Doãn Kinh Sơn, người Cẩm Châu. Bốn mươi bảy tuổi. Hay nổi tính khí. Hỉ nộ không lộ ra mặt, khá trầm lắng. Ông bị rụng một đợt răng. Có lẽ không quen dùng răng giả, nói hai câu là thế nào cũng phải dùng tay đưa đẩy viên răng giả gắn không chắc đó. Cuộc trò chuyện của chúng tôi vì thế mà chậm lại càng thêm chậm. Khổ nỗi ông lại cứ nắn bóp điếu thuốc lá, đùa nghịch nó rồi đưa lên dưới mũi ngít ngít. Tôi liền phì cười thành tiếng: "Mệnh bệnh gì thế, chẳng lẽ học theo Chủ tịch sao?" Ông không hoang không mang châm thuốc lá, nheo nheo mắt: "Cai không được, lai rai thì có thể hút ít đi một chút."

Khói thuốc lan tỏa trong căn phòng. Căn phòng này chẳng khá hơn trại tị nạn Campuchia là bao. Chỉ có điều, ngoài cửa sổ máy xúc điện ầm ầm, ô tô rú còi. Một khách sạn hiện đại đang được khởi công xây dựng. Ông là phó tổng giám đốc, phụ trách công trình này.

Ông từng công tác ở tòa soạn tạp chí "Báo cáo Văn học", kể chuyện không theo lối bình phu trực trật, rất chú trọng sức hấp dẫn của thủ pháp hồi ức.

—— Hôm đó, Mao Trạch Đông bước ra khỏi phòng làm việc, dừng chân trên bậc thềm. Ngước nhìn trời cao. Hít một hơi thật sâu. Bỗng cất cao giọng, hát hai câu kịch Kinh Đưa. Nhớ hình như là vở "Không Thành Kế".

Các vệ sĩ sững sờ, rồi ngay lập tức trao đổi ánh mắt, không ai là không lộ vẻ vui mừng. Hai câu Kinh kịch này dường như báo hiệu sự kết thúc của thời kỳ ba năm khó khăn, tất cả chúng tôi đều sinh ra cảm giác "một tiếng gà gáy trời sáng bừng".

Giang Thanh ló đầu ra từ phòng làm việc của bà, tiếp đó lại bước ra ngoài, tay cầm một cuốn sách dày. Lý Nạp cũng chạy ra từ phòng của mình, đều hướng về phía Mao Trạch Đông nhìn.

Mao Trạch Đông đi dạo trong sân, chốc chốc lại ngâm nga mấy câu Kinh kịch. Ông đi vòng quanh bảy cây trắc bá xanh tươi đó một cành, bỗng quay mặt về phía Giang Thanh: "Hôm nay không có việc gì ô. Nào, chơi một chút. Chơi một chút."

Giang Thanh có chút kích động. Lúc đó bà chỉ là phu nhân của Mao Trạch Đông, chưa từng bước lên sân khấu chính trị Trung Quốc. Bà không hề giống như lời trong tiểu phẩm tấu hài, cần phải đội tóc giả. Bà có mái tóc đen dày, làn da sáng sủa mịn màng. Bà kém Mao Trạch Đông hai mươi tuổi. Thế nhưng, họ ăn không chung một mâm, ở không chung một phòng, đi không chung một đường, lại càng không thể nói chuyện chung một lời. Chúng tôi nhìn ra được, bản tâm bà là muốn quan tâm đến sức khỏe của Mao Trạch Đông nhiều hơn, hy vọng có thể lấy lòng Mao Trạch Đông, hy vọng ông có thể hòa hợp với bà. Thế nhưng ông luôn không hòa hợp.

Giang Thanh vốn dĩ sinh hoạt rất chú trọng quy luật. Mao Trạch Đông lại có một bộ quy luật độc lập của riêng mình, mỗi ngày phải làm việc nhiều hơn ba bốn tiếng, một ngày của ông luôn dài hơn một ngày của tự nhiên mấy tiếng. Họ ngủ không chung giường. Giang Thanh ăn uống chú trọng nhạt thanh đạm dinh dưỡng, lương thực chính tinh tế, rau xanh cắt sợi rất ngắn, khi cơ thể không khỏe thì phải làm thành dạng bùn rau mới chịu nuốt. Mao Trạch Đông cả đời đạm bạc rau cháo, thích ăn lương thực thô, rau xanh thường xào nguyên cả cây để ăn. Ông thích vị mặn cay, khi thiếu chất béo thì "bồi bổ" một bát thịt mỡ, hoàn toàn là thói quen ăn uống của người nông dân. Họ ăn không chung một mâm. Giang Thanh một lòng muốn lên sân khấu chính trị Trung Quốc biểu diễn, Mao Trạch Đông từ thời kỳ Diên An đã nghiêm ngặt cấm đoán. Họ không ít lần cãi vã, có lúc cãi đến mức các vệ sĩ cũng biết. Mao Trạch Đông làm việc hoặc đi thị sát công việc sợ nhất là Giang Thanh ở bên cạnh, có lúc đến một nơi, nghe nói Giang Thanh cũng tới, liền lập tức lên đường chuyển đi. Ông đã nói với trạm trưởng vệ sĩ nhiều lần: "Tôi không muốn gặp cô ta, cô ta cứ đến là tôi chẳng làm được việc gì cả. Con người cô ta đến đâu là làm tụt hứng đến đó."

Thế nhưng, đây vẫn chưa phải là điều nghiêm trọng nhất. Điều khiến Giang Thanh căm hận, hoảng sợ, đau lòng nhất là hai câu khác: "Giang Thanh khiến tôi gánh một gánh nặng chính trị" và "Con người Giang Thanh này, ai ở cùng cũng không hòa hợp nổi". Sau đó Giang Thanh đã dùng hành động để bác bỏ lời nói của Mao Trạch Đông. Bà ta đã cùng Lâm Bưu, Khang Sinh, Trần Bác Đạt, Trương Xuân Kiều v.v. tụ lại với nhau, và dần dần hình thành một thế lực chính trị độc lập của riêng mình……

Lúc đó thì chưa. Lúc đó bà rất chú ý quan tâm Mao Trạch Đông, phỏng đoán Mao Trạch Đông, hùa theo lấy lòng Mao Trạch Đông. Bà ném cuốn sách cho vệ sĩ, hưởng ứng: "Chơi ván mạt chược có được không?"

Lý Nạp đã gọi lên đầy vẻ trẻ con: "Chơi mạt chược, chính là chơi bài mạt chược nha."

Mao Trạch Đông cười. Ông rất thích Lý Nạp. Hồi Lý Nạp còn nhỏ, Mao Trạch Đông hễ về nhà là hay bế cô lên vỗ nhẹ vào lưng: Bé con, bé con ngoan của ta. Giống như tất cả những người làm cha khác, Mao Trạch Đông bằng lòng thỏa mãn yêu cầu của con gái. Khi vui vẻ ông luôn nói: "Thế thì tốt, thế thì tốt."

Giang Thanh lập tức gọi vệ sĩ khiêng bàn ghế, giọng trong trẻo tươi vui cười nói. Tính cách con người này không phải đặc biệt phức tạp, mà là một loại tính cách hưng cảm nhẹ. Dễ kích động, không chịu nổi trắc trở, dục vọng bộc lộ ra ngoài, hành xử theo cảm tính. Mọi người đối với bà chỉ có thể thích ứng, không thể tín nhiệm. Lúc vui bà có thể chụp ảnh thay vệ sĩ, cao hứng lên còn đan cho bạn một chiếc áo len sát nách. Thế nhưng, trong chớp mắt không vui, những lời thô tục đại loại như "Đồ tiểu tể tử mẹ kiếp", "Mày cút ngay cho tao", "Đứng ra ngoài cửa mà đứng" sẽ thốt ra khỏi miệng.

Bây giờ bà đang rất vui. Bàn ghế được bày trên bãi cỏ góc tây bắc tiểu viện. Nơi đó có một tán cây. Mao Trạch Đông thường cùng các đồng chí Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ân Lai, Chu Đức, Trần Vân v.v. hóng mát trò chuyện dưới tán cây đó. Ngày nay dưới tán cây vang lên tiếng xào xạc xóc bài mạt chược cùng tiếng nói cười nhẹ nhàng khoan khoái. Nghe vệ sĩ Tiểu Phong kể, anh đi theo Mao Chủ tịch mười mấy lần rồi, đây vẫn là lần đầu tiên thấy Mao Trạch Đông cùng người nhà đánh mạt chược đấy.

Trong lòng tôi dấy lên một ý nghĩ, nhân lúc xào bài bèn xáp lại gần Mao Trạch Đông nhỏ giọng đề nghị: "Chủ tịch, bữa tối ăn cùng nhau nhé?"

Giang Thanh và Lý Nạp đều nghe thấy. Giang Thanh điềm nhiên như không tiếp tục xào bài. Tôi nhìn ra được, mi mắt bà ta cứ giật giật, đống bài trong tay xào lộn tùng phèo cả lên mà cũng chẳng hay biết. Bà đang chú ý phản ứng của Mao Trạch Đông, âm thầm chờ đợi điều gì đó. Lý Nạp không chút che giấu trân trân nhìn cha. Ánh mắt Mao Trạch Đông và đôi mắt con gái vừa chạm nhau, như có chút động lòng, lập tức cười nói: "Thế thì tốt. Thế thì tốt."

Bữa cơm đạm bạc gia đình. Bốn món một canh. Mao Trạch Đông không vì ăn cùng người nhà mà phá vỡ thói quen, vẫn tay không rời sách, vừa ăn vừa xem. Chỉ có điều, lần này xem là truyện tranh "Hỏa thiêu liên doanh", hoàn toàn là một phương thức độc đáo để thư giãn đại não.

Thế nhưng, sự chú ý của ông cuối cùng vẫn bị Lý Nạp thu hút qua đó.

Lý Nạp nhai chép chép miệng đầy vẻ sống động, đôi đũa vươn tới mọi đĩa thức ăn, ăn rau từng miếng lớn, ăn cơm từng miếng lớn, miệng không ngừng đưa ra bình luận: "Ái chà, món rau này ngon thật đấy." "Ái chà, món rau này thơm quá." Cô ăn ngấu nghiến. Giang Thanh giúp gắp thức ăn bỏ vào bát cô, giống như mấy trăm năm chưa từng được ăn no vậy, cô nhanh chóng ăn sạch veo cơm canh, đến đĩa cũng dùng cơm lau sạch sành sanh. Cô thè lưỡi liếm một vòng quanh môi, lại chép miệng một tiếng, vẫn thòm thèm chưa đủ: "Ngon quá…… chỉ có điều hơi nhạt một chút."

Mao Trạch Đông nhìn con gái, cuốn truyện tranh từ lúc nào đã rơi xuống góc bàn. Ông động lòng, khóe miệng và đuôi mày khẽ giật giật vài cái, cuối cùng lộ ra nụ cười trìu mến: "Con ăn rất ngon miệng, cũng làm tăng thêm cảm giác thèm ăn của bố. Bố suy nghĩ lại, hay là cùng con ăn thêm một bữa cơm nữa nhé. Sau này tối thứ bảy đều về nhà ăn cơm nhé."

“Thật chứ? Lý Nạp vui mừng kêu lên, đôi mắt sáng lấp lánh. Tôi lại thấy cay sè sống mũi, không kìm được nhớ lại những ngày tháng khó khăn đó……

Đó là hai năm trước, cũng là một ngày thứ bảy. Tôi nhân cơ hội rót trà để nhắc nhở Mao Trạch Đông: "Chủ tịch, Lý Nạp về nhà rồi. Hai ba tuần không gặp, cùng ăn một bữa cơm đi chứ?"

Mao Trạch Đông dừng bút phê duyệt văn kiện, nhìn tôi. Ánh mắt dịu dàng, mang theo sự biết ơn. Khóe miệng ông khẽ nhếch lên, lộ ra nụ cười: "Ừ, thế thì tốt, thế thì tốt."

Tôi đi bảo Giang Thanh: "Hôm nay Chủ tịch nói ăn cơm chung." Giang Thanh đương nhiên vui mừng, gọi với tôi từ ngoài cửa vào, "ừm ừm" mấy tiếng rồi mới nói: "Cho nhiều gạo vào một chút, cho nhiều dầu vào một chút."

Tôi gật gật đầu, không cần bà dặn dò thì tôi cũng sẽ làm như vậy. Lý Nạp quả thực quá cực khổ, bữa cơm này cô không biết đã mong ngóng thế nào.

Mao Trạch Đông yêu cầu người nhà rất nghiêm khắc. Lý Mẫn Lý Nạp từ nhỏ đã ăn ở nhà ăn lớn của cơ quan. Sau khi thi đậu đại học, ăn ở đều ở trường, chỉ có ngày thứ bảy mới về nhà. Trường học ở ngoại ô, hễ có hoạt động là trời tối mới được rời trường. Một thiếu nữ đi đường đêm một mình rốt cuộc không mấy an toàn. Vệ sĩ Lý Ngân Kiều bèn giấu Chủ tịch bảo tôi đi đón. Họ ở ký túc xá tập thể, hoặc sáu người hoặc tám người ở một phòng, ngủ giường tầng trên tầng dưới. Tôi bảo ô tô đỗ ở chỗ vắng vẻ ngoài trường, vào trường tìm họ. Rồi lại ngồi xe về. Chuyện này bị Chủ tịch biết được, đã phê bình nghiêm khắc tôi. Tôi không phục, nói: "Nếu không thì tôi cũng không đón, trời tối quá, một con gái……" Mao Trạch Đông làm một động tác quyết đoán: "Con của người ta thì không phải là con chắc? Con của người ta có thể tự về nhà, con của tôi tại sao lại không được?" Tôi nói: "Con của người ta thì đặc vụ địch không hứng thú, con của ông thì đặc vụ địch sẽ hứng thú." Mao Trạch Đông cười, hài lòng với quan niệm địch tình của tôi lúc đó. Khi đó Quốc Dân Đảng hô hào phản công đại lục, quả thực phái tới không ít đặc vụ. Nhưng ông nói: "Hứng thú thì thế nào chứ? Trước kia bọn chúng không hứng thú à? Cách mạng Trung Quốc vẫn cứ thắng lợi như thường." Tôi biết Mao Trạch Đông đã có sáu người thân hiến dâng sinh mạng cho cách mạng, trong đó bao gồm người vợ đầu tiên và con trai trưởng của ông. Chính vì thế, tôi càng phải có trách nhiệm. Thế nhưng Mao Trạch Đông vung tay lên: "Không được đón, đã nói rồi thì phải làm theo, để chúng tự đạp xe về."

Mùa đông trời tối sớm, không cho phép đón, đứa trẻ thường hai ba tuần mới có thể về nhà một chuyến. Dạo gần đây Lý Mẫn sức khỏe không tốt, nghỉ ngơi ở nhà. Tôi tranh thủ dịp đến trường thăm Lý Nạp. Sắc mặt cô không được tốt lắm. Tôi hỏi có phải bị ốm không? Đứa trẻ ngượng ngùng hồi lâu, nhỏ giọng nói: "Doãn thúc thúc, cháu quả thực rất đói." Tôi về báo cáo với trạm trưởng vệ sĩ. Lý Ngân Kiều trầm ngâm suy nghĩ, bèn kiếm một gói bánh quy lén lút mang tới cho Lý Nạp. Giang Thanh biết chuyện này, liền báo cáo với Chủ tịch. Mao Trạch Đông biểu dương Giang Thanh, phê bình trạm trưởng: "Ba lệnh năm nài, tại sao còn giở thói đặc quyền đặc lợi?" Lý Ngân Kiều nhỏ giọng lầm bầm: "Phụ huynh khác cũng có người đưa đồ cho con cái mà." Mao Trạch Đông đập bàn: "Con của tôi đến một miếng bánh quy cũng không được phép đưa!" Lý Ngân Kiều lui ra ngoài, cứ oán trách Giang Thanh: "Không cho đưa thì cứ nói một tiếng là được, chỉ biết đi mách lẻo với Chủ tịch!"

Mao Trạch Đông không có phòng ăn chuyên dụng, mỗi lần đều là vệ sĩ dùng hộp đựng thức ăn mang cơm vào phòng ngủ hoặc phòng làm việc để ăn. Hôm nay làm bốn món một canh, còn có ớt. Đậu phụ mốc và bốn đĩa nhỏ khác. Nhân viên nấu ăn đắc ý nói: "Hôm nay tôi nấu lượng gạo gấp đôi!"

Cơm canh được bày lên bàn. Lý Nạp đang nói chuyện với cha trong phòng ngủ của Mao Trạch Đông. Cô uyển chuyển nói: "Định lượng của cháu lúc nào cũng không đủ ăn. Thức ăn ít, toàn là luộc bằng nước muối, mỡ còn chẳng đủ để sư phụ dính ké nữa là, lên lớp bụng cứ kêu ùng ục." Mao Trạch Đông nhỏ nhẹ nói: "Khó khăn chỉ là tạm thời, phải cùng nhân dân cả nước vượt qua cửa ải khó khăn. Phải làm gương, phải làm công tác tuyên truyền, tình hình nhất định sẽ chuyển biến tốt đẹp. Phải tin tưởng Đảng Cộng sản." Ông nói đùa một câu: "Sư phụ cầm vá xới cơm đến cả tôi cũng không quản nổi."

Tôi nhẹ nhàng bước vào, nói: "Chủ tịch, cơm xong rồi."

“Ừ, hôm nay ăn cơm chung.” Mao Trạch Đông kéo tay Lý Nạp đi đến bên bàn ăn.

Lý Nạp vồ lấy đôi đũa, cái mũi áp sát vào bát cơm nóng hổi bốc nghi ngút khói. Đó là gạo lứt đỏ, có trộn lẫn cuống lúa miến. Cô hít sâu một hơi nóng: "A, thơm quá đi mất!" Cô nhìn cha mẹ cười rạng rỡ, ngây thơ đáng yêu biết bao.

Giang Thanh nhìn con gái, nhìn Mao Trạch Đông, muốn nói gì đó, nhưng lại nhìn thấy tôi, bèn nhịn lại. Cười gượng gạo một tiếng, gắp một đũa thức ăn bỏ vào bát con gái.

Mắt Mao Trạch Đông hơi ươn ướt, nhìn con gái: "Ăn đi, mau ăn đi."

Lời dứt tiếng, Lý Nạp đã vội vã xúc cơm vào miệng. Cơm quá nóng, cô xì xì thổi hơi nóng ra ngoài, thổi mấy hơi rồi nuốt xuống, trong mắt cay đến mức trào nước mắt.

“Ăn chậm thôi, vội cái gì chứ?” Mao Trạch Đông cố gắng nói một cách bình tĩnh. Ông vẫn đang khẽ cười, nhưng nụ cười càng lúc càng có vẻ mất tự nhiên, dường như khóe môi đang run rẩy.

Lý Nạp liếc nhìn tôi, ngượng ngùng nói: "Ở trường ăn cơm đều rất nhanh, thành quen rồi."

“Bây giờ là ở nhà cơ mà.” Giọng nói của Mao Trạch Đông rất thấp, đã biến thành nụ cười khổ.

“Ăn thức ăn đi, ăn nhiều thức ăn vào.” Giang Thanh không ngừng gắp thức ăn vào bát con gái. Sắc mặt bà ta hơi tái nhợt, khóe môi vẫn duy trì dáng vẻ cười khi nãy, thế nhưng đã cứng đờ rồi. Khi bà nhìn Lý Nạp ăn cơm, ánh mắt thần thái đó là nét độc hữu của người làm mẹ.

Lý Nạp ở trước mặt cha không câu nệ mấy, cũng không cần duy trì "hình tượng", chậm chạp chưa ăn được mấy miếng, lại bắt đầu ăn ngấu nghiến. Tôi ngây người ra. Cô gần như chẳng nhai gì mà cứ thế nuốt từng miếng cơm canh vào bụng. Lúc cô xúc cơm vào miệng, thỉnh thoảng lại chớp mi mắt, ánh mắt lướt nhanh qua mặt bàn dọc theo mi trên, cô đang xem cơm canh còn lại bao nhiêu. Tôi bỗng thấy cay xè sống mũi, cổ họng lập tức nghẹn lại. Cô ấy là con gái của Mao Trạch Đông cơ mà! Ai có thể tin được cô sẽ bị đói thành ra thế này chứ?

Ban đầu, Mao Trạch Đông vẫn từ tốn đi kèm con gái ăn, vừa nói năng câu được câu chăng gì đó. Dần dần, ông không nói nữa, lặng lẽ gắp một đũa thức ăn hoặc cơm đưa vào miệng. Nhai chậm thế, chậm thế…… Cuối cùng, ông dừng đũa dừng cả việc nhai, đờ đẫn nhìn con gái đến ngẩn người.

Giang Thanh từ sớm đã dừng đũa, nhìn con gái, lại nhìn Mao Trạch Đông. Bà ta liên tiếp thở hồng hộc mấy lần, liền chằm chằm nhìn Mao Trạch Đông không rời. Trong lòng bà ta có suy nghĩ gì, thường không nói ra, mà là hy vọng Mao Trạch Đông có thể hiểu được, có thể lên tiếng trước. Nếu trải qua nhiều lần mà Mao Trạch Đông vẫn không có biểu hiện gì, bà ta mới không nhịn được mà bùng nổ, thậm chí còn khóc lóc làm âmm ĩ.

“Ơ, sao hai người không ăn nữa vậy?” Lý Nạp khó khăn lắm mới dời được miệng khỏi bát cơm, kinh ngạc hỏi.

“Ồ,” cơ thể Mao Trạch Đông chấn động một cái, cười lan man không đầu không cuối, nói: "Già rồi. Ăn không được bao nhiêu. Bố rất ngưỡng mộ các cháu người trẻ tuổi." Nói xong, ông không nhìn con gái, cũng không nhìn Giang Thanh, vồ lấy tờ báo, nghiêng người xem. Đầu khẽ dao động mấy lần, tựa như đang lẩm bẩm đọc chú.

Bộ ngực Giang Thanh phập phồng nhẹ, cuối cùng liếc nhìn Mao Trạch Đông một cái, vẻ mặt hờn hỗi trách móc, bỗng bưng bát lên, trút nửa bát cơm còn thừa vào bát Lý Nạp, động tác giống như đang hờn dỗi.

“Ơ —— Mẹ, sao mẹ ăn ít thế?” Lý Nạp kêu lên.

Sắc mặt Giang Thanh trông rất khó coi, cố sức kiềm chế, ra điều quan trọng mà xoa xoa ngực: "Mấy hôm nay dạ dày không thoải mái, cứ hay trào nước chua, không dám ăn nhiều."

“Lại ngủ không ngon giấc à?”

“Ừ.” Giang Thanh liếc nhìn Mao Trạch Đông một cái, liền đứng dậy rời đi. Bà xoay người rất nhanh, cúi đầu, nhưng tôi thấy khóe mắt bà ta đã ngấn đầy nước mắt. Khi bà bước qua người Mao Trạch Đông, cố mím chặt môi, hơi ngẩng đầu sang một bên, không thèm nhìn thêm một cái nào nữa.

Mao Trạch Đông từ đầu đến cuối cúi đầu đọc báo, dường như chẳng hay biết gì cả. Thế nhưng, Giang Thanh vừa bước vào phòng của bà, Mao Trạch Đông liền ngẩng đầu nhìn con gái, thong thả kể: "Hồi bố còn trẻ đi điều tra xã hội ở nông thôn Hồ Nam, có một lần đói bụng một ngày, xin được một bát cơm trắng……"

Ông chưa kể hết, tâm tư Lý Nạp chỉ đặt vào bát cơm. Cô đang ăn rất ngon miệng, nói: "Hai người không ăn thì cháu quét sạch đấy nhé."

“Quét sạch đi.” Ánh mắt Mao Trạch Đông chạm qua mặt con gái rồi rời đi ngay, giống như không dám nhìn nhiều. Lại dán mắt vào tờ báo, chỉ là tay trái gõ gõ lên bàn: "Chính sách tam quang, không được lãng phí."

Thật ra. Lý Nạp cũng không hiểu cha cô bình thường ăn cái gì, ăn bao nhiêu? Nếu cô biết cha có khi mỗi ngày chỉ ăn một đĩa rau sam, cô nhất định sẽ không "càn quấy" như thế này. Cô ăn sạch sành sanh bát đĩa, vẫn không có ý định rời đi, đôi mắt đáng thương đảo quanh trên bàn, đến một mảnh hành hoa cũng không bỏ qua, cẩn thận gắp lên, đưa vào miệng. ·

Tôi giả vờ gãi ngứa, quay mặt sang một bên, nhân đà lau khóe mắt. Người từng trải qua thời kỳ khó khăn đều rất dễ hiểu tâm trạng và cảm giác "ăn một bữa" này, không ít người vì "ăn một bữa" mà ăn đến căng chết, vốn không có gì là lạ. Nhưng dẫu sao ông ấy cũng là con gái của Mao Chủ tịch cơ mà! Nghĩ đến điểm này thì không thể không khiến người ta rơi lệ!.

Lý Nạp vẫn ngồi trên ghế không nhúc nhích, vo ve vòng vo nói: "Bố, con có lẽ còn đang phát triển đấy. Sức ăn cực lớn, cái bánh ngô to thế này con có thể ăn một lúc ba cái." Cô làm động tác so sánh to bằng miệng bát.

Mao Trạch Đông không nhìn, từ đầu đến cuối dán mắt vào tờ báo. Ông có thói quen ngậm môi dưới mút mút.

“Cơm hôm nay thơm quá đi mất, chỉ tiếc là……” Lý Nạp liếc nhìn cha, ánh mắt lại quét trên bàn.

Mao Trạch Đông nhấc mi mắt nhìn tôi, muốn nói lại thôi, chỉ khẽ "ừ" một tiếng rồi lại đọc báo. Không có ý định đứng dậy, cũng không nói câu kêu thêm cơm.

Lý Nạp vẫn chưa cam tâm, liếm liếm môi, ngượng ngùng cười: "Trường chúng con xa lắm, đi một quãng đường dài thế về đây, hôm nay con hình như đặc biệt…… ăn được." Cô mang theo vẻ ranh mãnh trẻ con nhìn tôi: "Doãn thúc thúc, còn canh không? Tráng hộ cháu cái đĩa này đi. Đừng lãng phí."

Tôi phắt quay mặt đi, nước mắt chực trào ra khỏi vành mắt, cắm cổ chạy thẳng về phía bếp. Tiền lương của Mao Trạch Đông và Giang Thanh đều do trạm trưởng vệ sĩ Lý Ngân Kiều quản lý. Tiền thức ăn, tiền nhà, điện nước, khấu hao đồ đạc, phụ cấp nhân viên công tác bên cạnh hàng tháng đều lập kế hoạch rồi được Chủ tịch phê chuẩn mới thực hiện theo. Việc nấu nướng trong bếp cũng làm theo kế hoạch, không được phép vượt mức chi tiêu. Huống chi trong thời kỳ khó khăn lương thực định lượng, Mao Trạch Đông cũng không biết trong bếp còn cơm thừa hay không. Sự giản dị và xuề xòa tùy tiện trong sinh hoạt của ông, người ngoài rất khó tưởng tượng và khó mà tin nổi.

“Còn cơm thừa không? Nhanh lên, tìm một chút đi.” Tôi vừa bước vào bếp đã la làng.

“Vẫn chưa đủ à? Tôi nấu nhiều gấp đôi cơ mà!” Nhân viên nấu ăn kinh ngạc.

“Bớt nói nhảm đi, mau tìm xem nào.”

“Ầy, con bé Lý Nạp này cũng thật khổ sở.” Nhân viên nấu ăn lầm bầm, lục ra hai chiếc bánh bao làm bằng bột mì trắng trộn bột ngô. Tôi không đợi anh ta bỏ lên bếp hỏa lò hớt nóng, vội cầm lấy một cái chạy hộc tốc về bàn ăn, đưa cho Lý Nạp.

Lý Nạp lắc lư người, ngượng ngùng nhìn cha rồi lại nhìn tôi, bẻ một miếng bánh bao lau đĩa rồi nhét vào miệng. Tôi lấy nước nóng đổ vào đĩa thức ăn, giúp cô tráng từng chiếc đĩa một. Trong cổ họng Mao Trạch Đông phát ra tiếng ùng ục hai tiếng, đứng dậy, chẳng nói gì liền bỏ đi. Ông hình như cũng không biết mình định làm gì, đi về phía sân trước, đến cửa lại quay ngược về phòng ngủ, không vào phòng ngủ, lại đi về hướng sân. Đi thong thả vài bước trong sân, rồi dừng chân, ngẩng đầu, đờ đẫn nhìn bảy cây tùng cổ thụ đó. Bất động hồi lâu.

Cha mẹ không có ở bên cạnh, Lý Nạp thoải mái hơn nhiều. Bánh bao ngâm nước tráng đĩa, mấy miếng là ăn sạch.

“Còn muốn nữa không?” Tôi khẽ hỏi.

“Ừ.” Lý Nạp gật gật đầu, cười rất trẻ con.

Chiếc bánh bao lạnh trong bếp đã được nhân viên nấu ăn hơ nóng lên rồi. Lý Nạp bóc lớp vỏ cứng ngả vàng ra trước, ngửi ngửi, tiếp theo liền đưa vào miệng, chép miệng ăn rất ngon lành. Nhìn cô ăn xong, tôi nhỏ giọng khuyên: "Được rồi, ăn nhiều quá một lúc sẽ hại dạ dày đấy."

“Lương thực tinh thì không hại được đâu.” Lý Nạp lắc lắc đầu. Ở trường một tuần cô nhiều nhất cũng chỉ được ăn một hai bữa lương thực tinh. Cô chớp chớp mắt, lại gật gật đầu: "Không ăn nữa. Hôm nay thoải mái quá."

Buổi tối, Giang Thanh bước vào phòng ngủ của Chủ tịch. Tôi vội lùi ra cửa, đứng hầu ở bên ngoài. Tôi đoán chắc là vì chuyện của Lý Nạp, có lẽ sẽ khóc lóc làm ầm ĩ, nghiêm trọng thì tôi sẽ vào khuyên giải.

Thế nhưng, không hề cãi vã. Nửa tiếng sau Giang Thanh đi ra, đôi mắt đỏ hoe, rõ ràng là đã khóc. Tôi suy nghĩ một lúc, liền đi vào rót trà thay Chủ tịch.

“Chủ tịch, Lý Nạp khổ quá. Em muốn……”

Mao Trạch Đông nhíu mày: "So với nhân dân cả nước, nó vẫn tính là khá hơn một chút rồi."

“Thế nhưng……”

“Đừng nói nữa, trong lòng tôi không dễ chịu gì, mẹ nó cũng không dễ chịu gì. Tôi là cán bộ nhà nước, nhà nước chiếu theo quy định cho tôi đãi ngộ nhất định. Nó là học sinh, chiếu theo quy định không đáng được hưởng thụ thì không được hưởng thụ.” Mao Trạch Đông thở dài một hơi thật sâu, mang theo vẻ ưu thương nói: "Vẫn là mỗi người giữ tròn bổn phận thì hơn. Tôi và con cái tôi đều không được phép làm đặc quyền đặc lợi, tình hình lúc này đặc biệt phải nghiêm ngặt."

Mao Trạch Đông giơ tay phải lên, nhẹ nhàng vung từ trong ra ngoài, tôi liền lặng lẽ lùi ra khỏi phòng. Ông giàu tình cảm, nhưng ông càng chú trọng tính đại diện của bản thân mình. Ông từ trước đến nay luôn đứng về phía đại đa số nhân dân, cùng thở chung một nhịp đập và chung số phận với họ.

Mao Trạch Đông có thể cổ vũ lòng người là vì bản thân ông luôn bị lay động bởi lý tưởng mà mình phấn đấu. Dù là người ra quyết định của đảng và đất nước, ông rất dễ kích động, ông có niềm tin cao độ vào năng lực có thể dùng ý chí để đúc nên lịch sử. Ông chưa từng chịu cúi đầu. Dám coi thường. Thích khiêu khích. Đây là một nguyên nhân quan trọng khiến ông thu hút nhân dân, khiến nhân dân tâm phục khẩu phục đi theo ông phấn đấu……

Nhớ ngày 30 tháng 9 năm 1959, Mao Trạch Đông uống thuốc ngủ hai lần, vẫn không sao chợp mắt được. Ông trở dậy, ngồi trước bàn làm việc, hết cốc trà này đến cốc trà khác, hết điếu thuốc này đến điếu thuốc khác.

Các vệ sĩ cẩn thận từng li từng tí, không dám gây ra một tiếng động nhỏ nào. Chúng tôi hiểu rõ, đất nước đã xảy ra khó khăn, hơn nữa lại chồng chất tai ương. Trên bàn làm việc của Mao Trạch Đông, chất đống văn kiện và điện báo. Đại nhảy vừa kết thúc chưa bao lâu, nạn đói bao trùm toàn quốc. An Huy, Sơn Đông, Hà Nam v.v. gửi tới điện tuyệt mật chết đói người, nội dung này chỉ có Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị mới được xem. Biên giới Trung - Ấn, biên giới Trung - Xô. Ven biển Đông Nam đều không bình tĩnh. Tài liệu mới nhất được đưa tới là bản giới thiệu tình hình cuộc hội đàm Trại David Mỹ - Xô.

Lúc đó, người dân bình thường Bắc Kinh không hề hay biết những tình hình này. Đường phố ngõ hẻm giăng đèn kết hoa treo cờ đỏ, tiếng ca tiếng cười tiếng chiêng trống đâu đâu cũng nghe thấy, chuẩn bị đón chào Đại khánh mười năm.

Chuông điện thoại phòng trực ban reo lên, tôi vội vã bước vào phòng ngủ của Mao Trạch Đông, khói thuốc nhiều làm sao!

“Cậu đi kiếm chút cơm đi.” Mao Trạch Đông vừa xem văn kiện vừa dặn dò. Tôi vừa định quay người, ông lại giơ giơ cây bút chì trong tay: "Đừng làm phức tạp. Nấu chút cháo là được."

Tôi không dám nói nhiều, vội cầm ca trà đến phòng trực ban dùng lò điện nấu một ca cháo yến mạch mang tới cho Chủ tịch. Lúc đó tôi vẫn chưa biết, Mao Trạch Đông uống cháo yến mạch là để đón nhận một cuộc khiêu khích kịch liệt vào buổi tối.

Chính vào tối ngày hôm đó, các nhà lãnh đạo trung ương như Mao Trạch Đông, Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ân Lai v.v. đã bắt đầu cuộc hội đàm tại Diên Niên Đường cùng với Khrushchev và các nhà lãnh đạo Liên Xô sang thăm.

Tôi canh gác ở phòng trực ban, trên kính cửa sổ chỉ cách một lớp rèm sa mỏng như cánh ve, tình hình hội trường nhìn thấy rõ mồn một.

Trong Diên Niên Đường kê vòng tròn mấy chiếc ghế sô-fa, trên bàn trà có để tách trà và gạt tàn thuốc. Mao Trạch Đông và Khrushchev ngồi chéo góc áp sát nhau, các nhà lãnh đạo khác của hai đảng hai nước xếp hàng ngay ngắn ở bên cạnh.

Cách gọi lúc bấy giờ là: Trận doanh xã hội chủ nghĩa do Liên Xô đứng đầu, Khrushchev tuy vẫn chưa đạt được uy quyền như Stalin ngày trước, nhưng từ trên màn ảnh tôi cũng thấy được, ông ta vẫn tự coi mình là "đứng đầu". Nói nghe hay ho thì là anh cả, nói khó nghe thì mang chút phong thái "lão tử". Ông ta chẳng coi các nhà lãnh đạo nước xã hội chủ nghĩa khác, đảng cộng sản khác ra gì, ông ta chỉ huy họ giống như chỉ huy cấp dưới của mình vậy. Nhưng ngoại trừ Mao Trạch Đông ra. Ông ta có hiểu biết nhất định về tính cách của Mao Trạch Đông. Với uy quyền của Stalin năm đó, Mao Trạch Đông còn dám không nghe. Còn dám từ bỏ bạo động thành thị, làm bao vây nông thôn từ thành thị. Còn dám từ chối chia sông cai trị, chỉ huy một vạn đại quân vượt sông Trường Giang thống nhất thiên hạ. Còn dám từ chối cho Liên Xô xây quân cảng ở Trung Quốc, còn dám đặt vấn đề lãnh thổ với Stalin. Khí phách, sức hút và ý chí lực của Mao Trạch Đông, hầu như mang theo màu sắc thần bí phương Đông mà triển hiện trước toàn thế giới. Cho nên, từ năm 1955 Khrushchev đã không chút giấu giếm nỗi lo âu mà nói với Adenauer về sự sợ hãi và lo lắng đối với Trung Quốc.

Trong Diên Niên Đường, Khrushchev vừa bước vào cửa đã biểu lộ sự hưng phấn và nhiệt tình quá độ. Lúc thì cố tỏ ra kiêu ngạo và tôn nghiêm, lúc thì thốt ra rất nhiều câu nói đùa nhanh nhẹn mà rời rạc, lúc thì không đâu vào đâu lại phát ra một trận cười ha hả vui vẻ. Thật ra, đây là che giấu sự căng thẳng và nỗi bất an giấu kín trong đáy lòng. Do cuộc tranh cãi về ý thức hệ, tháng sáu ông ta tuyên bố thỏa thuận hạt nhân đã ký với Trung Quốc vô hiệu, đã phát triển mâu thuẫn thành quan hệ quốc gia. Chuyến thăm nhanh chóng tới Mỹ lần này của ông ta và kết quả hội đàm Trại David, ông ta ước chừng Trung Quốc sẽ kịch liệt phản đối.

So sánh ra mà nói. Mao Trạch Đông tự nhiên hơn nhiều. Cứ thế tùy tiện ngả người vào ghế sô-fa, thoải mái hòa nhã. Tự do tự tại. Ông trông có vẻ hững hờ nhìn Khrushchev, giống như đang xem kịch vậy. Thật ra đó là biểu hiện của việc đã hạ quyết tâm, nắm chắc phần thắng trong tay. Toàn bộ phiền não, căng thẳng và suy nghĩ của ông, đều tiến hành xong xuôi vào lúc uống hết cốc trà này đến cốc trà khác, hút hết điếu thuốc này đến điếu thuốc khác. Lúc ông đi đón Khrushchev, vặn tắt điếu thuốc, thả lỏng vai buông thõng xuống như thế: "Bọ hung tới rồi, thế thì nói chuyện một chút thôi."

Sau này tôi mới biết, Khrushchev trong tiếng Nga chính là có nghĩa là con bọ hung.

Cuộc trò chuyện giữa Mao Trạch Đông và Khrushchev, mới đầu bầu không khí còn hòa hoãn, có thể nghe thấy tiếng cười. Dần dần, bầu không khí càng lúc càng nghiêm trọng, càng lúc càng căng thẳng. So sánh mà nói, biểu cảm của Mao Trạch Đông thay đổi không lớn lắm, từ đầu đến cuối vẫn tỏ ra thâm trầm uyển chuyển mà kiên định tự tin. Khrushchev thì không thế, trước sau cứ như biến thành hai người khác hẳn. Ông ta từng hò hét om sòm, nhiệt liệt cởi mở, động tay động chân cũng tỏ ra thân thiết với người ta, không thiếu sức hấp dẫn mang tính mê hoặc nào đó. Thế nhưng, gặp phải sự phản đối và trắc trở, ông ta lập tức thay đổi, dùng từ nhạy cảm dễ nổi giận để hình dung là rất thích đáng. Lúc này ông ta tỏ ra giận dữ ngút trời, quả thực có thể nói là thô bạo ngang ngược, phách lối hống hách. Bàn tay to lớn của Mao Trạch Đông vạch một đường giữa ông và Khrushchev, ý nghĩa của động tác tay đó không cần nói cũng hiểu. Khrushchev gào lên như bị ai cắt một nhát, hai tay khua khoắng kịch liệt. Thế nhưng, các nhà lãnh đạo Trung Quốc như Thiếu Kỳ, Ân Lai đã bắt đầu những lời chêm xen sắc bén cứng rắn. Phía Liên Xô cũng không còn là một mình Khrushchev nói nữa. Cuộc hội đàm biến thành cuộc cãi vã. Cãi nhau hỗn loạn cả lên, bất kỳ khoảnh khắc nào cũng có nhiều hơn một cái miệng đang nói. Đang kêu, đang gào, bầu không khí đó có thể nói là kinh tâm động phách.

Khrushchev biết rõ những khó khăn mà Trung Quốc đang đối mặt, khẩu khí ép người ta tới tấp, quả thực mang theo phong thái "đảng bố già". Đến cuối cùng, đã tràn ngập sự uy hiếp và áp lực.

Mao Trạch Đông vỗ một cái lên tay vịn ghế sô-fa, chỉ vỗ nhẹ một cái, đã phắt đứng dậy. Hơi nghiêng người, lồng ngực hơi ưỡn, ngẩng đầu lên, tựa như đang đăm đăm nhìn xa xăm, lại giống như khinh miệt không thèm ngó ngàng. Cổ ông cứng đờ, sống lưng thẳng tắp, oai nghiêm lẫm liệt một dáng vẻ thần tiên: Đừng hòng ai ép tôi cúi đầu khom lưng!

Giữa tiếng cãi vã căng thẳng kịch liệt. Cuộc hội đàm không vui tan rã. *** Tối có hoạt động, Khrushchev từ chối lên ***. Chẳng bao lâu sau, tôi liền biết được một loạt tin tức như Liên Xô xé hợp đồng, rút chuyên gia, ép đòi nợ. Cuộc tranh luận công khai Trung - Xô bắt đầu. Cuộc tranh cãi về ý thức hệ vẫn phải tiếp tục nhận thức. Cuối cùng để lịch sử đưa ra lời bình luận toàn diện, khách quan, công bằng. Nhưng xét về khí chất phong độ của người lãnh đạo, Khrushchev hãy còn chưa thể so sánh với Mao Trạch Đông. Một số tác phong của ông ta, đại loại như cởi giày da màu vàng gõ bàn tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, những lời nói nhảm nhí và thật giả lẫn lộn vẫn không sao kiểm soát nổi ở những dịp trọng đại, đã khiến các bác sĩ tâm thần của Cục Tình báo Trung ương Mỹ vô cùng hứng thú, khiến Liên Xô mất mặt không ít trên trường quốc tế, và cuối cùng dẫn đến việc ông ta bị lật đổ.

Sau Quốc khánh, Mao Trạch Đông lập tức xuống miền nam thị sát. Nhớ lúc đoàn tàu đặc biệt chạy vào Sơn Đông, đất đai dọc đường nứt nẻ, đâu đâu cũng là màu trắng xóa của đất kiềm. Sau khi vào An Huy, trên ruộng lớn không nhìn thấy bóng dáng mùa màng bội thu, mà lại cắm từng đống từng đống cờ đỏ. Mao Trạch Đông dọc đường trầm tư suy nghĩ, không ngừng hút thuốc, ngón tay bị huân vàng khè, suốt ngày suốt đêm không ngủ. Toàn bộ nội dung ông suy nghĩ không ai có thể dò thấu. Thế nhưng, có một câu nói khiến tôi ghi khắc sâu sắc đến tận bây giờ. Ông thở dài một hơi thật dài, nói: "Thiên tai nhân họa đấy!" Lúc này, mắt ông ươn ướt. Nhân họa mà ông nói, có bao nhiêu phần là chỉ Khrushchev của Liên Xô, lại có bao nhiêu phần là sự kiểm điểm đối với những sai lầm công tác của ông và một nhóm lãnh đạo trong đảng? Không được biết rõ.

Xe đến thành phố Hợp Phì đúng lúc trời tối. Toàn bộ thành phố tối đen như mực, không thấy chút ánh đèn nào. Người phụ trách đảng chính địa phương báo cáo, khu vực Hợp Phì là phát thủy điện, do dòng chảy Trường Giang cạn khô, chỉ còn lại luồng chính là có chút nước, đã không thể phát điện.

Mao Trạch Đông đăm đăm nhìn thành phố tối đen như mực, hút thuốc không dứt. Hồi lâu, ông dùng miệng hít sâu một hơi, tựa như gánh nặng quá đỗi không thở nổi vậy. Các vệ sĩ lặng lẽ hầu hạ hai bên, đều cảm thấy tình hình nghiêm trọng. Chúng tôi nghĩ đến những dòng người đói khát "lưu vong" trôi nổi khắp toàn quốc, thậm chí nghĩ đến thiên hạ đại loạn…… Không, chúng tôi không tin là sẽ loạn. Mao Trạch Đông nhìn về phía chúng tôi, thong thả kể ra mấy trận đại hạn hưng thịnh nổi tiếng trong lịch sử, kể chuyện bách tính ăn đất Quan Âm. Rồi từng chữ từng câu nói: "Bây giờ chúng ta cũng đã đến bước đường này rồi. Có kẻ thừa nước đục thả câu, giậu đổ bìm leo, muốn bức chúng ta phải khuất phục. Đất nước không có cốt khí là không dám chống lại đâu, các cậu dám chống lại hay không dám chống lại?"

“Dám chống lại!” Chúng tôi biết Mao Trạch Đông đang chỉ Khrushchev của Liên Xô.

“Hắn càng ép chúng ta chúng ta càng phải chống lại!” Bàn tay to lớn của Mao Trạch Đông giáng mạnh xuống chiếc bàn trên xe, cơ thể lệch sang trái, ưỡn chéo phần bụng phải và lồng ngực ra. Khí thế đó tựa như muốn gánh vác cả Thái Sơn vậy, toàn thân khẽ chấn động. Thế nên, trái tim đang hoang mang dao động của chúng tôi lập tức trở nên vững vàng. Sau này, đất nước gặp phải đại tai đại nạn gì đi chăng nữa, chỉ cần nghĩ đến tư thế Mao Trạch Đông vỗ bàn đứng dậy, đứng thẳng bất động, tôi liền sinh ra một loại niềm tin: Không sao cả, có Mao Trạch Đông cơ mà, cuối cùng rồi cũng sẽ có cách vượt qua. Là nhân vật lãnh đạo, không gặp thử thách thì khó mà thể hiện đầy đủ bản sắc anh hùng. Mao Trạch Đông cả đời không ít sai lầm lớn nhỏ. Cho dù là sai lầm của ông, do cái tính cách, khí chất, quyết tâm và ý chí lực bẩm sinh lại được tôi luyện trong cuộc đấu tranh gian khổ phức tạp đó, trong lịch sử vẫn sẽ sản sinh ra một loại sức mạnh vĩ đại hướng lên trên, khiến quốc gia dân tộc chúng ta đứng sừng sững uy nghi, không ai dám bắt nạt.

Trở về Bắc Kinh, Mao Trạch Đông long trọng tuyên bố với chúng tôi hai điều: Tự lực cánh sinh và gian khổ phấn đấu. Ông nói: "Nhân dân cả nước đều đang định lượng, tôi cũng nên định lượng. Có phải là không ăn thịt nữa không? Các cậu có bằng lòng cùng tôi gánh vác cái đầu tàu này không?"

Chúng tôi đáp: "Bằng lòng!"

Hô xong, tôi chợt thấy xấu hổ. Tôi đến bên cạnh Mao Trạch Đông công tác, lúc đó nghĩ nhiều nhất chẳng qua chỉ là có thể ké chút ơn huệ, được ăn no bụng. Tôi quả thực quá nhỏ bé. Mao Trạch Đông trang nghiêm tuyên bố: "Thế thì tốt. Chúng ta liền thực hiện ba không: Không ăn thịt, không ăn trứng, ăn lương thực không vượt định lượng!"

Thời kỳ ba năm khó khăn, tôi phục vụ Mao Trạch Đông, chuẩn xác không sai một chút nào là chưa từng ké được chút ơn huệ nào. Thế nhưng tôi thuận lòng, không oán trách. Bởi vì Mao Trạch Đông ở ngay bên cạnh tôi thắt lưng buộc bụng. Khoảnh khắc khó khăn giáp hạt, một đĩa rau dại dùng để ăn qua loa cho đỡ đói đã kiên trì cho công việc suốt ngày đêm. Chỉ riêng điều này thôi, tôi đã bằng lòng đi theo ông đồng tâm hiệp lực, cùng vượt qua cửa ải khó khăn.

Là một con người, Mao Trạch Đông thường xuất hiện những hành động bất ngờ, khiến ông càng có sức hút hơn.

Thời kỳ khó khăn, đầu giường bàn làm việc của ông chất đống "việc", sau khi xử lý xong, ông lại mê mẩn truyện tranh. Bộ truyện tranh "Tam Quốc Diễn Nghĩa" đó cũng được bày trên bàn làm việc bên giường, xem say sưa ngon lành, hơn nữa còn liên tục xem đi xem lại mấy ngày liền, ăn cơm ngủ nghỉ cũng không buông.

Hôm đó, tôi gọi ông ăn cơm, ông dựa vào giường xem truyện tranh, không muốn động đậy. Tôi nói: "Chủ tịch, ngài vẫn mê truyện tranh cơ à?" Ông lật trang sách nói: "Truyện tranh không đơn giản đâu, lời ít ý nhiều. Chỉ có bấy nhiêu câu chữ, bao nhiêu đại sự bao nhiêu nhân vật đã đượcgiao đại (giao phó/lý giải) ra hết rồi. Đạo lý rõ mồn một." Ông kể cho tôi nghe trận Xích Bích, kể trận Di Lăng. Nói Tôn Lưu liên hợp, một ngọn lửa thiêu rụi Tào Tháo, thiêu ra thế chân vạc Tam Quốc. Lưu Bị phạm sai lầm, bị hỏa thiêu liên doanh chết ở Bạch Đế Thành. Gia Cát Lượng lâm nguy không loạn, ngồi yên bình năm ngả đường, ổn định cục diện Thục quốc, ông kể những câu chuyện này có ẩn ý gì đó mà lại như không. Mơ hồ, mờ ảo. Đến nay tôi vẫn chưa nghĩ thấu đáo. Ông rất thưởng thức "nói chuyện thiên hạ đại thế, chia lâu ắt hợp, hợp lâu ắt chia" phù hợp với phép biện chứng. Ông cho rằng "vận trù trong màn chướng, quyết thắng ngoài ngàn dặm", Trương Lương nhà Hán và Gia Cát Lượng thời Tam Quốc đều khá xuất sắc. Trí tưởng tượng của ông vô cùng phong phú, tôi không thể nào theo kịp để thấu hiểu.

Năm đó, ông rút lui tuyến hai, từ bỏ chức vụ Chủ tịch nước cộng hòa. Giống như muốn tu dưỡng tính tình, khi nghỉ ngơi liền luyện tập thư pháp. Thường có các nhân sĩ dân chủ và người quen cũ đến thăm ông.

Hoàng Viêm Bồi giữ một bản bút tích thật của Vương Hi Chi, Mao Trạch Đông mượn xem, hẹn mượn một tháng. Một tháng đó Mao Trạch Đông cứ ngừng công việc là lật xem, yêu thích không buông tay. Khi tôi rót trà cho Chủ tịch, luôn thấy ông ngắm nhìn nét chữ ngẫm nghĩ, có lúc lại vồ lấy bút đối chiếu để luyện. Ông không phải bắt chước theo, mà là lấy sở trường của người, lấy thần vận của người, tiêu hóa hấp thụ, biến thành của riêng mình. Luyện đến độ hăng say, gọi ăn cơm cũng không thưa……

Có lẽ bản bút tích thật quá trân quý, nghe nói giá trị liên thành. Hoàng Viêm Bồi rất không yên tâm, mượn đi một tuần là liên tiếp gọi điện hỏi thăm. Tôi nhận hai cuộc điện thoại, hỏi Chủ tịch xem xong chưa? Khi nào trả? Có một lần còn gọi thẳng điện thoại đến chỗ Chủ tịch. Mao Trạch Đông thong thả hỏi: "Chẳng phải đã bàn là mượn một tháng cơ mà?" Đầu dây bên kia lập tức liên tiếp nói: "Đúng đúng đúng, đúng đúng đúng."

Thế nhưng, chưa đầy một tháng, điện thoại bên kia lại gọi đến phòng trực ban của chúng tôi. Lúc đặt điện thoại tôi bồi thêm một câu mỉa mai: "Có phải hơi hẹp hòi bủn xỉn rồi không?" Tôi suy nghĩ một lúc, vẫn đến phòng sách của Mao Trạch Đông.

Mao Trạch Đông đang xem bản bút tích thật đó, đầu nương theo những nét bút trên bản bút tích mà lắc lư, tựa như cằm là một cây bút vậy. Tôi không dám mạo muội gọi, trước tiên rót nước trà thay Chủ tịch, tìm cách phân tán sự chú ý của ông một chút, rồi mới nhỏ giọng báo cáo: "Chủ tịch, bên phía Hoàng Viêm Bồi lại gọi điện tới rồi."

“Hửm?” Mao Trạch Đông không lắc đầu nữa, nhướng mi mắt nhìn tôi.

“Bọn họ…… lại giục ạ.”

“Sao cũng học theo thói đòi nợ thế này? Chẳng phải đã bàn là một tháng cơ mà, còn thiếu bảy ngày nữa, tôi đều đang đếm cho ông ta đấy.” Mao Trạch Đông ném chiếc tẩu thuốc trong tay xuống bàn.

Tiêu rồi. Trong lòng tôi thầm kêu khổ. Mao Trạch Đông lại liên tưởng đến chuyện Liên Xô đòi nợ rồi. Cách đây không lâu có một vệ sĩ cạo trọc đầu, Mao Trạch Đông còn nhạy cảm hỏi rốt cuộc là có chuyện gì thế? Cụ ông vô cùng căm hận Khrushchev, sau đó đồng chí Triệu Phác Tr Sơ phát biểu《Mỗi công tam khốc》．Cụm từ "Lão Khờ" đã được truyền bá rộng rãi ở Trung Quốc. Mao Trạch Đông rất thích thơ của Triệu Phác Tr Sơ.

“Chủ tịch, bọn họ…… bọn họ không phải giục đòi, là hỏi thăm, chính là hỏi xem Chủ tịch còn xem nữa không ạ?”

“Tôi xem!” Mao Trạch Đông uống ngụm trà, cầm lại tẩu thuốc, ngữ khí dịu bớt đi, “Đến một tháng không trả, là tôi thất tín. Chưa đến một tháng đã giục đòi, là bọn họ thất tín. Ai thất tín cũng đều không hay cả.”

Một tuần sau, Mao Trạch Đông dùng ván gỗ kẹp bản bút tích thật của Vương Hi Chi lại một cách cẩn thận tỉ mỉ. Nói: "Trả lại đi, hôm nay nhất định phải đưa đến."

Tôi nói: "Bên phía Hoàng lão đã gọi điện rồi. Ông ấy nói nếu Chủ tịch vẫn đang xem, cứ xem thêm mấy ngày nữa không sao cả."

Mao Trạch Đông nói: "Đã bàn là một tháng thì chính là một tháng. Vay trả sòng phẳng, mượn lại không khó."

Khoảng thời gian đó, người đến thăm Mao Trạch Đông nhiều hơn vẫn là các đồng chí phụ trách trong đảng. Trong đó. Chủ tịch Lưu Thiếu Kỳ, Thủ tướng Chu Ân Lai cũng như Lâm Bưu, Trần Nghị phụ trách quân sự ngoại giao là đến nhiều nhất. Mao Trạch Đông tuy rút lui tuyến hai, quyết định chính sách vẫn là ông.

Một ngày cuối năm 1960, Mao Trạch Đông làm việc đến giữa trưa mới đi ngủ.

“Tiểu quỷ, Chủ tịch bây giờ đang làm gì thế?” Lần nào Thủ tướng đến cũng hỏi như vậy.

“Chủ tịch giữa trưa mới ngủ, bây giờ vẫn chưa dậy.” Tôi do dự hỏi: “Có việc gấp không? Có cần tôi đi gọi ngài ấy dậy không?”

Thủ tướng Chu xua tay: "Cậu đừng đi làm phiền ngài ấy, đợi lát nữa tôi lại đến."

Trong ba năm khó khăn, sinh hoạt của Mao Trạch Đông hoàn toàn không có quy luật nào để nói, lúc nào đại não không thể chuyển động được nữa thì mới lên giường nằm chợp mắt một lát. Cứ như vậy, các nhà lãnh đạo đảng và nhà nước khác đến báo cáo công việc cũng thành ra không có quy luật, đôi khi không tránh khỏi việc đi công cốc.

Thủ tướng Chu bước đi một bước, lại quay người lại, nhỏ giọng hỏi: "Mấy ngày nay nghỉ ngơi thế nào hả chủ tịch?"

“Không tốt lắm. Ngài ấy cứ luôn ngủ không ngon giấc ngủ không yên. Có lúc một ngày ngủ không đủ hai tiếng.”

“Các cậu phải khuyên bảo ngài ấy nhiều vào. Gánh nặng trên vai Mao Chủ tịch rất nặng, gánh nặng trên vai các cậu cũng không hề nhẹ đâu.”

“Khuyên không nổi đâu. Hễ mắt mở ra được là ngài ấy không chịu lên giường. Ngài ấy lại lắm trò, ngài ấy bảo đọc sách nhàn rỗi cũng đều tính là nghỉ ngơi.”

Thủ tướng Chu trầm mặc chốc lát, giống như đang nghĩ gì đó, lại hỏi: "Ăn uống thế nào?"

“Cũng không tốt. Đã rất lâu rồi, ngày nào cũng là rau xanh khoai sọ cháo yến mạch.”

Thủ tướng Chu lộ vẻ nghiêm nghị, từng chữ từng câu nói: "Tiểu quỷ, nói với trạm trưởng vệ sĩ của các cậu một tiếng, phải họp hành nghiên cứu, nghĩ cho ra cách. Mao Chủ tịch nghỉ ngơi không tốt, ăn không ngon, chúng ta không có cách nào ăn nói với nhân dân cả."

Lúc đó, bất kể vị thủ trưởng trung ương nào đến báo cáo thỉnh thị công việc, đều phải hỏi chúng tôi xem Chủ tịch nghỉ ngơi có tốt không? Ăn uống có ngon không? Lý Ngân Kiều tổ chức chúng tôi họp nghiên cứu, thường thì bó tay hết cách. Nhân vật lớn của một đất nước lớn, ở vào trong sự kiện trọng đại, có áp lực "lớn" thế này, có thể tưởng tượng ra được. Chúng tôi đều hiểu rõ, chỉ cần đất nước vẫn còn khó khăn, nhân dân vẫn còn khó khăn, Mao Trạch Đông không thể nào ăn ngon ngủ ngon được. Bằng không thì còn gọi gì là lãnh đạo của nhân dân nữa?

Bốn giờ rưỡi chiều, Thủ tướng Chu lại tới, tôi từ phòng trực ban nhìn ra xa xa, vội đi xem Chủ tịch đã tỉnh dậy chưa?

Lần trước Tổng tư lệnh Trần tới, hễ vào cửa là hỏi: "Tiểu quỷ, Chủ tịch bây giờ đang làm việc hay là đang nghỉ ngơi ô?" Tổng tư lệnh Trần giọng lớn, Chủ tịch dù có đang nghỉ ngơi cũng thế nào cũng bị làm cho thức giấc, tôi giữ vệ sĩ của Tổng tư lệnh Trần ở lại phòng trực ban, trực tiếp dẫn Tổng tư lệnh Trần vào phòng ngủ của Chủ tịch. Vì chuyện này, hai vị vệ sĩ cũ Trương Tiên Bằng, Phong Diệu Tùng đã phê bình tôi, nói Chủ tịch ngủ một giấc không dễ dàng gì, bất kể ai tới, đều phải xem xem Chủ tịch có đang ngủ không? Có thể tiếp khách không?

Tôi đứng ở cửa chỉnh sửa lại y quan, đây là học theo Lý Ngân Kiều. Anh đi theo Mao Chủ tịch mười mấy năm, lần nào gặp Chủ tịch cũng đều phải chỉnh tề y quan xong xuôi rồi mới vào.

Tôi nhẹ nhàng đẩy cửa phòng, lách mình bước vào. Không có tiếng ngáy. Mao Trạch Đông hễ ngủ say, tiếng ngáy rất to. Chẳng lẽ tỉnh rồi? Tôi không thể bất cẩn, bước trên tấm thảm mềm mại đi nhẹ vài bước, thò đầu nhìn trộm vào phòng ngủ bên trong. Tôi nghe thấy một tiếng ho. Mao Trạch Đông từ lúc nào đã tỉnh dậy rồi, đang tựa vào đầu giường phê duyệt văn kiện.

“Chủ tịch, Thủ tướng tới rồi.”

“Ồ, gọi cậu ta vào đi.”

Tôi đi ra ngoài, Thủ tướng Chu đã bước vào cửa sân. Tôi nói Mao Chủ tịch đã tỉnh rồi, dẫn ông vào phòng của Chủ tịch.

Mấy năm đó, Thủ tướng Chu đến chỗ Mao Chủ tịch báo cáo công việc, câu đầu tiên lúc nào cũng hỏi: "Chủ tịch, ngủ thế nào hả?"

“Khá tốt, vừa ngủ một giấc.”

“Ăn cái gì vậy?”

Mao Trạch Đông không trả lời, vẫn dựa vào giường, chỉ chiếc sô-fa nói: ", ngồi đi, ngồi xuống rồi nói."

Tôi mang đến cho Thủ tướng một cốc nước trà, lặng lẽ lùi ra ngoài. Lúc đóng cửa nghe thấy nửa câu của Chủ tịch nói: "Cậu chẳng phải cũng không ăn thịt lợn đấy thôi. Mọi người đều không ăn……"

Nửa tiếng sau, Thủ tướng đi ra. Ở cửa, ông lại một lần nữa dặn dò tôi: "Đầu tiên phải tìm cách để Mao Chủ tịch nghỉ ngơi cho tốt. Ngủ đủ giấc thì mới có cảm giác thèm ăn ngon, mới có thể ăn cơm ngon lành."

Chẳng bao lâu sau, Mao Trạch Đông bước ra khỏi phòng, đi dạo một vòng trong sân, bỗng đi về phía phòng trực ban của chúng tôi.

Trạm trưởng dẫn mấy anh em vệ sĩ chúng tôi vội nghênh đón ra cửa.

“Các cậu tới đây, các cậu đều đứng ra sân cho tôi.” Mao Trạch Đông gọi chúng tôi ra, ngắm nghía rồi nói: “Đi, gọi thợ cắt tóc nhân viên nấu ăn đến đây hết cho tôi.”

Nhanh chóng, bảy tám người chúng tôi phục vụ bên cạnh Chủ tịch đều tập hợp lại với nhau, dùng ánh mắt hỏi lẫn nhau, không biết là có chuyện gì?

“Các cậu đứng cho nghiêm, đứng thành một hàng ngang. Chú ý, lập tức —— nghiêm!”

Chúng tôi lập tức ngực ưỡn thắt lưng hóp, đứng thành một hàng ngang thẳng tắp.

Mao Trạch Đông bản thân cũng đứng nghiêm, vô cùng nghiêm khắc, giống như một huấn luyện viên quân sự trên sân tập. Lớn tiếng nói: "Bây giờ toàn dân là binh. Người ở bên cạnh tôi toàn là binh, tôi cũng là binh. Việc của các cậu ấy hả, do tôi ra khẩu lệnh, luyện tập một chút, xem các cậu rốt cuộc có giống binh không nào?"

Thợ cắt tóc lão Tiền cứ chớp chớp mắt, không hiểu tại sao Chủ tịch lại cao hứng nổi hứng muốn luyện binh? Tuy tôi cũng cảm thấy đột ngột, nhưng lại lờ mờ hiểu được chút nguyên nhân. Dẫu sao ngày nào cũng ở lỳ bên cạnh Chủ tịch, lúc dọn dẹp vệ sinh thỉnh thoảng nhìn thấy đôi lời vụn vặt từ văn kiện trên bàn, lúc rót trà nghe được đầu câu đuôi chuyện Chủ tịch trò chuyện với các lãnh đạo trung ương, tôi đã biết biên giới Trung - Xô, biên giới Trung - Ấn đều không yên ổn, Đài Loan cũng đang hô hào phản công đại lục. Khi Lâm Bưu và Trần Nghị đến yết kiến Chủ tịch, bàn về vấn đề này nhiều hơn.

“Nghe khẩu lệnh, bước —— đều bước!” Mao Trạch Đông giọng vang sảng khoái, chúng tôi lập tức vung tay bước đều. Mọi người đều từng được huấn luyện quân sự nghiêm ngặt, huống chi sân nhỏ, đi không xa, đội ngũ rất ngay ngắn.

“Đứng lại! Trái —— quay! Chạy —— đều bước!”

Trong Phong Trê Viên vang lên những bước chân đều đặn có lực. Mao Trạch Đông không ngừng hạ khẩu lệnh, quay trái, quay phải, quay đằng sau. Bước đều bước, đi điều lệnh…… Tinh thần chúng tôi tập trung cao độ, vậy mà không có lấy một người làm sai động tác.

“Đứng lại!” Mao Trạch Đông điều động chúng tôi đến trước mặt ông, vẫn là một hàng ngang. Trên mặt ông có nụ cười, gật gật đầu: "Nghỉ. Xem ra các cậu vẫn giống người lính đấy. Toàn dân là binh của chúng ta chính là sáu trăm triệu binh, thử hỏi thiên hạ ai dám địch? Đế quốc chủ nghĩa dám xâm lược chúng ta, thì khiến chúng tiến bước khó khăn! Sau này các cậu phải kiên trì huấn luyện, bảo vệ đất nước bảo vệ nhân dân. Được rồi, hôm nay đến đây thôi. Giải tán!"

Chuyện này qua đi không lâu, Mao Trạch Đông liền cho đăng bài thơ "Đề ảnh chụp nữ dân binh":

Oai phong lẫm liệt năm thước súng,

Ánh ban mai chiếu sân luyện binh.

Nhi nữ Trung Hoa nhiều chí lạ,

Không thích trang phục thắm, thích võ trang.

Trải qua thời kỳ ba năm khó khăn, Mao Trạch Đông đã già đi rất nhiều. Người ngoài nhìn vào ảnh chụp thì không nhìn ra được gì, chỉ có chúng tôi những vệ sĩ sống bên cạnh Mao Trạch Đông là rõ hơn ai hết. Tóc ông bạc đi rất nhiều trong ba năm, giống như nhuộm một lớp sương. Thể chất suy giảm, trên mặt sinh ra rất nhiều nếp nhăn. Ông từ trước đến nay chưa từng cúi đầu trong bất kỳ hoàn cảnh khuất nhục nào, ý chí của ông thích ứng với tinh thần theo đuổi của ông. Tình hình vừa chuyển biến tốt đẹp, trí tưởng tượng phong phú của vị nhà thơ ấy lại bay bổng không giới hạn. Ông kiên định tin tưởng chủ nghĩa cộng sản, nhưng ông dùng nhiệt tình "chỉ tranh từng giây" để nhào nặn lịch sử theo mô hình lý tưởng của mình. Ông xem những ý kiến khác biệt là vật cản tiến bước của lịch sử. Ý chí lực bất khuất kiên cường của ông mang lại thắng lợi đồng thời cũng mang lại thất bại. Đây là một màn kịch lịch sử bi tráng.