Trước mắt tôi thường hiện lên một bức tranh. Đó là con đường nhỏ in những vết hằn sâu do xe bò kéo, hai bên mọc đầy những đóa hoa sói độc kỳ lạ, phân cách giữa sa mạc và thảo nguyên. Một bên là những đụn cát nhấp nhô kéo dài, trên đụn cát mọc xen kẽ cây liễu cát, hắc mai biển và cây sa sương, sau đụn cát chính là đại mạc trải dài vô tận. Bên kia là thảo nguyên mùa thu của minh Chiêu Vụ Đạt đang mở rộng khoáng đạt. Cỏ khô dưới ánh chiều tà phản chiếu ánh sáng vàng óng. Ở tận cùng thảo nguyên, phía chân trời đỏ rực có hai bóng người đang chập chờn trên lưng ngựa, tựa như chỉ cần chạy thêm một bước nữa, sẽ lao vào vầng mặt trời lặn to lớn màu cam đỏ đang được cụm cỏ bồng miễn cưỡng nâng đỡ...

Thế là, tôi mơ hồ nghe thấy cha nói: Cưỡi ngựa vác súng đi khắp thiên hạ, trên lưng ngựa có rượu có phụ nữ, đây chính là Thường Phát thúc của con.

Thế là, tôi lại nghe thấy tâm sự đầy bi thán của nguyên Bí thư thứ nhất Tỉnh ủy Hồ Nam, chà, thiên hạ lúc ấy là thiên hạ của chúng ta!

---❊ ❖ ❊---

Trước khi chiến dịch phản càn bắt đầu, Hoàng Vĩnh Thắng dặn dò cha tôi: "Quyền To Con, cho anh một trong số các chiến sĩ cảnh vệ của tôi nhé?"

"Sao lại thế được chứ?" Cha vừa lắc đầu vừa nắm lấy bộ râu dưới cằm. Chiến tranh khiến con người ta già đi, mới 26 tuổi mà trông mặt cha già như ông nội.

"Tôi có Tiểu Trần bọn họ bốn người là đủ rồi."

"Lần này rất tàn khốc," Hoàng Vĩnh Thắng hơi cúi đầu, ánh mắt lướt qua mí mắt trên nhìn chằm chằm cha tôi, đột nhiên vung roi ngựa quất mạnh xuống hòn đá tảng ở bên chân trái: "Sống sót qua được sẽ không nhiều đâu."

Cha trầm mặc. Hôm trước, vị Tư lệnh quân khu vừa thiện chiến vừa bất kham này, đã chuẩn bị triệt để "nhẹ trang lên đường": Ông quát tháo một tiếng với người phụ nữ tô môi vẽ mày trên lưng ngựa. Có người nói nàng đã bị dọa ngã ngựa, có người nói nàng đã chạy mất. Thế nhưng, trong nửa năm qua, qua mấy lần phản càn, hành quân tác chiến lúc nào ông cũng vô tư mang theo người phụ nữ này, mà không hề cảm thấy vướng víu sao?

"Nghe tôi nói này, To Con," trên mặt Hoàng Vĩnh Thắng thoáng hiện nụ cười nhạt kiêu ngạo quen thuộc, "Tôi đánh nhiều trận hơn số trận anh từng thấy. Tôi có linh cảm,"

Cha mất tự nhiên nhún vai, không lên tiếng. Tư cách của ông không thể so với Hoàng Vĩnh Thắng. Nhưng Chính ủy Vương Bình đi tới lại cười. "Khẩu khí lớn thật đấy!"

Vương Bình và Hoàng Vĩnh Thắng là bạn học ở Đại học Hồng quân, tham gia cách mạng sớm hơn Hoàng Vĩnh Thắng một năm. Ông là cán bộ kiểu khai phá, cán bộ phân khu ba phần nhiều do một tay ông bồi dưỡng ra, căn cứ địa cũng do ông lãnh đạo xây dựng nên. Hoàng Vĩnh Thắng từng phàn nàn với Đoàn trưởng mới điều đến là Lý Tương: "Phân khu ba không giống phân khu một đâu nhé. Mẹ kiếp, phân khu một là do Tư lệnh Dương Thành Vũ quyết định, còn phân khu ba là do Chính ủy Vương Bình quyết định!"

Trong lòng Hoàng Vĩnh Thắng đang nén giận, khuôn mặt đỏ bừng lên: "Có kẻ không phục đấy. Nhưng một chiến sĩ cảnh vệ của lão tử có thể đánh bại một tiểu đội cảnh vệ của hắn, có dám thử không?"

"Thử rồi, bốn chọi một." Vương Bình tính tình tốt, độ lượng. Trong công việc không tránh khỏi có mâu thuẫn với Hoàng Vĩnh Thắng, nhưng trong cuộc sống vẫn rất thân thiết, hay đùa giỡn. Tuy nhiên bản tính ông ngay thẳng, câu nói đùa này lại mang ý kim trong chăn.

Hàm răng Hoàng Vĩnh Thắng nghiến lại. Trên thái dương nổi lên một đường gân xanh. Lúc ăn trưa, Hoàng Vĩnh Thắng cướp lấy muôi thức ăn của Vương Bình, đôi đũa khuấy đi khuấy lại trong chậu thức ăn, vươn đầu ra nói: "Năm miếng thịt. Hai chúng ta tranh chậu thịt, xem miếng thịt vào miệng ai? Hả, có thử không?" Vương Bình cười xuề xòa: "Cậu là Tư lệnh, nghe cậu." Hoàng Vĩnh Thắng gắp lên một miếng thịt: "Đến đi." Vương Bình vươn đũa gắp thịt: "Được rồi, cậu ra tay đi." Hoàng Vĩnh Thắng hừ qua kẽ răng: "Bớt giở trò đó đi, tôi không chiếm tiện nghi của cậu đâu. Cậu gắp vào giữa đi." Vương Bình vẫn giữ nguyên vẻ mặt cười, khẽ động đũa, thế là cả hai đôi đũa đều gắp vào chính giữa. Hoàng Vĩnh Thắng nói: "Nhường cậu tranh trước." Vương Bình kéo dài giọng: "Nhường tôi tranh ư, vậy thì tôi—tranh đây!"

Từ "tranh" vừa dứt, miếng thịt kia đã bị chớp lấy nhét ngay vào miệng trước khi kịp trở tay. Hoàng Vĩnh Thắng quát lên: "Mẹ kiếp cậu chơi xỏ!" Vương Bình mặt mày rạng rỡ: "Đây gọi là Vương Chính ủy trí thắng Hoàng Tư lệnh." Hoàng Vĩnh Thắng lại hét: "Tôi sợ cậu không còn được ăn nữa đâu!" Vương Bình gắp một miếng thịt, ra vẻ nghiêm túc ngừng đùa cợt: "Tôi thấy chưa chắc."

Liên tiếp ba trận "đường hoàng", thịt đều rơi vào miệng Vương Bình.

Hoàng Vĩnh Thắng hoàn toàn thay đổi. Khuôn mặt đỏ bừng bỗng chốc chuyển thành tái nhợt, đôi mắt lúc thì tối sầm, lúc thì lóe lên rồi lại trở nên tối đen; ông sớm không còn gò hét, đôi môi mím chặt, cánh mũi phập phồng rất to, và vì quá kích động nên hơi run rẩy. Khi ông chằm chằm nhìn Vương Bình, cái đầu giống như một quả đạn pháo hung hăng vươn về phía trước. Ông đã gắp miếng thịt cuối cùng, giơ lên trước mặt chờ đợi "quyết chiến đến cùng".

Vương Bình tuy vẫn đang cười, nhưng đôi môi hơi hé mở lại lộ ra vẻ cứng đờ mất tự nhiên. Đôi đũa của ông khẽ nhấc lên rồi hạ xuống, va vào chậu thức ăn phát ra một tiếng động nhẹ, sau đó nghiêm trang giơ lên trước mặt kẹp lấy miếng thịt. Hai vị tướng lĩnh Hồng quân trẻ tuổi từng trải trăm trận chiến này, ánh mắt giao nhau, tóe ra một tia lửa, xem như tuyên chiến, rồi đồng thời dồn ánh mắt vào miếng thịt đó, hai tay dần dùng sức, bắt đầu trận chiến cuối cùng.

Hai bàn tay đang run, hai đôi đũa đang run, miếng thịt ấy cũng run lên, hơn nữa bị kéo dãn mỏng tang như cao su, như thể bất cứ lúc nào cũng có thể đứt lìa. Trên trán Hoàng Vĩnh Thắng hằn lên ba đường nhăn ngang co rút, hai đường nhăn cứng ngắc ở khóe miệng kéo dài xuống chiếc cằm nhô ra. Hình tượng này của ông vừa có thể khiến kẻ thù khiếp sợ, vừa có thể làm đồng chí bất an. Lỡ như ông lại thua nữa thì...

Thế nhưng, miếng thịt phốc một tiếng đã thoát khỏi đôi đũa của Vương Bình.

Hoàng Vĩnh Thắng nhìn miếng thịt cướp được, trong ánh mắt lộ vẻ ngờ vực. Ông ngước nhìn Vương Bình, Vương Bình kịp thời nói một câu: "Mẹ kiếp, nếu không phải dùng lực lâu quá tay bị cứng đờ, chưa chắc tôi đã thua cậu." Thế là, vẻ hoài nghi trong mắt Hoàng Vĩnh Thắng tan biến. Yết hầu ông chuyển động phát ra một tiếng động, bỗng há hốc miệng hung hăng cắn phập vào miếng thịt đó.

Cốp, đôi đũa tre gỗ gãy làm bốn đoạn.

Hiếu thắng quá mức.

"Lúc ấy chúng tôi đều còn trẻ." 40 năm sau, cha dùng giọng điệu nhạt nhòa nói với tôi. "Tính khí ngang tàng, sự sắc bén, bồng bột..."

Trong lòng nhóm cán bộ trẻ tuổi này, Vương Bình không chỉ là chính ủy, mà còn là người anh cả. Sự kiện Lô-cố-kiều, ông từ Diên An đến Tấn Sát Ký mở căn cứ địa, trong túi trống không, bèn gọi điện thoại cho Mao Trạch Đông xin tiền. Mao Trạch Đông nói trong điện thoại: "Tôi cũng không có tiền đâu. Cậu tìm người có tiền mà đòi ấy." Vương Bình hỏi: "Chủ tịch, ai có tiền ạ?" Mao Trạch Đông nói: "Cậu nghĩ đi. Nghĩ không ra thì đi ngủ, ngủ dậy rồi lại nghĩ; nghĩ không ra lại ngủ, ngủ dậy lại nghĩ tiếp." Vương Bình làm theo cách của Mao Trạch Đông để suy nghĩ, ngủ một giấc dậy quả nhiên thông suốt: Ở Thiểm Bắc có không ít cứ điểm thổ phỉ vũ trang chiếm đóng, trong vùng không thiếu người có tiền. Quốc Cộng hợp tác rồi, những cứ điểm này vẫn cảnh giác không cho Bát Lộ quân đến gần. Vương Bình dẫn mấy người tiến thẳng lên chĩa vào khẩu súng của kẻ địch, không thèm nghe tiếng hò hét đe dọa, áp sát bờ rào, cho đến khi trong cứ điểm nổ súng, viên đạn sượt qua da đầu, mới túm lấy lý do để tìm Huyện trưởng Quốc dân đảng: "Các ông nổ súng phá hoại mặt trận thống nhất!" Huyện trưởng gọi Chủ nhiệm liên bảo tới, người của chúng tôi túm lấy hắn tát liền hai cái: "Phá hoại mặt trận thống nhất, phá hoại kháng chiến, đáng xử bắn!" Chủ nhiệm liên bảo kêu cứu mạng, Vương Bình thong thả nói: "Vì đoàn kết kháng Nhật của Quốc Cộng, chúng tôi không xử bắn anh. Nhưng phải phạt tiền. Năm nghìn đồng đại dương, hai trăm thạch lương thực!" Chủ nhiệm liên bảo dập đầu lạy như tế sao: "Nhận phạt nhận phạt, tôi nhận phạt." Vương Bình lại gọi điện cho Mao Trạch Đông, Mao Trạch Đông cười nói: "Thế là đúng rồi. Nhưng tiền không thể lấy hết, để lại một nửa cho Diên An chúng ta."

Vương Bình mưu trí đa mưu, lại gần gũi thân thiết, khiến các cán bộ tâm phục khẩu phục. Hèn chi phân khu ba là "Chính ủy Vương Bình quyết định", hèn chi trong lòng Hoàng Vĩnh Thắng cảm thấy uất ức, thỉnh thoảng lại gây ra chút xích mích nhỏ.

Sợ vị Tư lệnh hiếu thắng quá mức lại đi gây sự với chính ủy, cha vội vàng cảm ơn nhã ý của Hoàng Vĩnh Thắng, đồng ý tiếp nhận một chiến sĩ cảnh vệ có võ nghệ cao cường của ông.

Thế nhưng, ở Tề Gia Tả đã xảy ra một chuyện bất ngờ, câu chuyện sau đó liền thay đổi hoàn toàn cục diện.

Vượt qua mười tám chuyến phà sông Đường, cha vội vã đến Tề Gia Tả.

Ánh chiều tà lặng lẽ trượt theo những dải mây vẩy cá. Ngôi làng mang vẻ mặt lạnh lùng, bóng người thưa thớt. Tiếng pháo từ phương đông xa xôi văng vẳng truyền đến. Sự tĩnh mịch trước đại chiến kiểu này khiến người ta kích động, máu huyết sôi trào, mà thường cũng đi kèm theo một chút cô đơn u sầu ùa về trong lồng ngực.

Cha dừng ngựa, lau mồ hôi, ánh mắt vội vã quét qua mặt đường và mái nhà.

Không thấy người, không thấy gia súc. Chỉ có phía tây nam ngôi làng bốc lên một làn khói xanh.

Cha vội vã chạy về hướng tây nam, phía sau chỉ đi theo một chiến sĩ cảnh vệ là Trần Phát Hải. Ba người còn lại ở lại trong nhà làm công tác thanh lấp vườn không nhà trống.

Ông muốn lập tức gặp Chuyên viên Trương Lâm Trì, tuyên bố nghị quyết của địa ủy. Thông tri của khu căn cứ: Chiến dịch phản càn lần này sẽ tàn khốc kịch liệt chưa từng có, cán bộ quần chúng còn lại đều phải triệt để sơ tán. Thế là, Trương Lâm Trì liền gặp phải một nan đề: 37 tên tội phạm đang giam giữ ở chính quyền phải giải quyết thế nào?

37 tên tội phạm này, có kẻ trộm cắp cướp bóc quen tay, còn có trọng phạm giết người. Cử bộ đội canh gác nhóm tội phạm này để đánh du kích với giặc Nhật là điều không thể tưởng tượng nổi. Đa số mọi người chủ trương lập tức xử bắn. Chuyên viên Trương Lâm Trì không đồng ý. Vị cán bộ tri thức xuất thân từ gia đình tư sản dân tộc này, vào thời đại đó lại vô cùng tôn trọng pháp trị. Ông nói tuyệt đại đa số tội phạm tội không đáng chết, hai tên trọng phạm đáng chém cá biệt kia cũng chưa kết án, không thể hành quyết. Khi ông trang trọng giảng giải ý nghĩa tối cao của pháp luật, không ít cán bộ công nông tưởng đó là chuyện kỳ lạ phương trời Tây, mắng ông là mọt sách. Trương Lâm Trì lại đưa ra quyết định kinh ngạc hơn nữa: Lập tức phóng thích tất cả tội phạm!

Các cán bộ ồ lên phản đối; những tên tội phạm này lúc không đánh giận còn phá hoại xây dựng và trị an của khu căn cứ, huống chi là trong loạn lạc? Nói hay lắm thì chúng sẽ trốn chạy khắp nơi, nói không hay lắm, rất có thể còn đầu hàng người Nhật làm tay sai cho giặc nữa!

Sự việc náo đến địa ủy, địa ủy họp bàn quyết định: Làm theo ý kiến của Trương Lâm Trì.

Cha tôi đã ngửi thấy mùi khói, bức tường viện ấy đang chắn ngay trước mặt, bảy tám cây dương nhỏ to bằng ngón tay xếp thành hàng nhô cao hơn bức tường. Trong viện có tiếng la hét kỳ lạ, tiếng rất lớn nhưng lại mơ hồ không rõ. Cha vòng ra cửa viện phía Nam.

Đây là loại cửa viện có lầu cổng thường thấy ở nông thôn Hà Bắc. Cửa lớn đóng chặt, trước cửa không có ai. Cha xuống ngựa nhìn trộm qua khe cửa, thấy bóng người lúc lắc, đều mặc quân phục màu vàng của Bát Lộ quân, liền đẩy cửa bước vào.

Ông lập tức ngây người đứng sững lại: Đối diện có một đại hán bước đi loạng choạng, hai tay múa quạt súng lục Browning.

Cha định thần lại, nhìn cho rõ. Hán tử này vóc dáng cường tráng, toàn thân toát lên khí chất anh vũ, thế nhưng lại đội lệch mũ quân nhân, vạt áo phanh rộng, quân phục nửa trên xộc xệch, nửa dưới lại mặc loại quần đáy rộng thùng thỉnh của người dân thường; không quấn xà cạp, chỉ buộc túm ống quần ở cổ chân. Eo hắn thắt một chiếc đai lưng bằng lụa xanh, rộng tới bảy tấc, được siết chặt vào eo như người tập võ, càng làm nổi bật bầu ngực lực lưỡng như chiếc quạt sắt, tấm lưng hình tam giác và đôi vai rộng thẳng đầy phóng khoáng.

Bước đi của hắn loạng choạng nhưng lại mang theo kỗ lực, giống như đang đánh quyền say; tay chân múa may, thân hình xoay tròn, khuôn mặt thỉnh thoảng hướng về góc tường phía tây nam định hướng. Thế là, cha nhìn thấy đám người đang nép chen chúc ở một góc tây nam: Đầu tóc bù xù, bị trói bằng thừng, hoặc ngồi hoặc ngã, co ro sát lại thành một cục. Họ mở to đôi mắt sợ hãi nhìn khẩu súng lục đang khua khoúa của hán tử, có người dứt khoát nhắm nghiền mắt chờ đợi sự sắp đặt của số phận. Thế là, cuối cùng cha cũng nghe rõ tiếng la hét của hán tử:

---"Đồ ranh con, đồ con rùa cháu cha, từng đứa một bước lên đây, ha ha ha, đừng hoảng, đều đừng hoảng, lỗ đạn còn không to bằng ngón tay ta, sảng khoái lắm, không đau đâu, ai cũng sẽ không thấy đau..."

Bảy tám tên hán tử cầm súng, người mặc quân phục, người mặc thường phục, đứng tản ra xung quanh sân nhìn hán tử cười, nhìn đám tù nhân cười, thỉnh thoảng hùa theo tăng thêm hứng thú, cất giọng hô hét dọa dẫm. Trên nóc nhà có ba hán tử ôm súng đang ngồi hút thuốc, hứng thú bừng bừng nhìn xuống dưới, dưới mái hiên vị đại thẩm chủ nhà đầu tóc bạc phơ đang run lẩy bẩy, miệng lầm bầm cái gì đó, vì sợ hãi nên cứ lấy tạp dề lau tay không dứt.

---"Lão Vu bảo không đau là không đau, tụi bay có tin không? Tin không?..."

Hán tử hét lên một tiếng, nòng súng liền chĩa vào đầu một tên tù nhân, tên tù nhân đó liền run rẩy co rúm người lại. Hán tử cười lớn vui thích, đôi tay đang múa may bỗng chốc chuyển thành một động tác rút súng cực kỳ nhanh nhẹn và mạnh mẽ, hét lớn một tiếng, song súng vang lên như rang đậu. Hàng dương nhỏ to bằng ngón tay dựa tường lập tức gãy rộp từng cây một, nhìn từ vị trí cha đứng, hàng cây gãy ấy cao thấp đều tăm tắp, quả thực tề chỉnh như được dao cắt vậy!

Cha ngây người kinh hãi, chiến sĩ cảnh vệ của ông cũng ngây người kinh hãi!

Trong sân hỗn loạn. Tù nhân la hét lăn lóc thành một đống, tệ hơn nữa là vị đại thẩm chủ nhà nọ, kêu lên một tiếng "Mẹ ơi" rồi ngã quỵ xuống chân tường.

Hán tử vẫn tự mình giơ song súng lên trời phát ra từng tràng cười lớn thô lỗ sảng khoái. Nhưng tiếng cười nhanh chóng bị tiếng quát tháo chặn ngang.

---"Dừng tay!" Cha sải bước đi tới, "Bỏ súng xuống!"

Hán tử sửng sốt, ngừng cười, ánh mắt từ từ rơi trên khuôn mặt cha. Cha cách hán tử một mét, khẽ hếch mũi đứng vững lại. Hán tử nồng nặc mùi rượu. Cha cao hơn hán tử một cái đầu, hán tử rộng hơn cha nửa bờ vai.

---"Bỏ súng xuống!" Giọng cha trầm thấp và uy nghiêm.

Hán tử ngẩng mặt đánh giá cha, xương trán nhô lên cao, mắt phải nheo lại. Lạnh lùng thốt lên một câu: "Dựa vào việc anh cao à?"

Cha cao một mét chín bảy, ở thời đại đó quả thực rất hiếm thấy.

---"Anh ta là Phó bí thư Địa ủy," chiến sĩ cảnh vệ đặt tay lên súng lục ổ quay lạnh lùng nói, "kiêm nhiệm Phó chính ủy Quân khu của các anh!"

Trong đôi mắt bị cồn đốt đỏ ngầu của hán tử thoáng hiện lên một tia hoang mang lo sợ, nhưng chớp mắt lại biến mất. Lưỡi quét qua bờ môi khô khốc, gật gật đầu, cất giọng khàn khàn: "Thư sinh."

Cha nổi giận, quát lệnh: "Tước vũ khí của hắn cho ta!"

Chiến sĩ cảnh vệ Trần Phát Hải được huấn luyện thuần thục, lập tức hô ứng giơ súng chĩa thẳng vào hán tử đó. Hán tử liếc nòng súng một cái, trên mặt thoáng qua nụ cười lạnh, tay phải chuyển súng sang tay trái, đưa song súng cho chiến sĩ cảnh vệ. Cha rõ ràng nhìn thấy Trần Phát Hải đã cầm lấy hai khẩu súng đó rồi, thế nhưng trước mắt hoa lên một cái, chiến sĩ cảnh vệ đã thét lên hoảng hốt rồi bị quật văng ra xa mấy mét, nhìn kỹ lại, ba khẩu súng như làm phép biến hóa đều rơi hết vào tay hán tử.

Trong sân tĩnh lặng vài giây. Chiến sĩ cảnh vệ từ dưới đất bò dậy, có chút không biết phải làm sao, cuối cùng vẫn đi tới bên cạnh cha, hơn nữa còn dũng cảm bước lên phía trước một bước.

---"Đứng đắn chút đi, tao uống rượu rồi đấy, cẩn thận súng càn." Hán tử nhét hai khẩu súng vào thắt lưng, tay cầm khẩu còn lại vẽ vòng tròn trước ngực chiến sĩ cảnh vệ.

Chiến sĩ cảnh vệ do dự, không bước tới nữa, buông giọng mắng: "Mày phải nghĩ đến hậu quả chứ, đồ khốn kiếp này!..."

Hán tử ra tay nhanh như chớp. Bốp! Một bạt tai giáng thật mạnh vào mặt chiến sĩ cảnh vệ.

---"Đúng, tao là đồ khốn kiếp." Hắn cười lạnh nói, đồng thời lắc lư súng lục uy hiếp: "Đừng nhúc nhích, đừng nhúc nhích, cẩn thận súng càn."

---"Đồ khốn kiếp mày..." Mặt chiến sĩ cảnh vệ nóng bừng bừng mắng thêm câu nữa.