) và dần dần họ đã phát triển được niềm đam mê, hăng say làm việc; không chỉ các kỹ năng làm việc chung chung mà tập trung cụ thể vào những kỹ năng đặc biệt đưa họ tới đỉnh cao của thế giới kinh doanh. Cả hai đều nổi tiếng là những người làm việc rất tập trung. Nhưng rõ ràng họ không có được động lực ấy trong ngày một ngày hai.

Nếu như nội lực thúc đẩy sự phát triển thì nó phát triển như thế nào? Một số nhà nghiên cứu đã đưa ra một cơ cấu có thể gợi ý lời giải đáp. Một phần của cơ cấu này giúp giải thích lý do tại sao một số người đồng thời phát triển được những kỹ năng ở trình độ cao và động lực cần thiết để thực hiện được nhiều công việc khó khăn hơn. Stephen J. Ceci, Susan M. Barnett, và Tomoe Kanaya của trường Đại học Cornell gọi đó là hiệu ứng số nhân.

Khái niệm này hết sức đơn giản. Trong một số lĩnh vực, một thành tích rất nhỏ có thể dẫn tới một loạt sự kiện làm tiền đề cho những thành tích lớn hơn. Chẳng hạn, hãy thử tưởng tượng một ai đó chỉ có trình độ trên trung bình trong việc phối hợp mắt và tay, sức mạnh của cẳng tay và khả năng phản xạ. Lúc đầu, người đó chỉ hài lòng với thành tích khiêm tốn của mình trong môn bóng chày so với các bạn đồng khóa… Sự hài lòng này có thể giúp người đó tiếp tục luyện tập thêm, năng nổ tìm thêm cơ hội luyện tập với các bạn khác sau giờ học và vào ngày nghỉ cuối tuần, thử chơi trong các đội (không chỉ các đội bóng trong trường mà cả với các đội thành lập tự phát trong mùa hè), theo học các huấn luyện viên chuyên nghiệp, xem và thảo luận về các chương trình trò chơi trên truyền hình, vv… Những người như vậy sẽ trở nên thích ứng với các môi trường phong phú để rèn luyện kỹ năng bóng chày… Qua thời gian, các nhân tố này sẽ gia tăng vì chúng làm nhân lên hiệu ứng của các yếu tố mờ nhạt trước đó.

Quá trình tương tự cũng xảy ra ở nhiều lĩnh vực khác. Như lời của các nhà nghiên cứu mô tả về hiệu ứng thông thường, "Mỗi sự tiến bộ trong năng lực là để phù hợp với môi trường tốt hơn, và đổi lại, môi trường tốt hơn cũng sẽ thúc đẩy năng lực”

Cần lưu ý rằng hiệu ứng số nhân này không chỉ lý giải về sự cải thiện của kỹ năng qua thời gian mà cả động lực thúc đẩy sự cải thiện này, giống như trường hợp sự thỏa mãn của cầu thủ bóng chày trẻ tuổi đã thúc đẩy cậu luyện tập hơn nữa. Quá trình này cũng tương tự như kinh nghiệm thực tế của các cá nhân xuất chúng trong nghiên cứu của Bloom. Theo ông, “Trong mọi lĩnh vực, hầu hết các sinh viên này đều được những giáo viên đầu tiên của họ đánh giá là có khả năng tiếp thu nhanh… Bất kể là họ có thực sự tiếp thu nhanh hơn những người khác không… Tuy nhiên, việc được giáo viên đánh giá là “những người tiếp thu nhanh” chính là một trong những nguồn động lực chính. Các giáo viên đối xử với họ như những sinh viên “đặc biệt” và họ đánh giá cao việc này.”

Trước đó, hiệu ứng số nhân này cũng phát triển rõ ràng trong động lực của họ: "Nếu tài năng được thừa nhận ngay từ sớm, bọn trẻ sẽ đầu tư nhiều hơn vào thế mạnh của mình. Động lực chính của chúng bây giờ không phải để vừa lòng cha mẹ và giáo viên mà thực sự đã trở thành niềm say mê yêu thích.”

Khái niệm về hiệu ứng số nhân cũng bao gồm trong lý thuyết cơ bản về luyện tập có ý thức. Một phần hiệu quả của nó, từng được Anders Ericsson và đồng nghiệp của ông lý giải, là các kỹ năng của người mới bắt đầu quá đơn giản đến nỗi họ chỉ thực hiện một ít những yêu cầu khắt khe của luyện tập có ý thức. Nhưng một chút luyện tập đó cũng cải thiện được kỹ năng của họ, khiến họ có thể tiếp tục tập luyện. Việc luyện tập thêm này lại giúp họ tiếp tục nâng cao các kỹ năng. Vì vậy, “trong cơ cấu của mình, chúng ta hy vọng rằng mức độ cải thiện các kỹ năng và việc thực hiện sẽ làm tăng mức độ duy trì tối đa của luyện tập có ý thức.” Lý thuyết này phù hợp với nhiều bằng chứng của các nhà nghiên cứu khác. Trong mọi lĩnh vực, người mới bắt đầu không thể luyện tập nhiều hơn một giờ mỗi ngày, đôi khi còn ít hơn. Nhưng khi trở thành những người xuất sắc nhất thì họ tự buộc bản thân phải luyện tập từ 4 đến 5 tiếng mỗi ngày. Thật khó để nói chính xác rằng việc luyện tập tạo ra thành công hay thành công hỗ trợ việc tập luyện. Qua thời gian, cả hai yếu tố này luôn hỗ trợ cho nhau.

Các ví dụ về hiệu ứng số nhân rất rõ ràng. Tuy nhiên, nó cũng nêu ra một câu hỏi lớn: điều gì tạo ra hiệu quả này? Nếu tất cả chỉ bắt đầu từ những thành tích rất nhỏ − một sự khác biệt nhỏ nhưng không hiểu sao lại tạo ra được sự cân bằng và bắt đầu một chu trình tự gia tăng động lực và thành công − vậy sự khác biệt đó bắt nguồn từ đâu?

Ceci và các đồng nghiệp của ông, khi lần đầu tiên mô tả về hiệu ứng số nhân, đã giả định rằng sự khác biệt này xuất phát từ cấu trúc gien. Lý do để đứa trẻ có sự phối hợp tay và mắt tốt hơn, cũng như các đặc điểm khác tạo ra cho đứa trẻ những lợi thế khi chơi bóng chày, là do bẩm sinh. Rõ ràng, không thể phủ nhận khả năng này, đặc biệt với những đặc điểm cơ thể bị ảnh hưởng nhiều bởi cấu trúc gien. Ngoài ra, dễ dàng hình dung việc trí thông minh và các đặc điểm khác của cấu trúc gien có thể tạo ra các hiệu ứng số nhân như thế nào, kể cả khi tầm quan trọng của cấu trúc gien vẫn còn đang tranh cãi. Sau cùng thì một lợi thế nhỏ là tất cả những gì ta cần đến. Trong chương 3, ta đã thấy vai trò của trí thông minh và các khả năng khác trong thành công lớn ít hơn ta tưởng; nhưng kể cả khi trí thông minh không là nhân tố quan trọng trong nhiều lĩnh vực thì một lợi thế thông minh nhỏ khi còn bé cũng có thể hình thành nên một hiệu ứng số nhân góp phần tạo ra thành công lớn sau này. Rõ ràng những đặc điểm này chưa chắc đã tạo ra hiệu ứng số nhân trong mọi trường hợp. Nếu đứa trẻ có khả năng về bóng chày lại sống trong một thời điểm hoặc một nơi không hề biết đến bóng chày thì đứa bé quả là không may mắn. Ta cũng dễ dàng hình dung ra vô số viễn cảnh, trong đó một số đặc điểm có thể tạo ra hiệu ứng số nhân trong trường hợp này nhưng trong những trường hợp khác lại không tạo ra được hiệu ứng nào cả.

Một khả năng hấp dẫn hơn là các sự kiện hoặc tình huống không liên quan tới các đặc điểm bẩm sinh cũng có thể làm gia tăng hiệu ứng số nhân. Một dẫn chứng thông thường là những việc xảy ra với một người bắt đầu tập luyện ở độ tuổi ít hơn so với những người khác trong lĩnh vực đó. Nhiều nhà nghiên cứu quan sát thấy con người khi bắt đầu học các kỹ năng của bất cứ lĩnh vực nào thì thường so sánh họ không những với các vĩ nhân trong lĩnh vực đó mà còn với những người cùng độ tuổi. Không ai băn khoăn liệu cậu bé 10 tuổi Tiger Woods có trở thành mối đe dọa của các vận động viên chơi gôn hàng đầu thế giới hay không; vấn đề quan tâm chỉ là cậu giỏi hơn những cậu bé cùng tuổi khác. Một cách để trở nên giỏi hơn những người cùng tuổi là bắt đầu luyện tập sớm hơn họ (như Woods đã từng làm), theo cách đó tích lũy thêm nhiều luyện tập có ý thức. Nổi bật ở bất cứ độ tuổi nào cũng là một cách tuyệt vời để thu hút sự chú ý và ngợi khen của người khác, làm gia tăng thêm hiệu ứng số nhân; điều này có thể thực hiện mà không cần phải dựa vào bất cứ khả năng thiên bẩm nào cả. Nghiên cứu trên các vận động viên bơi lội, thể dục dụng cụ, cờ vua, các nghệ sĩ vi-ô-lông và dương cầm đều cho thấy những cá nhân xuất sắc hơn luôn bắt đầu luyện tập sớm hơn.

Một cách để tạo ra hiệu ứng số nhân là bắt đầu học các kỹ năng ở những nơi có ít sự cạnh tranh. Sẽ dễ dàng trở thành một tài năng toán học ở một thị trấn chỉ có khoảng 100 học sinh thay vì có hàng trăm nghìn học sinh cùng độ tuổi. Rất nhiều thanh niên ưu tú trong nghiên cứu của Bloom có những kinh nghiệm tương tự: họ là người nổi tiếng trong địa phương mình, và chỉ tới những nơi có các đối thủ giỏi hơn để thấy rằng có rất nhiều người giỏi như họ. Một nghệ sĩ dương cầm nhớ lại thời điểm khi anh tới một trường nhạc danh tiếng, “Tôi đã bị sốc. Nếu bạn bị cô lập và tự nghĩ rằng mình là người giỏi nhất thì không biết vẫn có những người khác thật sự xuất sắc.” Nhưng việc này không phải là xấu vì khi đó họ sẽ phải càng nỗ lực để cố gắng hơn. Liệu họ có nỗ lực cố gắng không nếu ngay từ đầu mọi người đã nói rằng họ không có tài năng gì đặc biệt cả? Howard Gardner, trong nghiên cứu của mình về Einstein, Stravinsky và nhiều nhà phát minh vĩ đại khác, quan sát thấy phần lớn họ đều không xuất thân từ các thành phố lớn. Thay vào đó, họ bắt đầu phát triển tài năng của mình ở các địa phương nhỏ và sau đó mới chuyển tới thành phố lớn để tiếp tục tỏa sáng.

Hiệu ứng số nhân có được từ những gì chúng ta gọi là cách thức đối ngược? Có vẻ như thành tích vượt trội, bất kể nhiều hay ít, khi còn ít tuổi hoặc trong một môi trường nhỏ bé cũng sẽ nhận được sự khen ngợi nhiều hơn; việc này giúp hình thành động lực để nỗ lực luyện tập hơn nữa, vv… Nhưng nếu quá trình này là một vòng tròn thì chúng ta nên bắt đầu từ thành tích vượt trội hay từ sự khen ngợi? Liệu việc đơn giản nói với một ai đó rằng họ rất xuất sắc, bất kể thành tích thực sự của họ là gì, có thúc đẩy họ nỗ lực nhiều hơn để đạt tới thành công, nhận thêm nhiều khen ngợi, và vv? Điều này có vẻ hợp lý. Mặc dù Bloom không thấy dấu hiệu nào cho thấy các chủ thể nghiên cứu của ông là những người tiếp thu nhanh, nhưng giáo viên của họ lại nhận thấy điều đó. Theo ghi nhận của ông, “Các giáo viên nhanh chóng công nhận và đối xử với họ như những học sinh ‘đặc biệt’, và họ rất tự hào về điều này.” Ngoài ra, rất nhiều sinh viên khác cũng được cha mẹ nhận xét là họ rất đặc biệt. Các bậc cha mẹ thường xuyên nói với con mình như vậy, bất kể sự thật là gì chăng nữa. Như vậy, một nhân tố hoàn toàn độc lập với khả năng thiên bẩm cũng có thể trực tiếp hoặc gián tiếp tạo ra hiệu ứng số nhân.

Chưa có những nghiên cứu chứng minh cặn kẽ về khả năng này. Có lẽ nó sẽ được thực hiện trong tương lai. Stephen Ceci và đồng nghiệp của ông tin rằng "đây là một câu hỏi có thể thử bằng kinh nghiệm" bất kể "các nhân tố môi trường”− ví dụ như luyện tập có ý thức từ nhỏ, sự khen ngợi quá mức hay những nhân tố khác − có thể "ngay lập tức tạo ra hiệu ứng số nhân " hay không. Nhưng họ cũng kết luận "điều này không thể được kiểm chứng đơn thuần theo kinh nghiệm." Vì vậy, chúng ta cũng chưa có những kết luận chắc chắn về điều nay.

Bạn tin vào điều gì?

Kết luận trên thực sự quan trọng vì nó đã vượt quá tầm hiểu biết của chúng ta; không chỉ về vấn đề động lực mà còn ở một ý nghĩa rộng hơn.

Việc tìm kiếm nguồn gốc thành công lớn đã dẫn chúng ta qua nhiều lối rẽ sai lầm; thông qua một loạt các kiến thức hữu ích để cuối cùng đưa ta tới vấn đề về nguồn gốc của động lực. Chúng ta cũng đã học được rất nhiều từ vấn đề này. Quan trọng nhất là ta đã thấy được niềm đam mê được phát triển ra sao, và sự thật là chúng hoàn toàn không đột nhiên xuất hiện và hình thành. Chúng ta cũng thấy những dấu hiệu cho thấy tuổi thơ đóng vai trò đặc biệt quan trọng như thế nào trong việc hình thành và phát triển động lực. Từ trước đó, Anders Ericsson đã nói, “Vấn đề đầu tiên chính là các bậc cha mẹ. Việc ép buộc lũ trẻ quá mức sẽ khiến chúng phản ứng lại bằng sự tức giận. Bạn phải phát triển một cá nhân độc lập có thể tự lựa chọn lĩnh vực mình mong muốn theo đuổi. Đó là cách để bạn, với tư cách là cha mẹ, có thể khiến một cá nhân cảm thấy tự do đạt tới các mức độ của thành công và nhận thức rõ đó sẽ là một quá trình lâu dài.”

Cuối cùng, ta không thể đi tới cội nguồn sâu thẳm của vấn đề này; ta không thể giải thích một cách đầy đủ và tổng quát lý do tại sao nhiều người tự buộc mình trải qua hàng chục năm khổ luyện để đạt được thành công lớn. Chúng ta đã tiến tới điểm mà không nhà khoa học nào giải thích được và ta buộc phải tiếp tục tìm lời giải thích từ nơi duy nhất còn lại, đó chính là bản thân chúng ta.

Điều gì khiến bạn thực hiện khối lượng công việc khổng lồ cần thiết để trở thành một giám đốc điều hành hàng đầu, nhà môi giới ở phố Wall, nghệ sĩ nhạc jazz hay luật sư…? Câu trả lời phụ thuộc vào cách bạn trả lời cho hai câu hỏi cơ bản sau: Bạn thực sự muốn gì? Và bạn thực sự tin vào điều gì?

Điều bạn thực sự muốn − tự sâu thẳm tâm hồn mình − là điều căn bản nhất vì luyện tập có ý thức là một sự đầu tư khó nhọc. Trở thành một cá nhân xuất chúng đòi hỏi sự đầu tư lớn nhất mà bạn sẽ phải thực hiện – dành nhiều năm trong cuộc đời cống hiến cho mục đích của bạn − và chỉ những người thực sự muốn đạt được mục đích này với nỗ lực phi thường mới có thể thực hiện được. Chúng ta thường thấy cái giá mọi người phải trả khi đạt tới đỉnh cao của bất cứ lĩnh vực nào; dù đó là cuộc sống hôn nhân, các mối quan hệ và sở thích cá nhân khác của họ. Howard Gardner, sau khi nghiên cứu 7 nhà phát minh vĩ đại, đã lưu ý rằng “thông thường, để có thể tiếp tục làm việc, các nhà phát minh đã hy sinh các mối quan hệ cá nhân thông thường của mình.” Những người này “thật sự tận tụy với công việc. Với họ, cuộc sống xã hội hoặc các sở thích khác đều trở nên không quan trọng.” Điều này nghe có vẻ như một sự hy sinh và xác định mục tiêu đáng khâm phục, nhưng thông thường nó đi xa hơn và có thể trở thành điều xấu. Như Gardner đã nói, “sự tự tin dễ dẫn tới chủ nghĩa ích kỷ, tự cao tự đại, coi mình là trên hết: mỗi nhà phát minh dường như chỉ quan tâm đến bản thân họ. Họ không chỉ toàn tâm toàn ý vào dự án của mình mà còn thực hiện dự án nhờ vào chi phí của người khác.”

Vì vậy, điều gì khiến bạn chấp nhận tất cả để theo đuổi mục đích của mình? Bạn mong muốn điều gì tới mức tự nguyện gắn đời mình vào những công việc khó khăn và bất tận − chấp nhận từ bỏ các mối quan hệ và sở thích khác − để cuối cùng có thể đạt được mục đích đề ra? Bất kể đó là điều gì các vĩ nhân muốn đi nữa, thì điều quan trọng vẫn là họ mong muốn chúng đến mức nào.

Câu hỏi thứ hai có phần sâu sắc hơn. Đó là bạn thật sự tin vào điều gì?

Bạn có tin rằng mình có một sự lựa chọn trong vấn đề này? Và nếu bạn tập trung làm việc hàng giờ mỗi ngày và kéo dài trong nhiều năm thì thành tích của bạn sẽ ngày càng tốt hơn và cuối cùng sẽ đạt thành công cao nhất? Nếu bạn có niềm tin thì bạn sẽ có ít nhất một cơ hội để thực hiện và đạt được thành công vĩ đại

Những người từng đạt được thành công vĩ đại đều phải trải qua những khó khăn ghê gớm trên con đường họ lựa chọn. Không có bất cứ ngoại lệ nào. Nếu bạn tin rằng nếu mình làm đúng thì có thể vượt qua được trở ngại, khi đó bạn sẽ có ít nhất một cơ hội tiến lên để thực hiện tốt hơn. Nhưng những ai nghĩ rằng mình sẽ thất bại vì bản thân không có năng khiếu gì đặc biệt thì họ sẽ từ bỏ và sẽ không bao giờ đạt được những điều họ mong muốn.

Những gì bạn thật sự tin tưởng vào nguồn gốc của thành công vĩ đại sẽ trở thành nền tảng cho những thành công của bạn. Như đã nói trước đây, niềm tin này có thể rất vững chắc. Bất kể niềm tin đó xuất phát từ đâu, tất cả chúng ta sẽ có cơ hội hiện thực hóa chúng trong cuộc sống. Các bằng chứng cho thấy cái giá để đạt được thành công vĩ đại là rất lớn. Điều đó rõ ràng đến mức rất ít người lựa chọn đi theo con đường hướng tới thành công. Nhưng nếu hiểu lý do tại sao một số ít người trở nên vĩ đại thì bất cứ ai cũng có thể trở nên tốt hơn. Trên tất cả, các minh chứng này cho thấy rõ ràng một điều: thành công vĩ đại không được định trước là của riêng ai. Nó là của bạn và của mọi người.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.