Lần nọ, tôi hỏi cậu Julius rằng cậu đã làm thế nào để phát triển nhiều tình yêu thương và lòng trắc ẩn đến thế. Cậu mỉm cười, suy ngẫm một chút rồi trả lời: “Cậu may mắn có được nhiều người thầy giỏi.” Khi tôi hỏi những người thầy đó là ai, cậu đáp: “Bà ngoại con là người thầy giỏi nhất của cậu. Con sống với bà khi bà đã bị bệnh, nên con không biết bà thực sự là người như thế nào. Ví dụ, mẹ con có từng kể cho con rằng trong thời kỳ Đại Suy thoái hồi những năm 1930, bà con đã đưa một người thợ may cùng vợ và hai con của ông ấy đến sống với mình trong ba năm, sau khi ông ấy mất hết nhà cửa và công việc chưa?” Tôi vẫn nhớ rõ câu chuyện ấy. Lần đầu tiên nghe mẹ kể, tôi đã cảm thấy ấn tượng sâu sắc vì tôi không biết bà đã làm cách nào để tìm đủ không gian cho gia đình người thợ may trong khi bà đang nuôi chín đứa con trong một ngôi nhà với diện tích khiêm tốn.
Cậu Julius kể thêm về lòng trắc ẩn của bà tôi thông qua một vài câu chuyện nữa mà tôi đều đã từng nghe khi còn nhỏ. Rồi cậu hỏi:
“Chắc mẹ con cũng đã kể về Jesus rồi?”
“Về ai ạ?”
“Jesus.”
“Dạ chưa, mẹ chưa bao giờ kể cho con về Jesus.”
Câu chuyện về Jesus là món quà quý báu cuối cùng mà cậu Julius tặng cho tôi trước khi qua đời. Đó là câu chuyện có thật về một người đàn ông từng gõ cửa nhà bà tôi để xin một ít thức ăn. Việc này không phải là lạ, vì mặc dù bà tôi rất nghèo, mọi người trong xóm đều biết mỗi khi có ai đến xin ăn, bà sẽ cho họ. Người đàn ông này có một bộ râu và mái tóc đen bù xù; áo quần ông ấy bị rách và trên cổ có đeo một cây thánh giá được tạo ra bởi cành cây và dây thừng. Bà tôi mời ông ấy vào bếp, mời ông ấy ăn và hỏi: “Tên ông là gì?”
Người đàn ông trả lời: “Tên tôi là Jesus.”
Bà hỏi thêm: “Tên ông có họ không?”
Ông ấy đáp: “Tôi là Jesus the Lord.[1]” (tiếng Anh của bà tôi không tốt lắm. Một người cậu khác của tôi sau đó kể rằng khi cậu bước vào bếp và thấy người đàn ông đang ăn, bà tôi giới thiệu ông ấy là ông... Thelord!)
Trong khi người đàn ông tiếp tục ăn, bà tôi hỏi: “Ông sống ở đâu?”
“Tôi không có nhà.”
“Vậy đêm nay ông sẽ ở đâu? Trời lạnh đấy.”
“Tôi không biết.”
Bà đề nghị: “Hay ông ở lại đây nhé?”
Và ông ấy đã ở lại... bảy năm.
Đối với bà tôi, “giao tiếp bất bạo động” là một bản tính tự nhiên. Bà không hề nghĩ người đàn ông kia là ai hay là gì. Nếu bà nghĩ như vậy, thì có lẽ bà đã phán xét ông ấy là “điên khùng” và xua đuổi ông ấy. Không, bà nghĩ về việc người ta cảm thấy gì và có nhu cầu gì. Nếu họ đói, thì bà cho họ ăn. Nếu họ không có nhà, thì bà cho họ chỗ ngủ.
Bà tôi thích nhảy múa, và mẹ tôi nhớ bà thường nói: “Đừng bao giờ bước đi khi bạn có thể nhảy múa.” Do đó, tôi muốn kết thúc cuốn sách về lòng trắc ẩn này với một bài hát về bà tôi, người đã nói và sống với ngôn ngữ “Giao tiếp bất bạo động” trong suốt cuộc đời mình:
Một người đàn ông tên Jesus
Từng gõ cửa nhà bà tôi.
Ông ấy xin chút thức ăn,
Bà cho còn nhiều hơn thế.
Ông ấy xưng là Chúa Jesus;
Bà không kiểm tra với Giáo Hội.
Ông ấy ở lại trong nhiều năm,
như nhiều người vô gia cư khác.
Với cách riêng của người Do Thái,
Bà đã dạy tôi điều Chúa muốn nói.
Với cách quý báu của riêng mình,
Bà đã dạy tôi điều Chúa muốn nói.
Và đó là: “Cho người đói ăn, chữa lành người bệnh, rồi thư giãn, nghỉ ngơi.
Đừng bao giờ bước đi khi bạn có thể nhảy múa,
Biến ngôi nhà của bạn thành một tổ ấm.”
Với cách riêng của người Do Thái,
Bà đã dạy tôi điều Chúa muốn nói.
Với cách quý báu của riêng mình,
Bà đã dạy tôi điều Chúa muốn nói.
❀ ❀ ❀
[1] Câu này có nghĩa là “Ta là Chúa Jesus.” (ND)