Đôi khi trên những chặng đường, có những người hỏi chúng mình câu hỏi muôn thuở: “Bạn từ đâu đến?” Và khi biết chúng mình đến từ Việt Nam, họ rất ngạc nhiên. Có người còn hỏi lại: “Người Việt Nam mà cũng đi du lịch à?” Những lúc như thế, chúng mình cảm thấy rất buồn vì biết rằng nhiều người Việt vẫn chưa bao giờ và có lẽ sẽ không bao giờ được ra nước ngoài. Không chỉ vì lý do tiền bạc, mà còn vì những lý do như “không có thời gian”, “gia đình không cho phép”, “không giỏi ngoại ngữ” vv.. và vv..

Khi đã biết được niềm đam mê của mình, đã định hướng được lối đi và đã chuẩn bị đủ những kỹ năng cần thiết để thực hiện những ước mơ, còn có thứ gì có thể ngăn cản bạn được nữa? Đó là một thứ mà nhiều khi còn quan trọng hơn là những kiến thức hay kỹ năng của bạn, và thứ đó mang tên: thái độ. Nếu muốn ra nước ngoài và hội nhập vào xã hội toàn cầu thì trước hết, bạn sẽ phải thay đổi thái độ và cách suy nghĩ của mình. “Một thái độ xấu cũng giống như một lốp xe mòn. Bạn không thể tiến rất xa trong cuộc sống cho đến khi bạn thay đổi nó.”[33] Đúng vậy, vì ngay cả khi bạn không thể lựa chọn hoàn cảnh sống, bạn vẫn có thể hoàn toàn lựa chọn cách để đối phó với chúng. Thái độ sống ảnh hưởng khá nhiều tới cuộc sống của chúng ta, vậy nên nếu muốn đạt được thành công, chúng ta nhất thiết phải có thái độ sống tích cực.

Con người sinh ra trong những hoàn cảnh nhất định, nhưng thái độ của chúng ta được hình thành và thay đổi theo năm tháng bởi tác động của những người xung quanh cũng như những trải nghiệm sống của riêng từng người. Thái độ là thứ chúng ta có thể kiểm soát được bằng ý chí hay quyết tâm vươn lên. Khi chúng ta thay đổi thái độ đối với cuộc sống của mình, chúng ta cũng sẽ thay đổi cách nhìn đối với sự việc, thế giới, con người xung quanh, mà từ đó thay đổi được cách lựa chọn lối sống và đạt được kết quả khác biệt. Nếu bạn có đủ khả năng và kinh nghiệm nhưng lại tự ti và không có niềm tin vào bản thân mình, thì bạn cũng sẽ không tìm được những cơ hội. Ngược lại, thái độ cầu tiến sẽ giúp bạn mở ra những chân trời mới cho cuộc đời. Vậy đâu là những suy nghĩ bạn cần thay đổi khi muốn sở hữu một tư duy toàn cầu?

Sự linh hoạt

“Các vấn đề biến mất khi chúng ta chấp nhận trở nên linh động.”[34]

– ROXANA JONES

Ra nước ngoài sinh sống, học tập và làm việc không lúc nào dễ cả. Bạn phải có lòng dũng cảm, kiên trì và biết được mình muốn gì. Bạn phải học cách tiếp nhận thông tin, chấp nhận những điều mới mẻ và xa lạ. Bạn cần có một trái tim khoan dung và rộng mở. Khi đến môi trường khác sinh sống, bạn sẽ là người phải chấp nhận thích nghi với con người và phong tục tập quán hoàn toàn khác lạ, vì tất nhiên những người bản địa sẽ không chấp nhận thích nghi theo bạn. Hãy để ở nhà những thái độ thiếu thiện cảm và nghi ngờ, vì chỉ khi bạn nhìn những người xung quanh với con mắt thiện cảm, họ mới sẵn sàng giúp đỡ bạn.

LINH

Trước khi chuyển sang Cộng Hòa Séc để theo học cao học, mình đã sống năm năm tại New Zealand. New Zealand là một đất nước rất thân thiện, cởi mở và vui vẻ. Ngược lại, người Séc sống một cách kín đáo hơn, có tính cách bảo thủ hơn và khó để làm quen hơn, có lẽ là vì bị tác động bởi quá khứ và nền văn hóa riêng biệt. Mình đã mất khoảng ba tháng để có thể bắt đầu hiểu và thích nghi với lối sống mới này. Để biết thêm được về lịch sử và văn hóa Séc, mình đã làm quen với những người bạn Séc và Slovakia ở trường. Nếu muốn làm bạn với người Séc, bạn phải kiên trì, rồi dần dần họ sẽ cởi mở hơn khi đã tin tưởng bạn. Chiến lược của mình đối với những người không cởi mở từ ban đầu là, mình chọn những câu hỏi phù hợp để hỏi họ, để họ cảm thấy thoải mái khi nói chuyện với mình.

Để có thể tồn tại và thành công tại một đất nước xa lạ, bạn phải bạo dạn, hiếu kỳ và nhất là chăm chỉ làm việc. Khi sống tại nước ngoài và xa gia đình, điều quan trọng nhất là bạn phải luôn cố gắng, không được lười biếng, ngại làm hay ỉ lại. Bạn cũng phải chấp nhận rủi ro có thể đến bất cứ lúc nào vì khi là người nhập cư, bạn sẽ chịu nhiều thiệt thòi so với người dân bản địa. Vậy nên, bạn không thể lúc nào cũng hiếu thắng và muốn thành công bằng mọi giá. Ngược lại, bạn sẽ phải có lòng kiên trì lớn và không bỏ cuộc. Nếu muốn thành công, bạn phải biết nhìn xa hơn người khác.

Đức, Hương và Linh đều rất ham học hỏi và thu thập thông tin. Chẳng hạn như Linh chỉ mới sang Séc được ba năm thôi mà đã tìm được một công việc mơ ước mà đã cho mình cơ hội sang Singapore sinh sống. Nhiều người mặc dù đã sinh ra và lớn lên ở Cộng Hòa Séc nhưng vẫn thất nghiệp và không tìm được cơ hội cho mình. Còn Đức thì khi những bạn khác chỉ cố sức ôn thi cho qua các môn học, đã tham gia rất nhiều hoạt động ngoại khóa để giúp đỡ các sinh viên muốn đi thực tập ở nước ngoài, và cũng đã đi được biết bao nhiêu nơi trong những năm học đó.

Tính tự chủ

“Định nghĩa thành công theo cách bạn muốn, đạt được điều đó bằng nguyên tắc của chính mình, và tạo dựng cuộc đời mà bạn cảm thấy tự hào.”[35]

ANNE SWEENEY

Hãy học cách tự chủ trong mọi suy nghĩ và hành động, đừng bị phụ thuộc vào những người xung quanh. Sẽ không có ai có thể đi đôi giày của bạn để sống cho bạn suốt cuộc đời, vậy nên chớ để cho người khác định nghĩa bạn. Mỗi con người có những ưu tiên và giá trị khác nhau, nên hãy tự định nghĩa cuộc sống cho mình và hãy tự quyết định giá trị của chính bản thân. Bạn có thể lắng nghe và tôn trọng những ý kiến khác nhau, nhưng đừng để người khác phá vỡ quan điểm của bản thân khi bạn đã có niềm tin vững chắc vào nó. Nếu có ai đó chê bạn xấu, lùn, da đen, nhưng đây là những đặc điểm mà tạo hóa đã ban cho bạn từ khi bạn sinh ra thì những người chê bai mới là những người đáng phải xấu hổ. Nếu có ai đó than bạn là kẻ lười nhác hay thụ động, hãy hỏi lại họ xem họ có thể khuyên bạn làm những gì. Những người chỉ biết chê bai mà không có giải pháp cụ thể chỉ làm bạn cảm thấy nản chí và mất niềm tin vào bản thân. Những người đánh giá bạn không định nghĩa được bạn, mà họ đang định nghĩa bản thân mình. Học được cách không quan tâm đến sự đánh giá của người khác cũng làm cho cuộc sống của bạn thư thản hơn. Hãy đi theo những ước mơ của bản thân nếu bạn tin vào những gì bạn đang làm, ngay cả khi bạn bị chỉ trích hay khi mọi người đều bảo bạn sẽ không đạt được chúng.

Trong cuộc sống hằng ngày, những suy nghĩ, niềm tin và cảm xúc khác nhau của chúng ta đều là những nguồn năng lượng có thể quyết định cho niềm hạnh phúc và sự hài lòng trong cuộc sống. Nói cách khác, chúng ta chính là những người chịu trách nhiệm cho bất cứ điều gì xảy ra trong cuộc sống của chúng ta. Điều này bao gồm những mối quan hệ, việc học hành, sự nghiệp hay tình yêu.

HƯƠNG

Càng đi nhiều và càng trải nghiệm nhiều điều mới, mình càng cảm thấy tự tin hơn. Mình đã vượt qua được tất cả những định kiến về bản thân: “Cô không đẹp bởi vì cô có nhiều tàn nhang, tốt hơn là hãy đi tẩy nó đi! Cô không thể trở thành người mẫu vì lùn quá! Phụ nữ nên đừng có tham vọng nhiều quá không thì bị ế là chắc!” Mình đã gạt bỏ được những định kiến đó, đã vượt qua được chính bản thân, và cũng đã nhận biết được giá trị đích thực của mình. Giờ đây, mình rất tự hào về làn da tàn nhang. Nó làm mình nổi bật vì rất ít người châu Á nào có tàn nhang. Mình đã bước trên sàn diễn với những người mẫu chuyên nghiệp của Tuần lễ thời trang Vancouver. Và sau khi đi qua trên 25 quốc gia trong vòng năm năm trở lại, mình đã kết hôn với người đàn ông tuyệt vời nhất mà mình mong đợi.

LINH

Sau bốn tháng sinh sống tại New Zealand, mình đã đến một siêu thị để lấy mẫu đơn xin việc làm. Lúc đó, mình đến với một nhóm bạn người Việt Nam. Một người trong số họ đã nói với mình: “Bạn ở đây mới bốn tháng, tiếng Anh thì nói vẫn chưa sõi thì làm sao mà làm việc được?” Thay vì nghe lời người bạn đó, mình vẫn cứ điền vào mẫu đơn xin việc vì có mất gì đâu! Một vài ngày sau, chủ siêu thị gọi điện cho mình và mời mình đi phỏng vấn, và mình đã được nhận vào làm việc. Phải nói là mình rất cảm ơn người đã chê bai khả năng tiếng Anh của mình, vì khi đã nhận thức được điều này, mình đã cố gắng học tiếng Anh nhiều hơn nữa.

ĐỨC

Khi nhận được thông tin là mình trúng học bổng một học kỳ tại trường Kinh doanh EMLYON ở Pháp, mình đang có một công việc bán thời gian cực kỳ thú vị tại Ngân hàng xuất khẩu Séc ở Praha. Mình do dự không biết có nên bỏ hay giữ công việc mình đang có để tập trung học tại Pháp. Khi hỏi ý kiến mọi người, tất nhiên ai cũng khẳng định rằng mình sẽ không thể nào vừa giữ được công việc ở Praha, vừa hoàn thành khóa học ở Lyon. Chỉ có Hermione trong câu chuyện Harry Potter có cái đồng hồ cát cho cô khả năng quay trở lại thời gian để cùng lúc học ba môn học mà thôi. Nhưng quan điểm của Đức là luôn phải thử sức mình và không lùi bước trước những điều tưởng chừng không thể làm nổi, và mình đã quyết định vừa học bên Pháp, vừa quay trở lại Cộng Hòa Séc để làm việc vào giữa tuần. Vì biết trước thời khóa biểu của những môn học cũng như các ngày thi, nên mình đã mua trước vé máy bay cho cả học kỳ đó. Mình đã học từ thứ Hai đến thứ Tư, rồi chiều thứ Tư bay trở lại Séc để làm việc vào thứ Năm và thứ Sáu. Cuối tuần, mình lại bay về Pháp. Tất cả số tiền mình kiếm được đã chi hết cho những chiếc vé máy bay, nhưng bù lại, mình đã học được khá nhiều trong một công việc mình yêu thích.

Một trong những sai lầm lớn mà nhiều người thường mắc phải là họ nghĩ rằng, cuộc sống của họ hạnh phúc hay không còn phụ thuộc vào những người xung quanh, vào những hoàn cảnh mà họ đang sống, vào sự may rủi của số phận. Nhiều người chọn con đường học lên đại học rồi cao học không phải chỉ để nâng cao kiến thức, mà họ học vì gia đình, vì sĩ diện hay vì xã hội. Có ít người học vì chí khí hay đam mê. Nhưng nếu cứ bị phụ thuộc vào những tác động bên ngoài để cảm thấy hạnh phúc thì chúng mình e rằng bạn sẽ không bao giờ cảm thấy hạnh phúc một cách trọn vẹn. Vì một lẽ đơn giản thôi: chúng ta không thể kiểm soát được những tác động từ bên ngoài. Và bạn biết đấy, con người hay hoàn cảnh không bao giờ là hoàn hảo cả. Con người có thể mắc sai lầm, có thể quên hay thay đổi. Hoàn cảnh thì mỗi người một khác, tại mỗi thời điểm một khác. Có những hoàn cảnh trông từ bên ngoài rất hoàn hảo, nhưng người trong cuộc mới biết những vết nứt, vết rạn của nó. Vậy nên sẽ luôn có những lúc ai đó hay hoàn cảnh nào đó làm cho chúng ta chán nản, buồn rầu, làm cho chúng ta cảm thấy bị lừa hay bực tức.

Ngược lại, nếu chúng ta học được cách cảm nhận niềm hạnh phúc từ trong tâm thức và không bị phụ thuộc vào những tác động không kiểm soát được từ bên ngoài, chúng ta sẽ học được cách cảm nhận niềm vui trong bất cứ hoàn cảnh nào, cho dù tốt hay xấu. Đó chính là bí mật của những người hạnh phúc: họ hạnh phúc không phải vì họ may mắn hơn người khác, họ hạnh phúc là vì họ biết cách trân trọng và hài lòng với những gì họ đang có, và họ nuôi dưỡng tình yêu với chính mình để không ngừng hoàn thiện bản thân.

Như tác giả Ralph Marston của trang “The Daily Motivator” đã nói: “Hạnh phúc là một lựa chọn, không phải một kết quả. Không gì làm bạn hạnh phúc cho tới khi bạn lựa chọn mình hạnh phúc. Không ai làm bạn hạnh phúc chừng nào bạn còn chưa quyết định hạnh phúc. Hạnh phúc của bạn sẽ không đến với bạn. Nó chỉ có thể đến từ bạn.”[36]

Trào lưu

Những trào lưu thường thay đổi theo độ tuổi của chúng ta. Chẳng hạn như ở tuổi 17, việc hút thuốc lá hay chửi bậy có thể được coi là những điều hay ho bởi những người “dám chơi” hay thời thượng. Nhưng khi lên đến đại học, bạn nhận thức được những tác hại của những điếu thuốc mà bạn đã đầu độc cơ thể mình trong suốt năm tháng vừa qua. Bên cạnh đó, bạn bắt đầu biết được đến “sức mạnh của đồng tiền” và chi tiêu cho những buổi liên hoan và tiệc tùng. Vì muốn sĩ diện, khoe khoang hay giữ thể diện với bạn bè, nên bạn lao vào mua sắm quần áo, túi xách hay đồ điện tử. Bạn có thể nhịn ăn để dành lương cả tháng cho việc mua một chiếc túi xách sang trọng, chỉ để bỏ xó sau vài lần sử dụng. Rồi đến khi đã lập gia đình, bạn hối tiếc những đồng tiền đã bị chi tiêu hoang phí. Bạn nhận thức được là, những người tưởng chừng “hay ho” ở tuổi 17 không nhất thiết vẫn giữ được sự “hay ho” của mình ở tuổi 30 hay 50.

Những người chỉ đi theo đám đông, đi theo khuynh hướng đã được sắp đặt sẽ chỉ luôn giẫm lên những dấu chân mà những người đi trước để lại mà thôi. Đi theo trào lưu là một lựa chọn có thể được coi là an toàn khi bạn muốn mọi người chấp nhận mình. Bạn không phải lo những cái liếc nhìn của những người xung quanh và ngược lại, bạn chỉ cần đi theo những gì xã hội coi là đúng mà không còn biết mình cần gì và muốn gì. Điều nguy hiểm nhất cho giới trẻ là họ sử dụng tất cả số tiền tiết kiệm để chi trả cho những thứ hào nhoáng bên ngoài như các đồ dùng đắt tiền hay những buổi ăn chơi bù khú. Nhưng tính a dua chỉ có thể giúp bạn là một người được yêu thích cho đến khi bạn ra trường, vì khi bắt đầu kiếm việc và tự nuôi bản thân, a dua không còn giúp bạn được điều gì nữa. Bạn sẽ phải tự sức đấu tranh với cuộc sống.

Số đông không phải lúc nào cũng đúng. 99/100 người chọn phương pháp A thì chưa chắc là phương pháp B sẽ sai. Chẳng hạn như đa số người dân trên thế giới đều gọi Hợp chúng quốc Hoa Kỳ là “Mỹ” (hay trong tiếng Anh là “America”). Tuy vậy, bạn nên cân nhắc khi nhắc tới Hoa Kỳ như “Mỹ” trước mặt một người châu Mỹ ngoài Hoa Kỳ ra, vì “America” bao gồm hai châu lục: Bắc Mỹ và Nam Mỹ. Điều này cũng tương tự như khi người châu Á nghe một người phương Tây gọi “Tết” là “Chinese New Year” vậy. Tết là một ngày lễ chung của nhiều đất nước Đông và Nam Á, không chỉ riêng của Trung Quốc.

Trong thời đại truyền thông xã hội như hiện nay, con người đo độ nổi tiếng bằng số lượng những “ngón cái giơ lên” trên Facebook hay số trái tim trên Instagram. Nhiều người làm những chuyện điên khùng chỉ để có nhiều người thích. Chúng ta có xu hướng đánh giá và so sánh cách cư xử của người khác dựa trên các chuẩn mực của riêng mình hay của xã hội đưa ra. Thế hệ chúng ta đang sống là thế hệ của thông tin, nhưng nếu để cho các phương tiện truyền thông đại chúng như Facebook, Twitter hay Instagram điều khiển cuộc sống và cách suy nghĩ của bản thân, nó sẽ khiến chúng ta trở thành những người ngu xuẩn hơn thay vì cung cấp cho chúng ta những thông tin hữu ích. Chúng ta nên học cách sử dụng các mạng xã hội một cách thông minh, để mở rộng mối quan hệ, học hỏi hay tìm những lời giải đáp. Nhưng chúng ta cũng nên nhận thức được đâu là ranh giới giữa thế giới ảo và thật, để không chỉ sống một cuộc sống ảo.

Than vãn và lo âu

“Hãy khắc phục các vấn đề, đừng đổ lỗi.”

TỤC NGỮ NHẬT BẢN

Nhiều khi, chính chúng ta là những người tự đẩy bản thân vào những hoàn cảnh bi kịch. Như khi con người phát minh ra điếu thuốc lá để tự tạo cho mình bệnh ung thư phổi, hay khi chúng ta chế tạo ra bom nguyên tử hay súng để lấy đi sinh mạng của người khác, hoặc khi chúng ta sản xuất ra đồ nhái hay thực phẩm có hại cho sức khỏe. Tuy vậy, chúng ta có khuynh hướng đổ lỗi cho người khác hay cho hoàn cảnh thay vì biết tự nhận lỗi lầm. Chúng ta có xu hướng chỉ vào người khác hay đồ vật xung quanh và coi họ như những nguyên nhân khiến cho cuộc sống của chúng ta gặp khó khăn. Nếu bạn bị ung thư phổi vì hút thuốc lá, đừng đổ lỗi lên công ty bán thuốc lá vì họ đâu có ép bạn mua vạ vào thân. Khi thấy cái bát bị vỡ thì thay vì tìm cách giải quyết vấn đề, chúng ta lại tìm người để đổ lỗi lên đầu họ. Nhưng khi đổ lỗi xong thì cái bát có liền lại được không? Phổi của bạn có được sạch hơn đâu? Xã hội có được cải thiện hơn không? Thay vì trốn tránh trách nhiệm, cùng nhau đi tìm lời giải đáp là điều thông minh nhất mà chúng ta nên làm trong mọi tình huống.

Để lớn lên và trưởng thành hơn, hãy tạo ra những thử thách cho bản thân mình. Đừng đổ lỗi cho số phận hay điều kiện nên bạn chưa thể học hành và khám phá.

“Nếu bạn không thích điều gì đó, hãy thay đổi nó. Nếu bạn không thể thay đổi nó, hãy thay đổi quan điểm của bạn.”[37]

– MAYA ANGELOU

Than vãn và phàn nàn là một phần tự nhiên của cá tính con người. Ai cũng có những lúc than phiền về một vấn đề gì đó. Nhân viên thì than vãn về công việc của họ. Khách hàng lại than vãn về các mặt hàng họ mua. Bố mẹ phàn nàn về con cái. Những đứa trẻ phàn nàn về món đồ chơi bị hỏng. Những người có thái độ sống tiêu cực sẽ than thân trách phận. Không phải ai cũng có can đảm để đương đầu vượt qua các khó khăn và họ cam chịu bị nhấn chìm.

Mặc dù khi học trung học, chúng mình chưa quyết định được sau này sẽ làm gì, cuộc sống của chúng mình sẽ ra sao hay chúng mình sẽ đi đâu, nhưng khi đó, chúng mình đã nhận thức được một điều khá quan trọng là: những điều tồi tệ sẽ không thể được thay đổi nếu bạn không chủ động thay đổi chúng. Nếu không thích điều gì đó trong cuộc sống của mình, bạn có thể thay đổi thực tế bằng hai cách: một là thay đổi hoàn cảnh đó, hai là thay đổi cách suy nghĩ của mình.

LINH

Công việc mà mình đang làm hiện giờ thực ra là dành cho người Singapore bản địa. Nhưng khi đọc miêu tả công việc trên LinkedIn, mình đã tin rằng công việc này thật lý tưởng cho mình. Mình vừa có kinh nghiệm làm việc cho công ty Séc, vừa hiểu rõ được cách làm việc của các công ty châu Á. Mình gửi hồ sơ ứng tuyển cho công việc luôn, nhưng mình đã bị từ chối. Thay vì chấp nhận sự từ chối này và bỏ e-mail từ chối vào hòm thư rác để đi tiếp, mình đã nhắn tin lại cho nhà tuyển dụng và nói với họ rằng: “Tôi hiểu được cách làm việc của người Séc vì tôi đã được học tập tại đây và đã làm cho các công ty ở Séc. Thứ hai, tôi là người châu Á. Nếu công ty của anh chị muốn phát triển tại khu vực Đông Nam Á, anh chị sẽ cần tìm những người có khả năng làm cầu nối giữa trụ sở chính của công ty và chi nhánh mới. Hãy cho tôi một cơ hội thứ hai để khẳng định mình.” Như bạn đã biết, họ đã cho mình cả cơ hội thứ hai và cả công việc hiện giờ! Nếu bạn tin vào khả năng của mình, hãy thể hiện sự tự tin đó và bạn cũng sẽ thuyết phục được người khác thôi.

Chúng mình nhấn mạnh một lần nữa: Khi bạn không thấy thích điều gì, hãy tìm ra hướng giải quyết thích hợp để thay đổi hoàn cảnh đó thay vì than vãn về số phận.

“Nếu sự khó khăn của bạn có cách chữa, thì bạn làm gì phải hấp tấp? Còn nếu không có cách chữa, thì bạn lo âu làm gì?”[38]

– TỤC NGỮ MEXICO

Phải suy nghĩ tích cực ngay cả khi đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng là điều không hề dễ dàng. Khi những vấn đề nan giải xảy ra, sự tiêu cực bắt đầu xâm chiếm suy nghĩ của chúng ta, và khó có thể thay đổi được cách suy nghĩ đó nếu không có động lực để cho năng lượng tích cực có thể trở về. Chúng mình đã mất một thời gian dài để học cách tập trung vào các khía cạnh tích cực để lạc quan hơn, và chúng mình tin rằng tất cả các bạn đều có thể làm được điều này. Hãy thử nghĩ xem, bạn thường nhìn thấy phần nửa đầy của ly nước, hay phần nửa vơi của ly nước? Chính chúng ta có quyền lựa chọn cho mình cách sống tiêu cực hay tích cực, và sự lựa chọn này ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của chúng ta. Nếu chúng ta lựa chọn cách giải quyết là bỏ cuộc và luôn coi mình như một nạn nhân, thì sự phiền não sẽ cứ theo đà đi lên và chúng ta sẽ không thể tiến lên phía trước. Ngược lại, sự tích cực sẽ làm cho các mối quan hệ phát triển lành mạnh, sẽ biến ngay cả những điều khó khăn trở thành điều được ban tặng. Thay vì phàn nàn là đóa hoa hồng tuyệt đẹp có nhiều gai, hãy biết ơn vì những cái gai đã nâng đỡ đóa hoa đẹp đẽ đó!

Chúng mình khuyên bạn đọc cuốn sách Chuyển hướng: Thay đổi câu chuyện mà chúng ta trải qua[39] của tác giả Timothy D. Wilson. Trong cuốn sách này, ông Wilson giải thích quan niệm của mình là mỗi người trong chúng ta chính là những người viết lên câu chuyện cuộc sống của mình. Nếu bạn kể câu chuyện của mình bằng một quan điểm tích cực thì những người xung quanh sẽ thấy cuộc sống của bạn tràn đầy niềm vui. Nhưng ngược lại, nếu bạn kể cuộc sống của mình bằng giọng tiêu cực thì người khác cũng không thể nhìn thấy điều gì vui trong câu chuyện của bạn. Câu chuyện về cuộc sống của bạn không thể thay đổi, nhưng cách bạn kể câu chuyện đó là lý do khiến người nghe vui hay buồn thay cho bạn. Tất cả mọi người trong chúng ta đều có những niềm vui và nỗi buồn khác nhau. Nếu tập trung nhìn vào những điểm tích cực, bạn sẽ tìm thấy nhiều niềm vui trong cuộc sống. Hãy sống trong giây phút hiện tại, vì bạn không thay đổi được quá khứ, còn tương lai phụ thuộc vào những việc bạn đang làm ngày hôm nay. Mỗi ngày sống là bạn viết thêm một trang cho cuốn sách về cuộc sống của mình. Chúng mình tin là, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, bạn cũng có thể thay đổi cách viết của bạn về hoàn cảnh đó.

HƯƠNG

Mỗi lần trở lại Praha là mình lại thuê phòng trong một căn hộ khác nhau. Lần cuối cùng về, mình thuê một căn phòng rộng rãi tại một căn hộ có ba phòng ngủ, nằm tại khu Praha 3 – Žižkov, chỉ cần đi một tuyến xe điện 12 phút là đến Quảng trường Wenceslas. Mình rất thích chỗ ở này. Nhưng tất nhiên, không có gì là hoàn hảo cả. Ông bà chủ nhà đã ngoài tuổi 60, còn hai năm làm việc trước khi về nghỉ hưu. Ông chủ căn nhà là một người cực kỳ hà tiện, trông lúc nào cũng cứng nhắc và hình như ông không hề có cảm xúc. Mỗi ngày đi làm về, mình nghe ông quát tháo vợ (“Bà là một con bò! Bà ngu thế thì làm được gì? Bà cút đi để tôi yên!”) mà mình cũng thấy đau thay cho bà vợ. Còn bà thì chỉ biết lẳng lặng nghe ông quát tháo và làm theo những gì ông nói. Trước đây, ông làm điều hành cho những dự án xây dựng trong thành phố. Ông kể với mình là từ hồi còn trẻ tới giờ, ông chỉ biết đi làm thôi. Ông làm mỗi ngày hơn 12 tiếng đồng hồ, còn về đến nhà thì ông không biết làm gì. Căn hộ mà gia đình ông (và mình) đang sống khi đó được xây vào năm ông tròn một tuổi. Trước thời điểm mình sống ở nhà ông hai năm, ông bỗng nhiên bị đột quỵ và phải nằm viện mất vài tháng. Từ đó, chân ông lúc nào cũng nhức buốt và ông đi khập khiễng. Ông đã phải đi mổ chân mất hai lần nhưng vẫn không thể khỏi hẳn. Ông phải thôi công việc ở công trường và phải xin đi làm thêm các công việc bán thời gian như gác cầu Charles vào ban đêm. Chân bị thương như thế mà ông vẫn phải ngồi trông cầu hàng giờ trong cái nóng mùa hè cũng như cái rét mùa đông ở Praha. Lúc ông ngồi sưởi chân bên lò sưởi, mình thấy ông thật đáng thương. Nhưng ngay lập tức, mình thay đổi sự cảm thông bằng sự thờ ơ khi ông lại bắt đầu cay nghiệt với bà nhà. Có những người mà chúng ta muốn thương nhưng cũng không thể thương nổi.

Phải chăng vì những câu chuyện đau khổ xảy ra trong đời mình mà ông trở thành một người luôn than vãn và cực kỳ tiêu cực? Có thể là vậy, nhưng mình vẫn tin là, một phần lớn là do cách ông nhìn nhận cuộc sống. Mỗi thứ cho dù nhỏ nhất cũng làm cho ông không hài lòng. Ví dụ như ông cấm không cho ai treo rèm trong phòng tắm vì sợ rèm chứa nhiều vi khuẩn. Nhưng khi ai tắm mà vảy nước ra ngoài bồn là ông lại tức tối. Thế nên, khi tắm ai cũng phải co ro và bật ít nước để cho nước đỡ bắn ra ngoài. Một lần, cô bé thuê căn phòng thứ hai đã “dũng cảm” mua rèm trái ý ông vì cô đã chán ngấy với việc ngày nào cũng phải lau một vũng nước lớn trên sàn nhà. Tối về, thấy cái rèm thì ông như đang chứng kiến một vụ án mạng. Ông hét to với giọng tức giận: “Ai mang cái của nợ này về nhà vậy?” Rồi ông gỡ ngay cái rèm đó xuống và vứt vào sọt rác. Hôm đó, ông phàn nàn với bà vợ tội nghiệp của mình đến tận nửa đêm chỉ vì chuyện cái rèm. Mình thiết nghĩ: “Ông ta hay phàn nàn vì có một cuộc sống đen đủi? Hay ông ta có cuộc sống đen đủi chỉ vì hay cáu gắt?” Khả năng lớn là sự lựa chọn thứ hai mới đúng.

Nếu cuộc sống của bạn là một cuốn sách và bạn là tác giả, thì bạn muốn cốt truyện của cuốn sách đó sẽ như thế nào?

“Lòng biết ơn chính là thái độ tốt nhất.”[40]

– KHUYẾT DANH

Có vô vàn lý do tại sao chúng ta nên tập cho mình lòng biết ơn. Những người thường xuyên tập luyện lòng biết ơn hay dành thời gian để chú ý và suy nghĩ đến những điều người khác làm cho họ, đồng thời cũng tập cho bản thân họ có những cảm xúc tích cực. Họ sống tốt hơn, thể hiện tình thương rõ ràng hơn và đồng thời chia sẻ lòng tốt với người khác.

ĐỨC

Mình biết ơn tất cả mọi người đã từng giúp đỡ mình trên con đường từ hồi bé đến tận bây giờ. Dù sự giúp đỡ của họ nhỏ bé đến cỡ nào thì chúng cũng rất lớn đối với mình. Chẳng hạn như, khi mới sang Séc, mình chật vật với ngữ pháp tiếng Séc. Không ai trong gia đình giúp đỡ được mình vì bố mẹ cũng đang tự học ngôn ngữ đó. Bỗng nhiên, một bà hàng xóm thấy mình đang học tiếng Séc, đã qua nhà dạy mình tiếng Séc mà không lấy tiền. Đối với bà thì có lẽ đó chỉ là một cử chỉ bé nhỏ để giúp một đứa bé, nhưng đối với mình thì đó là một đặc ân lớn. Chính bà và những người khác đã giúp đỡ mình rất nhiều. Mặc dù họ chỉ lướt qua cuộc sống của mình và lại biến mất thật nhanh chóng và không cho mình cơ hội để đền đáp tấm lòng của họ, nhưng họ sẽ luôn giữ vị trí quan trọng trong trái tim mình.

HƯƠNG

Mỗi người đã đi qua cuộc đời mình đều đã cho mình những ân huệ riêng, dù lớn hay nhỏ đi chăng nữa. Mình rất biết ơn gia đình đã cho mình học cách tự lập từ khi bé. Mình rất tự hào khi đã lớn lên trong gia đình có nhiều thế hệ phụ nữ biết tự lo cho mình mà không cần dựa dẫm vào người đàn ông. Mình cũng rất biết ơn những người mình quen biết và cả không quen mà đã để lại dấu ấn tích cực trong cuộc đời mình. Mỗi buổi tối trước khi đi ngủ, mình thường cảm ơn chồng đơn giản vì đã là: “Gracias por ser.” Mỗi sáng thức dậy, mình thường mỉm cười và thầm cảm ơn cuộc sống đã ban tặng cho mình thêm một ngày mới để mình có thể tận hưởng nó với người đàn ông yêu thương và luôn sát cánh bên mình, với gia đình và bạn bè luôn ở trong tâm trí của mình, mặc dù họ đang sống cách mình nửa vòng Trái đất. Để không quên lòng tốt của mọi người, mình khuyên bạn ghi lại những điều tốt mọi người làm cho mình vào một cuốn nhật ký.

LINH

Mình thực sự biết ơn ba điều sau đây: Thứ nhất, mình biết ơn bố mẹ đã hy sinh để mình có được một tương lai tốt đẹp. Thứ hai, mình biết ơn bạn gái đã có một ảnh hưởng lớn tới sự nghiệp và cuộc sống của mình. Cô ấy đã luôn ủng hộ, yêu thương và khích lệ mình trong tất cả các quyết định mà mình đưa ra. Cô ấy tin tưởng mình tuyệt đối và luôn khuyến khích mình phải cố gắng và đi tiếp. “Anh sẽ làm được! Chúng mình sẽ cùng nhau làm được điều này!” là những câu cô ấy thường xuyên nói với mình. Ngay cả khi mình được nhận vào làm việc tại công ty hiện giờ ở Singapore, cô ấy cũng đã bảo với mình: “Anh cứ đi đi, rồi chúng mình sẽ tìm được cách để em sang Singapore.” Thứ ba, mình rất biết ơn những con người từ khắp thế giới mà mình đã được gặp trong suốt cuộc hành trình xuyên quốc gia. Nếu không có họ, con đường mình đi đã không được tuyệt vời và thú vị như thế này.

Lòng khiêm tốn và sự chân thành

“Cứ làm việc chăm chỉ trong yên lặng. Hãy để thành công trở thành tiếng nói của bạn.”[41]

– FRANK OCEAN

Cho dù bạn là một ngôi sao ở quê hương đi chăng nữa, nhưng khi sinh sống ở một đất nước mới, bạn vẫn sẽ phải làm lại từ đầu. Vậy nên, nếu muốn thành công tại bất cứ nơi đâu trên thế giới, hãy bỏ suy nghĩ mình là một thiên tài và phải được trọng dụng. Bạn sẽ phải chịu khó học hỏi và luôn khiêm tốn. Đừng tự cao tự đại hay ngạo mạn.

HƯƠNG

Quỹ Châu Á-Thái Bình Dương của Canada là nơi đã dạy cho mình một điều là: dù bạn đang giữ vị trí nào, đang ở điểm nào trên con đường thành công, hãy luôn khiêm tốn và đối xử với tất cả mọi người bằng cách mà bạn muốn họ đối xử lại với mình. Hồi mới vào làm việc cho quỹ, mình đã gặp ông Yuen Pau Woo, Chủ tịch và Giám đốc điều hành của quỹ, trong nhà bếp chung. Hôm đó, tất cả các nhân viên đều mang một món ăn nấu sẵn từ nhà đến để chia sẻ với người khác nhân dịp có khách quý đến thăm. Bữa ăn chia sẻ như vậy được gọi trong tiếng Anh là “potluck”. Mình đã mang món cơm couscous của Bắc Phi với tôm, thịt và các loại rau trộn lẫn với gia vị laksa của Singapore. Khi thưởng thức món ăn của mình, ông Woo người Singapore đã nói: “Món ăn này rất hợp với con người cháu đó. Cháu là con người của thế giới nên các món ăn cũng bị thế giới hóa lây.” Ông luôn dành thời gian để nắm bắt tiểu sử của các nhân viên của mình. Mình luôn đánh giá con người dựa theo cách họ cư xử với người khác, chứ không dựa vào chức vụ của họ.

ĐỨC

Theo mình thì những người thành công luôn phải khiêm tốn. Như sếp hiện tại của mình vừa tròn 48 tuổi và đã có trong tay mọi thứ mà một người đàn ông cần: một người vợ hiền, hai đứa con xinh xắn và có số tiền đủ để có thể sống một cuộc sống sung túc mà không cần làm việc. Nhưng ông vẫn chăm chỉ đi làm. Ông đang rất tận tình giúp đỡ mình trong việc mở chi nhánh công ty tại Việt Nam. Ông như một bậc thầy của mình, và cũng là một người bạn mà mình luôn có thể tin tưởng.

“Với sự chân thành bạn sẽ tiến xa nhất.”[42]

– TỤC NGỮ SÉC

Có những người vì lợi ích trước mắt mà đã làm những điều gây ảnh hưởng xấu đến người khác, vì họ đã không nghĩ đến hậu quả từ các hành động của mình. Họ thiếu tầm tư duy dài hạn. Đừng vì ngại những khó khăn trước mắt mà không có ý chí lâu dài. Ví dụ như người Iran được chính phủ của họ khuyến khích học các ngành kỹ sư nên họ có thể dễ dàng nhập cư tại các nước như Canada hay Hoa Kỳ. Có thể là họ cũng nhận thức được rằng, với các ngành được coi là “hái ra tiền” như ngành kinh tế hay kinh doanh, họ sẽ phải cạnh tranh với số đông nên khả năng thành công cũng sẽ thấp hơn.

LINH

Theo mình thì người Việt chưa phát triển tốt tư duy dài hạn vì những gì đã xảy ra trong quá khứ. Như việc thế hệ ông bà hay bố mẹ chúng mình thường nghĩ đến những điều trước mắt thì cũng dễ hiểu thôi, vì trong những ngày tháng chiến tranh, mục đích chủ yếu của họ là làm sao để sống sót cho đến ngày tiếp theo. Họ không hề biết được lúc nào chiến tranh sẽ kết thúc, rồi họ nhìn bạn bè và người thân của họ lần lượt ra đi. Tầm nhìn của họ bị giới hạn là vì thế. Nói đúng ra thì chúng ta là thế hệ đầu tiên không phải đối mặt với chiến tranh và có nhiều cơ hội tiếp nhận thông tin và hòa nhập với thế giới. Những sự thay đổi này sẽ giúp người Việt có cách nhìn dài hạn hơn cho cuộc sống của mình.

ĐỨC

Thật ra, người Việt đã có trong đầu tầm tư duy dài hạn, nhưng vì sống trong một xã hội gấp gáp như hiện nay, con người không chỉ ở Việt Nam mà trên thế giới cũng nghĩ về những điều trước mắt, và điều này khá là buồn. Chúng ta nghĩ nhiều về tiền bạc và lợi ích trước mắt hơn là nghĩ về người khác và cho các thế hệ sau này. Chúng ta luôn so sánh mình với những người xung quanh: Ai có công việc lương cao hơn? Ai có căn nhà hay xe hơi to hơn? Ai đi du lịch nhiều hơn? Chúng ta đôi khi quên mất rằng, có hai loại mục đích mỗi người trong chúng ta đều hướng tới: một là những mục đích trong tiếng Anh gọi là “end goals”, hai là những mục đích được gọi là “means goals”. Chúng ta thường tập trung vào “means goals” mà quên mất đến “end goals”. “Means goals” là những biện pháp, những phương tiện sẽ giúp chúng ta thực hiện được “end goals”, là cuộc sống chúng ta muốn tận hưởng. Nhiều người khi đang cố gắng đạt được những phương tiện như tiền bạc và vị trí tốt để vươn tới những cái đích “cuối cùng” như được đi du lịch vòng quanh thế giới hay sống tại một căn nhà sang trọng ven biển đến cuối đời, đã bị tiền bạc hay chức vụ cao làm cho mê muội đầu óc, để rồi xóa tan các đích cuối cùng trong ký ức của họ.

“Tất cả những gì lấp lánh không phải là vàng.”[43]

— WILLIAM SHAKESPEARE, NGƯỜI LÁI BUÔN THÀNH VENICE

Một lần, chúng mình hỏi một em học sinh lớp 12 là: “Em đam mê ngành học gì?” Em muốn chúng mình tìm giúp chương trình đại học phù hợp. Câu trả lời của em là: “Em muốn kiếm được nhiều tiền.” Đây là một câu trả lời rất… ngây thơ. Nhiều người Việt Nam có ước muốn kiếm được nhiều tiền, mua được những thứ đắt tiền nhất, sang trọng nhất, nhà to nhất, cái gì cũng nhất. Và để làm được những thứ đó, họ chọn con đường tưởng chừng dễ dàng nhất, đó là học ngành thương mại hay kinh tế. Nhiều khi, bố mẹ họ chính là người bắt ép họ phải thay đổi sự lựa chọn, nếu ngành họ thực sự đam mê không dễ dàng “hái ra tiền”.

Nhưng những người như vậy đều quên mất rằng tiền bạc chỉ là một phương tiện để sống thôi chứ không phải là cái đích của cuộc sống. Những ai sống vì tiền bạc sẽ chỉ cảm thấy thất vọng, vì bao nhiêu tiền mới đủ để cho họ cảm thấy hạnh phúc? Thay vì lựa chọn một ngành được coi là dễ kiếm tiền hay coi tiền bạc là mục tiêu để phấn đấu, họ nên suy nghĩ xem ngành nào cho họ đủ đam mê để làm việc cả cuộc đời. Khi làm bất cứ công việc gì với niềm đam mê và ý chí lớn, chúng ta dần dần cũng sẽ có được thành công và tiền bạc. Vậy nên, đừng chỉ chú ý đến tiền bạc mà quên mất niềm đam mê của mình.

Bằng cấp, chức vụ, tiếng tăm – chúng ta hướng tới những thứ này và chấp nhận mất những số tiền khổng lồ để đổi lấy cái danh, sự tôn trọng trong con mắt người khác. Nhưng nếu chỉ quan tâm đến bề ngoài mà không nuôi nấng cho giá trị đích thực ở trong lòng, thì cũng đến lúc những danh nghĩa, những cái lấp lánh sẽ biến mất theo thời gian. Nếu bạn muốn trở thành công dân toàn cầu, bạn sẽ phải thực sự có tài chứ không thể chỉ hư danh mà thôi. Bền bỉ đi theo con đường yên lặng mà chắc chắn sẽ giúp bạn được xã hội và thế giới ghi nhận và dần dần sẽ có tầm ảnh hưởng nhất định.

Nhiều người hay đánh giá độ thành công của người khác bằng mức lương, loại xe hơi họ đi, số mét vuông của căn hộ hay ngôi nhà của họ. Điều nay dẫn đến việc là có những người muốn đánh bóng tên tuổi của mình bằng cách thổi phồng tài sản họ có, mượn xe hơi hay mượn nhà của người khác rồi nói đó là của họ. Có những người chi trả những khoản tiền khổng lồ đi du lịch chỉ để qua đêm tại những khách sạn cao cấp nhất còn ban ngày thì đi mua sắm hàng hiệu. Vậy họ sẽ học được gì từ chuyến đi của mình? Nếu không học được cách phân tích chiều sâu thì chúng ta sẽ chỉ nhìn được bề nổi mà không đặt nghi vấn và tìm ra các nguyên nhân sâu xa của câu chuyện.

Nếu bạn muốn đạt được đích của mình, hãy quên đi những định kiến của người khác và chấp nhận làm bất cứ điều gì cho bạn cơ hội tiến tới đích của mình. Tại các nước phương Tây, ngay cả những người có học thức cao cũng chấp nhận đi rửa bát, làm phụ hồ hay các công việc chân tay khác để kiếm tiền chi trả cho việc học hành. Khó khăn bao nhiêu trong thời gian học thì khi ra trường, họ nghiễm nhiên có được một công việc ưng ý. Ngược lại, nếu trong quá trình học tập, bạn đi theo mốt, dùng tiền của bố mẹ để chi trả cho nhưng căn hộ cao cấp và những bộ quần áo thời trang đắt đỏ thì khi học xong cũng là lúc ánh hào quang của bạn bị mất đi, vì bạn không còn được cấp tiền hằng tháng nữa mà phải tự mình đi làm và kiếm tiền. Hào nhoáng bên ngoài chỉ là nhất thời, nhưng giá trị bên trong của bạn sẽ không bao giờ bị mất đi. Đừng phí thời gian và tiền bạc vào những thứ mà không làm giàu cho bản thân bạn một cách lâu dài. Khi nhìn lại mình trong tương lai, bạn sẽ hối tiếc những bộ quần áo và túi xách tay mà bạn nhịn đói lâu ngày để mua hay những cuộc nhậu nhẹt lên tới hàng triệu đồng mà bạn dám trả để thể hiện mình, chứ bạn sẽ không bao giờ hối tiếc những kinh nghiệm phi vật chất mà bạn đã trải qua.

ĐỨC

Một trong những người bạn tốt người Slovakia của mình là một cô gái có trái tim rất nhân hậu. Cô ý luôn đối xử với mọi người một cách rất công bằng, và cô đã dạy cho mình là bất cứ ai đang làm công việc gì thật ra cũng đang giúp đỡ chúng ta bằng một cách nào đó. Người phục vụ bàn giúp chúng ta chuẩn bị đồ ăn. Người quét rác trên đường giúp chúng ta sống trong một môi trường sạch sẽ. Chúng ta luôn phải biết ơn những người đã đóng góp một phần dù bé nhỏ đến cuộc sống của chúng ta và không nên coi thường bất cứ ai vì trình độ, chức vụ, giới tính hay độ tuổi của họ. Không phải lúc nào chúng ta cũng hiểu được những nỗi khổ nhọc trong cuộc sống của người khác. Có những người giàu có chỉ vì họ làm những công việc bất hợp pháp, nên chúng ta phải tôn trọng những người luôn tuân theo pháp luật, mặc dù họ đang trong một hoàn cảnh éo le. Những người có xu hướng không coi trọng những người có địa vị xã hội thấp hơn mình có thể sẽ bị sốc khi ra nước ngoài, vì tại các quốc gia khác, họ không thể khinh bỉ những người lao động giống như cách họ làm ở quê hương họ được.

LINH

Những người có bố mẹ quyết định rời tổ quốc để lập nghiệp tại nước ngoài cũng biết được là cuộc sống của thế hệ thứ nhất ở nước ngoài không hề đơn giản. Như bố mình đã sang Nhật Bản hay chú mình đã sang Cộng Hòa Séc để lao động chân tay, kiếm tiền gửi về cho gia đình. Cả bố và chú mình đã trải qua rất nhiều những khó khăn và những ngày tháng làm việc cật lực. Ngay cả khi bố và chú đã không có những công việc nhàn hạ tại các công ty lớn, họ cũng đã cố gắng để xây dựng nền tảng cho tương lai của con cháu. Nếu không có những sự hy sinh như vậy, chúng mình đã không có được bước khởi đầu thuận lợi để có được ngày hôm nay. Khi đến lượt mình ra nước ngoài, mình cũng luôn tìm các công việc khác nhau tại các siêu thị, quán ăn hay trang trại để kiếm tiền trang trải cho các năm tháng du học. Ở Singapore, mình cũng đã bắt gặp khá nhiều các ông bà già vẫn đi bán giấy ăn hay báo để kiếm sống. Mình luôn cho họ những đồng xu lẻ, vì mình rất khâm phục họ và coi họ như những tấm gương để mình học theo. Họ đã cho mình thấy là, dù làm công việc gì đi nữa, nếu bạn kiếm tiền bằng mồ hôi và công sức bỏ ra, bạn vẫn nên thỏa mãn và tự hào với kết quả làm việc của mình.

Lòng tự trọng

“Thái độ là một điều nhỏ tạo ra sự khác biệt lớn.”[44]

– WINSTON CHURCHILL

Bạn có biết điều gì thực sự khác biệt giữa con người của các nước phương Tây và phương Đông không? Không phải là sự hiện đại, giàu sang hay nền văn minh đâu bạn. Đó chính là lòng tự trọng và sự tự hào về bản thân và đất nước. Trong khi các nước phương Tây khuyên thế hệ trẻ hãy tự hào về bản thân, thì phương Đông thường hay thích nhìn vào những khuyết điểm. Nhận thức về khuyết điểm cho phép chúng ta phát triển, nhưng nếu bạn chỉ tập trung vào một mặt thôi thì cũng sẽ không có đủ động lực để đi tiếp. Để người khác có thể yêu thương mình, thì trước tiên bạn sẽ phải là người yêu thương bản thân.

HƯƠNG

Chị Adina và những người bạn đặc biệt khác mà mình được làm quen ở Argentina đã dạy cho mình một điều là: Mình chỉ có thể là một người tuyệt vời nếu chính mình tin về điều này. Cái phiên bản trong đầu của mình sẽ dần dần trở thành một phiên bản thật nếu mình mong muốn nó trở thành hiện thực. Mình nhận ra rằng, ủng hộ và động viên bản thân liên tục trong tâm trí sẽ giúp mình có những suy nghĩ tích cực và tự tin hơn để mình trở thành con người mà bản thân mong muốn trở thành. Cảm hứng sống mà mình đã “bị lây” từ họ chính là yếu tố quan trọng thúc đẩy mình tiếp tục trên các chặng đường tiếp theo của bản thân. Thật là kỳ diệu khi cách sống của chúng ta thay đổi hoàn toàn chỉ sau một cuộc trò chuyện, một buổi gặp mặt, một ánh mắt hay một nụ cười. Henry Hiller từng nói: “Đích đến của chúng ta không phải là một vùng đất mà là một cách nhìn mới.”[45] Cảm hứng sống và yêu đời có sức mạnh thay đổi cả một tiểu sử.

Bạn có biết là đất nước chúng ta có diện tích và số dân tương tự như quốc gia châu Âu nào không? Đó là Cộng hòa Liên bang Đức, một cường quốc châu Âu[46]. Với diện tích giống nhau, điều khác biệt nhất giữa hai quốc gia là, trong khi Đức là một trong những quốc gia lớn nhất châu Âu (đứng thứ sáu châu Âu) và nằm cạnh những quốc gia “tí hon” như Bỉ, Hà Lan, Luxembourg hay Thụy Sĩ, Việt Nam nằm ngay cạnh “gã khổng lồ” lớn thứ ba thế giới là Trung Quốc. Trong khi tại châu Âu, không ai coi Đức là một đất nước nhỏ bé (về diện tích) cả, phần lớn người Việt coi đất nước của mình là “nhỏ bé”.

Nhận định về to hay nhỏ hoàn toàn có tính chủ quan. Phần lớn nó phụ thuộc vào thứ mà nó đang được so sánh với. Ví dụ như, đối với chúng ta thì Trái đất là một hành tinh khổng lồ. Nhưng khi so với Mặt trời thì nó chỉ được coi như một hạt bụi mà thôi! Còn Mặt trời thì sao? Khi được so với ngôi sao Arcturus, trông nó mới bé nhỏ làm sao! Ở Việt Nam có câu: “Nhìn lên thì chẳng bằng ai. Nhìn xuống thì chẳng thấy ai bằng mình.”

Chúng mình tin rằng, người ở “trên” hay “dưới” cũng có thể dạy cho bạn những điều mới mẻ và bổ ích. Khi chúng mình kể về Việt Nam cho các bạn người Séc trong những buổi học Địa lý, họ thốt lên: “Đất nước của bạn lớn quá!” Vì Cộng Hòa Séc chỉ bằng một phần tư diện tích Việt Nam thôi. Mặc dù diện tích đất nước của nước Séc khá nhỏ (nhưng so với San Marino, một trong những nước nhỏ nhất thế giới thì Séc vẫn là một lãnh thổ khổng lồ), người Séc vẫn rất tự hào về đất nước của họ, một đất nước sản xuất pha lê Bohemia, bia hơi, xe ô tô Škoda, hãng giày Baťa, và cũng là quê hương của cầu thủ bóng đá Petr Čech và Pavel Nedvěd, nhà thần kinh học Sigmund Freud, “cha đẻ của di truyền hiện đại” Gregor Johann Mendel hay nhà soạn nhạc Bedřich Smetana. Sẽ luôn có những người cao siêu hơn mình, mà cũng sẽ có rất nhiều người kém cỏi hơn mình. Vậy nên, thay vì so sánh bản thân với người khác, hãy học cách đón nhận những sự khác biệt giữa mỗi con người.

Việt Nam cũng có thật nhiều điều làm cho chúng ta hãnh diện. Chúng ta nên tự hào về ẩm thực của quê hương mình. Dù đã được thưởng thức các món ăn của các nước khác nhau, chúng mình vẫn coi ẩm thực Việt Nam là ẩm thực tuyệt vời nhất. Và chúng mình cũng rất yêu thích ly cà phê sữa. Việt Nam là đất nước sản xuất cà phê lớn thứ hai thế giới chỉ sau Brazil. Đất nước của chúng ta có phong cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp với những đồng ruộng bạt ngàn, những bãi biển mênh mông hay những khu rừng bất tận. Việt Nam cũng được biết đến như một đất nước có lịch sử anh hùng và nền văn hóa rất phong phú.

Việt Nam cũng là quê hương của rất nhiều người tài giỏi và thành công tại nước ngoài. Chắc hẳn những người Việt đó không phải là những người nhỏ bé. Với quyết tâm lớn, họ đã thử sức của mình và đã thành công. Bạn có nhớ câu nói bất hủ của Winston Churchill không? “Thái độ là một điều nhỏ tạo ra sự khác biệt lớn.” Đừng coi mình hay đất nước của mình bé nhỏ. Mỗi người trong chúng ta đều có những điểm mạnh của riêng mình. Hãy tìm ra sức mạnh của bạn để làm nên sự khác biệt trong cuộc sống bạn nhé! Sự khác biệt giữa những người bình thường và những người thành công chính là thái độ.

Không có sự bé nhỏ nào nhỏ bé đến nỗi không thể trở thành sự vĩ đại. Những con kiến bé nhỏ có thể tận dụng sức mạnh của đàn để trèo lên lưng con voi. Napoleon Bonaparte thấp bé về ngoại hình nhưng đã đủ mạnh để kết thúc 10 năm Cách mạng Pháp. Còn Mahatma Gandhi, Andrew Carnegie, Voltaire hay Pablo Picasso đều bất chấp chiều cao của mình để đi vào lịch sử nhân loại bằng những thành công trong lĩnh vực của họ. Thế giới tân tiến của chúng ta cũng sùng bái những minh tinh với chiều cao khiêm tốn như Shakira, Reese Witherspoon hay Daniel Radcliffe. Gieo cho mình một ý chí vươn lên, rồi bạn sẽ gặt hái những thành quả lớn trong tương lai.

Nói tóm lại, để có một tư duy toàn cầu, hãy suy nghĩ tích cực thay vì tiêu cực, dài hạn thay vì ngắn hạn, bền bỉ thay vì lấp lánh, hãy chủ động thay vì thụ động, hãy nghĩ đến cộng đồng thay vì cá nhân, hãy nghĩ đến cả thế giới thay vì chỉ nghĩ đến Việt Nam. Bạn cũng nên nhớ rằng ngay cả các bộ quần áo hàng hiệu và những chiếc xe hơi xa xỉ cũng không làm cho bạn tự tin hơn trong con mắt người khác nếu bạn không thật sự tự tin vào bản thân mình.

NHỮNG ĐIỀU CẦN GHI NHỚ TRONG CHƯƠNG 4:

Nếu muốn ra nước ngoài và hội nhập vào xã hội toàn cầu thì trước hết, bạn sẽ phải thay đổi thái độ và cách suy nghĩ của mình.

Thái độ là thứ chúng ta có thể điều khiển được bằng ý chí hay quyết tâm vươn lên.

Khi đến môi trường khác sinh sống, bạn sẽ là người phải chấp nhận thích nghi với con người và phong tục tập quán hoàn toàn khác lạ, vì tất nhiên những người bản địa sẽ không chấp nhận thích nghi theo bạn.

Hãy học cách tự chủ trong mọi suy nghĩ và hành động, đừng bị phụ thuộc vào những người xung quanh.

Nếu bạn không thích điều gì đó, hãy thay đổi nó. Nếu bạn không thể thay đổi nó, hãy thay đổi quan điểm của bạn. Đừng than vãn.

Cho dù bạn là một ngôi sao ở quê hương đi chăng nữa, nhưng khi sinh sống ở một đất nước mới, bạn vẫn sẽ phải làm lại từ đầu.

Nếu chỉ quan tâm đến bề ngoài mà không nuôi nấng cho giá trị đích thực, rồi đến lúc những danh nghĩa, những cái lấp lánh sẽ biến mất theo thời gian.

Để người khác có thể yêu thương mình, trước tiên bạn phải là người yêu thương bản thân.

BÀI TẬP CHO BẠN:

Hãy suy nghĩ và viết ra giấy những thái độ tốt và những thái độ xấu của bạn và chia chúng ta thành hai cột.

Hãy nhờ năm người hiểu rõ về con người bạn nhất cho bạn ý kiến về những thái độ tốt và thái độ xấu của bạn. Những gì bạn đã viết ra giấy có trùng hợp với những gì người khác nghĩ về bạn không?

Hãy thử nghĩ xem bạn có thể thay đổi các thái độ xấu của mình bằng cách nào?