Cao Hiếu Cơ bước ra, chắp tay nói: "Tích thổ thành sơn, phong vũ hưng yên; tích thủy thành uyên, giao long sinh yên; tích thiện thành đức, nhi thần minh tự đắc, thánh tâm bị yên. Bệ hạ tự tây bắc quật khởi, nhất lộ cầm các lộ phản vương, lập quốc an bang, phong điều vũ thuận, chân long tự sinh, như kim quảng thi nhân đức, đại hỏa tất tương siêu việt tiền các triêu, sáng hạ bát bách niên Chu, lục bách niên Hán đích cục diện."
La Chiêu Vân gật đầu, những lời ca tụng này, nghe một chút là được, nếu hoàn toàn coi là thật, tự mãn bồng bềnh lên, có lẽ sẽ xảy ra vấn đề.
"Hiện nay khắp nơi đều đang thúc đẩy tân chính, tân pháp, rất nhiều nơi heo hút, dân giáo chưa khai, việc thực thi vô cùng chậm chạp. Thêm nữa, vùng Trung Nguyên, việc tiếp nhận luật, lệnh, cách, thức của Bắc Triều và tiền triều đã sâu bén rễ còng, trong chốc lát muốn thay đổi rất nhiều tư tưởng và quy củ, hiệu quả đồng thời cũng vô cùng yếu ớt, chư vị khanh gia thấy rằng, việc trị quốc và thúc đẩy tân luật pháp, có những kiến nghị gì?" La Chiêu Vân hỏi về các vấn đề pháp trị, tân chính.
Đã thúc đẩy được một năm, nhưng phản hồi từ khắp nơi lại không hề có hiệu quả lớn. Chủ yếu vì vùng biên ải tây bắc, đối với nhân nghĩa lễ trí tín của Nho gia, đối với sự ràng buộc của các điều khoản điều lệnh pháp trị vân vân, đều cảm thấy không thích ứng, tại các khu vực khác nhau như Lũng Tây, Bắc Địa, Đồng Quan, Lam Điền đều có hiệu quả vô cùng ít ỏi.
Tân Công Nghĩa nói: "Người xưa có câu: Hữu loạn quân, vô loạn quốc; hữu trị nhân, vô pháp trị. Nghệ chi pháp phi vong dã, nhi nghệ bất thế trung; vũ chi pháp do tồn, nhi hạ bất thế vương. Cố pháp bất năng độc lập, loại bất năng tự hành, đắc kỳ nhân tắc tồn, thất kỳ nhân tắc vong. Pháp giả, trị chi đoan dã; quân tử giả, pháp chi nguyên dã. Cố thử, thần đề nghị, đương chú trọng quân tử đức hạnh bồi dưỡng, thi chi dĩ lễ, thúc đẩy giáo hóa, lâu ngày chầy tháng, thì thiên hạ đại trị bất viễn hỹ!"
La Chiêu Vân nghe xong, trong lòng thầm cười, đây là đạo lý quân tử mà đại nho thường tôn sùng, ý là pháp trị không đáng tin, quy củ là chết, chỉ có dùng nhiều quân tử để thi hành và thúc đẩy, thì pháp trị và điều lệnh, tân chính vân vân mới có thể được triển khai hiệu quả, chủ trương dưỡng nhân, bồi dưỡng đạo lý Nho gia làm gốc.
Lời này giải thích cụ thể ra là, pháp không thể tự phát huy tác dụng, noi theo phép tắc cũng không thể tự phát thúc đẩy, có người giỏi trị quốc thì pháp mới phát huy hiệu quả, không có người như vậy thì pháp cũng mất đi tác dụng. Pháp chế là gốc để trị quốc; quân tử là gốc để thi hành pháp chế.
Lúc này, Đỗ Như Hối bước ra nói: "Thần cho rằng, pháp trị và điều khoản chính là gốc rễ, không thể vì con người mà dời đổi. Mười năm trồng cây, trăm năm trồng người, đạo lý quân tử bồi dưỡng tuyệt đối không phải chuyện một sớm một chiều, cho dù nhà Tùy có rất nhiều sĩ phu kinh luân, nhưng cũng không thể đáp ứng nhu cầu của khắp nơi. Từ xưa đến nay, luật pháp và chính lệnh phù hợp với thời đại, có thể được bách tính chấp nhận, chỉ cần tuyển bạt quan lại, không thiên vị, không uốn cong pháp luật, thúc đẩy xuống dưới thì có thể duy trì. Biến pháp của Thương Yến thành công, chính là ở chỗ tạo dựng lòng tin với dân, có lợi cho quốc gia, phù hợp với tình hình thực tế của nước Tần, mới có thể xưng bá chư hầu, cuối cùng thống nhất sáu nước."
Tân Công Nghĩa lắc đầu nói: "Nhưng chớ quên rằng, nước Tần đốt sách chôn Nho, vứt bỏ học thuật Nho gia, thi hành lại khốc và bạo chính nên mới có quốc vận thảm thiết nhị thế nhi vong, rất đáng để phản tỉnh. Nếu người đời sau thương tiếc mà không lấy đó làm gương, cũng sẽ khiến người đời sau lại thương tiếc người đời sau!"
Đỗ Như Hối tự nhiên cũng không từ bỏ quan điểm của mình, tiếp tục phản bác: "Tân thượng thư, thời nào thức nấy, bọn thần cũng là người tinh đọc đạo lý Nho học, cũng nghiên cứu các kinh luân khác, chỉ dựa vào một loại tư duy và quan điểm thì rất khó để trị vì mảnh đất và thần tử rộng lớn nhường này, cộng thêm Trung Nguyên Nam Bắc, vùng biên ải nhung địch, tình hình khác nhau, cho nên cần phải có rất nhiều điều lệnh phù hợp với thời thế để củng cố địa phương."
La Chiêu Vân nghe thấy vậy, cảm thấy những gì Tân Công Nghĩa và Đỗ Như Hối nói đều có đạo lý, chỉ là Đỗ Như Hối đại diện cho tư duy của người trẻ tuổi, tương đối gần gũi với tình hình hiện tại, còn Tân Công Nghĩa nói là đạo lý lớn, không tính là sai, nhưng chưa chắc đã rất thích hợp với cục thế đương thời.
Kỳ thực tư tưởng của Chư tử bách gia, lời nói của các đại nho, rất nhiều nơi đều rất có đạo lý, thậm chí những lý niệm xung đột với nhau cũng có đạo lý riêng. Khi sử dụng phải xem xét môi trường, thời kỳ, hoàn cảnh vân vân, không thể giáo điều, không thể sử dụng một cách cứng nhắc, nếu không sẽ phản tác dụng.
Tiếp theo, Trường Tôn Sí, Cao Hiếu Cơ, Tiêu Vũ, Ôn Bác Ngạn vân vân đều ủng hộ quan điểm của Tân Công Nghĩa; còn Trường Tôn Vô Kỵ, Chữ Toái Lương, Ngụy Trưng vân vân lại ủng hộ quan điểm của Đỗ Như Hối, tạo thành sự giao phong giữa phái thủ cựu và phái thiếu tráng.
Điều này không liên quan đến tranh giành bè phái, mà là sự khác biệt về lý niệm ở tầng lớp tư tưởng, đều là sự thấu hiểu từ đáy lòng, nhưng lại hình thành hai nhóm người trong triều.
La Chiêu Vân khẽ gật đầu, chàng đã đại khái nghe hiểu, hai tốp người nói đều có điểm hợp lý, gom góp mỗi bên một ít để hình thành một quy chế toàn diện và biện pháp thúc đẩy tương đối hoàn chỉnh, đó mới là mấu chốt giải quyết vấn đề. May mà tư tưởng của chàng đến từ hiện đại, có thêm một ngàn năm rưỡi quan niệm lịch sử, đối với lời nói của những người này, có trưởng thành hay không đều có thể phân biệt rõ ràng. Nếu đổi lại là vị quân vương khác không vượt thoát khỏi thời đại này, mỗi lần phải đưa ra quyết định tin theo bên nào, thì quả thực sẽ có chút khó khăn.
"Quan điểm của chư vị khanh gia, trẫm đã rõ, đều có đạo lý nhất định. Thánh hiền xưa từng nói rất hay: Minh chủ gấp được người, ám chủ gấp được thế. Có được nhân tài trị quốc, hiền sĩ chí khí cùng mưu sự lớn mới có thể định quốc an bang, đây cũng là lý do chư vị tụ tập ở nơi đây, nhân tài thiên hạ thu về đại hỏa bảy tám phần, cho nên đại hỏa mới có hy vọng nhất để thành tựu đại nghiệp..."
Một phen lời nói của La Chiêu Vân khiến các đại thần văn võ đứng trong triều đều cảm thấy dễ chịu thụ dụng, được hoàng đế khen ngợi như vậy, bề ngoài tuy thần sắc bình tĩnh nhưng trong lòng cũng cảm thấy đắc ý vui mừng.
"Trẫm cho rằng, trị quốc phát triển nên theo dòng nước mà hướng thiện, chắt lọc quan điểm của bách gia, không thể chỉ tuân theo lời của một nhà, hơn nữa sự phát triển ở các lĩnh vực cũng không thể bên trọng bên khinh, quá mức thiên lệch. Trẫm dự định từ giáo dục, kinh tế đến pháp trị đều phải đồng thời tiến hành, bổ trợ cho nhau, mặc dù hiện tại đại hỏa cũng đang thúc đẩy như vậy nhưng cường độ chưa đủ, điều lệnh chưa đủ minh xác, hành động quá nhỏ bé cho nên khắp nơi không để tâm, vẫn noi theo quan niệm cũ để khôi phục kinh tế, chưa thể hiện được đặc sắc đổi mới của đại hỏa."
"Cho nên trẫm hôm nay đưa ra quyết định đầu tiên, chính là bãi bỏ chế độ giới nghiêm, quy hoạch khu vực thương nghiệp trong thành Trường An, khuyến khích chợ đêm và các hoạt động thương nghiệp. Đương nhiên, thuế thu và đăng ký kinh doanh đều cần triều đình thiết lập các bộ phận liên quan như công thương, kiểm định chất lượng, bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy vân vân để thẩm định tư cách kinh doanh, chất lượng sản phẩm, có pháp để tìm, có lệnh để noi, tăng cường việc các nước Tây Vực đến đại hỏa buôn bán..."
La Chiêu Vân đưa ra một số quan điểm của bản thân, để người ở Chính Sự Tòng nghiên cứu các bộ phận thao tác cụ thể, người ở Hàn Lâm Viện nghiên cứu tính hợp lý và tính tất yếu của những việc này, cuối cùng chải chuốt ra các quan điểm chính rồi giao cho Trung Thư Sảnh thảo chiếu lệnh, mỗi người làm tròn chức trách, kiềm chế lẫn nhau.
Các đại thần văn võ ngày càng cảm thấy bệ hạ ngày nay có tầm nhìn khoáng đạt hơn bọn họ, có thể dung nạp rất nhiều quan điểm để hình thành mô hình tư duy và quan niệm toàn diện hơn, dẫn dắt đi trước bọn họ một bước. Không khỏi thầm khâm phục trong lòng, đồng thời cũng tự cảnh cáo bản thân sau này không được ăn nói lung tung, người ngoài xem náo nhiệt, người trong nghề hiểu cửa môn, xem ra vị bệ hạ này ngoài việc dẫn binh đánh trận, lấy được thiên hạ trên lưng ngựa ra, thì đọc sách trị quốc và làm kinh tế cũng rất giỏi.
