Hàn Quế Hưng, một phụ nữ lao động bình thường. Trên mu bàn tay hằn lên những đường gân xanh, ánh mắt hiền lành dịu dàng, trên người tỏa ra thần thái điềm tĩnh chất phác. Chúng tôi rất quen thuộc, lời nói của cô ấy luôn thong thả, chân chất, thể hiện sự bao dung và đĩnh đạc của một "người đi trước".

Ngày 30 tháng 9 năm 1948, tôi mười sáu tuổi, được chuyển thành đảng viên chính thức của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Mấy ngày sau, đồng chí Phó Liên Chương gọi tôi đến nói chuyện.

"Đồng chí Hàn Quế Hưm, Lý Nạp sắp được điều đi, cô đến thay vị trí của cô ấy, làm việc bên cạnh Chủ tịch nhé. Cô có muốn đi không?"

"Tôi muốn." Tôi rất xúc động, cảm nhận được sự tin tưởng của tổ chức.

"Vậy tốt. Chủ tịch hiện đang ở Thần Tuyền Bảo. Tình hình Thiểm Bắc đã khá hơn, đồng chí Giang Thanh đã đến Hà Đông để đón Lý Nạp, cô đi cùng cô ấy nhé. Đứa trẻ đã đến tuổi đi học, nhưng lại không thể đi học, chẳng phải cô tốt nghiệp cao tiểu sao? Phải giúp con bé biết chữ đọc sách." Đồng chí Phó Liên Chương vừa nói, vừa cầm bút viết mấy tờ giấy, ghi rõ toàn bộ những điều cần chú ý, còn đặc biệt dặn dò: "Giang Thanh là người thân cận lo sinh hoạt của Chủ tịch, quản lý khu vực này của các cô. Gặp việc gì hãy thỉnh thị cô ấy nhiều hơn, tạo quan hệ cho tốt."

Sau này tôi mới biết, "khu vực này" mà Phó Liên Chương nói thực ra chỉ có ba chiến sĩ cảnh vệ cộng thêm tôi là một người dì nuôi. Giang Thanh trong thời gian ở Diên An và chuyển chiến ở Thiểm Bắc, không làm việc gì lớn lao, chỉ phụ trách việc sinh hoạt ăn ở của Mao Trạch Đông. Bản thân cô ấy không mãn nguyện với việc này, có điều phàn nàn. Các Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị lần lượt mấy lần đề cử giao cho cô ấy chức vụ và công việc quan trọng hơn, Mao Trạch Đông đều dùng quyền phủ quyết của Chủ tịch để bác bỏ. Cho đến năm 1956, Mao Trạch Đông mới đồng ý để Giang Thanh đảm nhận công việc quan trọng hơn, cùng với Trần Bá Đạt, Hồ Kiều Mộc, Diệp Tử Long, Điền Gia Anh, trở thành một trong năm vị thư ký lớn do Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc trực tiếp bổ nhiệm, chủ yếu là giúp Chủ tịch Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc thu thập và biên tập tin tức quốc tế.

Nhớ đó là ngày 3 tháng 10 năm 1947, tôi lần đầu tiên nhìn thấy Giang Thanh tại thôn Song Tháp, trấn Tam Giác, huyện Lâm, tỉnh Sơn Tây. Lúc ấy cô ấy vẫn chưa phải là "Bè lũ bốn tên", cô ấy chỉ là phu nhân của Mao Trạch Đông.

Bước vào sân, tôi liền nghe thấy một giọng trẻ con non nớt đang hát kịch, là đoạn hát của Tiêu Quế Anh trong vở Kinh kịch "Đả ngư sát gia" (Đánh cá giết nhà). Nhìn ra cửa sổ, chỉ thấy một cô bé mặt tròn xoe, đầu quấn một chiếc khăn hoa, eo thắt một sợi dây thừng, tay cầm một khúc gỗ làm mái chèo, vừa múa vừa hát. Phía trước con bé đứng một người phụ nữ búi tóc, vỗ tay nhịp nhàng, chốc chốc lại chỉ điểm, thị phạm. Đứa trẻ phát hiện ra tôi, liền ngưng miệng không hát nữa. Thế là, tôi hô một tiếng "Báo cáo".

Đó là lần đầu tiên tôi nhìn thấy Giang Thanh và Lý Nạp, và cũng biết rằng Giang Thanh biết hát kịch.

Lúc đó, Giang Thanh còn trẻ, thái độ đối với tôi cũng hòa nhã. Sau khi hỏi về sơ lược tình trạng của tôi, cô ấy liền vỗ vào Lý Nạp đang rúc bên gối mình rồi nói: "Dì Hàn nhỏ, tôi chỉ có đứa con gái bảo bối này, thực sự giống như kéo theo một khối đậu phụ vậy. Giai đoạn trước tình hình căng thẳng, ngày nào cũng hành quân đánh trận, đành phải gửi về hậu phương. Bây giờ tình hình khá hơn rồi, Chủ tịch cũng nhớ con gái, tôi đón con bé về. Con bé hay bị viêm amidan, hay sốt. Dì à, cô phải thương yêu con bé nhiều hơn một chút." Tôi nói: "Xin chị cứ yên tâm, tôi sẽ cố gắng hết sức."

Lý Nạp từ nhỏ đã sống cuộc sống gian khổ náo động, hơn nữa lại luôn sống trong môi trường tập thể của đội ngũ cách mạng, cho nên không lạ lẫm, rất nhanh đã trở nên quen thuộc và thân thiết với tôi. Giang Thanh rõ ràng rất hài lòng, cởi tay nải dùng làm gối ra, tặng tôi mấy món quần áo, có áo khoác kiểu hàng không, áo kiểu Lenin, quần và một đôi giày da màu đỏ. Tôi không dám nhận, cô ấy không chịu, nhất định bắt tôi nhận lấy, còn bảo tôi mặc thử. Tôi chưa từng mặc loại quần áo này, mặc vào xong giống như biến thành một người khác. Giang Thanh đắc ý vòng quanh tôi, đánh giá từ trên xuống dưới: "Rất vừa vặn đấy chứ! Những bộ quần áo này bình thường tôi cũng không nỡ mặc, tôi muốn tặng cho cô, nhất định phải tặng cho cô. Lý Nạp cũng giao cho cô, tôi tin cô sẽ chăm sóc con bé thật tốt."

Thế là, tôi không tiện từ chối nữa. Đồng thời, trong lòng tôi có một cảm giác mơ hồ không nói rõ được, dường như có chút hoang mang: Với thân phận như Giang Thanh, sao làm việc cũng mang theo một số tập khí thường thấy trong xã hội? Nhưng lúc đó, tôi chủ yếu vẫn hiểu theo chiều hướng tích cực, xem đó là sự quan tâm của cô ấy dành cho tôi, là sự biểu lộ nhiệt tình đối với tôi.

“Lại đây, bây giờ để tôi chải tóc cho cô.” Giang Thanh quàng một chiếc khăn mặt vào cổ tôi, dùng kéo cắt tóc giúp tôi, vừa giảng giải kiểu tóc nào thì cắt tóc như thế nào là đẹp. Giảng đi giảng lại thì giảng đến Thượng Hải, giảng đến cách ăn mặc của các cô gái thành thị, giảng đến đời sống hiện đại của các diễn viên sân khấu và điện ảnh. Thế là, tôi lại biết được cô ấy từng là một nữ diễn viên nổi tiếng ở Thượng Hải. Đối với một cô gái nhà quê mười sáu tuổi như tôi, tất cả những gì cô ấy kể đều khiến tôi cảm thấy vô cùng huyền bí, mới mẻ. Đặc biệt là khi cô ấy đưa chiếc gương trước mặt tôi và hỏi: “Thế nào, có phải xinh đẹp hơn nhiều không? Hoàn toàn thành một cô gái thành thị rồi.” Tôi liếc vào trong gương một cái, mặt liền đỏ bừng. Tôi thừa nhận, cô ấy quả thực biết ăn mặc. Mặc dù cô ấy hơi thích khoe khoang, thích thể hiện bản thân. Trước khi vào thành, một số nữ đồng chí vẫn thích nhờ cô ấy chải cắt tóc. Cô ấy thỉnh thoảng cũng cắt tóc cho nhân viên cảnh vệ. Bản thân cô ấy tất nhiên càng nổi bật hơn. Làn da cô ấy trắng trẻo, tóc vừa dày vừa đen, buông thành hai bện tóc dài, rồi búi thành một búi. Thích mặc sườn xám xanh hoặc áo Lenin, thỉnh thoảng cũng mặc quân phục, đường cắt may rất vừa vặn. Mũ quân nhân hơi ngẩng lên ở phía sau gáy, dáng đi cử động đều phảng phất dấu vết từng là nữ diễn viên. Tiếp xúc nhiều rồi, tôi phát hiện ra cô ấy hiếu thắng, không bỏ lỡ bất kỳ cơ hội thể hiện bản thân nào. Vượt sông Tây, dọc đường cô ấy kể chuyện chuyển chiến Thiểm Bắc, sinh động như thật, tuôn trào bất tận. Cô ấy nói: “Ở Diên An, nữ đồng chí rất nhiều. Lúc đó môi trường yên ổn mà. Sau đó đều rút lui, chỉ còn lại một mình tôi. Nguy hiểm chứ, ngày nào cũng hành quân đánh trận, Chủ tịch Mao không qua sông Hoàng Hà, tôi cũng quyết không qua sông Hoàng Hà. Bây giờ tình hình khá hơn, dịu bớt rồi, nữ đồng chí lại dần dần nhiều lên. Lúc đó mới thực là nguy hiểm nha, ba chi đội hơn một trăm người, cái mông phía sau ngày nào cũng kéo theo quân đội của Hồ Tông Nam, có lúc kéo theo bốn năm lữ, có lúc mười mấy lữ. Tôi là không sợ đâu……”

Lúc đó, Mao Trạch Đông đang điều tra ở nông thôn. Tôi đã gặp Mao Trạch Đông ở thôn Nam Hà Đáy bên bờ sông Hoàng Hà. Mặc dù ở Diên An tôi cũng đã gặp Chủ tịch Mao mấy lần, nhưng lần gặp này tôi vẫn kinh ngạc đến ngây người. Mao Trạch Đông trong cuộc sống đời thường và Mao Trạch Đông xuất hiện nơi công cộng khác nhau biết bao!

“Búp bê, búp bê lớn của ta, búp bê ngoan!” Mao Trạch Đông gọi như vậy, hoàn toàn không để ý xung quanh có nhiều nhân viên công tác như vậy. Ôm lấy Lý Nạp hôn hậm, vỗ vỗ tấm lưng, vỗ một cái gọi một tiếng: “Búp bê lớn, búp bê ngoan, ba rất nhớ con đấy!”

Còn Lý Nạp thì sao? Lý Nạp liền gọi: “Ba nhỏ, ba ngoan, ngày nào con cũng nhớ ba nhỏ.” Con bé biểu diễn cho “ba nhỏ” xem một đoạn “Đả ngư sát gia”. Tôi nhìn thấy vành mắt Mao Trạch Đông đỏ hoe, ươn ướt.

Bữa tối, gia đình ba người Mao Trạch Đông ăn chung một bàn. Lúc đó ở phía tây sông do hai mươi vạn quân mã của Hồ Tông Nam cướp bóc đốt phá, vừa ăn vừa hủy, lương thực vô cùng khó khăn. Mao Trạch Đông và mọi người ngày nào cũng ăn đậu đen luộc nước muối. Bữa tối hôm nay là ăn “tiền tiền phạn” (cơm tiền xu) làm bằng đậu đen ép dẹt. Lý Nạp ăn còn rất ngon lành. Con bé đột nhiên hỏi: “Ba, sao ăn cơm thì thơm thế, mà ị lại thối thế ạ?”

Mọi người đều cười, Giang Thanh nói: “Đang ăn cơm sao lại nhắc đến chuyện ị? Bẩn thỉu ghê tởm thế, đừng nói nữa, ăn cơm xong hãy nói.” Mao Trạch Đông lại không để ý, nói hỏi rất hay, và giải thích tỉ mỉ cho Lý Nạp nghe về dinh dưỡng thực phẩm và đạo lý tiêu hóa, hấp thu cũng như bài tiết của cơ thể con người.

Sự cưng chiều của Mao Trạch Đông đối với con gái là điều hiển nhiên. Thế nhưng, sau bữa ăn, ông nói với tôi: “Dì à, sau này cô cứ đưa Lý Nạp đi ăn đại thực đường nhé.” Tôi có chút ngẩn ngơ. Đại thực đường một ngày hai bữa đậu đen luộc nước muối, đến cả vỏ cũng không bỏ, người lớn ăn vào còn suốt ngày xì hơi không ị ra được, bụng chướng lên khó chịu, một đứa trẻ gái nhỏ như vậy làm sao chịu nổi? Trưởng tổ cảnh vệ Lý Ngân Kiều nhìn Giang Thanh, Giang Thanh có lẽ không tiện ra mặt nói chuyện, nhưng ánh mắt đã biểu lộ ý định. Lý Ngân Kiều liền khuyên nhủ: “Con bé mới sáu tuổi, hay là cứ ăn cùng mẹ đi.” Mao Trạch Đông cong cánh tay lại, bàn tay lớn từ trong hướng ra ngoài vẩy một cái: “Trẻ con nhà quê Thiểm Bắc ăn đậu đen vẫn lớn lên khỏe mạnh. Cậu đừng nói nữa.”

Chỉ một câu này, mọi người đều ngậm miệng lại. Sau này tôi phát hiện ra, những việc Mao Trạch Đông đã quyết định, tuyệt đối không dễ dàng cho phép người khác phản đối lại.

Hôm sau, tôi dẫn Lý Nạp, cùng Mao Trạch Đông và Giang Thanh di chuyển đến Dương Gia Cương, ở đó gần nửa năm.

Trong lúc hành quân, Giang Thanh cưỡi một con ngựa đại thanh (ngựa tía lớn). Lúc đó, tất cả vì tiền tuyến, ngựa tốt đều đưa đến bộ đội tác chiến, hậu phương sử dụng toàn là ngựa già ngựa tồi. Mao Trạch Đông cưỡi cũng là một con ngựa già, duy chỉ có con ngựa đại thanh mà Giang Thanh cưỡi là một con ngựa tốt hùng dũng. Con ngựa này vốn là do Hạc lão tổng tặng cho Mao Trạch Đông, Mao Trạch Đông không nhận, bị Giang Thanh lấy mất. Đó là năm 1939, Giang Thanh thích thuần phục ngựa chiến cưỡi ngựa chiến. Bản tính cô ấy hiếu thắng, làm việc gì cũng phải tranh phần hơn. Chu Ân Lai muốn đến trường Đảng giảng bài, trước tiên đến chỗ Mao Trạch Đông thỉnh thị một số vấn đề, lúc đi ra, Giang Thanh nhất định đòi tiễn. Cô ấy muốn đua ngựa với Chu Ân Lai. Thủ trưởng Trung ương cưỡi đều là ngựa già ngựa yếu, làm sao so được với con ngựa tốt mà Hạc lão tổng tặng? Giang Thanh quất ngựa lao vút qua bên cạnh ngựa Chu Ân Lai, ngựa của Chu Ân Lai hoảng sợ, đá hậu hất văng Chu Ân Lai ngã ngựa, gãy cánh tay phải. Được bác sĩ người Ấn Độ Kha Lệ Hoa lúc bấy giờ ở Diên An chữa trị, nhưng không khỏi hẳn. Sau đó sang Mát-xcơ-va chữa trị, hiệu quả vẫn không lý tưởng, để lại di tật. Mao Trạch Đông vì chuyện này từng nghiêm khắc quở trách Giang Thanh.

Mới đến Dương Gia Cương, đã là cuối thu đầu đông. Giang Thanh bận rộn may áo bông, đan áo len cho Lý Nạp. Kỹ năng may vá của cô ấy rất khá, quần áo của Lý Nạp cơ bản đều do cô ấy làm, bất kể là váy, đầm, hay áo bông quần bông. Đặc biệt là đan áo len, đan ra ống tay áo hình lồng đèn, hoa văn giống như tổ ong. Tôi không giỏi may vá, lại càng chưa từng đan áo len. Cô ấy liền nói: “Quần áo của Lý Nạp không cần cô quản nữa, cô đi vá áo cho ông chủ đi.”

Sau khi rút khỏi Diên An, cho đến những năm đầu vào thành, Giang Thanh đều gọi Mao Trạch Đông là “ông chủ”. Ban đầu là để giữ bí mật trong thời kỳ chuyển chiến, sau này gọi thành thói quen. Cho đến khi toàn thể nhân dân đều gọi quen miệng “Chủ tịch Mao muôn năm”, cô ấy mới đổi cách gọi, gọi Mao Trạch Đông là Chủ tịch.

Mao Trạch Đông sống giản dị, tùy hoàn cảnh mà an phận. Quần áo toàn là vừa cũ vừa rách nát, vá chằng vá đụp. Đặc biệt là áo lót quần lót, ngón tay dùng sức một chút là có thể chọc thủng một lỗ. Tôi lại chưa từng làm nghề may vá, vá lại càng vất vả hơn. Nhớ có lần vá một chiếc áo lót, vốn dĩ trên tay áo chỉ rách một lỗ, còn chưa vá được lỗ đó, không cẩn thận kim đâm vào tay, run lên một cái, đầu ngón tay lại chọc thủng một lỗ mới trên tay áo. Tôi phản ánh tình hình với trưởng tổ cảnh vệ: “Trưởng tổ Lý, quần áo của Chủ tịch rách nát hết cả rồi, không vá nổi nữa, đổi chiếc mới đi!” Lý Ngân Kiều lắc đầu: “Không được đâu, chuyện này phải do Giang Thanh quyết định.” Tôi nói: “Vậy tôi đi tìm Giang Thanh.” Anh ấy lại lắc đầu: “Giang Thanh cũng phải nghe lời Chủ tịch, Chủ tịch không đồng ý, ai cũng không dám đổi cái mới cho ông ấy.”

“Tôi đi tìm Chủ tịch nói.” Tôi tuổi trẻ khí thịnh, cầm quần áo đi tìm Mao Trạch Đông. Mao Trạch Đông đang viết lách, nhấc mi mắt lên nhìn tôi nói: “Dì à, làm phiền cô rồi. Chúng ta hiện tại vẫn còn khó khăn, tất cả vì tiền tuyến, tiết kiệm được chút nào hay chút đó. Cô đành vất vả một chút nhé, cảm ơn cô.”

Còn có thể nói gì nữa? Tôi đành lùi về phòng mình, cẩn thận từng mũi kim khâu vá. Sáng hôm sau, tôi mang chiếc áo đã vá xong đến cho Mao Trạch Đông. Mao Trạch Đông vẫn đang viết lách, Giang Thanh nhận lấy áo. Cô ấy nhìn những miếng vá tôi vá, lại đắc ý giơ chiếc áo do chính tay mình may lên, khoe ra những mũi kim đều đặn cho tôi xem. Mặt tôi đỏ bừng, đặc biệt là nụ cười nửa đắc ý nửa giễu cợt lộ ra trên mặt cô ấy, khiến toàn thân tôi lúng túng khó chịu. Thế nhưng, cô ấy vẫn chưa dừng lại, đột nhiên đẩy tôi đi về phía Mao Trạch Đông, vừa giơ chiếc áo đó lên vừa nói: “Ông chủ, anh xem tác phẩm dì ấy làm kìa, những miếng vá cô ấy vá, ha ha, đường kim mũi chỉ thô làm sao?”

Mặt tôi nóng bừng bừng, lòng tự trọng bị tổn thương sâu sắc. Tôi suýt quên mất thân phận của Giang Thanh, chỉ cảm thấy đây là sự sỉ nhục của người phụ nữ này đối với người phụ nữ khác. Trong mắt tôi trào dâng dòng lệ, mím chặt khóe miệng, cơ thể theo bản năng lùi về phía sau để kháng cự. Thế nhưng Giang Thanh vẫn đang đẩy tôi tiến về phía trước: “Ông chủ, anh xem đi, dì ấy vá miếng vá cho anh này……”

Mao Trạch Đông đang viết rất tập trung, ban đầu không nghe rõ Giang Thanh gọi cái gì, chỉ tùy ý nhấc mi mắt lên một chút. Đang định cúi đầu viết tiếp, ánh mắt đột nhiên bắt gặp hai mắt đang rưng rưng lệ của tôi. Ông đột nhiên trầm mặt xuống, hơn nữa đã nghe rõ lời Giang Thanh nói, lập tức đập bàn một cái: “Cô muốn làm gì?”

Giang Thanh giật mình, buông tay tôi ra.

Mao Trạch Đông đã đứng dậy, bước đến trước mặt Giang Thanh, chỉ vào mũi cô ấy mà nói: “Cô là cái thói tư sản không sửa nổi! Dì ấy vá thì sao chứ? Tôi thấy còn giỏi hơn cô! Cô ấy là đồng chí cách mạng, là đến để giúp tôi công tác, cô muốn làm gì? Cô mau xin lỗi cô ấy cho tôi!”

Tôi cúi đầu bước ra khỏi phòng. Trong phòng, Mao Trạch Đông vẫn tiếp tục phê bình Giang Thanh. Không lâu sau, Giang Thanh đến phòng tôi: “Dì à, chuyện lúc nãy trách tôi. Tôi không cố ý đâu, con người tôi chính là cái tính nóng nảy này……”

Cho đến nay tôi vẫn cho rằng những gì Giang Thanh nói là lời thật lòng. Cô ấy không cố ý. Thế nhưng, cô ấy nói không chính xác. Đây không phải là “tính nóng nảy”, mà là một loại “bản tính”. Tôi cho rằng mấy câu Mao Trạch Đông nói sau đó khá chính xác: “Con người Giang Thanh này chính là chủ nghĩa cá nhân, thích nổi danh, thích thể hiện, chưa từng biết nghĩ cho người khác……”

Từ ngày hôm đó, Giang Thanh bắt đầu dạy tôi may vá, dạy tôi đan áo len, cầm tay chỉ việc. Có lúc nhiệt tình khiến tôi bất an, có lúc lại không kìm được mà lộ ra một thứ cảm giác ưu việt. Cô ấy dạy tôi may vá, nhưng cũng đồng thời làm tổn thương tình cảm của tôi. Tôi từng biết ơn cô ấy, nhưng chưa từng thích cô ấy, tôi không thể thiết lập thứ tình cảm chân chính đó với cô ấy. Mao Trạch Đông từng tận tai nói với tôi và Lý Ngân Kiều rằng: “Con người cô ấy đấy, chẳng thể hòa hợp với ai được.”

Mùa đông đến rồi, có một lần, Giang Thanh giao cho tôi mấy miếng lông thú đã cắt sẵn, bảo tôi may áo lông cừu. Ngay cả việc may vá bình thường tôi còn làm chưa tốt, may áo lông cừu lại càng khó hơn. Thế nhưng, đã giao việc thì phải làm. Tôi tốn rất nhiều công sức, cuối cùng cũng may xong. Giang Thanh cầm lấy xem, lập tức lại nổi giận: “Cái này may cái gì thế này? Thế này thì sao mà được? Tháo ra may lại!” Tôi nhận lấy áo lông cừu lặng lẽ lui ra. Lúc tháo chỉ, tôi một mình thầm rơi nước mắt.

Sáng sớm hôm sau, Giang Thanh đột nhiên đến phòng tôi, sắc mặt thay đổi nhanh hơn cả trẻ con, kéo tay tôi nói: “Dì à, cô xem hôm qua tôi lại nổi giận rồi. Haizz, tôi chính là cái tính nóng nảy này, cô hiểu mà, đừng để bụng nhé.”

Tôi hiểu mà, tôi không trách cô ấy. Tôi không muốn để bụng, nhưng tôi cũng không thể tâm sự thật lòng với cô ấy. Lúc đó, tôi dẫn Lý Nạp ăn đại thực đường, chỉ Chủ nhật thỉnh thoảng mới cho Lý Nạp ăn bữa cơm nhỏ cùng cha mẹ. Cuộc sống vô cùng gian khổ, Hạc lão tổng từng nhìn thấy bữa ăn của Mao Trạch Đông, trong lòng vô cùng bất an. Sau khi về lại Hà Đông, gặp cơ hội liền nhờ người gửi cho Mao Trạch Đông ít thịt hun khói và mấy con cá. Mao Trạch Đông luôn chia cho Chu Ân Lai, Nhậm Bật Thời và thương bệnh binh cùng ăn. Bữa tối hôm đó có một con cá, Giang Thanh gọi tôi ăn cùng, tôi không chịu ăn, cô ấy không đồng ý. Cô ấy gắp cho Lý Nạp một miếng cá, rồi lật ngược đũa lại, gắp một miếng cho tôi. Lý Nạp vô cùng hiểu chuyện. Con bé hiếm khi được ăn cá, trừng trừng dán mắt vào con cá, ăn xong một miếng lại đợi miếng tiếp theo. Thế nhưng thấy tôi không ăn, liền ôm lấy tôi nhất định bắt tôi ăn. Con bé nói: “Dì không ăn thì con cũng không ăn.” Đứa trẻ ngoan làm sao! Tôi há miệng ra, thế là một miếng cá lớn được đưa vào miệng tôi. Tôi nhai nhai, nuốt mãi không xuống. cổ họng nghẹn lại, tôi ôm chặt Lý Nạp vào lòng. Một con cá, cứ như vậy bị tôi và Lý Nạp người một miếng tôi một miếng ăn hết. Lúc đó một con cá quý giá hơn một bàn tiệc bây giờ rất nhiều.

Giang Thanh sợ nhất là tôi chăm sóc Lý Nạp không tốt. Cô ấy đa nghi rồi. Tôi từng chăm sóc rất nhiều con của thủ trưởng Trung ương. So sánh mà nói, người tôi thích nhất, trong lòng xót xa nhất vẫn là Lý Nạp. Trong số các con của Mao Trạch Đông, con bé chịu khổ ít nhất, nhưng so với những đứa trẻ khác mà tôi từng chăm sóc, con bé lại là người chịu khổ nhiều nhất.

Lý Nạp sinh ra ngây thơ hoạt bát, làn da trắng trẻo, giống mẹ; đôi mắt đẹp có thần, giống bố. Mới sáu bảy tuổi con bé đã giống như một người lớn tuổi theo bộ đội hành quân đi bộ, ra điều kiện đàng hoàng thi xem ai đi nhanh hơn với người lớn. Con bé hiếu thắng, nếu bạn nói con bé đi không nổi, bảo con bé cưỡi ngựa, con bé sẽ cứ thế đi tiếp, mệt đến phát bệnh. Nếu bạn hỏi: “Lý Nạp, cháu có dám cưỡi ngựa không?” Con bé sẽ nói: “Dám!” Thế là, có thể bế con bé lên lưng ngựa rồi. Có lúc, tôi cõng con bé hành quân, đường đi dài, mồ hôi chảy xuống. Bỗng nhiên, một đôi bàn tay nhỏ nhẹ nhàng lau qua mặt tôi. Môi Lý Nạp áp sát bên tai tôi thì thầm: “Dì ơi, lớn lên cháu nhất định sẽ cõng dì hành quân đánh trận.” Trong lòng tôi chợt ấm lên, vành mắt lập tức ướt nhẹp.

Chiến tranh rèn luyện con người. Lý Nạp sáu bảy tuổi đã từng trải qua máy bay địch ném bom càn quét, biết trốn không kích. Mỗi khi đến giờ ăn cơm, con bé cũng giống như các chiến sĩ cầm bát nhỏ, múc một bát cơm một bát thức ăn. Lúc khó khăn nhất, hơn một tháng ngày nào cũng ăn đậu đen, chưa từng kêu một tiếng.

Thế nhưng, có một hôm Lý Nạp thực sự buồn rầu.

Hôm đó, Mao Trạch Đông đùa giỡn với một chiến sĩ cảnh vệ: “Đồng chí Chu Lão Tứ, sao răng của cậu đen thế nhỉ? Có phải ăn đậu đen mà thành thế không?” Nói xong, Mao Trạch Đông cười trước, mọi người lập tức đều cười theo. Lý Nạp không cười, cũng mất đi sự hoạt bát, lặng lẽ dùng môi mút răng. Đứa trẻ có tâm sự. Cuối cùng, con bé khẽ hỏi Mao Trạch Đông: “Ba ơi, răng của con rất đen ạ?” Mao Trạch Đông không thể lập tức hiểu được tâm sự của đứa trẻ, hưng phấn trêu đùa nói: “Há miệng ra, há miệng cho ba xem nào.” Lý Nạp nhíu chặt mày: “Con cũng ngày ngày ăn đậu đen mà……” Con bé nhìn xung quanh, há miệng về phía bố, lộ ra hai hàng răng trắng trẻo bị sứt chiếc răng cửa. Mao Trạch Đông ôm lấy con gái, vỗ vỗ lưng nói: “Búp bê của ba ơi, đậu đen sao có thể làm răng đen được chứ? Ba đùa với chú thôi. Đậu đen là món ngon, giá trị dinh dưỡng cao, càng ăn răng càng trắng càng chắc khỏe.”

Ngoài việc chăm sóc sinh hoạt của Lý Nạp, tôi còn phải dạy con bé biết chữ. Con bé thông minh lanh lợi, học chữ rất nhanh. Những chữ đầu tiên con bé học được là “nhân dân”, “quần chúng”, “cách mạng”, “chiến sĩ” v.v.. Dùng cành cây viết trên mặt đất, cũng viết trên giấy. Để Lý Nạp luyện chữ, tôi xin Mao Trạch Đông bút tích để làm mẫu. Mao Trạch Đông liên tục lắc đầu: “Không được không được, chữ của tôi không được. Bảo mẹ con viết ấy, chữ của mẹ con đẹp.”

Chữ Hán và chữ La-tinh của Giang Thanh viết rất xuất sắc, đặc biệt chữ khải rất đẹp. Mẫu chữ để Lý Nạp luyện toàn do Giang Thanh viết. Chịu ảnh hưởng của điều đó, chữ viết tranh vẽ hiện nay của Lý Nạp đều có trình độ tương đối cao.

Trong lúc dạy Lý Nạp nhận chữ đọc sách, bản thân tôi cũng tăng cường học tập. Một đêm nọ, tôi đang chép nhật ký. Mao Trạch Đông làm việc mệt mỏi, ra sân tản bộ, thấy phòng tôi sáng đèn, bèn gõ cửa bước vào. Ông cầm vở của tôi lên xem, hỏi: “Chữ viết khá đẹp đấy chứ, sao lại còn phải chép lại nữa?” Tôi nói: “Chép thêm mấy lần tăng cường trí nhớ, phong phú kiến thức, cũng có thể giáo dục con trẻ tốt hơn.” Mao Trạch Đông không đồng tình, lắc đầu nói: “Phương pháp này chưa chắc đã tốt. Kiến thức nhiều lắm, cái sổ nhỏ kia có bao nhiêu kiến thức chứ? Đầu óc người trẻ tuổi tốt, nên đọc nhiều xem nhiều, đừng lãng phí thời gian vào việc chép nhật ký. Tất nhiên, chữ cũng có thể luyện, nhưng đừng luyện kiểu này. Những thứ cô xem nhiều rồi, kiến thức phong phú rồi, chữ viết có kém một chút cũng không sao.”

Tôi nhận được rất nhiều cảm hứng từ chỗ Mao Trạch Đông, tìm ra được một số bí quyết học tập, cũng làm phong phú thêm phương pháp giáo dục trẻ nhỏ. Mao Trạch Đông nói, đối với trẻ con vừa phải nghiêm, vừa phải thả lỏng. Nghịch ngợm bừa bãi là không được, không nghịch ngợm lại càng tệ hơn, vẫn nên nghịch ngợm một chút thì hơn. Trẻ con quá ngoan ngoãn thì không nên thân, nói không chừng còn có bệnh. Đứa trẻ biết nghịch ngợm hay nghịch ngợm, một là khỏe mạnh, hai là thông minh.

Mao Trạch Đông làm việc mệt rồi, thường ra sân tản bộ. Ông thích vung hai tay, lắc hông mà đi. Lúc này, Lý Nạp liền cùng với các bạn nhỏ Thắng Lợi, Hạnh Phúc (con gái Hồ Kiều Mộc) xếp thành một hàng dọc, đi theo sau Mao Trạch Đông, bắt chước lắc lư, và cười khúc khích vang lên thành một mảnh. Thế là, Mao Trạch Đông càng lắc càng hăng, đầu, cổ, vai, thân mình và chân lắc ra mấy khúc cong, dáng vẻ buồn cười vô cùng. Các cô bé cũng hùa theo tăng biên độ động tác, càng lắc càng vui, cuối cùng cười hí hửng ngã nhào thành một cục, không khí vô cùng vui vẻ náo nhiệt. Cũng có những lúc, Mao Trạch Đông chỉ chắp hai tay sau lưng thong thả bước đi, đôi mày hơi nhíu lại, đi qua đi lại từng vòng trong sân. Lúc này, Lý Nạp liền im thin thít, cũng chắp hai tay sau lưng bắt chước dáng vẻ của bố bước những bước lớn. Chân con bé ngắn, đuổi theo bố không kịp, đi mấy bước lại phải chạy mấy bước. Chẳng bao lâu sau, con bé không kìm được giả giọng người lớn ho khan mấy tiếng. Mao Trạch Đông bỗng quay phắt lại, làm động tác chắp bắt, Lý Nạp liền hét lên chói tai, cười khúc khích trốn tránh. Mao Trạch Đông nói: “Cháu trốn tìm với ta à. Bắt chước ta, ta sớm phát hiện ra rồi nhé.” Lý Nạp nói: “Ban đầu phát hiện ra rồi ạ? Cháu theo dõi ba từ lâu rồi cơ.” Mao Trạch Đông liền giả vờ ngơ ngác: “Thế à? Ngay từ đầu đã theo dõi rồi á? Thế thì ta không phát hiện ra đâu.” Lý Nạp đắc ý, tự tin nói: “Con biết mà, ba lắc hông đi chính là không nghĩ ngợi gì. Chấp tay sau lưng đi chính là đang suy nghĩ chuyện đấy. Có đúng không?” Mao Trạch Đông cười lớn hết cỡ, ôm xốc con gái lên: “Búp bê, búp bê ngoan của ta, cháu cũng học được cách quan sát rồi đấy, không đơn giản đâu nhé!”

Quân Giải phóng Nhân dân phát động cuộc tấn công quy mô toàn quốc, từ nam đến bắc, từ đông đến tây. Oai hùng lừng lẫy, đánh đâu thắng đó. Tình hình rõ ràng tốt hơn, chiến thắng trong tầm tay, Giang Thanh lúc này cũng vô tình có chút thay đổi.

Đầu tiên là chuyện ăn uống có chút cầu kỳ. Muốn ăn gà, muốn ăn cá, muốn ăn thịt. Hơn nữa mỗi ngày nhất định phải ăn một chút rau xanh mới được, nếu không sẽ ôm ngực nói dạ dày không thoải mái. Lúc khó khăn, ngày nào cũng ăn đậu đen cô ấy cũng không có ý kiến, bây giờ có gạo có mì thỉnh thoảng còn có thể ăn được thịt. Ý kiến của cô ấy lại nhiều lên. Mặn quá nhạt quá, mỡ nhiều mỡ ít, tổng là không hợp khẩu vị. Cô ấy thậm chí còn bắt bẻ cả Mao Trạch Đông, vòng vo tam quốc nói Mao Trạch Đông để tóc quá dài, ăn mặc xuề xòa. Ăn đồ ăn quá cay quá mặn. Không hiểu vệ sinh ăn uống. Hạt gạo lá rau rơi trên bàn không nên nhặt lại nhét vào miệng. Mao Trạch Đông ăn uống không cầu kỳ, chỉ cần cay, ăn gì cũng thấy ngon. Nếu liên tục dùng não quá độ, ông cũng sẽ đưa ra một số hy vọng và thỉnh cầu với trưởng tổ cảnh vệ Lý Ngân Kiều: “Cậu có thể giúp tôi kiếm một bát thịt kho tàu không? Mỡ một chút, tôi muốn bồi bổ đại não.” Nói xong, còn mang theo chút cười trẻ con.

Giang Thanh nhìn việc này rất chướng mắt. Nói thật ra, cô ấy hiểu một chút về dinh dưỡng học, xuất phát điểm cũng là vì Mao Trạch Đông. Cô ấy nói: “Ông chủ tuổi tác không nhỏ nữa. Ăn nhiều thịt mỡ không tốt. Bây giờ tình hình khá hơn rồi không phải không có điều kiện, ăn nhiều gà cá trứng một chút, ăn thêm thịt nạc thì tốt hơn.”

Có lần Mao Trạch Đông liên tục làm việc ba ngày ba đêm, mỗi ngày đêm chỉ ăn hai bữa mì chay hoặc cháo yến mạch, được nấu bằng ca trà. Ông dặn dò Lý Ngân Kiều: “Đói rồi, cậu nghĩ cách kiếm một bát thịt kho tàu đi, lại còn phải mỡ nữa, tôi bồi bổ đại não.”

Giang Thanh biết được, nhíu mày nói: “Quả là thói quen nông dân không sửa nổi! Cậu đừng kiếm nữa, chẳng phải Hạc lão tổng có gửi thịt hun khói và cá đến sao? Làm cho ông chủ ăn ngon miệng một chút. Có cái gì không hơn bát thịt kho tàu đó chứ?”

Lúc ăn cơm, Mao Trạch Đông thấy không có thịt kho tàu, liền nổi giận, lớn tiếng chất vấn Lý Ngân Kiều đứng hầu bên cạnh: “Chuyện gì thế này? Việc đã dặn dò sao không làm? Là không làm được hay không muốn làm? Hả?” Lý Ngân Kiều nhìn Giang Thanh đang ngồi bên cạnh, Giang Thanh không lên tiếng. Hoàn toàn không có ý định gánh vác trách nhiệm. Lý Ngân Kiều không tiện nhắc đến Giang Thanh, một trận tủi thân, khóc. Cứ thế im thin thít đứng đó rơi nước mắt, không giải thích một câu nào. Mao Trạch Đông hình như nhìn ra điều gì, không chất vấn Lý Ngân Kiều nữa, vớ lấy đôi đũa qua loa ăn mấy miếng cơm.

Sau bữa ăn, Mao Trạch Đông gọi Lý Ngân Kiều vào phòng, giọng nói trở nên ôn hòa: “Tôi nổi giận là không đúng, thế nhưng…… chuyện gì thế này? Lại là Giang Thanh à?”

Lý Ngân Kiều chỉ khóc, nhất định không chịu nói. Mao Trạch Đông gặng hỏi mấy lần, anh ấy mới nói ra là do Giang Thanh dặn dò.

Mao Trạch Đông đập bàn: “Tôi chính là thói quen sinh hoạt nông dân, tôi vốn dĩ chính là con trai của nông dân! Tôi ăn cơm không cần cô ta quản, từ nay về sau tôi ăn đường tôi, cô ta ăn đường cô ta. Cứ quyết định như vậy đi!”

Phàm là những lời Mao Trạch Đông đã nói ra, tuyệt đối không bao giờ chịu đổi ý nữa. Kể từ đó, Mao Trạch Đông và Giang Thanh từ nay về sau mỗi người ăn một suất. Thỉnh thoảng ăn chung một bàn, cũng mạnh ai nấy ăn cơm của người nấy, mạnh ai nấy ăn thức ăn của người nấy. Món ăn của Giang Thanh, Mao Trạch Đông chưa từng động một đũa, ông có cái tính bướng bỉnh như vậy đấy. Món ăn của Mao Trạch Đông, Giang Thanh vẫn kiên quyết gắp mấy miếng nếm thử, cô ấy muốn quan tâm đến bữa ăn của Mao Trạch Đông một chút, nhưng tuyệt đối không dám nhiều lời nữa. Huống chi, Mao Trạch Đông từng nói, người ăn được cay tính cách mạng mạnh mẽ, cô ấy luôn phải gắp một miếng thức ăn của Mao Trạch Đông để làm cay cái miệng của mình.

Tính tiểu thư và tính kiêu ngạo trên người Giang Thanh dần dần trở nên rõ rệt. Sự bộc trực mạnh mẽ khi cô ấy thuần phục ngựa chiến, sự nhiệt tình hăng hái khi hành quân chiến đấu ngày càng khó mà nhìn thấy nữa. Vào giai đoạn cuối sống ở Dương Gia Cương, phòng của cô ấy được lắp chuông điện. Thế là, chuông điện ở phòng trực ban cảnh vệ thường xuyên vang lên. Cô ấy ngày càng quen với việc sai phái người, sai khiến người khác. Sáng thức dậy, cô ấy luôn ôm chăn ngồi dậy, lau mặt súc miệng trên giường, được cảnh vệ bưng bữa sáng bằng múa gỗ tới, ăn xong mới chịu xuống giường. Nghe nói đây là chịu ảnh hưởng bởi phương thức sinh hoạt hiện đại của người nước ngoài.

Nhớ có lần chuông điện lại vang lên, cảnh vệ trực ban Trương Thiên Nghĩa vội vàng chạy đến phòng cô ấy. Không lâu sau, Trương Thiên Nghĩa quay lại. Chúng tôi hỏi: “Chuyện gì thế?” Anh ấy trầm mặc một lát, thở dài một hơi: “Hải, Giang Thanh càng ngày càng kiêu kỳ rồi. Trước kia hành quân, cô ấy thường cổ vũ chúng ta xốc lại tinh thần. Nhưng bây giờ…… haizz.” Lý Ngân Kiều hỏi: “Rốt cuộc là chuyện gì vậy?” Trương Thiên Nghĩa cười khổ nói: “Cô ấy muốn túi chườm nước ấm. Thực ra túi chườm nước ấm ở ngay bên cạnh, bước một bước là có thể lấy được, cô ấy lại không chịu tự động tay.”

Mọi người trầm mặc. Tôi đoán mọi người nhất định cũng nghĩ giống như tôi: Giang Thanh thay đổi rồi. Trước kia hành quân, cô ấy biết quan tâm đến các đồng chí. Đi mệt rồi, cô ấy động viên mọi người hát. Hát mệt rồi, cô ấy ra câu đố bắt mọi người đoán. Có một câu đố khiến tôi đến nay vẫn nhớ như in: “Ngày đi ngàn dặm chẳng ra phòng, có văn có võ có quân vương. Con ruột khác họ nhau về mặt, vợ chồng ân ái chẳng chung phòng.” Lúc hành quân nghỉ ngơi, cô ấy bảo Lý Nạp biểu diễn Kinh kịch cho các chiến sĩ xem; lúc giải quyết nỗi buồn, cô ấy giảng giải kiến thức vệ sinh phụ nữ cho tôi…… Lúc đó thực sự có một tình cảm chiến hữu vô cùng thân thiết. Bây giờ tình hình tốt rồi, sao cô ấy lại nhanh chóng lấy tư cách chủ nhân, coi các đồng chí như người ở mà sai khiến thế này?

Lúc này, phong trào chỉnh phong do Mao Trạch Đông đề xuất lấy “tam tra” (ba kiểm tra), “tam chỉnh” (ba chấn chỉnh) làm trung tâm bước vào cao trào. Một hôm, Giang Thanh đột nhiên phàn nàn với Lý Ngân Kiều: “Thật là quỷ quái mẹ kiếp rồi! Kiểm tra tới kiểm tra lui lại kiểm tra lên đầu tôi. Tôi rõ ràng là vào đảng năm 1933, có kẻ cứ khăng khăng nói tôi là năm 1935!”

Chuyện thế này Lý Ngân Kiều rất khó chen lời, đành phải ngoan ngoãn lắng nghe. Giang Thanh thấy anh ấy không hùa theo, liền nhíu mày lộ vẻ không vui. Bởi vì bình thường cô ấy rất thích Lý Ngân Kiều. Gọi các cảnh vệ khác đều không gọi tên, chỉ gọi là “cảnh vệ”, duy chỉ có gọi Lý Ngân Kiều thì gọi là “Ngân Kiều”, có ý xem trọng đặc biệt.

“Ngân Kiều, bọn họ còn nói tôi đối xử tốt với cậu, tặng quần áo cho cậu. Tôi từng tặng quần áo cho cậu à?” Giang Thanh hỏi.

“Không có!” Lý Ngân Kiều sốt ruột, hét lên: “Ai nói thế?”

“Còn ai vào đây nữa, tung tin đồn thất thiệt chứ gì! Có một số người đánh trận thì lui về sau, cứ có phong trào là xông lên trước, chuyên đi chỉnh đốn người khác! Bọn họ chỉnh đốn tôi chính là muốn chỉnh đốn Chủ tịch, hồi ở Diên An đã chỉnh đốn như thế rồi!” Giang Thanh đột nhiên đổi sang một vẻ mặt đầy vẻ thần bí, ra điều quan trọng mà cảm thán: “Các cậu còn trẻ lắm, không hiểu lịch sử, đặc biệt là một số đấu tranh trong Đảng. Ở Xô viết Giang Tây có người từng chỉnh đốn Chủ tịch, đó là muốn lấy mạng ông ấy đấy! Cứ làm loạn lên như thế, không biết đã có bao nhiêu người chết oan…… Các cậu không biết đâu, trước kia tôi cũng không biết……” Cháu chốc lát, cô ấy nhíu chặt mày hung hăng hừ một tiếng, “Làm loạn á, lần này cậu làm loạn người ta, lần sau người ta có thể làm loạn cậu, xem xem ai đánh đổ ai!”

Đối với những đồng chí xuất thân từ cơ sở như chúng tôi, từ trước đến nay chỉ tiếp nhận giáo dục chính thống, đâu từng nghe thấy những lời thế này bao giờ? Nhất thời ngây người ra, thở cũng quên thở.

Sáng hôm sau, trong phòng của Mao Trạch Đông liền truyền ra tiếng tranh cãi. Lúc đó, Mao Trạch Đông làm việc suốt một đêm, chuẩn bị nghỉ ngơi. Giang Thanh ngủ một đêm, chuẩn bị thức dậy. Hai người cứ thế cãi nhau trên giường. Trưởng tổ cảnh vệ Lý Ngân Kiều đứng ở bên ngoài, chỉ lo lắng, không tiện bước vào khuyên can. Trước đây, Mao Trạch Đông và Giang Thanh xảy ra tranh cãi, nhân viên công tác căn cứ vào nội dung tranh cãi để quyết định có khuyên hay không. Có lúc có thể khuyên, có lúc không thể khuyên. Lần này là vì lịch sử của Giang Thanh, hơn nữa còn liên quan đến chuyện đời tư và yêu đương thời trẻ của cô ấy, tự nhiên không tiện bước vào khuyên. Hình như Giang Thanh bắt Mao Trạch Đông nói giúp mình một câu tốt đẹp, Mao Trạch Đông không đồng ý. Giọng Mao Trạch Đông tràn đầy phẫn nộ: Đã không có vấn đề gì, cô sợ cái gì? Tại sao lại bắt tôi nói chuyện? Tiếp theo là tiếng Giang Thanh cãi vã: Bọn họ gây sự không phải nhằm vào tôi, tôi chẳng qua chỉ là một thư ký nhỏ bé…… Giọng Mao Trạch Đông nghiêm khắc: Đảng viên chấp nhận tổ chức xem xét, bất kỳ ai cũng không được đặc biệt! Giang Thanh khóc lóc la làng: Tuyên truyền của báo chí phản động mà tin được à? Bọn chúng còn mắng anh và Chu Đức là phỉ tặc đấy, bao nhiêu lần đăng báo nói anh bị tiêu diệt rồi, có tin được không? Có một số người tung một giọng điệu với phản động phái, đó là để công kích anh! Mao Trạch Đông đột nhiên gầm lên: Cô hồ đồ quá! Cô cút đi, cút ra ngoài cho tôi! Tiếng gầm này rất nhiều người đều nghe thấy.

Giang Thanh trùm áo lao ra cửa, bước chân khẽ khựng lại, bước nhanh qua cửa sổ nhà tôi, vừa lau nước mắt, đi về phía hang động của Chu Ân Lai. Mỗi lần cô ấy xảy ra tranh cãi với Mao Trạch Đông, đều phải tìm Chu Ân Lai để khóc lóc kể lể. Chu Ân Lai rất giỏi hòa giải các loại mâu thuẫn phức tạp, ngay cả chuyện Đổng Tất Vũ nổi giận, đánh con cái, ông nghe xong là đi ngay, đi là khuyên được ngay.

Trong sân yên tĩnh cực kỳ, nhân viên công tác đều âm thầm túc trực ở vị trí của mình, không ai bàn tán, không ai đi lại. Cho đến mười hai giờ trưa, Giang Thanh mới từ hang động của Chu Ân Lai bước ra.

Lúc này, Mao Trạch Đông đã thức dậy, Lý Ngân Kiều cẩn thận cầm chậu nước rửa mặt bước vào. Thông thường, Mao Trạch Đông sau khi tỉnh dậy không lập tức đứng dậy, để cảnh vệ đưa cho một chiếc khăn mặt ướt, lau mặt, tiếp theo liền uống trà đặc. Vừa uống vừa xem báo, hoặc phê duyệt văn kiện. Ông có thói quen làm việc trên giường.

Lần này, Mao Trạch Đông sau khi lau mặt xong, không lập tức xem báo. Ông nhìn Lý Ngân Kiều, đầy thương cảm nói: “Cậu là tổ trưởng tổ đảng, tôi nói cho cậu biết, Giang Thanh là vợ tôi, nếu là nhân viên công tác của tôi thì sớm đã đuổi cô ta đi rồi.”

Lý Ngân Kiều tòng quân năm 1938, vẫn luôn làm nhân viên công tác, binh lính phục vụ bên cạnh thủ trưởng. Từng làm cảnh vệ cho Chu Ân Lai, rồi sau đó lại làm cảnh vệ cho Mao Trạch Đông. Anh ấy có kinh nghiệm, anh ấy biết Mao Trạch Đông không cần anh ấy nói lời khuyên giải nào, chỉ cần anh ấy lắng nghe. Mao Trạch Đông giống như người bình thường, lúc phiền muộn cần tìm người tâm sự, trút bỏ nỗi u uất trong lòng.

“Haizz, cứ tạm bợ sống qua ngày thôi!” Mao Trạch Đông ngước nhìn trần hang động, trầm mặc chốc lát, lại buông mi mắt xuống, giọng trầm thấp chán nản: “Hồi mới kết hôn đã không làm cho đàng hoàng rồi…… Hiện tại tình hình của tôi thế này, con người tôi thế này, lại náo loạn ly hôn thì không đảm bảo được. Gánh nặng chính trị…… Gánh nặng chính trị đấy!”

Liên tiếp hai ngày, Mao Trạch Đông và Giang Thanh không nói chuyện với nhau. Chuyện này vẫn là do Chu Ân Lai giúp đỡ giải quyết. Giang Thanh sau khi được giải thoát, từng rất biết ơn Chu Ân Lai. Cô ấy nói Chu Ân Lai ôn hòa nhã nhặn, giỏi thấu hiểu người khác, trước mặt cũng như sau lưng, cô ấy đều gọi Chu Ân Lai là Ân Lai, gọi đồng chí Đặng Dĩnh Siêu là Đại tỷ Đặng. Sau khi vào thành, cô ấy rất ít khi đi thăm những người khác, nhưng thường xuyên đến Tây Hoa Viên thăm Chu Ân Lai và Đặng Dĩnh Siêu, cho đến khi “Đại cách mạng văn hóa” bùng nổ. Trong “Cách mạng văn hóa”, Giang Thanh phản đối kịch liệt Chu Ân Lai, càng về sau càng gay gắt, chúng tôi đều vô cùng khó hiểu. Ngược lại là Trần Bá Đạt từng “sát cánh chiến đấu” với cô ấy, bởi vì đi ra từ cùng một chiến lũy, đã nói ra một đạo lý nhất định: “Cô ta giỏi che giấu, giỏi tạm thời nịnh nọt người khác, nhân cơ hội hỗn loạn của cách mạng văn hóa, sử dụng tất cả mưu kế hay, phàm là kẻ cản đường cô ta, chọc giận cô ta, bất kể là người nào, bất kể là chuyện nhỏ nào, cô ta đều coi là đại nghịch, đều muốn tiêu diệt cho bằng được.”

Trong khoảng thời gian “tam tra” “tam chỉnh”, Giang Thanh khôi phục lại thái độ nhiệt tình và thân thiện đối với nhân viên công tác xung quanh. Thế nhưng, sau phong trào, cô ấy lại ngựa quen đường cũ. Nhớ đến Tây Bách Pha rồi, cơ quan nuôi một con bò sữa. Mao Trạch Đông làm việc ban đêm quá mệt mỏi, thỉnh thoảng vắt ít sữa bò cho ông uống. Tôi không biết cách hâm nóng sữa bò, đặt lên lửa tưởng giống như đun nước sôi, liền bỏ đi. Thời gian không lâu lắm, quay lại xem, nồi đã cháy đỏ rực, sữa bò biến đi đâu mất, chỉ còn lại cả phòng mùi khét. Chủ tịch không được uống sữa, tôi sốt ruột khóc. Giang Thanh vì chuyện này mà nổi giận. Sau đó cô ấy mắng mỏ toàn bộ nhân viên công tác chúng tôi: “Các cậu là phục vụ cho tôi và Chủ tịch. Chúng tôi chỉ cần không vui, chính là các cậu làm việc không tốt!” Lý Ngân Kiều âm thầm bĩu môi, vừa định cất lời liền nói nhỏ: “Chị cãi nhau với Chủ tịch cũng là chúng tôi làm việc không tốt ư?” Trương Thiên Nghĩa nói: “Đến chỗ Chủ tịch tố cáo cô ta một trận, đảm bảo cô ta được một vố đau.” Lý Ngân Kiều nói: “Đại quyết chiến sắp bắt đầu rồi, các cậu đừng có gây thêm rắc rối cho Chủ tịch!”

Lý Ngân Kiều là lãnh đạo hành chính của tôi, cũng là tổ trưởng tổ đảng của tôi. Làm việc bên cạnh Mao Trạch Đông, sinh sống bên cạnh Mao Trạch Đông, chúng tôi ngày ngày gặp gỡ, tiếp xúc rất nhiều, dần dần quen thuộc, sinh ra tình cảm với nhau.

Lúc đó, đồng chí nam nhiều, đồng chí nữ ít. Số ít đồng chí nữ là mục tiêu tranh nhau ngắm bắn của đông đảo đồng chí nam. Đồng chí nam theo đuổi tôi tự nhiên cũng không ít.

Giang Thanh lần lượt giới thiệu cho tôi hai vị lão hồng quân; tôi đều không đồng ý. Trong lòng tôi nghĩ đến Lý Ngân Kiều, lại không thốt ra được. Giang Thanh mặc dù quan tâm đến vấn đề sinh hoạt của tôi, nhưng lại không nhìn thấu tâm tư của tôi. Tôi tin chắc trong lòng Lý Ngân Kiều cũng đang nghĩ đến tôi, chỉ là tình hình giống như tôi, cũng không thốt ra được mà thôi. Nam nữ thanh niên thời đại đó, bản lĩnh tán tỉnh yêu đương đều không lớn lắm.

Vẫn là Mao Trạch Đông giỏi phát hiện vấn đề, nhìn ra chút manh mối. Có một hôm tản bộ, ông đột nhiên quay người lại nhìn Lý Ngân Kiều đang đi sát phía sau: “Cậu thấy con người Tiểu Hàn thế nào?” Lý Ngân Kiều không suy nghĩ gì, tiện miệng đáp: “Khá ạ.”

Mao Trạch Đông cười đầy vẻ kỳ quái: “Hai cậu có thể tiếp xúc nhiều hơn, tìm hiểu nhiều hơn một chút chứ.”

Lý Ngân Kiều cảm nhận được gì đó từ sắc mặt của Mao Trạch Đông, mặt bỗng chốc đỏ bừng, cúi đầu không nói tiếng nào nữa.

Thế là, giọng điệu của Mao Trạch Đông trở nên ôn hòa và thân mật, như cha con tâm sự: “Nói chuyện nhiều vào chứ, quan tâm lẫn nhau nhiều hơn, giúp đỡ lẫn nhau. Sau này…… chẳng phải rất tốt sao.”

Mao Trạch Đông nói rất ẩn ý, ý tứ đã rất rõ ràng. Thế nhưng, để nói rõ vấn đề ra, bất luận đối với Lý Ngân Kiều hay đối với tôi, đều quá khó khăn. Khó hơn đánh Quốc Dân Đảng. Chẳng bao lâu sau, chúng tôi theo Mao Trạch Đông đến Tây Bách Pha. Cuộc sống càng thêm ổn định, sự tiếp xúc của chúng tôi cũng nhiều hơn. Có lần tản bộ, Mao Trạch Đông lại khẽ hỏi Lý Ngân Kiều: “Hai cậu nói chuyện thế nào rồi?”

Lý Ngân Kiều đỏ mặt cúi đầu, ngượng ngùng không nói. Anh ấy chính là cái đồ kém cỏi như vậy đấy!

“Đừng có phong kiến chứ, hai cậu nói chuyện tôi là tán thành.” Mao Trạch Đông nghiêng đầu nhìn Lý Ngân Kiều, cười một cách hài hước: “Đừng có dựa vào mai mối, à, cảnh vệ của tôi phải tự lực cánh sinh cưới vợ sinh con chứ.”

Lý Ngân Kiều cười khó coi làm sao. Cười xong lại sốt ruột. Anh ấy làm việc rất xuất sắc, nhưng tán tỉnh yêu đương lại ngốc nghếch như biến thành một người khác. Lúc này, vừa khéo xảy ra một chuyện, đã cho chúng ta cơ hội “bứt phá”.

Nhà Lý Ngân Kiều có thư gửi tới, giới thiệu cho anh ấy một đối tượng. Lý Ngân Kiều đối với chuyện của mình, dù lớn hay nhỏ đều muốn thỉnh thị Mao Trạch Đông để mưu tính, nhờ giúp đỡ chủ ý. Anh ấy cầm thư đi tìm Mao Trạch Đông: “Chủ tịch, ngài xem chuyện này phải giải quyết thế nào ạ?”

Mao Trạch Đông đọc xong thư, hỏi ngược lại: “Cậu định thế nào?”

Bản lĩnh của Lý Ngân Kiều chính là cúi đầu không hé răng.

Mao Trạch Đông ha ha cười lớn thành tiếng: “Ngân Kiều, cậu chính là quá thật thà. Yêu đương cũng phải dùng đầu óc chứ! Cậu không biết mang thư đi hỏi Tiểu Hàn, nhờ cô ấy giúp đỡ à?”

Trong lòng Lý Ngân Kiều bỗng chốc sáng bừng lên, cầm thư chạy đến tìm tôi.

“Tiểu Hàn, cô xem bức thư này……” Lý Ngân Kiều ấp úng, ánh mắt liếc lên mặt tôi hết lần này đến lần khác, “Cô xem phải làm thế nào? Nếu như, nếu như…… thì tôi từ chối nhé?”

Tôi xem xong bức thư đó, tim đập thình thịch lợi hại. Vô lực thì thào: “Vậy thì, vậy thì, vậy thì từ chối đi.” Lời vừa thốt ra, mặt tôi lập tức đỏ như lửa đốt. Lý Ngân Kiều lúc này lại trở nên gan dạ, mắt dán chặt vào tôi không động đậy nữa, nói: “Vậy cô viết thư trả lời thay tôi nhé?” Tôi cúi đầu, lầm bầm: “Anh, anh thật là thông minh đấy…… anh cũng thật là ngốc. Nhiều người tìm tôi như thế tôi đều không đồng ý, chỉ đợi…… anh tìm tôi, tôi liền, liền đồng ý……”

Đến lúc này anh ấy mới nắm lấy tay tôi. Vành mắt tôi ươn ướt, nhỏ giọng nói: “Bây giờ đồng chí nam nhiều, đồng chí nữ ít. Tương lai vào thành, đồng chí nữ nhiều lên. Anh, anh tuyệt đối đừng bỏ rơi em đấy……” Anh ấy nắm chặt tay tôi không buông: “Cô nói đi đâu thế, tôi là tổ trưởng của các cô, tôi còn phải làm gương, phát huy vai trò kiểu mẫu nữa chứ.” Tôi nói: “Anh là lãnh đạo của em, anh hãy lãnh đạo em cả đời đi.”

Nghe Ngân Kiều kể lại, anh ấy quay lại bên cạnh Mao Trạch Đông, đem mọi chuyện đầu đuôi kể lại tường tận. Mao Trạch Đông rất vui mừng, nói: “Đi, cùng đi tản bộ nào.” Lần đó, Mao Trạch Đông và Lý Ngân Kiều nắm tay nhau bước ra khỏi cửa phòng, đi thẳng vào núi, suốt dọc đường không hề buông tay. Họ hít hà sâu không khí trong lành của núi rừng, Mao Trạch Đông còn dùng bàn tay kia vỗ nhẹ vuốt ve mu bàn tay Ngân Kiều: “Cứ nói chuyện tiếp đi, Ngân Kiều, tiếp tục nói chuyện đi. Các cậu đều làm việc bên cạnh tôi, lại đều là người đồng hương huyện An Bình, đi đến với nhau rồi. Phải nói duyên phận thì đây chính là duyên phận. Tôi chờ uống rượu mừng của hai cậu đấy.”

Ngày 10 tháng 12 năm 1948, tôi và Lý Ngân Kiều viết báo cáo xin kết hôn. Chưa đầy hai ngày, các cấp lãnh đạo đã phê duyệt đầy kín báo cáo. Tỷ như: “Việc cực kỳ tốt. Vô cùng tán thành”, “Hoàn toàn tán thành”, “Đồng ý và gửi lời chúc mừng”, “Vô cùng tán thành”, “Ủy ban chi bộ đồng ý” v.v.. Bản báo cáo này chúng tôi trân trọng cất giữ cho đến tận ngày nay.

Hai ngày sau, chúng tôi kết hôn. Bị giới hạn bởi điều kiện môi trường lúc bấy giờ, chúng tôi không tổ chức nghi lễ gì, chỉ có Giang Thanh giúp tôi chải tóc cắt tóc, ăn mặc chải chuốt. Cô ấy nói: “Ông chủ giúp hai người thành sự rồi, tôi cũng phải đóng góp chút chứ.”

Sau khi vào thành, ở Hương Sơn. Mao Trạch Đông tranh thủ lúc bận rộn, nói với Lý Ngân Kiều: “Điều kiện trước kia không tốt, bây giờ có chút điều kiện rồi, hai cậu chọn một ngày, bù lại cái nghi lễ đi.” Lý Ngân Kiều nói: “Bây giờ công việc bận rộn biết bao, sắp kiến thiết đất nước rồi, nghi lễ miễn đi thôi.” Mao Trạch Đông nói: “Nên bù chứ nên bù chứ, nhất định phải có ý nghĩa một chút.”

Thế là, chúng tôi liền chọn ngày “Mùng bốn tháng Năm” để tiến hành nghi lễ. Mao Trạch Đông nghe thấy, liên tục gật đầu: “Được, ngày này chọn rất có ý nghĩa.”

Đáng tiếc, ngày hôm đó Mao Trạch Đông tiếp tục họp, tiếp kiến nhân sĩ dân chủ, không thể tham gia. Lý Nạp mới chín tuổi, vậy mà lại rất hiểu chuyện, giúp tôi dọn dẹp phòng ốc, còn tham gia nghi lễ của chúng tôi. Nghi lễ do Diêm Trường Lâm chủ trì, bày hai bàn tiệc. Lý Nạp còn biểu diễn tiết mục, nói: “Chúc chú dì hạnh phúc.”

Mao Trạch Đông không thể uống rượu mừng của chúng tôi, nhưng đã ăn kẹo mừng chúng tôi gửi tới. Cuối năm, ông đi thăm Mát-xcơ-va, Lý Ngân Kiều muốn đi theo. Ông nói: “Chẳng phải Tiểu Hàn có thai rồi sao? Cậu đừng đi nữa, ở lại chăm sóc cô ấy cho tốt.”

So sánh mà nói, yêu cầu của Mao Trạch Đông đối với hôn sự của con trai ruột lại nghiêm khắc hơn nhiều.

Lúc đó, Mao Ngạn Anh cũng ở Tây Bách Pha, trên người mặc toàn là quần áo cũ do cha mặc qua. Mặc dù tuổi của anh ấy lớn hơn tôi, nhưng chúng tôi làm việc bên cạnh Mao Trạch Đông, cho nên anh ấy gọi Lý Ngân Kiều là chú, gọi tôi là dì Hàn nhỏ.

Mao Ngạn Anh cũng đang yêu đương với Lưu Tư Tề, có chút sốt ruột muốn kết hôn. Mao Trạch Đông nói: “Tư Tề là một đứa trẻ ngoan, hai con yêu nhau ba đồng ý: Thế nhưng bây giờ không thể kết hôn, Tư Tề còn nhỏ, chưa đến tuổi kết hôn……”

Mao Ngạn Anh sốt ruột nói: “Nhưng con đã hai mươi sáu tuổi rồi!”

“Ý ta là Tư Tề chưa đến tuổi.”

“Tư Tề cũng mười tám rồi.”

“Tuổi dương lịch hay tuổi mụ?”

“Tuổi chưa đến, người kết hôn nhiều lắm mà!”

“Ai bảo cậu là con trai của Mao Trạch Đông!” Mao Trạch Đông đập mạnh bàn, “Kỷ luật của chúng ta mà cậu không tuân thủ, thì còn ai tuân thủ nữa?”

Mao Trạch Đông nổi giận thì không ai dám cãi lại nữa. Mao Ngạn Anh đi ra, một mình đau buồn. Tôi khuyên anh ấy đừng nóng vội, đợi có cơ hội rồi nói với Chủ tịch sau. Anh ấy mặt mày ủ rũ không nói năng gì. Vừa khéo trong sân có một con gà trống đuổi theo gà mái. Anh ấy lầm bầm một câu: “Gà trống còn phải tìm gà mái nữa là, tôi đường đường là một con người!” rồi mang theo đầy bụng tủi thân bỏ đi.

Hôm sau, Mao Ngạn Anh không dậy nổi, nằm trên giường khóc lóc om sòm, ai khuyên cũng không được. Ngân Kiều báo cáo với Giang Thanh, Giang Thanh có chỗ khó xử, không tiện ra mặt. Giống như mẹ kế trong những gia đình bình thường, cô ấy đối với con của người vợ trước của Mao Trạch Đông vô cùng cẩn trọng dè dặt. Đặc biệt là đối với người con trưởng Ngạn Anh, lời nói việc làm đều rất chú ý, cố gắng nhiệt tình hết sức, không để xảy ra mâu thuẫn. Đối với hôn sự của Ngạn Anh, cô ấy nhiệt tình giúp đỡ, từng giới thiệu cho Ngạn Anh một tiểu thư họ Phó đến từ Bắc Bình. Tiểu thư họ Phó sinh rất xinh đẹp, nhưng không ăn nổi bánh ngô không chịu nổi khổ, đối với chuyện Giang Thanh nhiệt tình lại không mấy mặn mà, cuối cùng lại chạy về Bắc Bình, lần giới thiệu đó không thành công.

“Chuyện này vẫn là để ông chủ ra mặt khuyên đi.” Giang Thanh nói.

Thế là, trượng tiết vệ binh Diêm Trường Lâm lại đi báo cáo Mao Trạch Đông. Mao Trạch Đông vừa nghe, nổi trận lôi đình. Sải bước chạy đến cửa phòng của con trai. Mao Ngạn Anh vẫn đang khóc lóc om sòm trên giường, bỗng nghe ngoài cửa một tiếng gầm: “Mao Ngạn Anh, mày muốn làm gì?”

Tháng 12 năm 1948, Tế Nam vừa giải phóng không lâu, Giang Thanh liền vượt dặm trường vội vã về Tế Nam một chuyến. Bởi vì mẹ cô ấy chết. Tiếp xúc hơn một năm, đây là lần đầu tiên cô ấy kể một chút chuyện trong nhà trước kia.

Giang Thanh nói, quê cũ của cô ấy là huyện Chư Thành, tỉnh Sơn Đông, bố mở một xưởng mộc, cưới hai người vợ. Cô ấy do người vợ hai sinh ra. Cô ấy yêu mẹ, hận bố. Bố tính tình nóng nảy, nghiện rượu trọng võ, là đồ đầu đè trong sách, là kẻ quen tay đánh người. Uống say rượu, vớ lấy đồ vật là không nặng không nhẹ đánh vợ. Giang Thanh nói, mẹ cô ấy bị đánh gãy ngón tay. Cô ấy vì để cứu bảo vệ mẹ, bị đánh máu trào đầy miệng, răng cũng suýt bị đánh rụng. Thế là, mẹ dẫn cô ấy trốn khỏi nhà, đến nhà người giàu làm người ở.

Sau đó, Giang Thanh lại lần lượt kể một số tình huống. Cô ấy nói, gia đình mà mẹ cô ấy đến làm thuê, là một trong bốn đại gia đình nổi tiếng của huyện Chư Thành. Họ Trương, người con trai thứ hai của nhà họ Trương chính là Ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc lúc bấy giờ là Khang Sinh. Gần đây có một số tác giả viết “ngoại truyện”, “dã sử”, thêu dệt chuyện phóng túng, nói Giang Thanh với Khang Sinh lúc đó đã có quan hệ mờ ám, thực tế không hề đúng sự thật. Lúc đó Giang Thanh mới mười tuổi, mà Khang Sinh đã vào Đại học Thượng Hải học tập. Lúc Giang Thanh rời khỏi huyện Chư Thành cũng chỉ mới mười hai tuổi, không thể nào có chuyện đó được. Cô ấy đến Thiên Tân nương nhờ người chị cùng cha khác mẹ là Lý Vân Lộ, dựa vào anh rể làm sĩ quan trong quân đội quân phiệt hệ Tần để duy trì sinh sống. Từ một số tài liệu chính thức mà nhìn, đoạn lịch sử này cô ấy kể cơ bản vẫn là sự thật.

Giang Thanh dẫn theo Lý Ngân Kiều, Diêm Trường Lâm cùng bốn đồng chí vệ sĩ và nhân viên công tác, đi một chiếc xe jeep Mỹ loại trung đến thành phố Thạch Gia Trang, đổi sang tàu hỏa đi Đức Châu, rồi lại chuyển sang ô tô để đến Tế Nam. Bà được Thị trưởng thành phố Tế Nam Diêu Trọng Minh và Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ thành phố Trần Bỉnh Thần tiếp đón. Mẹ bà được an táng tại nghĩa trang Tế Nam. Vừa xuống xe, Giang Thanh liền đi thẳng ra nghĩa trang tảo mộ mẹ, gửi vòng hoa. Vốn dĩ là người hay khóc, lần đó bà khóc rất đau lòng. Sau khi tảo mộ, bà đi dạo lại những chốn cũ ở Tế Nam vài ngày. Đúng dịp anh trai kết hôn, bà liền đến dự để chúc mừng.

Anh trai của Giang Thanh tên là Lý Can Khanh, làm việc trên đường sắt. Đã hơn năm mươi tuổi, đây là cuộc hôn nhân thứ hai. Cô dâu khoảng ba mươi tuổi, trước kia là một kỹ nữ. Miệng rộng mắt to, hơi mập, ngoại hình coi như xinh đẹp. Mặc một bộ sườn xám, trát son phấn, thoa son môi. Giang Thanh gửi quà và tiền mừng, nói vài câu chúc mừng, rồi quay người mỉm cười kín đáo với những người đi theo. Bà không coi trọng chị dâu mới cho lắm, vừa ra khỏi cửa liền nói: "Người không có văn hóa thì thế đấy, càng chưng diện càng dung tục."

So sánh ra, Giang Thanh đối với chị gái lại thân thiết hơn nhiều. Lúc bấy giờ anh rể bà đã qua đời; chị gái dẫn theo con trai Vương Bác Văn sống một mình, cuộc sống vô cùng khổ cực. Giang Thanh nhiều lần nói với những người bên cạnh: Hồi nhỏ tôi sống nhờ vào anh chị, họ đã giúp đỡ tôi rất nhiều. Tôi luôn muốn báo đáp họ. Thế là, bà để chị gái Lý Vân Lộ dẫn theo con trai cùng cô trở về Tây Bách Po. Lý Vân Lộ tuy ngoại hình không xinh đẹp bằng Giang Thanh, nhưng lại thành thật và hậu đạo hơn Giang Thanh rất nhiều. Bà qua đời vì bệnh vào ngày 25 tháng 5 năm 1988. Con trai bà là Vương Bác Văn hiện đang công tác tại Đại học Thanh Hoa.

Tình hình không ngừng chuyển biến tốt, nhân khẩu trong nhà Mao Trạch Đông dần dần tăng lên. Mao Ngạn Anh đã đến. Lý Mẫn chẳng bao lâu sau cũng tới.

Hôm đó, trong phòng Mao Trạch Đông lại truyền ra tiếng khóc lóc om sòm. Giang Thanh chạy ra, vừa khóc vừa lóc đi tìm Chu Ân Lai. Mỗi lần cãi nhau với Mao Trạch Đông, phần lớn bà đều tìm Chu Ân Lai để khóc lóc kể lể. Về sau tôi mới biết, là Hạ Tử Trân đã đưa Kiều Kiều (Lý Mẫn) về nước. Mao Trạch Đông vốn dĩ muốn gặp Hạ Tử Trân, nhưng Giang Thanh lại khóc lóc làm ầm ĩ. Một số đồng chí lãnh đạo xét từ đại cục, để tránh việc mâu thuẫn gia đình của Mao Trạch Đông ảnh hưởng đến sự lãnh đạo và chỉ huy của ông đối với sự nghiệp cách mạng toàn quốc, đã đưa ra quyết định không để Hạ Tử Trân đến, mà chỉ đón Lý Mẫn tới.

Sau khi Lý Mẫn đến, Giang Thanh bảo tôi giao Lý Nột cho chị gái bà là Lý Vân Lộ chăm sóc, còn tôi thì lo liệu việc chăm sóc Lý Mẫn. Lý Mẫn là một đứa trẻ vô cùng tốt. Dũng cảm kiên cường, chịu được khổ, có chủ kiến, năng lực tự lập mạnh mẽ. Trải nghiệm gian khổ thời thơ ấu của cô đã được ghi chép lại một cách chi tiết và chân thực trong cuốn sách "Con đường của Hạ Tử Trân" do Vương Hành Quyên chép.

Sau khi tôi phụ trách chăm sóc Lý Mẫn, quan hệ giữa tôi và Lý Ngân Kiều với Giang Thanh càng trở nên căng thẳng hơn. Khi tôi dẫn Lý Mẫn, Giang Thanh liền dặn dò rằng: "Cô phải chú ý đấy, đừng có nói mấy cái chuyện mẹ đẻ mẹ kế gì cả, đừng dạy hư Lý Mẫn, không cho phép nhắc đến Hạ Tử Trân!"

Quần áo cũ mà Giang Thanh từng mặc thường được đưa cho Lý Mẫn mặc. Lý Nột còn nhỏ, không mặc được quần áo cũ thừa, chỉ có thể may quần áo mới. Ở một gia đình bình thường, tình huống này cũng coi như bình thường. Nhưng Giang Thanh lại không chỉ nghĩ vậy, dù sao bà cũng là mẹ kế, làm như vậy liệu Lý Mẫn có ý kiến gì không? Giang Thanh không nghĩ cho người khác. Bà quen bắt bới người khác, nghi kỵ người khác. Bà đinh ninh rằng tôi đã nói xấu gì về bà, tức giận chất vấn tôi: "Cậu nói xấu gì tôi sau lưng thế? Hả? Cậu đừng có châm ngòi quan hệ giữa tôi và Lý Mẫn chứ!"

Hồi đó, trẻ con trong nhà Mao Trạch Đông dần dần nhiều lên, những đứa tuổi nhỏ hơn có Lý Mẫn, Lý Nột, Vương Bác Văn và Mao Viễn Tân.

Mao Viễn Tân là con trai của liệt sĩ Mao Trạch Dân. Mẹ cậu tên là Chu Đan Hoa. Sau khi Mao Trạch Dân hy sinh, đồng chí Chu Đan Hoa đã kết hôn với em trai của liệt sĩ Phương Chí Mịn là Phương Chí Thuần. Năm 1950, Phương Chí Thuần và Chu Đan Hoa cùng đến thăm Mao Trạch Đông. Mao Trạch Đông yêu quý Mao Viễn Tân, có lẽ còn vì nguyên nhân tưởng nhớ người em trai, nên đã đề nghị đón Mao Viễn Tân đến bên cạnh mình để nuôi dưỡng. Sau khi bàn bạc, Chu Đan Hoa đã đồng ý, cứ như vậy, Mao Viễn Tân liền đến bên cạnh Mao Trạch Đông, chỉ vào dịp nghỉ là về miền Nam thăm mẹ. Có lẽ vì Mao Viễn Tân là con trai, lại thêm là con cháu liệt sĩ, nên Giang Thanh đối với cậu khá gần gũi, quan tâm, không ra vẻ ta đây, cũng không gây ra mâu thuẫn lớn nào.

Sau khi đập tan "Bè lũ bốn tên", Lý Ngân Kiều và tôi lần lượt được điều từ Thiên Tân về lại Bắc Kinh. Vừa đến Bắc Kinh, tôi liền dò la tin tức về Lý Nột. Tôi nhớ con bé, dù sao đứa trẻ ấy cũng do một tay tôi chăm sóc. Bộ dạng lúc nhỏ của con bé không lúc nào là không hiển hiện trước mắt tôi, có cảm giác như lại nhìn thấy nó cầm chiếc bát nhỏ ngồi xổm ở chân tường ăn đậu đen, quét dọn vệ sinh giúp tôi trong hang đá, cùng con gái của Diệp Tử Long là Yến Yến, Nhị Oa, nhân cơ hội người lớn chụp ảnh liền chen vào phía sau thò đầu ngó ngoáy, cười hi ha náo nhiệt, nhìn thấy nó đi theo Mao Trạch Đông đến nhà Bành Chân, Diệp Kiếm Anh, cùng Phó Lượng, Xỉu Xỉu nhún nhảy điệu dương ca trước cửa phòng... Bây giờ con bé thế nào rồi? Liệu có nghĩ thoáng ra được chút nào không? Dù sao đi nữa, Giang Thanh cũng là mẹ ruột của nó mà.

Chẳng bao lâu sau, tôi nhận được tin tức: Có thể đi thăm Lý Nột rồi. Tôi lập tức bàn bạc với chồng: "Ngân Kiều, chúng ta phải đi thăm Lý Nột thôi, bây giờ con bé chắc chắn rất khó khăn, chúng ta không đi thăm thì có lỗi với Chủ tịch." Lý Ngân Kiều không nói hai lời, đứng dậy liền đi tìm lãnh đạo, do một vị phó cục trưởng Cục Vệ vệ dẫn chúng tôi đi thăm Lý Nột.

Lúc đó, Lý Nột đang ở bệnh viện huyện Xương Bình, nhà cấp bốn, điều kiện không tốt, trong phòng bệnh chỉ có giường và ghế đẩu cứng. Lý Nột vừa nhìn đã nhận ra chúng tôi ngay, rất niềm nở, gọi tôi là dì Tiểu Hàn, gọi anh ấy là chú Ngân Kiều. Chúng tôi ngồi xuống chiếc ghế dài ở hành lang phòng bệnh, trò chuyện đơn giản mấy câu. Lý Nột đã mập lên, sắc mặt cũng khá. Chúng tôi cẩn thận né tránh chuyện của "Bè lũ bốn tên", chủ yếu hỏi thăm tình hình sức khỏe của cô ấy, khuyên cô ấy nghỉ ngơi cho tốt, dưỡng bệnh cho tốt, hàm ý khuyên cô ấy nghĩ thoáng ra một chút. Cô ấy chỉ gật đầu, ít nói. Nhưng tôi cảm nhận được, cô ấy rất vui vì chúng tôi đến thăm.

Sau khi Lý Nột trở về Bắc Kinh, sống ở phố Thái Bộc Tự, tôi liền thường xuyên đến thăm cô ấy. Cuộc sống của cô ấy trôi qua khó khăn, sức khỏe không tốt, chủ yếu là bệnh phụ khoa, sỏi mật. Một mình nuôi một đứa con, nhà không ra nhà, mua lương thực mang về không nổi, bèn mua một chiếc xe đẩy nhỏ để đẩy về, hai mẹ con lại cùng nhau khiêng lương thực lên lầu. Nhìn thấy cảnh tượng này, trong lòng tôi vô cùng xót xa, tôi nhớ lại những chuyện cũ khi còn sống bên cạnh Mao Trạch Đông. Tôi nói với chồng: "Ngân Kiều, khi còn tại thế Chủ tịch đối với chúng ta quan tâm biết bao, giúp chúng ta kết hôn thành gia lập thất. Bây giờ Chủ tịch không còn nữa, chúng ta phải quan tâm đến Lý Nột giống như Chủ tịch từng quan tâm chúng ta mới đúng." Anh ấy nói: "Anh cũng nghĩ vậy, hai vợ chồng mình nên giúp cô ấy xây dựng một gia đình mới mới phải."

Lý Nột tốt nghiệp khoa Lịch sử Đại học Bắc Kinh. Trong "Cách mạng Văn hóa", Mao Trạch Đông bảo cô xuống cơ sở sống giữa công nhân và nông dân. Cô đến huyện Tiến Hiền tỉnh Giang Tây, lao động tại Trường Nô-sáu-tháng-năm (5/7) của Văn phòng Trung ương. Ở đó, cô quen biết một đồng chí ở xứ Phục vụ thuộc Cục Vệ vệ Văn phòng Trung ương. Về vấn đề sinh hoạt, Mao Trạch Đông từng nói với Lý Nột: "Phải lựa chọn ở tầng lớp dưới, tìm một người bình thường." Lý Nột trò chuyện hợp ý với nhân viên bình thường này, và nảy sinh tình cảm. Chuyện này, Mao Trạch Đông đồng ý; còn Giang Thanh thì không đồng ý. Lý Nột làm theo ý nguyện của bản thân, kết hôn với đồng chí ấy tại trường cán bộ. Sau khi kết hôn, liền lao động sinh hoạt tại trường 5/7. Một năm sau, họ sinh được một cậu con trai.

Cuộc hôn nhân này Giang Thanh trước sau vẫn không đồng ý, nên đã gây mâu thuẫn với Lý Nột. Cộng thêm nhiều nguyên nhân khác nữa, giữa Lý Nột và chồng cũng dần nảy sinh một số mâu thuẫn, tình cảm xuất hiện vết rạn nứt, sau đó thì ly hôn. Từ đó, Lý Nột liền một mình nuôi con trai khôn lớn.

Tôi vẫn liên tục đến thăm Lý Nột. Ban đầu chỉ nói về sức khỏe và con cái của cô ấy, đi lại nhiều lần rồi, liền nói đến vấn đề hôn nhân. Tôi khuyên nhủ: "Vẫn nên tổ chức một gia đình thì tốt hơn, để tôi tìm cho cháu một đối tượng nhé." Cô ấy trầm mặc giây lát, nhẹ nhàng thở dài: "Hại, mẹ em là 'Bè lũ bốn tên', đang ngồi tù cơ mà... ai thèm lấy em chứ?" Tôi vội vàng nói: "Đừng nghĩ như vậy chứ. Mẹ em là 'Bè lũ bốn tên', nhưng bố em vẫn là lãnh tụ vĩ đại cơ mà. Không có Chủ tịch Mao thì không có tân Trung Quốc, đây chính là lịch sử! Em vẫn nên tìm một người thì tốt hơn, Tiểu Doãn còn phải giúp em một tay chứ."

Người mà tôi gọi là Tiểu Doãn tên là Doãn Kinh Sơn, cũng từng công tác bên cạnh Mao Trạch Đông. Lý Nột nghe xong vô cùng cảm động. Nhìn tôi hỏi: "Tiểu Doãn nhỏ thế cơ mà, còn nghĩ đến chuyện này á?" Tôi cười nói: "Mấy năm rồi chứ hả? Tiểu Doãn không còn nhỏ nữa đâu, đều hơn bốn mươi tuổi cả rồi, đang làm giám đốc đấy!"

Sau khi khuyên nhủ Lý Nột, thấy cô ấy không hề kiên quyết phản đối, tôi liền bắt đầu âm thầm mai mối. Năm 1984, chiến hữu Vương Cảnh Thanh đến thăm tôi và Ngân Kiều, tôi phát hiện cơ hội đã đến.

Vương Cảnh Thanh tham gia cách mạng từ năm 1940, vốn là lính gác cổng ở đoàn vệ vệ, sau đó điều sang chỗ Lưu Thiếu Kỳ làm vệ sĩ đội cảnh vệ. Ông ấy đã ly hôn, sống độc thân một mình, là cán bộ cấp sư đoàn đã nghỉ dưỡng sức, cũng muốn xây dựng một gia đình. Tôi thấy điều kiện rất khá, liền giới thiệu Lý Nột cho ông ấy. Hồi làm vệ sĩ ông ấy thường xuyên nhìn thấy Lý Nột, ấn tượng rất tốt, ông ấy có chút ngại ngùng, chẳng nói gì, nhưng tôi từ ánh mắt của ông ấy đã hiểu rõ tất cả. Tôi liền dẫn ông ấy đi thăm Lý Nột. Đi qua mấy bận, tuy không nhắc đến chuyện này, nhưng tâm ý của hai người đã sớm bộc lộ qua thần thái rồi.

Chẳng bao lâu sau, họ đính hôn, viết đơn xin kết hôn.

Lý Nột công tác tại Xứ Thư viện Tư liệu thuộc Cục Thư ký Văn phòng Trung ương. Báo cáo nộp lên rồi mà mãi vẫn không được phê duyệt. Lý Nột nói với tôi, tôi liền đi tìm trưởng xứ, trưởng xứ giúp đỡ giục giã mấy lần. Qua một thời gian, báo cáo cuối cùng cũng được phê chuẩn.

Mùa đông năm 1985, Lý Nột chính thức kết hôn với Vương Cảnh Thanh. Chỉ bày một mâm rượu cơm ở nhà, đơn giản mộc mạc, phù hợp với thói quen khi sinh thời của Mao Trạch Đông. Người tham gia đám cưới không nhiều, chỉ có Diệp Tử Long và con gái Diệp Lệ Á, Phó chủ nhiệm Văn phòng Trung ương đang nghỉ hưu Khang Nhất Dân, cùng với Lý Ngân Kiều và tôi.

Đồng chí Dương Thượng Khun được tin liền gửi tới một bộ vỏ chăn, một gói sô-cô-la tinh. Ông ấy biết hồi nhỏ Lý Nột thích ăn sô-cô-la. Còn viết lời chúc mừng, ký tên tất cả các thành viên trong gia đình vào đó.

Sau khi kết hôn, cuộc sống của Lý Nột tương đối hạnh phúc. Đồng chí Vương Cảnh Thanh sức khỏe tốt, có khí thế, sở thích phong phú. Lý Nột thư pháp, mỹ thuật rất giỏi, Vương Cảnh Thanh cũng biết viết biết vẽ, từng tham gia lớp thư pháp của Cục Lão cán bộ Văn phòng Trung ương, còn tham gia đội hợp xướng cán bộ lão thành đã nghỉ dưỡng sức của Quân khu Bắc Kinh. Vương Cảnh Thanh quan tâm chu đáo đến Lý Nột, chăm sóc Lý Nột, từ việc mua sắm, nấu nướng mọi việc nhà đều một tay gánh vác hết. Sức khỏe Lý Nột không tốt, thường xuyên phải đi bệnh viện, ông ấy liền đi xếp hàng lấy số từ sáng sớm, đồng thời đi cùng Lý Nột khám bệnh. Ông ấy cũng giúp Lý Nột đến nhà tù thăm mẹ. Giang Thanh gặp người con rể này, vô cùng hài lòng. Bà nói: "Lão Vương này, hồi trẻ anh chắc chắn rất đẹp trai. Hơn năm mươi tuổi rồi mà vẫn tinh anh thế này. Hai người là do ai mai mối thế?" Vương Cảnh Thanh đáp: "Lý Ngân Kiều và Hàn Quế Hinh." Giang Thanh dừng lại giây lát, chỉ nói một câu: "Ngân Kiều và dì Tiểu Hàn là người tốt."

Tôi vẫn thường xuyên sang nhà Lý Nột chơi. Có một lần, Lý Nột giữ tôi lại ăn cơm, bảo là món thạch mát và bánh mì kiều mạch do lão Vương làm. Tôi vô cùng ngạc nhiên: "Anh ấy mà cũng biết làm thạch mát với bánh mì kiều mạch á?"

"Chuyện gì anh ấy cũng biết làm cả, em sống cùng lão Vương hạnh phúc lắm." Trong mắt Lý Nột ánh lên tia sáng hạnh phúc, "Chuyện gì anh ấy cũng biết làm, còn em thì chẳng biết làm gì sất, anh ấy giỏi hơn em nhiều lắm."

Vương Cảnh Thanh kiên trì luyện thư pháp, từng tặng Giang Thanh một bản chữ triện do chính tay ông viết. Giang Thanh khen viết đẹp, đồng thời khẩu dụ, giao toàn bộ số sách vở sưu tầm của mình cho Vương Cảnh Thanh và Lý Nột. Do điều kiện nhà ở của Vương Cảnh Thanh và Lý Nột chật chội, sách không chuyển về được, vẫn đang để ở Trung Nam Hải.

Đồng chí Lý Bác Chiêu qua đời, tôi cùng Lý Ngân Kiều đến Bát Bảo Sơn tham gia lễ truy điệu, tình cờ gặp đồng chí Vương Quang Mỹ. Đồng chí Vương Quang Mỹ nhìn thấy chúng tôi, lập tức bước tới hỏi: "Nghe nói hai người mai mối cho Lý Nột một đối tượng phải không?" Lý Ngân Kiều gật đầu, nói: "Đúng vậy ạ." Vương Quang Mỹ nói: "Hai người đã làm được một việc cực kỳ tốt. Xét vì thể diện của Chủ tịch, nên giúp đỡ." Chúng tôi nghe xong vô cùng cảm động. Trong "Cách mạng Văn hóa", vụ án oan sai lớn nhất không gì bằng vụ án của Chủ tịch Lưu Thiếu Kỳ, gia đình ông ấy đã phải chịu biết bao bức hại cơ chứ! Sự đố kỵ và bức hại tàn độc của Giang Thanh đối với Vương Quang Mỹ, ai ai cũng biết rõ. Thế mà, Vương Quang Mỹ vẫn quan tâm đến con gái của Giang Thanh như vậy.

Cục trưởng Vương Thanh Lâm của tôi cũng từng biểu dương tôi: "Tiểu Hàn này, cô đã làm được một việc cực kỳ tốt." Tôi cho rằng mình chỉ làm những việc mà bản thân nên làm. Tôi nên quan tâm đến Lý Nột giống như cách mà Mao Trạch Đông từng quan tâm đến tôi vậy.