Mở đầu

Lý Ngân Kiều, đi theo Mao Trạch Đông 15 năm, lần lượt giữ các chức vụ vệ sĩ, tổ trưởng tổ vệ sĩ, phó vệ sĩ trưởng, vệ sĩ trưởng. Mao Trạch Đông từng nói với anh rằng: "Ngân Kiều, chuyện của tôi và gia đình tôi giấu trời giấu đất nhưng không giấu nổi cậu." Lại nói: "Khi tôi còn sống cậu không được viết về tôi, sau khi tôi chết thì có thể viết, phải viết cho đúng sự thật."

Sau khi thiết lập tình hữu nghị và sự tin tưởng, tôi đặt ra cho ông một loạt câu hỏi liên quan đến Mao Trạch Đông. Tôi đã chuẩn bị sẵn tinh thần vấp phải tường đá. Bởi vì một số câu hỏi của tôi thực sự mang màu sắc lãng mạn cá nhân của nhà văn. Chẳng hạn như: Mao Trạch Đông thích gì nhất? Ghét gì nhất? Sợ gì nhất? Cậu đã từng thấy Mao Trạch Đông khóc chưa? Cậu đã từng thấy Mao Trạch Đông nổi giận chưa? Cậu đã từng thấy Mao Trạch Đông cãi nhau chưa? Vân vân và vân vân.

Thế nhưng, sự lo lắng của tôi là thừa thãi. Vệ sĩ trưởng đã hồi tưởng một cách nghiêm túc đối với từng câu hỏi do tôi đặt ra, đồng thời đưa ra câu trả lời thành khẩn và thẳng thắn bằng tất cả những gì bản thân biết. Thế là, Mao Trạch Đông trong tâm trí tôi trở nên cụ thể, sống động, có máu có thịt, và từ đáy lòng tôi thốt lên một tiếng: Mao Trạch Đông quả thực là nhân vật vĩ đại nhất thế kỷ này của Trung Quốc!

Tôi tự tin rằng, đối với những câu hỏi do tôi đặt ra, bất kỳ người con đất Việt nào cũng sẽ thể hiện sự hứng thú mãnh liệt giống như tôi. Tôi muốn viết những câu hỏi của mình và câu trả lời của vệ sĩ trưởng ra, để mọi người con đất Việt đều được nhìn thấy.

"Vệ sĩ trưởng trả lời 20 câu hỏi của nhà văn" thực ra không chỉ là câu trả lời của riêng một mình vệ sĩ trưởng Lý Ngân Kiều, mà còn có mấy chục nhân viên khác từng sống bên cạnh Mao Trạch Đông hiện đang tản mác khắp nơi trên toàn quốc, họ đều dùng những gì tai nghe mắt thấy của cá nhân để trả lời. "Vệ sĩ trưởng"... có thể coi là đại diện cho một nhóm "người bên cạnh Mao Trạch Đông" dưới ngòi bút của nhà văn vậy.

Giống như nhiều người lớn tuổi ở quê nhà khi hồi tưởng lại những năm tháng cách mạng xưa, câu trả lời của "vệ sĩ trưởng" khó tránh khỏi có những sai sót về sự việc, nhân vật, thời gian, địa điểm, thế nhưng, dấu ấn to lớn mà một vĩ nhân xoay chuyển càn khôn để lại cho lịch sử là điều chân xác nghìn phần sẽ lưu truyền muôn thuở!

Tại sao Mao Trạch Đông lại chọn cậu làm vệ sĩ trưởng?

Nguyên nhân có nhiều mặt, cũng không thể nói rõ ngay lập tức. Tuy nhiên, tôi cho rằng nguyên nhân ban đầu là do tôi không muốn làm. Con người mà, thứ càng không dễ có được thì lại càng muốn có được, đối với nhân vật vĩ đại cũng không ngoại lệ. Cách so sánh này của tôi có lẽ không thỏa đáng, chi bằng hãy kể lại diễn biến sự việc.

Vừa qua Tết năm 1947, tôi được điều đến bên cạnh Chu Ân Lai làm vệ sĩ. Chẳng bao lâu sau, liền rút khỏi Diên An, bắt đầu chuyển chiến sang khu vực Thiểm Bắc.

Khoảng ngày 18 tháng 8, ngày căng thẳng nhất trong thời gian chuyển chiến Thiểm Bắc. Bảy nghìn quân của Lưu Khản bám sát theo đuôi mấy trăm người của cơ quan trung ương chúng tôi từ Túy Đức đuổi đến Mễ Chi, đuổi đến Tuyết Huyện, đuổi thẳng tới bờ sông Hoàng Hà.

Mấy ngày hôm đó, ngày nào trời cũng mưa tầm tã, trên người không có lúc nào khô ráo. Nước sông dâng cuồn cuộn, sóng vỗ ầm ầm, cách xa mười mấy dặm đã có thể nghe thấy tiếng gầm thét. Tâm trạng của Mao Trạch Đông rất không tốt. Tình hình nghiêm trọng hãy còn là chuyện phụ, điều khiến ông tức giận nhất là trong đội ngũ có những lời bàn tán xôn xao, nói là sắp qua sông Hoàng Hà rồi. Mao Trạch Đông xưa nay nói là làm, không dễ dàng cho phép người khác phản đối hoặc thay đổi. Ông từng nói: "Không đánh bại Hồ Tông Nam thì quyết không qua sông Hoàng Hà." Lúc đó vẫn chưa đánh bại Hồ Tông Nam, đằng sau mông có 7 lữ đoàn truy binh, trong tình hình này mà qua sông Hoàng Hà, Mao Trạch Đông tuyệt đối không đồng ý. Huống chi, "Chủ tịch Mao vẫn ở Thiểm Bắc" lúc bấy giờ đã trở thành trụ cột tinh thần cho quân dân cả nước chiến đấu một mất một còn với Quốc Dân Đảng Tưởng Giới Thạch. Hầu hết những người đi qua thời kỳ đó đều nhớ rằng, chỉ cần "Chủ tịch Mao vẫn ở Thiểm Bắc", thì muôn vàn khó khăn nguy hiểm, đổ máu hy sinh đều không đáng kể. Lúc đó chính là như vậy,

Chu Ân Lai chỉ ra một cách có chiến lược rằng, con sông chắn trước mặt là sông Giả Lô, chứ không phải sông Hoàng Hà. Qua sông Giả Lô không tính là qua sông Hoàng Hà. Mao Trạch Đông vẫn có tâm trạng không tốt, bởi vì sông Giả Lô đổ vào sông Hoàng Hà ở đây, người dân gọi nó là "Ngã ba Hoàng Hà".

Cuối cùng vẫn quyết định qua sông Giả Lô, đây là tình thế bức thiết. Kẻ địch đã chiếm ngọn đồi đối diện, đạn bay trên bầu trời, cắm xuống đất, trong khi lực lượng cản hậu của chúng ta rất ít, ba đại đội nước ngoài thì ở khoảng cách xa, đi theo đội ngũ cơ quan chỉ có duy nhất một đại đội cảnh vệ. Bên cạnh Mao Trạch Đông có một trung đội cảnh vệ nội vi, trung đội trưởng chính là Diêm Trường Lâm. Nếu địch xông tới, số lượng người của lực lượng tác chiến sẽ là hơn một trăm người đấu với mấy vạn người.

Nhậm Bật Thời tổ chức vượt sông. Nhưng vượt sông nào có dễ dàng gì? Nước sông dâng cao, tiếng gầm rú đinh tai nhức óc; từng đợt sóng lớn nối tiếp nhau, ập đến che trời lấp đất! Bè da cừu vừa xuống nước đã lập tức bị lật úp, giống như một chiếc lá cây, trong chớp mắt đã bị dòng sóng cuồng loạn cuốn đi nuốt chửng.

Trước mặt là nước lớn, không thể vượt qua; đằng sau là truy binh, với số lượng mấy vạn người. Gặp phải cảnh hiểm nghèo như một người lính mười mấy năm như tôi, cũng không tránh khỏi có chút hoảng loạn thất thố.

Sắc mặt Mao Trạch Đông âm trầm, nhưng vẫn điềm tĩnh, ông giơ hai ngón tay ra, nhẹ nhàng kẹp một cái: "Lấy cho tôi điếu thuốc."

Giọng nói không lớn, nhưng giống như tiếng sấm lăn qua lăn lại từ toàn bộ đội ngũ:

"Thuốc, mau tìm thuốc, đồng chí Đức Thắng muốn hút thuốc!"

"Đồng chí Đức Thắng muốn hút thuốc!"

"Thuốc!" "Thuốc!" "Thuốc!"...

Trong thời gian chuyển chiến Thiểm Bắc, Mao Trạch Đông sử dụng bí danh Lý Đức Thắng. Vì có bệnh, ông đã cai thuốc một thời gian. Các vệ sĩ không chuẩn bị trước, mấy ngày mưa liên tục, ai nấy đều giống như vớt từ trong nước ra, đi đâu tìm thuốc đây?

Mao Trạch Đông ngồi xuống trên một tảng đá xanh lớn, hai ngón tay vẫn giơ ra bên vai trầm tư. Điếu thuốc rốt cuộc vẫn không được nhét vào kẽ tay ông, ông bỗng trừng mắt quát: "Thuốc đâu? Mang thuốc lại đây!"

Đồng chí Đức Thắng nổi giận rồi! Trên dưới đội ngũ ai nấy đều khẩn trương lục soát trên người. Lúc này, ở cuối đội ngũ vang lên một hồi xôn xao, phu xe ngựa của Mao Trạch Đông là lão Hầu đồng chí được mọi người vây quanh như sao hón gúc tiến lên. Tạ ơn trời đất, ông ấy đã dùng vải dầu bảo vệ được thuốc lá và diêm, vào thời điểm then chốt đã lập đại công!

Chu Ân Lai chỉ đạo các vệ sĩ mở ba lô, dùng một chiếc chăn bông mỏng che chở trên đầu Mao Trạch Đông. Ông tự mình nắm lấy một góc chăn, đồng thời dùng cơ thể chắn cơn gió tạt ngang mưa tạt dọc.

Mao Trạch Đông đăm chiêu châm lửa hút thuốc lá. Hút sâu biết bao, trân trân nhìn ngọn lửa bén ngược lên. Ông nín thở. Thế là, mấy trăm người của tung đội trung ương đều nín thở, trừng trừng không chớp mắt nhìn chằm chằm điếu thuốc lượn lờ làn khói xanh ấy, tựa như vận mệnh của tất cả mọi người, thậm chí cả tiền đồ và vận mệnh của toàn bộ cuộc cách mạng Trung Quốc đều bị buộc chặt vào điếu thuốc lá đó...

Tiếng súng đạn dữ dội, tiếng sóng biển đinh tai, Mao Trạch Đông dường như hoàn toàn không hề hay biết. Giữa chân mày xuất hiện một nếp nhăn dọc sâu hoắm, một lát sau, một làn khói từ lỗ mũi và kẽ răng trào ra. Mới trào ra được một nửa, lại bị ông hít mạnh trở lại, trong miệng phát ra tiếng rít xì xì khi hơi khói bị hút vào qua kẽ răng.

Dường như chỉ trong chớp mắt, lại giống như trải qua cả một thế kỷ đằng đẵng. Điếu thuốc trong tay Mao Trạch Đông biến thành mẩu thuốc lá không thể kẹp nổi. Ông đột ngột đứng phắt dậy, dùng sức quăng mạnh mẩu thuốc xuống đất, phát ra một tiếng gầm vang dội núi sông:

"Không qua sông Hoàng Hà!"

Mao Trạch Đông đi dọc theo ngã ba Hoàng Hà tiến về phía trước, bước đi thong thả, vững vàng chắc nịch. Các vệ sĩ xông lên trước, bị ông giận dữ quát lui. Ông một mình đi ở phía trước cùng. Đi trước nọng súng của mấy vạn truy binh, phía sau đi theo mấy trăm người của cơ quan trung ương. Đừng nói là kẻ địch bắn súng đồng loạt, cho dù chỉ là một phát súng hòn đạn, trong hoàn cảnh đối mặt nhau thế này cũng sẽ gây ra hậu quả to lớn làm chấn động lịch sử. Thế nhưng, kỳ tích đã xảy ra. Mấy vạn quân địch đột nhiên đồng loạt ngưng súng ngưng pháo, tựa như toàn thế giới đều ngẩn ngơ, biến thành câm lặng. Cứ thế nhìn Mao Trạch Đông nghênh ngang đi qua trước mặt, đi ra mấy trăm mét, đi qua một gò đất nhỏ, rồi dần dần biến mất...

“Pằng” ———

Tiếng súng này giống như cướp cò, lại giống như chào mừng Mao Trạch Đông. Thế là, mấy vạn truy binh từ trong giấc mộng bừng tỉnh, súng pháo lập tức rền vang, còn dữ dội hơn lúc ban đầu.

Trong thời gian chuyển chiến Thiểm Bắc, tình huống này đã xảy ra ba bốn lần. Địch đuổi thì cuồng nhiệt. Đánh thì dữ dội. Đuổi kịp rồi, nhìn thấy rồi, bỗng nhiên trở nên nho nhã lịch sự, trở nên ôn hòa nhường nhịn. Súng pháo không kêu, thậm chí người cũng vòng đi chỗ khác...

Mượn câu nói của văn nhân: Vạn mã tề âm cứu khả ai (Ngàn ngựa im tiếng há chẳng đáng buồn thay).

Mao Trạch Đông phớt lờ tiếng súng pháo, ngồi xuống nghỉ ngơi. Ông hát vài câu kinh kịch. Tôi nhớ rõ, đó là vở "Không Thành Kế".

Sau khi nghỉ ngơi, theo sườn núi lên Bạch Long Miếu. Đây là một ngôi làng có sáu bảy mươi hộ dân, nằm ở lưng chừng núi. Ngọn núi không lớn, là núi đất, rất ít cây cối, thiếu nước. Trong làng có một ngôi miếu Bạch Long, cầu mưa cầu nước rất thuận tiện. Mao Trạch Đông mang theo mưa lên núi, người dân quê nói là chân long gi hạ. Mấy vạn truy binh của Lưu Khản đóng quân dưới chân núi, lửa trại nhìn không thấy bờ. Mao Trạch Đông cứ thế ngủ lại trên núi một đêm. Lúc ngủ tiếng ngáy của ông như sấm dậy, mưa lớn suốt đêm không dứt.

Hôm sau, chính là ngày 19, Diệp Tử Long và Uông Đông Hưng tìm tôi nói chuyện. Hồi đó, tung đội trung ương gọi là Chi đội thứ ba, Diệp Tử Long giữ chức tham mưu trưởng, Uông Đông Hưng giữ chức phó tham mưu trưởng. Cuộc nói chuyện diễn ra ở cửa hang động trong làng.

"Công việc của cậu có sự thay đổi một chút, điều cậu đến bên cạnh Chủ tịch làm vệ sĩ." Diệp Tử Long nói năng dứt khoát thực tế. "Bởi vì trước đây cậu vẫn luôn làm công việc này, có kinh nghiệm."

"Đây là sự tín nhiệm của tổ chức đối với cậu, chúng tôi đã quyết định sau khi cân nhắc thận trọng." Uông Đông Hưng nói năng chú ý nhấn mạnh nguyên tắc và đạo lý cách mạng, nhiệm vụ vừa vinh quang vừa quan trọng, cậu đừng phụ lòng tin của tổ chức."

Tôi cúi đầu không bày tỏ thái độ ngay. Ngày hôm qua, lúc Mao Trạch Đông nổi giận, đã đuổi vệ sĩ bên cạnh là Diên Vĩnh Sinh đi. Tôi 11 tuổi đi lính, mười mấy năm nay vẫn luôn làm đặc vụ viên (tức là chiến sĩ phục vụ), giao liên và vệ sĩ. Tổ chức chọn tôi đến làm vệ sĩ cho Mao Trạch Đông, vốn dĩ không có gì lạ. Thế nhưng, những người đi lính cùng năm với tôi có người đã là cán bộ cấp trung đoàn, tiểu đoàn.

"Sao thế, có ý kiến gì không?" Diệp Tử Long hoàn toàn theo thói quen hỏi một câu như vậy. Trời mới biết tôi bị làm sao nữa? Tôi lại bám vào câu nói của anh ấy mà đáp: "Không được đâu, tôi không muốn đi, làm công việc này quá lâu rồi."

Diệp Tử Long và Uông Đông Hưng không ngờ tới, có chút kinh ngạc, có chút lúng túng. Tôi cũng cảm thấy lời nói ra quá đà, không thỏa đáng. Bèn lùi một bước nói: "Đương nhiên, tổ chức quyết định thì tôi tuân theo..."

"Tuân theo là tốt, tôi tin là cậu sẽ làm tốt." Diệp Tử Long thở phào nhẹ nhõm.

"Hôm nay cậu cứ đi trước đi," Uông Đông Hưng nhíu mày nói: "Cuối cùng giải quyết thế nào, đợi chúng tôi bàn bạc xong rồi hãy quyết định."

Thế là, tôi liền đến bên cạnh Mao Trạch Đông. Một ngày hành quân, tôi đi ở giữa Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai, Mao Trạch Đông suốt từ đầu không thèm để ý đến tôi, thậm chí còn chẳng thèm liếc nhìn tôi lấy một cái.

Tôi cả nghĩ rồi: "Chắc chắn là Diệp Tử Long và Uông Đông Hưng đã báo cáo với Chủ tịch rồi. Chủ tịch nổi giận với tôi rồi. Họ đã báo cáo thế nào chứ? Tâm trạng thật sự của tôi bọn họ hoàn toàn không hiểu, hai vị lãnh đạo nhiều chuyện này!..."

Mưa vẫn đang rơi, chúng tôi hầu như bị dòng nước cuốn cho trầy da tróc vẩy chạy thục mạng xuống núi. Con suối nhỏ dưới chân núi cũng lũ lớn, Uông Đông Hưng chỉ huy các chiến sĩ biết bơi bắc cầu. Lúc này, truy binh đã lên núi, tiếng súng đạn trên đỉnh núi vang dội. Đội ngũ lại có chút hoảng loạn.

"Tôi thấy vẫn còn thời gian." Mao Trạch Đông nhìn hiện trường bắc cầu, dặn dò tham mưu Lưu: "Dựng đài vô tuyến lên."

Thật kỳ lạ, đài vô tuyến vừa dựng lên, đội ngũ lập tức yên tĩnh trở lại, tình trạng lòng quân dao động ấy không còn xuất hiện nữa. Mao Trạch Đông ngồi dưới tấm chăn bông quân dụng do chúng tôi căng tay ra che chở, xem xét các bức điện do các chiến khu toàn quốc gửi tới, đồng thời dùng bút chì viết từng đạo mệnh lệnh, giao cho tham mưu Lưu đưa ra đài vô tuyến phát đi các bộ tư lệnh dã chiến.

Bầu trời vang lên tiếng vo ve, có mấy chiếc máy bay địch bay tới, lượn lờ ngay trên đỉnh đầu. Mọi người vội vàng khuyên Mao Trạch Đông xuống chân núi ẩn nấp. Mắt Mao Trạch Đông không rời bức điện văn. Đầu bút chì chỉ vào ngọn núi đang mây mù bao phủ: "Nó không muốn sống nữa sao? Tôi thấy nó còn khôn khéo hơn các cậu."

Quả nhiên, máy bay địch kêu vo ve hồi lâu, rốt cuộc không dám sà xuống, cũng không ném bom, cuối cùng xám xịt bay đi mất.

Cầu phao đã bắc xong. Ven bờ được lót đất, dưới sông được lót đá lớn, lại buộc mấy sợi dây thừng to vào những hòn đá lớn ở hai bên bờ, rồi khiêng những tấm cửa gỗ ở ngôi làng đối bờ sang, rải lên trên đá và dây thừng. Các chiến sĩ từng nhóm mấy người, cởi trần trụi truồng, đứng cả trong dòng nước xiết làm "mố cầu". Mao Trạch Đông bước đến bên bờ sông, dừng chân lại. Ông nhìn "mố cầu" giữa dòng sông, rõ ràng vô cùng cảm động, vành mắt đều đỏ hoe. Ông xoay người thật nhanh. Nhìn đội ngũ nói: "Các đồng chí qua trước đi."

"Xin mời đồng chí Đức Thắng qua trước!" Đội ngũ mấy trăm người đồng thanh hô lớn.

"Xin mời đồng chí Đức Thắng qua trước!" Các "mố cầu" cũng phát ra tiếng gọi.

Mao Trạch Đông kiên quyết đòi các đồng chí qua trước, trên bờ dưới nước liền vang lên từng đợt hô hoán: "Xin mời đồng chí Đức Thắng qua trước!" Dù chỉ có mấy trăm người, nhưng trong thung lũng, tiếng hô đó trở nên chấn động tâm can, sục sôi huyết khí. Chu Ân Lai bước lên cầu phao, nhanh chóng đi qua đi lại một lượt, sau đó xác định an toàn rồi đứng bên cạnh Mao Trạch Đông nhỏ giọng nói: "Chủ tịch, anh không qua thì các đồng chí quyết định sẽ không qua đâu. Mau lên cầu đi, ở lâu các đồng chí dưới sông sẽ bị cóng đấy."

Tiếng hô "Xin mời đồng chí Đức Thắng qua trước" vẫn không ngừng lại. Ánh mắt Mao Trạch Đông quét một lượt trên sông dưới bờ... Lúc này, chỉ có khoảnh khắc này, ông mới thực sự liếc nhìn tôi một cái. Gương mặt tôi bỗng chốc nóng bừng lên. So với những đồng chí đang hô vang này, tôi bỗng sinh ra một thứ cảm giác xấu hổ khó hiểu, ẩn giấu bên trong còn mang theo một chút ấm ức. Tôi hận không thể nhảy xuống sông Hoàng Hà.

Rốt cuộc vẫn không nhảy, tôi đi sát theo Mao Trạch Đông bước lên cầu phao, đi qua dòng nước xiết cuồn cuộn lũ.

Hành quân suốt một ngày, đêm nghỉ tại Dương Gia Viên Tử. Trung đội trưởng cảnh vệ Diêm Trường Lâm cùng mấy vệ sĩ châm lửa sấy khô quần áo ướt. Mao Trạch Đông ngồi khoạnh chân trên chiếc khang, mượn ánh đèn dầu xem xét bản đồ quân sự. Củi khô ít, chỉ có khói mà không có lửa, trong hang động khói mù mịt không nhìn rõ mặt người. Mao Trạch Đông "hắng hắng" ho lớn, Diêm Trường Lâm lau nước mắt vì sặc khói hô lớn: "Tiểu Lý, mau đỡ đồng chí Đức Thắng ra ngoài hít thở không khí đi!"

Tôi cũng "hắng hắng" ho không ngừng, một chân trên khang một chân dưới khang bước sang đỡ Mao Trạch Đông: "Đồng chí Đức Thắng, ra hít thở không khí... Đợi khói tản bớt rồi hãy xem bản đồ."

Mao Trạch Đông hất tay tôi ra, dùng bút chì vạch mấy ký hiệu trên bản đồ. Sau đó tự mình xuống khang, vừa ho vừa vịn tường bước ra khỏi hang động.

Mưa đã tạnh, mây tan đi gần hết, lộ ra ánh sao rực rỡ. Mao Trạch Đông dừng chân, đón gió hít sâu một hơi, dùng sức khạc ra mấy ngụm đờm, lau nước mắt do khói thuốc sặc ra, bắt đầu đi đi lại lại trong sân. Ông bước đi chậm chạp, để tránh những vũng nước đọng trên mặt đất, bước chân lúc lớn lúc nhỏ. Ông rõ ràng nghe thấy tiếng bước chân của tôi bám sát phía sau. Lại không thèm quay đầu nhìn tôi lấy một cái. Xem ra hiểu lầm sâu sắc rồi... Trong lòng tôi từng đợt xót xa...

Đột nhiên, Mao Trạch Đông dừng chân lại. Hai mắt nhìn lên trời, thong thả hỏi một câu: "Cậu tên là gì nhỉ?"

Tôi giật mình, lập tức nhìn quanh bốn phía. Không có người thứ ba! Một dòng máu nóng trào lên, cuối cùng Mao Trạch Đông cũng nói chuyện với tôi rồi! Tôi nhanh chóng xốc lại tinh thần, đứng nghiêm trả lời: "Báo cáo, tôi tên là Lý Ngân Kiều."

“Lý, Ngân, Kiều, ừm, mấy chữ thế nào?” Mao Trạch Đông vẫn nhìn về phía trước.

"Bộ Mộc Lý, Kim Ngân đích Ngân, Qua Hà đích Kiều."

"Ngân Kiều. Sao không gọi là Kim Kiều?"

"Vàng thì quý quá, tôi gọi không nổi."

"Ồ hố, cậu rất có lòng tự trọng đấy nhỉ!" Mao Trạch Đông xoay người lại, cuối cùng nhìn chằm chằm vào tôi: "Cậu là người ở đâu?"

"Huyện An Bình, tỉnh Hà Bắc."

"Cha mẹ làm gì thế?"

"Cha tôi làm ruộng kéo xe; lúc nông nhàn buôn bán lương thực chút ít. Mẹ tôi lo việc nhà, mùa màng bận rộn cũng xuống đồng."

"Gia đình chúng ta rất giống nhau nhỉ. Cậu thích cha hay thích mẹ?"

"Thích mẹ. Cha tôi đầu óc thông minh, tính toán bao nhiêu sổ sách cũng không nhầm lẫn. Nhưng tính khí lớn, thích uống rượu, ăn cơm thì ăn một mình, ông ăn bánh ngô mỏng chúng tôi gặm bánh ngô tròn, hơi không vừa ý là đánh người. Mẹ tôi nhân hậu, đối xử tốt với mọi người, tôi thích mẹ."

"Càng nói càng đồng điệu rồi nhỉ. Mẹ cậu nhất định là người hướng Phật."

"Chủ tịch sao lại biết?"

"Cậu nói bà ấy nhân hậu mà, người xuất gia lấy từ bi làm gốc."

Tôi ngẩn người kinh ngạc. Nghe quen những bài học chính trị rồi, tôi không ngờ Mao Trạch Đông lại thốt ra những lời như vậy. Đồng thời, tôi lại cảm thấy đột nhiên gần gũi với Mao Trạch Đông hơn, sự căng thẳng và câu nệ vơi đi rất nhiều. Tôi nhỏ giọng hỏi: "Mẹ ngài cũng hướng Phật sao?" "Tôi thích mẹ tôi. Bà ấy cũng hướng Phật, tấm lòng lương thiện. Hồi nhỏ tôi còn cùng bà ấy đến miếu thắp hương nữa cơ. Sau này thì tôi không tin nữa. Cậu có dập đầu bao nhiêu cái thì nhân dân vẫn cứ chịu khổ."

"Dập đầu không bằng nổi dậy."

"Được. Nói hay lắm!" Mao Trạch Đông gật đầu. Tiếp tục tản bộ. Chốc lát. Bước chân khựng lại. Lại nhìn chằm chằm vào tôi: "Thế nào, có muốn đến chỗ tôi làm việc không?"

Khoảnh khắc đó, trái tim tôi chắc chắn đã ngừng đập, ngẩn người ra không thốt lên lời. Tiếp theo cúi đầu. Trả lời thế nào đây? Muôn vàn dấu hiệu mách bảo tôi, Mao Trạch Đông nhất định đã biết chuyện tôi không muốn làm rồi. Ây da, thà nói dối để nhận lấy tiếng xấu, chi bằng nhắm mắt nói thật...

"Không muốn." Tôi nhỏ giọng lầm bầm.

Khoảng lặng kéo theo sau đó, quả thực khó chịu làm sao! Cả đời tôi chưa từng gặp phải cảnh tượng nào khó xử hơn thế này, da thịt trên người dường như đều không thuộc về mình nữa, biến thành khúc gỗ không có tư duy...

Một tiếng ho khẽ làm chấn động trái tim tôi, khôi phục lại sự tuần hoàn máu trên cơ thể tôi. Mao Trạch Đông phá vỡ sự im lặng, lời nói có chút gắng gượng: "Ừm, cậu có thể nói thật, điều này rất tốt. Tôi thích cậu nói thật. Vậy, cậu có thể nói cho tôi biết, tại sao cậu không muốn làm việc ở đây không?" "Tôi làm quá lâu rồi. Từ năm 38 tòng quân, tôi vẫn luôn làm đặc vụ viên, làm chiến sĩ phục vụ. Tôi muốn đến quân đội."

"Ừm, người năm 38, làm vệ sĩ, tiến bộ có chút chậm chạp. Chỉ vì nguyên nhân này thôi sao? Còn có nguyên nhân nào khác nữa không? Ví dụ như, ở chỗ Ân Lai làm vệ sĩ thì muốn, đến chỗ tôi..." "Không hề, tuyệt đối không có ý đó! Tôi kêu lên. Hơn nữa còn vã mồ hôi hột vì sốp ruột. "Tôi vẫn luôn muốn đến quân đội, tôi đã làm việc ở chỗ Chu Ân Lai một thời gian rồi, chú ấy hiểu rõ tình hình của tôi, sau khi tình hình dịu đi thì việc đưa ra yêu cầu rời đi cũng dễ dàng hơn. Nếu đến chỗ Chủ tịch đây, sao có thể vừa mới đến đã đòi đi chứ?"

"Cậu làm sao biết tôi sẽ không thả cậu đi?"

"Chủ tịch... lưu luyến tình cũ."

"Cái gì? Lưu luyến tình cũ! Cậu nghe ai nói tôi lưu luyến tình cũ?"

"Dù sao thì tôi cũng biết. Con ngựa cũ đã cỡi, có ngựa tốt cũng không đổi. Quần áo đã mặc, bút nghiên ống nhổ đã dùng. Dùng quen rồi là có tình cảm, có tốt hơn nữa cũng không đổi. Giống như cái gậy gỗ liễu này của ngài vậy, có tính là gì chứ? Chẳng qua chỉ là cây gậy gỗ Tôn Chấn Quốc dùng để khiêng hành lý bọc hành cành thôi. Rời khỏi Diên An chú ấy tặng cho Chủ tịch dùng, Chủ tịch dùng rồi thì kiên quyết không chịu đổi nữa, rơi xuống sườn núi, thà đợi người ta nhặt về chứ nhất quyết không chịu đổi cây gậy mới. Một cây gậy gỗ còn như vậy, tôi đây là một con người sống sờ sờ cơ mà, Chủ tịch dùng quen rồi còn nỡ buông tay sao?"

"Ha ha ha," Mao Trạch Đông cười lớn, "Quỷ nhỏ, từ bao giờ mà nghiên cứu tôi một phen thế? Ừm. Thế nhưng tôi thích cậu đấy, muốn cậu đến đấy. Phải làm sao đây? Tổng cộng phải có một người thỏa hiệp."

"Vậy đành để tôi thỏa hiệp thôi."

"Không thể ủy khuất cậu quá, hai bên chúng ta đều thỏa hiệp một chút." Mao Trạch Đông nghiêm túc nhìn tôi nói: "Đại lý không nói thì không được. Cậu đến chỗ tôi, chúng ta chỉ là phân công khác nhau. Đều là vì nhân dân phục vụ. Cậu phục vụ tôi cũng gián tiếp là vì nhân dân phục vụ. Thế nhưng, chỉ nói đại lý thì cũng không được. Người năm 38, làm vệ sĩ của tôi, địa vị đủ cao, chức vụ quá thấp. Tôi cho cậu cái chức trưởng, làm tổ trưởng tổ vệ sĩ của tôi." Mao Trạch Đông ngẫm nghĩ một lát. Làm một động tác tay: "Nửa năm, cậu giúp tôi bận rộn nửa năm, coi như mượn dùng, cậu thấy được không?"

"Được." Tôi dùng sức gật đầu.

"Được rồi, cậu đi tìm Diệp Tử Long nói chuyện đi, anh ấy hiểu rõ về tôi hơn." Mao Trạch Đông phất nhẹ tay, tôi liền lui xuống. Ông một mình quay về hang động.

Sau đó theo lời đồn, Mao Trạch Đông trước khi nói chuyện với tôi, đã nghe được tin tôi không muốn làm. Lúc đó ông sững sờ một lúc, bỗng nhiên chỉ tay ra ngoài, lớn tiếng nói: "Các cậu không cần nghiên cứu người khác nữa, tôi chỉ cần cậu ta!"

Ngoài miệng tôi nói không muốn làm, trong lòng cũng nghĩ như vậy, thế nhưng một khi đã bắt tay vào làm, vẫn là dốc toàn lực. Tác phong nhiệt tình phụ trách với công việc là thói quen tôi dưỡng thành sau khi tham gia cách mạng. Không biết lười biếng, cũng không đi lười biếng. Tôi làm giao liên, chiến sĩ phục vụ, vệ sĩ, có kinh nghiệm hơn mười năm, giỏi quan sát sắc mặt, giỏi thấu hiểu ý định của lãnh đạo. Đến bên cạnh Mao Trạch Đông, thói quen sinh hoạt của ông rất nhanh đã quen thuộc. Cần trà, cần cơm, cần sách, cần bút, thậm chí là có gặp khách hay không, ông chỉ cần liếc mắt ra hiệu là tôi biết nên làm thế nào. Có khi ông vừa nghĩ đến là tôi đã thay ông làm xong rồi, đến cả ánh mắt cũng không cần đưa. Sự ăn ý này khiến Mao Trạch Đông vô cùng thưởng thức, mấy lần vỗ vuốt mu bàn tay tôi nói: "Chúng ta rất hợp nhau. Cậu là người giỏi phát hiện quy luật."

Thế là, dự đoán của tôi đã được minh chứng: Mao Trạch Đông đã có tình cảm với tôi, không nỡ để tôi đi nữa.

Tháng 2 năm 1948, cơ quan Tiền ủy Trung ương đóng tại Dương Gia Cung. Một hôm, tôi mang trà cho ông; ông đang đi đi lại lại trong hang động, tựa như đang suy nghĩ sự kiện trọng đại nào đó. Tôi không tiện làm phiền ông, đặt nhẹ chén trà lên bàn, lặng lẽ lui ra.

Thế nhưng, đằng sau truyền đến tiếng gọi của Mao Trạch Đông: "Ngân Kiều, cậu đừng đi. Tôi muốn nói chuyện với cậu đây."

Tôi quay người lại: "Chủ tịch có việc gì thế?"

"Hôm nay là ngày 19." Mao Trạch Đông bấm đốt ngón tay: "Tháng 8 đến tháng 9, tháng 9 đến tháng 10... Hôm nay là ngày 19 tháng 2. Nửa năm, tròn nửa năm..." Ông nhìn chằm chằm vào tôi, do dự một chút, nhỏ giọng dò hỏi: "Cậu, vẫn muốn đi chứ?"

Tôi cúi đầu. Trong lòng rất mâu thuẫn. Cuối cùng vẫn chọn nói thật: "Muốn đi."

Mao Trạch Đông lộ vẻ mặt thất thần. Tôi có chút bất an: "Nếu như Chủ tịch..." Mao Trạch Đông làm ra một động tác quả quyết, ý là nhẫn đau nhắt yêu đi chăng. Nói: "Không, chúng ta có giao ước trước. Tôi không nuốt lời, cậu có thể đi rồi."

Tôi không đi. Nói: "Chủ tịch đã đồng ý cho tôi đi. Vậy thì, giao ước đặt ra lúc trước coi như kết thúc. Nếu cần thiết, chúng ta có thể định ước tiếp."

Mao Trạch Đông cười, nói: "Được, vậy thì tốt. Chúng ta định ước lại. Nửa năm. Cậu lại giúp tôi nửa năm, xem tôi đánh bại Hồ Tông Nam."

Chẳng bao lâu sau, Bành Đức Hoài liền báo tin thắng trận cho Mao Trạch Đông: Chiến dịch Nghi Xuyên, tiêu diệt năm lữ đoàn của Hồ Tông Nam, tiêu diệt quân đoàn trưởng quân đoàn 29 của địch là Lưu Khản.

Đến tháng 8 năm 1948, Mao Trạch Đông nói với tôi ở Tây Bách Pha: "Ngân Kiều, lại đến ngày rồi." Tôi muốn mượn dùng cậu thêm nửa năm nữa, xem tôi tiêu diệt hoàn toàn Tưởng Giới Thạch."

Tôi nói: "Chủ tịch, không cần mượn nữa, tôi không muốn đi nữa. Tôi nguyện ý đi theo ngài suốt đời."

Những gì tôi nói là lời từ tận đáy lòng. Ba lần mượn dùng, đi theo bên trái phải Mao Trạch Đông, chứng kiến ông dùng trí tuệ siêu phàm, nghị lực kiên cường xoay chuyển càn khôn, đó là những ngày đêm chấn động tâm can biết nhường nào? Sức hút và nhân cách của Mao Trạch Đông đã thu hút tôi sâu sắc, cảm động tôi, tôi tâm nguyện tình nguyện hầu hạ ông suốt đời.

Năm 1953, tôi đảm nhận chức vụ phó vệ sĩ trưởng của Mao Trạch Đông. Ông nửa đùa nửa thật nói với tôi: "Ngân Kiều, làm quan rồi, không trực ban nữa, thế nhưng suốt ngày không gặp mặt nhau thì cũng không hay lắm chứ? Chúng ta lại định một thỏa thuận nữa, cậu một tuần trực hai ban, để tôi có thể thường xuyên nhìn thấy cậu." Tôi nói: "Được, cứ quyết định vậy đi."

Năm 1956, tôi đảm nhận chức vụ vệ sĩ trưởng của Mao Trạch Đông. Vẫn kiên trì một tuần trực hai ban, hầu hạ ăn mặc ở lại đi lại của lão nhân gia.

Năm 1962, tôi sắp rời khỏi Mao Trạch Đông để đi Thiên Tân làm việc rồi. Hôm đó, ông theo thói quen nằm trên giường làm việc. Trên thành giường vắt một chiếc chăn lông, dưới chăn lông lót gối, cứ thế dựa vào đó phê duyệt văn kiện. Tôi lặng lẽ đến ngoài cửa, muốn đợi ông làm xong việc rồi hãy vào. Thế nhưng; trong phòng vang lên tiếng gọi của ông: "Ngân Kiều, cậu vào đây."

Mao Trạch Đông sao lại biết tôi đến? Tôi nghĩ, nhất định là ông dùng cảm giác tâm linh để cảm nhận được. Hoặc là cái giác quan thứ sáu mà bây giờ các vị hay gọi ấy.

Tôi đứng trước giường Mao Trạch Đông, ông dùng một tay nắm lấy tay tôi, tay kia nhẹ nhàng vuốt ve mu bàn tay tôi. Cứ thế im lặng canh gác, ai cũng không nói gì.

Tôi khóc trước. Tôi vừa khóc, Mao Trạch Đông lập tức cũng rơi nước mắt. Tôi nức nở nói: "Hồi đầu tôi không muốn đến, ngài mượn tôi đến, bây giờ tôi không muốn đi, ngài lại đuổi tôi đi. Ngài làm thế này chẳng phải là làm khó tôi sao?"

Mao Trạch Đông vừa khóc vừa thở dài: "Tôi cũng không nỡ để cậu đi chứ. Tôi và các con tôi, một năm chẳng gặp mặt được mấy lần. Chỉ có chúng ta là tối lửa tắt đèn có nhau, các cậu còn thân thiết hơn cả con cái của tôi. Thế nhưng, tôi phải nghĩ cho tiền đồ của cậu, tôi không thể làm lỡ tiền đồ của cậu. Vệ sĩ trưởng, địa vị đủ cao, nhưng cũng chỉ là cán bộ cấp trung đoàn, chức vụ quá thấp."

“Tôi không chê thấp, tôi không muốn rời xa ngài.” Tôi khóc lớn thành tiếng.

Mao Trạch Đông dùng tay kéo một cái, ôm trọn tôi vào lòng, ôm chặt lấy tôi ngửa cổ khóc lớn: "Ngân Kiều, sau khi tôi chết, hàng năm cậu đến mộ tôi... thăm nhé." Ông không ngừng dùng tay vỗ vỗ lưng tôi, không nói nổi một câu hoàn chỉnh. Tôi sợ ông khóc tổn hại cơ thể, trước tiên kìm nén tiếng khóc của mình, rồi mới khuyên can ông. Chưa dứt câu khuyên, bản thân tôi sớm đã khóc nức nở trở lại.

Mấy ngày sau. Tôi cuối cùng cũng ngậm ngùi rời khỏi Mao Trạch Đông.