Gió chợt nổi, làm gợn sóng hồ Bà Dương; sương mù mịt mờ, bao phủ đỉnh Lư Sơn.

Người xưa có câu: Trông vời chẳng thấy sắc xuân, ngẫm bức tranh cung Hán, gió lướt lò giao. Bàn cờ dung nhạt, đen trắng thắng thua khó phân định; cổ tự Nam Chùa mồ Vương Tiết, trận hoa liễu núi tàn bên sông. Người chẳng thấy, khói đã mờ, đi dựng đòn kiếm cùng ai bàn luận. Bụi vàng đổi thay, mặt trời đỏ lặn, một bài thơ sống dễ chìm đắm...

Tôi bắt đầu viết lách tại Mười tám sở ở vùng Tây giao Bắc Kinh.

Khu viện này không thể tùy ý dạo chơi. Những dãy tòa nhà màu xám được bố trí gác xép ấy khơi gợi trong tôi biết bao nỗi niềm cảm hoài. Ba mươi bảy năm trước, khi Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng Cộng sản Trung Quốc triệu tập, nơi đây từng là nơi ở của rất nhiều nhân vật lãnh đạo đảng cộng sản nổi tiếng thế giới.

Dẫn đầu đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Liên Xô đến tham dự đại hội là Mikoyan. Ông nói, người để lại cho ông ấn tượng sâu sắc nhất chính là Nguyên soái Bành Đức Hoài, người vừa có "thân hình cường tráng như trâu lại vừa có khuôn mặt đáng sợ".

"Đồng chí Mikoyan," Bành Đức Hoài tựa như một ngọn tháp sắt, đứng sừng sững ngay sát người đứng đầu đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Liên Xô, với vẻ phác thảo chất phác truyền thống của người nông dân Trung Quốc, không quanh co khúc chiểu mà thẳng thừng chất vấn: "Tại sao khi Stalin còn sống, các anh đều tung hô ông ấy là thiên tài, anh minh, vạn tuế, thế mà khi ông ấy qua đời, các anh lại mắng ông ấy là một cục hắc ám?"

Mikoyan đỏ mặt. Câu hỏi này liên quan đến phẩm chất chính trị của một nhân vật chính trị.

"Sai lầm của ông ấy đã nghiêm trọng như vậy, tại sao lúc sinh thời không góp ý, đợi đến khi chết rồi mới tính sổ cũ?" Bành Đức Hoài cau mày, "Ông ấy còn có thể nghe thấy việc sửa đổi..."

Mikoyan ngượng ngùng nhún vai, hai tay xòe ra: "Lúc đó ai dám góp ý chứ..."

"Đây là thái độ chịu trách nhiệm với đảng, với nhân dân, với lãnh tụ!"

Mikoyan tránh ánh mắt của Bành Đức Hoài, ánh mắt ấy quá trong sạch, quá chính trực... quá ngây thơ. Không có một trái tim trong suốt như pha lê thì rất khó mà chịu đựng nổi.

Ông dùng giọng điệu kể khổ để nói: "Ai góp ý thì người đó phải rụng đầu!"

Bành Đức Hoài nheo mắt lại, đánh giá Mikoyan tròn năm giây, khóe miệng bắt đầu giật giật, lộ ra một tia chế nhạo. Thân thể ông từ từ xoay ngoắt lại, ngay khoảnh khắc quay lưng bước đi, cánh tay phải bỗng vung lên: "Sợ chết thì còn làm đảng viên cộng sản cái nỗi gì!"

Hai năm sau, Bành Đức Hoài phát biểu tại Hội nghị Lư Sơn, đưa ra những ý kiến phê bình, đồng thời dâng lên "Vạn ngôn thư".

Ông không bị chém đầu, nhưng ông vẫn mất đi chức vụ Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, và trở thành nhân vật đại diện cho "tập đoàn phản đảng do đồng chí Bành Đức Hoài đứng đầu"...

"Trương Phi"

Cận kề dịp kỷ niệm ngày thành lập quân đội 1 tháng 8 năm 1959.

Hoàng hôn chìm đắm, có một vị "tú tài" cầu kiến Mao Trạch Đông.

Khi ông bước vào "Mỹ Lư", vệ sĩ Điền Vân Ngọc nhìn thấy ông đang khóc. Cơn phong ba xảy ra trên Lư Sơn, những nhân viên công tác ít nhiều đều biết một số chuyện.

Vệ sĩ dẫn ông lên lầu hai. Ngay khi bước vào cửa, nhìn thấy Mao Trạch Đông, ông "còa khóc lớn", "khóc rất dữ dội", chân cũng mềm nhũn ra. Vệ sĩ khuyên không được, Chủ tịch Mao cũng khuyên không được. Ông nói: "Chủ tịch, tôi còn trẻ, thiếu kinh nghiệm, đã bị lừa gạt rồi..."

Có lẽ ứng với câu "tú tài gây sự, mười năm không thành"? Có những tú tài nhìn nhận vấn đề quả thực nhạy bén sâu sắc, trong cao trào quả thật có thể hào hứng sôi nổi, thế nhưng ngọn gió vừa chuyển hướng, liền ngã nhào xuống.

Tuy nhiên, trong môi trường và bầu không khí lịch sử đặc thù đó, huống chi lại đối mặt với một người khổng lồ có công lao tựa núi, xoay chuyển càn khôn như Mao Trạch Đông, việc tú tài bị ép phải nói những lời trái với lòng mình hoặc tưởng thực sự mình đã sai mà quay giáo đánh ngả là điều có thể hiểu được.

Ông vừa rơi nước mắt, vừa kiểm điểm, vừa vạch trần.

Mao Trạch Đông hút hết điếu thuốc này đến điếu thuốc khác, sắc mặt trầm trọng, nhưng hoàn toàn không có sự kinh ngạc, giận dữ, căm phẫn hay những biểu hiện cảm xúc tương tự nào tuôn ra.

Những điều bản thân nói thì tự kiểm điểm ra, những điều người khác nói cũng vạch trần ra; những chuyện bàn bạc tại hội nghị thì nói lại một lần, những bàn tán sau hội nghị cũng vạch trần ra...

"Đến thời kỳ cuối đời của Stalin", "độc đoán chuyên quyền", "ưa lớn công to, nghe một phía tin một phía", "có chút giống Tito". "Sai lầm chỉ khi sai đến cùng mới biết quay đầu, vừa quay đầu là một trăm tám mươi độ"...

Tại hội nghị là âm mưu, những bàn tán sau hội nghị tính là gì? Ban ngày là âm mưu, sau lưng lại bàn luận thế nào? "Vạn ngôn thư" là âm mưu, nhưng luận điểm đằng sau lại thoát ly việc đánh giá sự việc mà biến thành sự chỉ trích con người... Tính là cái gì!

Thế nhưng Mao Trạch Đông lại không hề "long nhan giận dữ". Ông chỉ dùng sức dập tắt mẩu thuốc lá vào gạt tàn, khẽ thở dài một tiếng: "Đức à, đừng khóc, đừng khóc nữa. Cậu còn trẻ, phải xốc lại tinh thần, tiếp tục làm tốt công việc..."

Tiễn vị "tú tài" đang khóc lóc thảm thiết rời đi, Mao Trạch Đông hút thuốc không dứt, đi đi lại lại không ngừng.

Vệ sĩ trực ban nhẹ tay nhẹ chân bước đến bên bàn làm việc, thay một ly trà mới. Cậu định lui ra, nhưng lại khựng bước lại. Bởi vì Mao Trạch Đông đang đi tới đối diện.

Mấy ngày trước, Mao Trạch Đông cũng từng bước tới như thế này. Lần đó, mấy đồng chí thuộc phái "thúc đẩy" đã báo cáo gần bảy tiếng đồng hồ; lần đó, nghe xong báo cáo Mao Trạch Đông liền hút thuốc và đi lại không ngừng; lần đó, Mao Trạch Đông đột nhiên dùng một ngón trỏ ấn lên chiếc khuy áo thứ hai trên ngực vệ sĩ và hỏi: "Cậu có biết trước kia Bành Đức Hoài tên là gì không? Cậu ấy tên là Bành Đắc Hoa, muốn lấy được Trung Hoa."

Vệ sĩ Điền Vân Ngọc chính vì thế mà biết chuyện Bành Đức Hoài gặp họa.

Lần này Mao Trạch Đông không dùng ngón trỏ ấn khuy áo vệ sĩ. Khi đi ngang qua bên cạnh vệ sĩ, ông cứ như đi qua một vùng hoang dã, như thể hoàn toàn không có sự tồn tại của con người này. Khi Mao Trạch Đông đang suy nghĩ vấn đề thường hay "ngoài tầm mắt" như vậy. Vệ sĩ thở phào nhẹ nhõm, lặng lẽ lùi ra ngoài cửa.

Mao Trạch Đông uống một ngụm trà Long Tỉnh, ánh mắt lướt qua những bản tin, tài liệu tổng hợp cũng như mục "động thái", "tình hình" chất đống trên bàn làm việc, rồi nhanh chóng bước đến bên cửa sổ.

Dưới núi cái nóng bức bối, trên núi là thế giới thanh lương. Gió nhẹ lùa qua khung cửa, sảng khoái dễ chịu, còn mang theo hương thơm của thực vật. Ngực ông phập phồng vài nhịp, bỗng thốt ra một câu: "Sau Khrushchev là Bành Đức Hoài..."

Đây là lần đầu tiên Mao Trạch Đông nói ra câu nói này, sau này trong các hội nghị hay ngoài hội nghị cũng đã từng nói qua vài lần, ngắn gọn súc tích, phản ánh toàn bộ suy nghĩ và cái nhìn của ông.

Nguyên nhân của sự suy nghĩ là "Vạn ngôn thư" của Bành Đức Hoài, nhưng "điểm đặt chân" của sự suy nghĩ hoàn toàn không phải là bức "Vạn ngôn thư" đó.

Nguyên nhân Bành Đức Hoài dâng "Vạn ngôn thư" rất đơn giản, có thể đơn giản đến mức hai năm trước ông từng vung tay với Mikoyan: "Sợ chết thì còn làm đảng viên cộng sản cái nỗi gì!" Có thể đơn giản đến mức một câu ca dao:

Lúa vãi đầy đất,

Lá khoai héo khô.

Thanh tráng đi luyện sắt,

Thu gặt lúa là trẻ em với cô.

Năm tới ngày tháng sống thế nào?

Xin hãy vì nhân dân mà hô hào cất tiếng①!

Bành Đức Hoài tranh vung tay nhảy ra. Việc ông "hô hào" này, đã trở thành vị anh hùng nhân dân lưu danh muôn thuở.

① Hô hào — họng.

Vị trí của Mao Trạch Đông đang đứng, suy nghĩ tuyệt đối không thể đơn giản như Bành Đức Hoài; trách nhiệm mà ông gánh vác, cũng không cho phép ông đơn giản như Bành Đức Hoài. Trên Lư Sơn, Bành Đức Hoài là anh hùng, Mao Trạch Đông cũng là anh hùng. Cách nói này không hề mâu thuẫn, trái lại còn giải thích sự phức tạp của sự vật; không thể đơn giản dùng thắng bại để luận anh hùng, thì sao có thể dùng đúng sai đơn giản để luận phải trái?

Để luận bàn vấn đề này, cần phải có một cuốn sách chuyên đề, chứ không phải nhiệm vụ mà cuốn sách hiện tại cần hoàn thành. Cuốn sách này chỉ liệt kê ra mấy giai đoạn, mấy điểm mấu chốt trong suy nghĩ của Mao Trạch Đông.

Lên Lư Sơn cứ mỗi một km đường phải rẽ mười bảy khúc cua. Khi Mao Trạch Đông "vụt lên bốn trăm vòng xanh um", chính là lúc "Ba ngọn cờ đỏ" vấp phải trắc trở, đối mặt với một mảng "đồng ca phản Trung". Ông hệt như "một ngọn núi sừng sững bên sông lớn", đối với những lời mắng chửi bao vây Trung Quốc, ông là "nhìn lạnh lùng ra biển lớn ngắm thế giới".

Mao Trạch Đông "nhìn lạnh lùng ra biển lớn" ngắm nước Mỹ, ngắm Đài Loan, ngắm Khrushchev của Liên Xô, tuyệt đối không phải như một số cuốn sách viết rằng "lạnh lùng nhìn những đồng chí cũ của ông lên núi, từng người một thu thập bọn họ"...

Hội nghị tọa đàm tình hình bắt đầu chưa lâu, mấy đồng chí thuộc phái "thúc đẩy" báo cáo với Mao Trạch Đông rằng "phát biểu của Bành Đức Hoài có vấn đề", Mao Trạch Đông không bận tâm, trước mặt các vệ sĩ liền nói: "Người này chính là Trương Phi, chẳng qua chỉ là nêu ý kiến một chút thôi mà."

Lại một đồng chí phụ trách đi dạo cùng Mao Trạch Đông báo cáo rằng: Chủ tịch kiến nghị từ các chuyên khu khác nhau tuyển chọn một chiến sĩ vào trung đội một, thực hiện năm châu bốn biển, tiện cho việc nắm bắt tình hình các nơi, Tổng Tư lệnh Bành phản đối, nói là đặc biệt hóa...

Mao Trạch Đông nghe xong vẫn cười trừ cho qua chuyện.

Bành Đức Hoài dâng "Vạn ngôn thư", Mao Trạch Đông cũng hoàn toàn không giống như các tác giả của một số cuốn sách hay bài báo tưởng tượng là "long nhan giận dữ", các thư ký, trùm vệ sĩ cũng như vệ sĩ có mặt lúc đó đều từng hồi tưởng lại quá trình ấy:

Mao Trạch Đông xem xong "Vạn ngôn thư" của Bành Đức Hoài, dập mẩu thuốc lá vào gạt tàn, cười khổ nói: "Bành Đức Hoài đưa cho tôi xem toàn là những tài liệu tiêu cực, toàn đưa cho tôi tài liệu tiêu cực." Ông dừng lại, cẩn thận cắm một điếu thuốc vào tẩu thuốc, tiếp tục nói: "Bành Chân, Vương Nhậm Trọng, Đào Trúc, Kha Khánh Sĩ gửi tài liệu tích cực." Sau khi châm thuốc hút, ông còn nói thêm hai câu: "Người này dám nói thật." "Dễ đắc tội với người ta."

Chỉ cần không phải là kẻ mọt sách, ai cũng hiểu một đạo lý cơ bản thế này: Lời thật chưa chắc đã là đối thoại. Tiêu chuẩn đúng sai không chỉ đơn giản là một câu thật giả, mà còn liên quan đến thời cơ, tình hình, lại càng liên quan đến lợi ích căn bản của quốc gia, dân tộc. Cùng một câu nói thật, mười năm sau nói có lẽ là đúng, mười năm trước nói có lẽ lại là "sai", sai ở chỗ bất lợi cho đại cục.

Mao Trạch Đông trong lúc thừa nhận Bành Đức Hoài là người đã nói lời thật, cũng vô cùng nhạy cảm nhận ra hai vấn đề khác: Một là Khrushchev năm 1958 tại Bắc Kinh từng tận mặt châm chọc "Đại nhảy vọt" của Trung Quốc là "tính cuồng nhiệt của tiểu tư sản", Bành Đức Hoài trong "Vạn ngôn thư" cũng dùng lại quan điểm này. Hai là phái "thúc đẩy" nhắc nhở Mao Trạch Đông chú ý "tâm trạng oán trách" trong bức thư đang lan rộng ra, "làm rối loạn tư tưởng", "làm nhụt chí", sáu trăm triệu người mà nhụt chí thì nguy to!

Mao Trạch Đông đương nhiên hiểu rõ đạo lý trong thời kỳ phi thường (hay còn gọi là thời kỳ khó khăn) chí khí có thể cổ vũ chứ không thể làm nhụt. Ông kìm nén sự tức giận, muốn xem "khuynh hướng khác" rốt cuộc nghiêm trọng đến mức nào.

Sáng ngày 17 tháng 7, các đại biểu tham dự hội nghị trên Lư Sơn đều nhận được tài liệu do đại hội phát hành mang tên "Ý kiến thư của đồng chí Bành Đức Hoài". Ngày hôm sau, Chu Tiểu Châu phát biểu ủng hộ Bành Đức Hoài. Cùng lúc đó, Khrushchev cũng phát biểu tại Ba Lan chỉ trích và phản đối "công xã nhân dân", "Đại nhảy vọt" của Trung Quốc.

Ngày 20 tháng 7, Trương Văn Thiên phát biểu ủng hộ Bành Đức Hoài. Ngày hôm sau, Liên Xô và Ba Lan thông qua các phương tiện thông tin đại chúng công khai chỉ trích phản đối "công xã nhân dân", "Đại nhảy vọt", mở cuộc tranh luận ý thức hệ giữa Trung và Xô. Hãng thông tấn Trung ương Đài Loan và các tờ báo Mỹ nhanh chóng đăng lại và bình luận các bài báo của Liên Xô. Trong khoảng thời gian này, ý kiến phê bình của một số cán bộ đảng viên dưới núi cũng lần lượt được đưa lên núi.

Thế là, từ Dulles đến Tưởng Giới Thạch, từ Khrushchev đến những kẻ "bất đồng chính kiến" trong đảng ở trên núi và dưới núi, những lời công kích ác ý và phê bình thiện ý đã giao thoa lẫn lộn, hình thành một "dàn hợp xướng" trong tâm trí Mao Trạch Đông, hình thành một thứ "đại khí hậu".

Thế là, bản thân nội dung của "Vạn ngôn thư" không còn là tiêu điểm của vấn đề nữa, đối với đại cục đối với sự nghiệp mà nói, uy tín của Mao Trạch Đông, tính hợp pháp của quyền lãnh đạo cơ quan nhà nước của Đảng cũng như sức ngưng kết của Đảng đã trở thành tiêu điểm của vấn đề, là đại sự quan trọng hơn vận mệnh của Bành Đức Hoài gấp bội. Người đời sau khi đánh giá người đời trước, không thể tách rời điều kiện lịch sử lúc đó và quốc tình cụ thể. Trên thực tế, không ít người cùng chung một quan điểm: Vấn đề của Bành Đức Hoài không được giải quyết, toàn Đảng không thể đoàn kết một lòng, cùng nhau vượt qua khó khăn.

Ngày 23 tháng 7, Phó Tổng thống Mỹ Nixon thăm Liên Xô, đánh dấu việc Xô - Mỹ bắt đầu bắt tay nhau. Dưới sự "nhận thức chung rằng vòng vây đã hình thành", Mao Trạch Đông vào cùng ngày bắt đầu phản công, có một bài phát biểu sắc bén gay gắt tại Hội nghị Lư Sơn.

Ngày 24 tháng 7, Mao Trạch Đông và Trung ương Đảng ủy nhiệm Nhiếp Vinh Trăn, Diệp Kiếm Anh tìm Bành Đức Hoài để nói chuyện. "Bành Đức Hoài tự thuật" cũng chứng minh rằng, hai vị nguyên soái đều nhiều lần giải thích rõ "không thể đơn thuần nhìn từ khía cạnh bức thư, mà phải suy xét từ việc làm thế nào có lợi cho đại cục", "phải vứt bỏ bản thân bức thư, kiểm điểm từ lợi ích toàn diện".

Từ đây không khó để nhận ra, việc đánh gục Bành Đức Hoài trên Lư Sơn mà chỉ quy kết cho việc dâng lên Mao Trạch Đông một bức "Vạn ngôn thư" thì quả thực quá đơn giản, quá nông cạn. Có kẻ đơn giản quy kết sai lầm thời đại về phẩm chất cá nhân, thì lại càng sai lầm hơn nữa.

Khi Mao Trạch Đông đứng tựa bên cửa sổ, hít thở hơi lạnh ban đêm của Lư Sơn, điều mà ông suy nghĩ lúc này đã không còn là có nên phản công Bành Đức Hoài hay không, mà là phản công đến bước nào!?

Nếu nói yêu cầu báo cáo của phái "thúc đẩy" và ảnh hưởng của "đại khí hậu" đã thúc đẩy Mao Trạch Đông trách móc Bành Đức Hoài là "tính dao động của giai cấp tư sản", thì cuộc "phản giáo đánh ngả" xảy ra trong đêm nay, việc kiểm điểm và vạch trần của tú tài, không thể không thúc đẩy sự leo thang định tính đó. Đã có bàn tán sau lưng, "móc nối" dưới hội nghị, thì tự nhiên liền biến thành "câu lạc bộ quân sự", leo thang thành "tập đoàn phản đảng do Bành Đức Hoài đứng đầu"...

Ngày 1 tháng 8, Ngày Kiến quân. Mao Trạch Đông đã hạ quyết tâm bãi nhiệm chức vụ Bộ trưởng Bộ Quốc phòng của Bành Đức Hoài.

Mười giờ sáng, ông trực tiếp chủ trì triệu tập hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị.

Mao Trạch Đông nói với Bành Đức Hoài: "Quan hệ giữa tôi và anh, hợp tác và không hợp tác, ba bảy phần; hòa hợp ba phần, không hợp được bảy phần. Ba mươi mốt năm, có phải như vậy không?"

Bành Đức Hoài lắc đầu. Ông trái lòng mình lùi một bước, nói: "Quan hệ giữa tôi với Chủ tịch là chia đôi."

"Vẫn là ba bảy phần đi." Mao Trạch Đông không lùi một bước nào.

"Chia đôi." Bành Đức Hoài hiểu điều này liên quan đến tính chất vấn đề của ông.

"Ba bảy phần." Mao Trạch Đông cũng hiểu tỷ lệ này liên quan đến việc định tính.

Bành Đức Hoài đau đớn tuyệt vọng nhìn Mao Trạch Đông, khóe miệng mím chặt, cúi gầm đầu xuống.

Ngày 12 tháng 8 năm 1959, Lư Sơn trời sáng sớm.

Mao Trạch Đông bước ra khỏi Mỹ Lư, đi dạo trước khi đi ngủ.

Mấy chục ngôi nhà đá tránh nóng nằm yên bình trên sườn núi được bóng cây xanh che chở, tĩnh lặng chưa tỉnh giấc. Những kiến trúc theo kiểu biệt thự này phần lớn do Tưởng Giới Thạch xây dựng vào thập niên 30, giờ đây đã đổi chủ. Mỗi một biệt thự đều được bố trí các nữ nhân viên phục vụ trẻ tuổi được tuyển chọn từ khắp toàn tỉnh, đối tượng phục vụ của họ đều là những nhân vật xuất chúng bậc nhất của Trung Quốc.

Ánh sáng ban mai le lói, bóng dáng ông dừng lại ở vị trí mặt trời mọc. Một tia lửa lóe lên, làn khói xanh bay lên, nhanh chóng bị gió thổi tan. Một tay ông kẹp thuốc, một tay chống hông, phóng tầm mắt nhìn xa.

Nước sông Trường Giang cuồn cuộn trôi xa, hồ Bà Dương mịt mờ xanh thẳm, thung lũng mây sương mù mịt không bóng người, chỉ có một mình ông với thần sắc lạnh lùng.

Hà lị, lịch sử giống như làn mây vương vấn đỉnh núi, quấn quýt không buông trước mặt và dưới chân ông...

Núi cao đường xa vực thẳm,

Đại quân tung hoành trì bôn.

Ai dám ngang đao đứng ngựa,

Chỉ có ta Bành đại tướng quân.

Trên con đường Vạn lý Trường Chinh, Mao Trạch Đông tặng thơ cho Bành Đức Hoài, ca ngợi ông hết lời là mã tướng, "giống như Trương Phi Trương Dực Đức người nước Yên trong Tam Quốc", là "tiên phong" mở đường.

Có thể nói "ba phần hợp tác, bảy phần không hợp tác" sao?

Trải qua chiến trận miền Thiểm Bắc, quân trưởng Quốc Dân Đảng Lưu Khản dẫn theo bảy vạn đại quân bám sát phía sau, thực sự khiến người ta phiền não. Bành Đức Hoài thay Mao Trạch Đông chia sẻ nỗi lo giải tỏa ưu phiền, dẫn hai vạn quân đi tìm Lưu Khản, hỏi Mao Trạch Đông: "Đối với Lưu Khản thì muốn sống hay muốn chết?" Mao Trạch Đông qua điện thoại khích lệ rằng: "Trương Phi Trương Dực Đức, lấy đầu thượng tướng trong vạn quân, dễ như trở bàn tay." Thế là, Bành Đức Hoài đánh một trận tiêu diệt Lưu Khản. Nếu là thời đại "xà mâu dài tám trượng", thì không chỉ là "bắn chết", mà còn phải "chặt lấy cái đầu trên cổ" nữa cơ...

Kháng Mỹ viện Triều, Lâm Bưu sợ trận, Bành Đức Hoài hào phóng xin ra trận, đánh cho người Mỹ phải kêu lên kinh ngạc: "Năm xưa Bát quốc liên quân hãm thành Bắc Kinh, bây giờ mười bảy quốc liên quân đánh không hạ nổi một Bành Đức Hoài..." Báo chí Đài Loan thậm chí còn cười trên sự đau khổ của người khác: "Bây giờ người Mỹ không nói quân Quốc dân đảng biết đánh trận nữa..." Lật lại lịch sử thế giới, hình như chỉ có Trung Quốc của Mao Trạch Đông là dám đối lập với Liên Hiệp Quốc mang tính toàn cầu mà không bại, chỉ có Bành Đức Hoài trở thành vị tướng phương Đông đánh bại lực lượng Liên Hiệp Quốc mang tính toàn cầu...

Mây trắng lững lờ, cõi đời đằng đẵng.

Bây giờ, Bành Đức Hoài đã dâng "Vạn ngôn thư"; ngày 23 tháng 7, Mao Trạch Đông nói: "Lão Bành à, chúng ta nói chuyện nhé?" Bành Đức Hoài vung tay gầm lên: "Nói chuyện gì mà nói? Chẳng có gì để nói cả!" Tối ngày 26, Bành Đức Hoài lại mắng chửi thô tục tại hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị: "Anh ở Diên An đụ má tôi bốn mươi ngày, bây giờ tôi đụ má anh hai mươi ngày thì không được à?"

"Trương Phi Trương Dực Đức..." Mao Trạch Đông hiểu rõ con người ấy nên lẩm bẩm ba lần. Nghe nói sáng hôm đó tâm trạng ông có lúc lộ ra vẻ thê lương. Lư Sơn không có tiếng súng, nhưng lại tổn thất một vị đại tướng, người như Trương Phi thì tính là có dã tâm gì chứ? Anh có bắt ông làm hoàng đế ông cũng không làm nổi, không chịu làm, sao Mao Trạch Đông lại có thể không hiểu chứ?

Thế nhưng, trong chớp mắt ánh mắt ông lại lóe lên ý chí kiên định không thể lay chuyển. Xử lý Bành Đức Hoài, liên quan đến cuộc tranh chấp "Ba ngọn cờ đỏ", liên quan đến xã hội lý tưởng "to lớn và của công" của ông, liên quan đến cuộc tranh chấp chủ nghĩa. Phàm là những người khổng lồ kinh thiên động địa, vì tranh chấp chủ nghĩa, không có gì là không thể hy sinh tất cả. Mao Trạch Đông cũng không ngoại lệ, ông có thể hy sinh sáu người thân, cũng có thể hy sinh ngôi sao tướng quân của mình — "Trương Phi Trương Dực Đức".

Ông hiểu sâu sắc rằng, tình hình hiện tại, đặc biệt phải duy trì cái gọi là "sức ngưng kết" đó...

"Hàn Tín"

Ông không hút thuốc nữa. Tụ thần nín thở, dường như có thể nghe thấy tiếng gầm rền vang lúc mặt trời mọc. Từ những tác phẩm thơ ca của ông, không khó để nhận ra thời điểm mặt trời mọc cũng là lúc tâm triều ông bùng nổ, dễ sinh ra nhiều liên tưởng nhất.

Hai mươi ngày trước, thư ký của ông đứng trên đình Bán Sơn, ngắm sông Trường Giang, nghe tiếng gió thông, đã viết một vế đối:

Bốn bề non sông thu vào đáy mắt,

Muôn nhà buồn vui đọng ở trong tim.

Vế đối này vừa ra, các tú tài khác đều buông bút. Có thể gọi là "trước mắt có cảnh không tả nổi, Điền Anh viết câu đối ở phía trước".

Điền Gia Anh mang nặng nỗi buồn vui thiên hạ, kẻ phàm phu tục tử nào lại không như thế, huống chi là Mao Trạch Đông coi thiên hạ là trọng trách của mình? Cách mạng dân chủ, hiểm họa vô cùng mà càn khôn xoay chuyển, nhà nát nước mất há chẳng đủ buồn; khai quốc lập nghiệp, tinh thần kiệt quệ mà thiên hạ thái bình, tóc hoa râm mọc sớm cuối cùng cũng không hối hận...

Tôi chuẩn bị gánh chịu tiếng ác trong lịch sử. Văn nhân ngụy tạo ra một Mạnh Khương Nữ, Tần Thủy Hoàng liền bị mắng suốt hai nghìn năm. Mao Trạch Đông nhiều lần nói: Chẳng qua là mắng tôi là Tần Thủy Hoàng. Tần Thủy Hoàng thì tính là cái gì! Tần Thủy Hoàng bất quá chỉ chôn sống bảy mươi hai nho sinh, chúng ta lợi hại hơn Tần Thủy Hoàng gấp một trăm lần!

Ông là người đầu tiên đề xuất lật lại án cho Tần Thủy Hoàng, đồng thời mời Quách Mạt Nhược viết bài báo, đăng trên Nhân Dân Nhật Báo.

Mỗi khi mặt trời mọc, Mao Trạch Đông thường phát ra những nỗi cảm hoài sinh tử sâu sắc và cảm thán cuộc đời, "người già đi dễ trời khó già", "vạn năm quá dài, chỉ tranh sớm chiều"... Dùng sức lực của một người, chủ trì sự chìm nổi của muôn họ, để đạt tới cực hạn về thể xác và tinh thần của chính mình, để theo đuổi thế giới đại đồng, quốc gia lý tưởng đó.

Anh Bành Đức Hoài nói lời thật, tôi Mao Trạch Đông cũng đang nói lời thật. Tôi đã nói mấy chục lần, "cách nhìn về tình hình không nhất trí, thì không thể đoàn kết". Hội nghị Trịnh Châu, hội nghị Vũ Xương, hội nghị Trịnh Châu lần thứ hai, hội nghị Thượng Hải, cho đến lần lên Lư Sơn này, chúng ta không biết đã làm bao nhiêu lần kiểm điểm rồi, làm rất nhiều, bọn họ cứ nghe không vào.

Từ hội nghị Trịnh Châu lần thứ nhất, tôi đã dẫn đầu uốn nắn khuynh hướng "tả", đây chẳng phải là lời thật sao?

Hội nghị Thượng Hải, tôi cảm thấy uốn nắn khuynh hướng "tả" không đủ lực, đã nói những lời bất mãn: "... Lời nói của tôi không có tác dụng. Lần này tôi muốn tự mình đứng mũi chịu sào, Tổng Bí thư làm phó soái." Anh Bành Đức Hoài vừa mở miệng đã châm chọc: "Chẳng phải anh đã sớm đứng mũi chịu sào rồi sao?"

Ở Bắc Đới Hà, tôi bốn lần gọi vệ sĩ mời anh đến nói chuyện, anh cứ kiêu ngạo không đến. Đây chẳng phải là lời thật sao?

Trước khi lên Lư Sơn, từ Vũ Hán đến Cửu Giang, tôi gọi lớn sự đoàn kết trên thuyền, anh bước ra ngoài khoang không chịu quay lại nghe, lên núi rồi lại viết "Vạn ngôn thư", đây chẳng phải là lời thật sao?

Tôi nhiều lần kiểm điểm phản tỉnh: "Tôi vì dễ bị tình cảm chi phối... cá tính khó bó buộc", chẳng lẽ anh "Trương Phi" không cần phản tỉnh sao? Chỉ cần nói lời thật là có thể mặc sức làm theo ý mình, không cần sự đoàn kết và "sức ngưng kết" đó nữa sao?

Lư Sơn chính là một bài thơ lãng mạn thê lương. Mười năm sau, Mao Trạch Đông tại đây đã ngộ ra bí mật của vũ trụ, và đã nói với Snow: Cảnh ngộ của con người trên trái đất này, sự thay đổi ngày càng nhanh. Tôi thấy chẳng bao lâu nữa, năm trăm năm hoặc một nghìn năm, những con người lúc đó nhìn lại chúng ta và những việc chúng ta đã làm — bao gồm cả Marx, Engels, Lenin — nhất định sẽ cảm thấy rất buồn cười nhỉ...

Thứ cảm hoài vượt qua lịch sử, vượt qua không gian thời gian này, mặc dù thê lương, nhưng hoàn toàn không hề đau thương.

Lúc này, mặt trời đã mọc lên. Hai người vệ sĩ đứng hầu dưới sườn núi, lại cảm nhận một cách rõ rệt sự bùng nổ sức mạnh và ý chí dồi dào bên trong vị lãnh tụ ấy.

Thốt lên từ miệng là bài "Đại phong ca" của Lưu Bang. Giọng điệu của ông cao vút, bổng trầm có nhịp điệu:

Gió lớn nổi lên mây tung bay,

Đâu được tráng sĩ giữ bốn phương!

Ông lại một lần nữa tụ thần nín thở, dường như đang lắng nghe sự hưởng ứng của muôn ngọn núi:

Mây tung bay... tung bay... tung bay...

Giữ bốn phương... bốn phương... bốn phương...

Bất chợt, ông lại cất cao cổ họng, hát một câu Kinh kịch: Nghìn niệm vạn niệm không niệm tình anh em ta một gặp đã như quen biết từ trước, là vạn hạnh ba đời; trời giáng trụ chống trời, giữ vững càn khôn...

Đây là lời ca trong vở "Tiêu Hà nguyệt hạ truy Hàn Tín" (Tiêu Hà đuổi Hàn Tín dưới trăng).

Trên con đường Trường Chinh, Mao Trạch Đông đặt tên cho Bành Đức Hoài là "Trương Phi Trương Dực Đức", thế nhưng chưa từng đặt tên cho Lâm Bưu là "Hàn Tín", và cũng chưa từng công khai gọi Lâm Bưu là "Hàn Tín".

Không thể gọi là "Hàn Tín", Mao Trạch Đông và Lâm Bưu đều kiêng kỵ "Hàn Tín", trên người "Hàn Tín" có một bi kịch lịch sử.

Thế nhưng, Lâm Bưu lại quả thực từng có danh hiệu "Hàn Tín", hơn nữa còn sớm hơn "Trương Phi", từ thời kỳ khu Xô Viết trung ương đã bị người ta gọi ra rồi.

Trong mười vị nguyên soái của nước cộng hòa, Lâm Bưu có tuổi quân nông nhất, nhưng lại xếp thứ ba, dựa vào dĩ nhiên là chiến công. Chu Đức là "Cha đẻ Hồng quân", là Tổng Tư lệnh; Bành Đức Hoài là Phó Tổng Tư lệnh, từng giữ quyền Tổng Tư lệnh, nguyên nhân lịch sử này, Lâm Bưu không thể vượt qua. Các vị nguyên soái khác, bất kể là giáo quan của ông khi ở trường quân sự Hoàng Phố, hay tổng chỉ huy của ông trong khởi nghĩa Nam Xương, hay quân trưởng, đại diện đảng của ông khi lên đỉnh Tỉnh Cương, thảy đều bị ông vượt qua. Ông trở thành nguyên soái thứ ba.

Lâm Bưu là học sinh khóa bốn trường Hoàng Phố. Bạn có thể nói ông ta "tướng mạo bình bình", "thân thể gầy yếu", "học tập tầm thường", "về chính trị cũng không hoạt động", lên đỉnh Tỉnh Cương rồi mà vẫn hoài nghi "hồng kỳ rốt cuộc có thể tung bay bao lâu?"...

Thế nhưng, có một số sự thật lịch sử bạn không thể phủ nhận. Ở trường quân sự Hoàng Phố ông không nổi bật, không phô trương, bạn có nói ông tầm thường thế nào đi nữa thì ông cũng đã gia nhập Đảng Cộng sản. Bốn tháng sau lại trở thành một đại đội trưởng trong trung đoàn Diệp Tự "Thiết quân".

Khởi nghĩa Nam Xương "Ngày 1 tháng 8", ông dù có "tướng mạo bình bình" "thân thể gầy yếu" thế nào đi nữa, trong chiến đấu thì cũng là "chiến đấu cực kỳ dũng cảm", "luôn luôn xông lên phía trước các binh sĩ" và kiên quyết lên đến đỉnh Tỉnh Cương.

Trong đấu tranh ở đỉnh Tỉnh Cương, bạn nói ông đầu cơ cũng được, dao động cũng được, hoài nghi "hồng kỳ rốt cuộc có thể tung bay bao lâu" cũng được, dù sao ông ấy cũng đã trải qua trăm trận chiến, hơn nữa còn trỗi dậy từ trong một số lượng lớn các chỉ huy viên xuất sắc. Sự lựa chọn chiến tranh đối với quân nhân là vô tư mà lại tàn khốc, không dung tha dù chỉ nửa điểm hư giả, may rủi. May mắn qua mùng một nhưng không may mắn qua ngày rằm. Lâm Bưu trong thời gian ba năm, từ đại đội trưởng lên tiểu đoàn trưởng rồi quân trưởng, là đánh từng trận từng trận một mà lên. Rất nhiều chuyên gia nghiên cứu lịch sử quân sự cũng đành phải thừa nhận ông ta "đánh trận quả thực rất đẹp".

Ông ta mới hai mươi tư tuổi đã lên làm quân trưởng Hồng tứ quân, không phải dựa vào sự thưởng thức đề bạt của ai, mà dựa vào chiến công "năm mươi ngày tiêu diệt hơn vạn địch" cùng tài năng chỉ huy quân sự.

Ông ta hai mươi lăm tuổi lên làm tổng chỉ huy Hồng nhất quân đoàn, cùng với tổng chỉ huy Hồng tam quân đoàn Bành Đức Hoài trở thành hai cánh tay đắc lực trong chiến dịch phản bao vây của Mao Trạch Đông. Phản bao vây lần thứ tư, Lâm Bưu dẫn dắt Hồng nhất quân đoàn dứt khoát gọn gàng tiêu diệt sư đoàn 11 "quân bách chiến bách thắng" gốc gác của Trần Thành hệ thống thân tín của Tưởng Giới Thạch, giành được thắng lợi quyết định để đập tan chiến dịch "bao vây" của quân Quốc dân đảng.

Lâm Bưu, Bành Đức Hoài, được gọi là cánh tay đắc lực của Mao Trạch Đông trong thời kỳ chiến tranh Hồng quân, thời đó mọi người đã nhìn thấy phong cách tác chiến khác nhau của hai vị tướng lĩnh này.

Bành Đức Hoài quả cảm, cương mãnh, giỏi chịu khổ, dám đánh trận cứng.

Lâm Bưu mưu lược quyết đoán, giỏi xét thời thế, dùng mưu kế lấy ít địch nhiều, lấy yếu thắng mạnh.

Bành Đức Hoài "ngang đao đứng ngựa", tung hoành sa trường, giành được mỹ danh "Trương Phi Trương Dực Đức".

Còn Lâm Bưu thì sao, tránh thực đánh hư, đông kích tây tiến, vượt Trần Thương bằng đường âm... quả thực có chút tài năng của một vị thống soái biết trướng trướng phủ định đoạt ngàn dặm quyết thắng. Thế là, sau một số trận thắng, liền có một số người gọi ông ta là Hàn Tín.

Thời đó mọi người gọi ông ta là Hàn Tín, tuyệt đối không có ai nghĩ đến "dã tâm", chỉ nói ông ta thống binh đánh trận giống Hàn Tín. Thế nhưng, "Hàn Tín" trong quan niệm của mọi người, dẫu sao vẫn có mặt bi kịch, cho nên gọi lên không có sự kiêng kỵ như "Trương Phi Trương Dực Đức". Đánh thắng trận gọi một tiếng "Hàn Tín", phạm vi có hạn, bình thường càng không có ai đem "Hàn Tín" treo cửa miệng. Sau Vạn lý Trường Chân, cách gọi "Hàn Tín" liền không nghe thấy nữa...

Đến thời kỳ chiến tranh giải phóng, cách gọi "Hàn Tín" lại xuất hiện một chốc, nguyên nhân bắt nguồn từ Hoàng Vĩnh Thắng.

Tư lệnh tung đội 8 "Tứ dã" Hoàng Vĩnh Thắng, dũng mãnh giỏi chiến đấu, lập nhiều chiến công. Nhưng lúc không đánh trận thì lỏng lẻo, lăng nhăng. Đánh bài khiêu vũ chơi phụ nữ. Tư lệnh binh đoàn Trình Tử Hoa khá là đau đầu về điều đó. Quyết chiến Đông Bắc đến nơi, ông ba lần tìm Lâm Bưu, yêu cầu đổi tướng. Ông nhắm trúng Đoàn Tô Quyền có tư cách lão làng, nói Đoàn tướng quân lão luyện điềm đạm, có phong thái của Liêm Phao, có thể thay thế Hoàng Vĩnh Thắng làm tư lệnh tung đội 8.

Lâm Bưu lắc đầu: "Liêu Tây ba trận ba thắng, đồng chí Vĩnh Thắng mang quân chưa đến hai vạn rưỡi, nửa tháng tiêu diệt một vạn sáu, công lao không nhỏ."

Trình Tử Hoa cau mày: "Cậu ta là đánh trống xung phong, khua chiêng chơi kỹ nữ. Suy cho cùng chúng ta vẫn là quân đội của Đảng Cộng sản cơ mà, thế này thì sao được?"

Lâm Bưu mặt không biểu cảm, giọng điệu bình đạm nói: "Cao Tổ Lưu Bang từng hỏi Hàn Tín: Anh thấy tôi có thể mang bao nhiêu quân? Hàn Tín nói: Mười vạn. Lưu Bang không vui, hỏi: Vậy anh có thể mang bao nhiêu quân? Hàn Tín nói: Càng nhiều càng tốt. Lưu Bang cười nhạt: Anh có bản lĩnh lớn thế, sao bị tôi bắt được, cung cấp cho tôi sai khiến? Hàn Tín thong thả nói: Bệ hạ không giỏi tướng binh, nhưng lại giỏi hơn Hàn Tín ở chỗ tướng tướng, cho nên Hàn Tín chỉ có thể cung cấp cho bệ hạ sai khiến..."

Nói đến đây, Lâm Bưu đứng dậy tiễn khách: "Nghìn quân dễ kiếm, một tướng khó tìm. Cứ thế đi."

Ở Đông Bắc, các cán bộ khu Cáp Nhi Trát Liêu, bao gồm cả Trình Tử Hoa, Lý Vận Xương, Đoàn Tô Quyền những người lão làng này, mâu thuẫn với Lâm Bưu không ít, bàn tán cũng thường có. Lâm Bưu tướng tướng, nói cho cùng vốn là thuật đế vương, học cách tướng tướng của Lưu Bang. Thế nhưng, bất luận thời gian nào địa điểm nào, tuyệt đối không có ai đem ông ta so sánh với Lưu Bang. Có Mao Trạch Đông ở đây, so sánh kiểu đó là phạm đại kỵ. Thế là, câu chuyện khi truyền tai nhau trong những người lão làng khu Cáp Nhi Trát Liêu, Lưu Bang tướng tướng liền biến thành Hàn Tín tướng tướng. Thế là, sau lưng bắt đầu có người gọi Lâm Bưu là "Hàn Tín". Ví dụ như Hoàng Vĩnh Thắng vào thành đi khiêu vũ rồi, những người lão làng khu Cáp Nhi Trát Liêu liền bàn tán: "Đó là cán bộ mà 'Hàn Tín' chấm." "Ở đỉnh Tỉnh Cương cậu ta đi theo 'Hàn Tín' làm trung đoàn trưởng rồi..."

Lâm Bưu lập được đại công trong Chiến dịch Liêu - Thẩm, đánh ra uy danh lừng lẫy. Khi đại quân tiến vào quan, Hoàng Vĩnh Thắng hào khí ngút trời: "Chỉ riêng 'Tứ dã' chúng ta thôi cũng có thể tranh thiên hạ với Tưởng Giới Thạch rồi!" Không ít người dưới quyền Lâm Bưu lấy trận Cai Hạ ra để so sánh với Chiến dịch Liêu - Thẩm, nói trận này của Lâm Bưu đánh không kém gì trận mai phục mười mặt của Hàn Tín năm xưa.

Thế là, không chỉ những người lão làng khu Cáp Nhi Trát Liêu có ý kiến với Lâm Bưu sau lưng gọi Lâm Bưu là Hàn Tín, mà ngay cả những chỉ huy viên trong "Tứ dã" vô cùng tin tưởng và thán phục Lâm Bưu, cũng có không ít người gọi ông ta là "Hàn Tín".

Sau khi nước nhà thành lập, Lâm Bưu không đứng ra trước, không lộ diện, đạm bạc giao thiệp, cơ bản trải qua cuộc sống dưỡng bệnh ẩn cư, đến nỗi không ít người lão làng nói ông ta "đánh trận như Hàn Tín, xử thế như Trương Lương".

"Hàn Tín" dần dần bị mọi người quên lãng... Thế nhưng, Mao Trạch Đông không quên.

Năm 1956, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng Cộng sản Trung Quốc, Mao Trạch Đông lại một lần nữa được bầu làm Chủ tịch Đảng. Tiếng vỗ tay nhiệt liệt kéo dài không dứt của các đại biểu dự đại hội bày tỏ sự chúc mừng nồng nhiệt tới ông.

Nhưng ông không đạt được số phiếu tuyệt đối. Ông thiếu một phiếu, phiếu này chính là bầu cho Lâm Bưu. Phiếu này chính do tự tay Mao Trạch Đông bỏ.

Lâm Bưu ngày 23 tháng 7 cùng Diệp Quần lên núi, ở trong một tòa tiểu lâu kiểu Tây hai tầng.

Ông ta vẫn thâm sơn cùng cốc, một bộ thái độ đạm bạc. Ông ta không thích tụ tập trò chuyện giống như các vị nguyên soái khác. Ông ta hầu như không đi thăm bất kỳ ai, còn những người khác đến bái phỏng, đa số cũng đều bị Diệp Quần chặn lại.

Hoặc là ông ta đi đi lại lại trong lầu nghĩ ngợi sự việc, hoặc là ngồi trên ghế mây trong khu rừng râm của biệt thự đọc sách. Nhưng trong lòng ông ta hiểu rõ, Mao Trạch Đông không quên ông ta, tình hình hiện tại, lại càng cần dùng đến ông ta.

Tại hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị ngày 1 tháng 8, Bành Đức Hoài từng đau đớn nói: "Cái tên Trương Phi này vẫn là do Chủ tịch đặt cho. Tôi tự cho rằng đấu tranh với kẻ địch là kiên quyết... Tôi có tư tưởng vô chính phủ của nông dân, ở Bắc Kinh gọi tám chín cuộc điện thoại, đều không tìm được Chủ tịch, ít cơ hội gặp mặt trực tiếp, không nhận được sự giúp đỡ cụ thể của Chủ tịch. Nuôi dưỡng tính cách cô độc, thường là không có việc gì thì không lên điện Tam Bảo."

Lời nói của Mao Trạch Đông không phải là không có sự thất vọng:

"Nhiều thời kỳ quan trọng, chưa từng viết thư cho tôi, tại sao lần này lại viết Vạn ngôn thư? Giữa tôi với Thường vụ, với người khác, chưa từng nói gì với anh cả. Để anh yên tâm công tác, đã phát phí chuyển ngành cho Lâm Bưu..."

Lâm Bưu từ trong lời nói của Mao Trạch Đông, đã lĩnh hội được hàm ý. Mao Trạch Đông trong mười vị nguyên soái, luôn nói đã phát phí chuyển ngành cho Lâm Bưu, rõ ràng là đã có ý tưởng mời Lâm Bưu tái xuất giang hồ cầm soái.

Lâm Bưu cũng vô cùng trọng lượng mà nói tặng Bành Đức Hoài mấy câu:

“Lần này là chiêu binh mãi mã, là dã tâm gia, âm mưu gia, ngụy quân tử, là nhân vật kiểu Phùng Ngọc Tường.” Ông ta quay sang các vị thường vụ: “Ở Trung Quốc, chỉ có Chủ tịch Mao là đại anh hùng, ai cũng đừng có hồng tưởng làm anh hùng.”

Mao Trạch Đông quả thực chuẩn bị dùng Lâm Bưu thay thế Bành Đức Hoài làm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.

Nguyên soái thứ hai ngã ngựa, nguyên soái thứ ba kế nhiệm cũng là chuyện thuận nước đẩy dòng. Một "Trương Phi", một "Hàn Tín", đánh thiên hạ đều là công lao hiển hách; là tay chân đắc lực, cũng đều từng có những va vấp với chính mình.

Theo những nhân viên công tác bên cạnh Mao Trạch Đông kể lại, trong các nguyên soái chỉ có Bành Đức Hoài và Lâm Bưu là dám kiên trì ý kiến, ***.

Mao Trạch Đông khó ngủ, một khi đã ngủ rồi, không ai dám làm kinh động, đến chim chóc cũng không dám bay qua mái nhà, từ xa đã bị các vệ sĩ dùng gậy tre buộc vải đỏ xua đuổi. Nguyên soái Nhiếp Vinh Trăn đi gặp Mao Trạch Đông, đứng nghiêm ở cửa hai tiếng đồng hồ, trùm vệ sĩ mời ông ngồi đợi, ông không ngồi; trùm vệ sĩ muốn đánh thức Mao Trạch Đông dậy, ông không cho phép.

Mao Trạch Đông nói: "Nhiếp soái mới là người đôn hậu."

Bành Đức Hoài thì không như vậy, cứ xông thẳng vào phòng ngủ của Mao Trạch Đông báo cáo tình hình quân sự, không ai có thể ngăn cản được. Mao Trạch Đông nhiều lần nổi giận vì chuyện ngủ nghỉ bị làm phiền, lần này không nổi giận, chỉ cười khổ nói: "Chỉ có anh Bành Đức Hoài mới dám xông vào lúc người ta đang ngủ."

Thực ra không chỉ có một mình Bành Đức Hoài, mà còn có một Lâm Bưu. Theo lời kể của các vệ sĩ, Lâm Bưu cũng từng bất chấp sự ngăn cản của cảnh vệ mà xông thẳng vào. Bành Đức Hoài là xông liên tiếp cửa lớn, cửa nhị, cửa phòng ngủ Phong Trạch Viên, còn Lâm Bưu là xông liên tiếp cửa lớn, cửa nhị, dừng lại trước cửa phòng ngủ, quát lớn ra lệnh cho vệ sĩ đang ngăn cản: "Đánh thức Chủ tịch dậy, tôi có việc gấp."

Ông ta bực bội đi đi lại lại ở cửa, vệ sĩ bước ra, chữ "mời" còn chưa nói hết, ông ta đã sầm mặt xông vào.

Lâm Bưu hiểu biết về sự "kiềm chế" hơn Bành Đức Hoài một chút.

Khi Bành Đức Hoài kiên trì ý kiến bất đồng, thường chọc Mao Trạch Đông nổi giận; khi Lâm Bưu kiên trì ý kiến bất đồng, thường khiến Mao Trạch Đông cảm động.

Lâm Bưu cầm soái ra đi Đông Bắc tranh thiên hạ với Quốc Dân Đảng, ngay từ đầu đã không đồng nhất với tư duy chiến lược của Mao Trạch Đông, ông ta dám kiên trì ý kiến bất đồng của mình.

Ngày 5 tháng 1 năm 1946, Lâm Bưu hoài nghi "hòa bình trong nước có hoàn toàn đáng tin cậy hay không", thỉnh thị "nếu không đáng tin cậy thì vẫn phân tán thiết lập căn cứ địa, chuẩn bị ứng phó với cuộc tấn công của địch năm sau".

Điện trả lời của Trung ương thực chất là ý kiến của Mao Trạch Đông: "Chúng ta hoàn toàn không nên hoài nghi khả năng giải quyết hòa bình vấn đề Đông Bắc và thực hiện hợp tác hòa bình với Quốc Dân Đảng."

Lâm Bưu kiên trì ý kiến bất đồng: "Chủ tịch Mao: Địch đàm phán là một âm mưu. Tưởng Giới Thạch mưu đồ lợi dụng đàm phán, đình chiến trong quan, điều động tinh nhuệ đánh lớn ngoài quan, giải quyết Đông Bắc trước, rồi giống như cối xay giáp công nam bắc chúng ta. E là vẫn phải đặt cơ sở vào đánh, đặt cơ sở vào tiêu dùng sinh lực địch. Đây là ý kiến mang tính bản chất của tôi về hòa và chiến, xin Chủ tịch suy xét thật tỉnh táo..."

Nhân vật dám bảo Mao Trạch Đông "suy xét thật tỉnh táo" phỏng chừng không có mấy người. Lịch sử chứng minh Lâm Bưu trong vấn đề này khi ngọn lửa chiến tranh Đông Bắc vừa nhen nhóm, còn có một số chỉ thị điện báo sai lầm, ví dụ như "biến Tứ Bình Nhai thành Madrid", "trận chiến cuối cùng", "biến Trường Xuân thành Madrid" v.v. Sau khi trải qua bài học thất bại và đổ máu, mới làm theo ý kiến của Lâm Bưu là "phân tán thiết lập căn cứ địa", "thực hiện chiến tranh vận động", "đặt cơ sở vào việc tiêu diệt sinh lực địch".

Bành Đức Hoài dám nói chuyện, Lâm Bưu cũng không phải là kẻ có lời không dám nói, có rắm không dám phóng. Điểm khác biệt giữa họ là: Bành Đức Hoài khi thấy ý kiến của mình đúng, sẽ không khách khí phê bình sai lầm của Mao Trạch Đông trước mặt mọi người, và thường kèm theo sự trút giận cảm tính tùy tiện. Lâm Bưu khi sự thật chứng minh mình đúng, thì không nói chuyện kiểu đó. Ông ta nói với các cán bộ Đông Bắc rằng: Bản chất của chiến tranh nằm ở chỗ tiêu diệt kẻ địch... vứt thành phố cho Quốc Dân Đảng. Thành phố vừa vứt, gánh nặng của chúng ta liền không còn... đến nông thôn thiết lập căn cứ địa, có căn cứ địa, chúng ta liền có nhà... Điều tôi nói là tư tưởng quân sự của Chủ tịch Mao.

Chiến trường Đông Bắc cuối cùng đã đánh thắng, Lâm Bưu phát biểu tại hội nghị mở rộng cục Đông Bắc, đây là kết quả của việc "quán triệt chỉ thị tháng 12 năm 1945 của Chủ tịch Mao trong toàn đảng Đông Bắc". Ông quy công lao cho Chủ tịch Mao. Bản thân không nhận công, càng không được đà ép người, quay đầu lại nhất định phải tranh luận rõ ràng ai đúng ai sai.

Nói Lâm Bưu "trước mặt hô vạn tuế, sau lưng hạ độc thủ" thì không toàn diện, đó chỉ là thời gian và sự kiện đặc thù. Nếu ông ta luôn luôn như vậy, thì đã không thể làm "người kế nhiệm". Ông ta phần lớn là "dám kiên trì ý kiến trước mặt, ***, sau lưng hô vạn tuế, công khai duy trì Mao Trạch Đông".

Trong tâm trí Mao Trạch Đông, ông ta hiển nhiên là "trung thần" hơn Bành Đức Hoài.

Mao Trạch Đông đã quay về tầng hai Mỹ Lư, lau người, uống thuốc an thần, lên giường.

Theo quy luật, hiện tại vẫn chưa thể đi ngủ. Phải tiếp tục đọc sách suy nghĩ chừng một tiếng đồng hồ, sau khi uống viên thuốc an thần thứ hai, mới có thể chìm vào giấc ngủ.

Vệ sĩ cẩn thận xoa bóp hai chân hai bàn chân cho ông, không phát ra bất kỳ âm thanh nào. Từ ánh mắt thờ ơ lạnh lùng của Mao Trạch Đông có thể biết được ông đang trầm tư.

Một lát sau, ông châm một điếu thuốc, đồng thời lót một tờ giấy trắng lên một cuốn sách, dùng bút chì viết mấy chữ.

Viết mấy chữ "Lâm Bưu".

Làn khói xanh từng cụm, từng dòng nhả ra từ miệng ông. Ông đang trầm ngâm.

Trầm ngâm chính là do dự.

Khi bảy tám chữ "Lâm Bưu" đã chiếm kín nửa trang giấy, Mao Trạch Đông dập tắt mẩu thuốc lá. Ông dừng lại ngây người một thoáng, rồi lại cầm bút viết tiếp. Lần này viết rất chậm rất chậm, từng nét từng bút đều mang theo sự trầm tư nặng nề.

Cuối cùng viết ra ba chữ: Nhạc Bằng Cử.

Ba chữ này liền chiếm kín nửa trang giấy còn lại...

"Nhạc Bằng Cử"

Mao Trạch Đông có hai sự do dự đối với Lâm Bưu. Không phải do dự sự trung thành về chính trị, tài năng về quân sự của ông ta, hay như một số cuốn thư hoài nghi Lâm Bưu là một thế hệ kiêu hùng.

Sự do dự thứ nhất của Mao Trạch Đông đối với Lâm Bưu chính là tình trạng sức khỏe.

Hồ Diệu Bang năm 1978 tại Ban Tổ chức Trung ương có một cuộc nói chuyện, nhắc đến: Thực ra Mao Trạch Đông cũng không thích Lâm Bưu. Sức khỏe Lâm Bưu không tốt, hơn nữa lại áp dụng thái độ duy tâm đối với bệnh tật của mình...

Rất nhiều người làm lớn chuyện về căn bệnh kỳ lạ của Lâm Bưu, đều nhắc đến việc ông ta sợ ánh sáng, sợ nước, sợ gió, sợ ra mồ hôi... Khách quan mà nói, không nên dùng thái độ giễu cợt đối với bệnh tật của Lâm Bưu, mà nên là sự thấu hiểu. Đó là do chiến tranh tàn khốc gây ra, là thương tích nặng nề và sự vắt kiệt sức lực trong chiến tranh để lại. Để đối phó với những cơn đau đớn, ông ta buộc phải dùng các chất gây tê giảm đau, giống như rất nhiều cán bộ giỏi khi đối phó với những cơn đau do ung thư cũng sẽ yêu cầu dùng thêm một chút Dolantin. Không thể vì thế mà nói ông ta là kẻ nghiện ma túy.

Nhìn từ góc độ lịch sử, căn bệnh kỳ lạ của Lâm Bưu chính là vinh quang của ông ta, là chứng minh cho việc ông ta từng hy sinh vì Trung Quốc và dân tộc. Vết sẹo làm tổn thương dây thần kinh của ông ta, nên được tôn trọng như huân huy chương quân công, những tổn thương và đau đớn về thể xác tinh thần mang lại từ đó, nên được thấu hiểu và cảm thông.

Mỗi khi thời khắc then chốt đến, khi Mao Trạch Đông muốn dùng Lâm Bưu, câu hỏi đầu tiên đặt ra đều là sức khỏe. Kháng Mỹ viện Triều, Lâm Bưu vì sức khỏe không kham nổi nên không thể cầm soái. Cao Gang náo loạn chia rẽ, muốn thay thế Lưu Thiếu Chú, Chu Ân Lai, Mao Trạch Đông từng phẫn nộ nói: "Ông ta đẩy Lâm Bưu làm thủ tướng, thực ra là chính ông ta muốn làm thủ tướng. Sức khỏe Lâm Bưu không tốt, sao có thể làm thủ tướng?"

Lần này Lâm Bưu lên Lư Sơn, Mao Trạch Đông nhìn thấy ông ta lần đầu tiên, điều quan tâm đầu tiên chính là: "Dạo này sức khỏe thế nào?"

Trước thềm "Cách mạng văn hóa", điều Mao Trạch Đông quan tâm đầu tiên cũng là sức khỏe của Lâm Bưu, sau khi bàn về việc Bắc Kinh không chịu đăng lại bài báo của Diêu Văn Nguyên, tiếp theo liền hỏi Lâm Bưu: "Sức khỏe hiện tại thế nào? Nếu kham nổi, thì phải gánh vác nhiều gánh nặng hơn chút đấy..."

Sự do dự thứ hai của Mao Trạch Đông đối với việc Lâm Bưu đảm nhiệm chức vụ Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, chính là vì trong đầu vẫn còn một Nhạc Phi Nhạc Bằng Cử...

Các danh tướng nổi tiếng của Trung Quốc đều có những "biệt hiệu" sinh động, ví dụ như Chu Đức được tôn kính là "Cha đẻ Hồng quân", Bành Đức Hoài được gọi là "Trương Phi Trương Dực Đức", Lưu Bá Trượng là "Chiến thần", Lâm Bưu là "Hàn Tín", La Vinh Hoàn là "Nguyên soái chính trị" v.v. Trong số đó không thiếu những cái tên do chính Mao Trạch Đông gọi ra. Ví dụ như dùng "Gia Cát, Lã Đoan" để ví với Diệp Kiếm Anh, dùng "Chu Bột" để ví với Hứa Thế Hữu, dùng "Lý Quỳ" để ví với Lý Đạt, dùng "Từ Đạt" để ví với Hứa Quang Đạt...

"Nhạc Bằng Cử" do Mao Trạch Đông viết trên giấy, ám chỉ ngọn cờ của quân đoàn 2, "Binh mã đại nguyên soái" Hạ Long nổi danh thiên hạ với lòng yêu thương binh sĩ và chiến mã.

Trong các danh tướng nổi tiếng của Trung Quốc, Hạ Long được ca tụng là "Nhạc Phi Nhạc Bằng Cử", có thể nói là người đầu tiên. Sớm hơn cả cuộc khởi nghĩa Nam Xương "Ngày 1 tháng 8", sớm hơn cả sự ra đời của Hồng quân Công nông Trung Quốc.

Năm 1927, sau khi Tưởng Giới Thạch phát động chính biến phản cách mạng "Ngày 12 tháng 4", Hạ Long ngược lại chủ động quay sang Đảng Cộng sản, vừa gặp đã tâm đắc với tướng Diệp Tự ở Vũ Hán, kết bạn với nhau. "Kẻ anh hùng tiếc kẻ anh hùng, anh hùng yêu anh hùng", hai vị danh tướng Bắc phạt nhiều lần gặp gỡ đàm đạo tại sư bộ của Hạ Long ở Đại Trí Môn, cùng luận bàn đại thế thiên hạ.

Ngày 18 tháng 4, Hạ Long ra mệnh lệnh cho toàn sư đoàn: Tiếp tục Bắc phạt. Ngày 22, dẫn bộ đội xuất chinh. Kẻ đầu sỏ quân phiệt Bắc Dương Phụng hệ Trương Tác Lâm để ngăn cản Bắc phạt, đã phái Trương Học Lương dẫn lực lượng tinh nhuệ nam hạ ứng chiến, đồng thời cấu kết với "Hội Côn Đỏ" ở đông nam tỉnh Hà Nam, tập trung hơn vạn tên thổ phỉ quy mô lớn tấn công Quảng Thủy, Vũ Thắng Quan.

Hạ Long dẫn quân bắc tiến, đánh phạt suốt dọc đường, càn quét biên giới Hồ Bắc - Hà Nam; đánh Cửu Long Quan, đoạt Tháp Kỳ Sơn, nhổ Đồng Cổ Đài. Những tên thổ phỉ tham gia "Hội Côn Đỏ" này, tự cậy vào "bùa thần hộ thân, đao thương không vào, đông người thế mạnh", toàn là những tên tử tù không sợ chết, năm xưa Ngô Phược Nhiên hay Tôn Truyền Phương đều phải tránh xa ba xép, không có cách nào trị chúng. Nhưng lần này gặp phải Hạ Long, quả đúng là quỷ nhỏ đụng phải thần tiên, bị đánh cho thây chất thành núi, máu chảy thành sông, số còn lại toàn bộ tản mác như chim muông. Vừa trốn vừa hoảng hốt kêu gào: "Long sống hạ giới xuống rồi, người đến toàn là kim cang thể của núi Côn Lôn, đừng nói là đao thương không vào, đại bác cũng chẳng ăn thua!"

Nông dân vùng này vốn dĩ đã rất mê tín, nghe gió mưa là thành bão, chỉ sau một đêm lan truyền xa ngàn dặm. Tín Dương, Dương Hà Trấn, Ngũ Lý Phố, Thanh Sơn Điếm... hàng vạn tên thổ phỉ, hôm qua còn kiêu ngạo tung hoành, hôm sau liền tan rã như băng tan, trốn chạy mất tăm mất tích.

Hạ Long thống soái ba quân, dọc đường hô vang "đánh bại mấy chục vạn quân của Ngô Phù, không sợ kẻ chết thay của Trương Tác Lâm", tiến thẳng lên phía bắc, đánh vào Trú Mã Điếm.

Lúc này, Trương Học Lương dẫn mười bảy sư đoàn hỗn hợp, mười mấy vạn đại quân tập kết ở tuyến sông Phiêu, Tiêu Dao Trấn, Chu Gia Khẩu, chuẩn bị quyết chiến một trận sống chết với Hạ Long.

"Tiểu Lục tử muốn quyết chiến với tôi ở đây." Hạ Long chỉ tay vào bản đồ nói với các chỉ huy trung đoàn, vừa hút thuốc vừa cười mỉm, nói nhẹ nhàng tựa như trò đùa trẻ con. Trương Học Lương cũng là một đời danh tướng lừng lẫy tiếng tăm trong lịch sử cận đại Trung Quốc, ngoại trừ bố anh ta là Đại soái Trương Tác Lâm ra, phỏng chừng chỉ có Hạ Long là gọi vị thiếu soái này như gọi một đứa trẻ con là "Tiểu Lục tử". Ông ta như thể chiến thắng đã nằm trong tay, đưa bàn tay to vạch một đường rồi nắm chặt lại trên bản đồ: "Chúng ta xuyên qua Thượng Thái, vượt sông Thoa, đánh tan chủ lực địch tuyến Tiểu Thương Kiều, Tiêu Dao Trấn, sau đó cắm chốt Lâm Dĩnh, đánh chiếm Chu Tiên Trấn, hạ gục Khai Phong!"

Câu nói cuối cùng ấy, nắm đấm siết chặt nện mạnh xuống bản đồ.

Trong tiếng hô hoán và thề thốt sục sôi khí thế, Hạ Long gạt tàn thuốc trong tẩu thuốc, dùng ống tẩu khẽ gõ lên mấy "điểm" trên bản đồ, cười rạng rỡ: "Nhìn ra manh mối chưa? Khai Phong chính là Biện Kinh thời nhà Tống, con đường chúng ta đi hiện nay hoàn toàn là tuyến đường Bắc phạt của Nhạc Phi Nhạc Bằng Cử năm xưa. 'Tinh trung báo quốc', ăn thua ở trận này!"

Trong tiếng hoan hô và lời thề "Tinh trung báo quốc", Hạ Long xua xua tay, đợi mọi người bình tĩnh lại một chút, mới đổi sang giọng điệu trầm ngâm nói: "Tuy nhiên, các anh phải chú ý đấy. Tiểu Thương Kiều là nơi Dương Tái Hưng ngã ngựa, cẩn thận chúng ta đừng ngã ngựa! Tiêu Dao Trấn và Chu Tiên Trấn là nơi Nhạc Phi đại thắng, chúng ta càng phải đại thắng. Nhạc Phi uất hận mà rút lui, chúng ta không thể rút, phải thu phục Biện Kinh, đánh thẳng tới Hoàng Long!"

Thảo nào Hạ Long dám đùa cợt gọi Trương Học Lương là "Tiểu Lục tử", thiếu soái tuy là danh tướng, các "chư hầu" khắp nơi trong quan đều sợ anh ta vài phần, Phùng Ngọc Tường, Diêm Tích Sơn, Tưởng Giới Thạch tranh nhau lôi kéo lấy lòng anh ta, thế nhưng hễ đụng phải Hạ Long, tình hình hoàn toàn thay đổi!

Trận chiến Tiêu Dao Trấn, Hạ Long dẫn quân vượt sông Thoa, đánh cho trời đất tối tăm, quỷ khóc thần gào, tiêu diệt sạch sành sanh lực lượng tinh nhuệ đi đầu của Trương Học Lương. Hạ Long tuy chỉ thống lĩnh một sư đoàn nhân binh mã, nhưng bắt sống quân địch lên tới bốn con! Vũ khí quân trang thu được chất cao như núi, lại dựa vào hai mươi tư khẩu dã chiến pháo thu được cùng với rất nhiều pháo nhỏ khác, xây dựng thêm một trung đoàn pháo binh.

Tiếp theo tung hoành hướng Tiểu Thương Kiều, lại là một trận chiến đẫm máu; đội cảm tử mỗi người một khẩu súng máy cầm tay (một loại súng máy xách tay) xông thẳng vào chốn không người. Tiếng hô vang dậy trời, vô số lưỡi lê theo sát phía sau đột kích vào trận địa địch; khói đạn cuồn cuộn, ánh đao chớp lóa, sắt thép va chạm, ngọn lửa ngút trời, trải qua mấy giờ xông pha đấm đá liên hồi, lực lượng chủ lực của Trương Học Lương vỡ trận toàn tuyến. Hạ Long không cho địch thở dốc, một mệnh lệnh, vung quân lao thẳng về phía Lâm Dĩnh, với khí thế vũ bão tung đòn tấn công quyết định cuối cùng vào Trương Học Lương. Từ khi Trương Học Lương cầm quân đến nay, chưa từng gặp phải "địch thủ hung ác trận chiến ác liệt" như thế, vứt giáp vứt mũ, đại bại một trận tơi bời. Đánh về sau, hễ nghe thấy tên Hạ Long là nghe hơi sợ hãi bỏ chạy. Hạ Long gần như không tốn một binh một tốt mà liên tiếp hạ Triều Dương Trại, Thạch Phật Tự, Chu Tiên Trấn, quét sạch phần lớn Hà Nam, ngày 31 tháng 5 tiến vào Khai Phong.

Tại đại hội mừng chiến thắng, Hạ Long nâng cao bát rượu lớn, khí phách ngút trời: "Bắc tiến U Yên, đánh thẳng tới Phụng Kinh!" Ba quân hoan hô, phấn khởi tiến lên. Trương Tác Lâm ở Bắc Bình vừa tức vừa sợ, bắt đầu tháo chạy về Đông Bắc, lại còn mắng chửi: "Mẹ kiếp, từ đâu chui ra một đám Hạ gia quân..."

Người thân của Hạ Long, hiến thân cho cách mạng có gần trăm người, trong số đó không ít người từng đảm nhiệm chức vụ quan trọng trong quân đội của ông, ai nấy đều dũng mãnh thiện chiến, cho nên từng được gọi là "Hạ gia quân", y hệt như Nhạc gia quân được ca tụng trong lịch sử.

Thế nhưng, sự chia rẽ Ninh - Hán, Tưởng Giới Thạch đang chuẩn bị tấn công Tây tiến Vũ Hán, đấu tranh giữa cách mạng và phản cách mạng bên trong Chính phủ Quốc Dân Vũ Hán cũng đang chuyển biến gay gắt. Trong tình thế ấy, Chính phủ Vũ Hán hạ lệnh cho Hạ Long đình chỉ Bắc phạt. Nghe nói, trong ba ngày liên tiếp ban hành mười hai bức điện, nghiêm lệnh Hạ Long lập tức quay quân về Vũ Hán.

Thật giống làm sao với sự tích Nhạc Phi trong lịch sử bị mười hai đạo kim bài triệu hồi về Lâm An!

Lúc hạ lệnh quay quân, ba quân khóc lớn, hỏi rằng: "Tại sao lại giẫm lên vết xe đổ của Nhạc Phi, không tiếp tục Bắc phạt nữa?" Hạ Long rướm lệ, chỉ nói một câu: "Chúng ta so với Nhạc Phi chỉ bước nhiều hơn một bước... Tiếc thay!"

Bắc phạt chưa giành được thắng lợi hoàn toàn, nhưng điều này càng khiến mọi người so sánh Hạ Long với Nhạc Phi, từ đó, Hạ Long có câu nói "Nhạc Phi Nhạc Bằng Cử".

Hạ Long có địa vị rất cao trong lòng Tưởng Giới Thạch. Tưởng Giới Thạch lần lượt phái ba vị đại diện, hứa phong Ủy viên Trung ương Quốc Dân Đảng, Chủ tịch Chính phủ tỉnh Giang Tây, xây cho mỗi nơi ở Thượng Hải và Nam Kinh một tòa lầu nhỏ, cộng thêm ba triệu đại dương, muốn kéo Hạ Long về phe mình. Hắn nói: "Ta vẫn chưa từng bỏ ra cái giá lớn đến thế. Quân nhà họ Hạ khó có được, Hạ Long lại càng khó cầu. Cầu xin ông ấy một sư đoàn, đánh bại mấy chục vạn quân của Ngô Bội Phu, bắt sống hai sư đoàn của Ngô Bội Phu; ông ấy đánh Trương Học Lương ra khỏi Hà Nam, đánh cho tơi bời hoa lá. Ông ấy vẫn chưa phải là người Cộng sản mà, chỉ cần ông ấy chịu sang đây, yêu cầu cao hơn nữa cũng có thể đồng ý."

Tưởng Giới Thạch lần đầu phái Tổng thư ký Lý Trọng Công, lần thứ hai phái Chu Thiệu Lương, đều bị Hạ Long bắt giữ, lần lượt áp giải đến Tổng tư lệnh Quản lý Chính phủ Quốc Dân Cách Mạng và Tòa án Quân sự Cửu Giang; người thứ ba được phái tới là Hùng Cung Khanh và Lương Tố Phật đều bị Hạ Long bắt và đem bắn.

Hạ Long vốn không phải là đảng viên Đảng Cộng sản, lại đem bản thân và "Quân nhà họ Hạ" của ông — Quân đoàn 20 Quốc Dân Cách Mạng giao nộp hoàn toàn cho Đảng Cộng sản, trở thành lực lượng chủ lực của cuộc khởi nghĩa Nam Xương "Ngày 1 tháng 8", bản thân ông trở thành Tổng chỉ huy cuộc khởi nghĩa.

Nguyên nhân khiến Hạ Long đưa ra lựa chọn này có rất nhiều, trong đó một nguyên nhân chính là Nhạc Phi có địa vị tối cao trong lòng ông. Sau khi gia nhập Đảng Cộng sản, ông đã nhiều lần nhắc đến Nhạc Phi và tinh thần tận trung báo quốc của Nhạc Phi với Chính ủy Quan Hướng Ứng.

Ông nói: "Tưởng Giới Thạch đã phá hoại Bắc phạt, Triệu Cấu và Tần Cối cũng là kẻ phá hoại cuộc Bắc phạt của Nhạc Phi. Tưởng Giới Thạch chính là nhân vật kiểu Triệu Cấu, Tần Cối."

Nhạc Phi tự Bằng Cử. Con trai của Hạ Long tên là Hạ Bằng Phi, chính là lấy mỗi chữ một bên từ tên và tự của Nhạc Phi để đặt tên cho con trai mình...

Mao Trạch Đông không uống viên thuốc ngủ thứ hai, mà châm một điếu thuốc hút.

Ông dán mắt vào hai cái tên trên tờ giấy trắng trầm ngâm, trong đầu luân phiên xuất hiện hai gương mặt: Một người là Lâm Bưu gầy gò, mỗi ngày ăn một cân thịt cũng không thể mập nổi; một người là Hạ Long mặt vuông má rộng, lông mày đen râu đen, không giận mà vẫn có uy ba phần.

Ông gặp Hạ Long ở Diên An, nhưng khi lên Tỉnh Cương Sơn thì ông đã sớm quen thuộc với Hạ Long. Khi ông cổ vũ những binh sĩ của mình, người mà ông nhắc đến nhiều nhất chính là Hạ Long: "Đồng chí quỹ, Hạ Long dùng hai con dao phay làm cách mạng, nay đã lãnh đạo một quân đoàn. Chúng ta có một tiểu đoàn, tại sao lại không thể dựng lên một đội ngũ lớn?..."

Giữa lúc trầm ngâm, lại có gương mặt thứ ba thoáng hiện trong đầu: Trán và thái dương đầy đặn, môi và cằm dày, đeo một cặp kính cận thị dày, ánh mắt ôn hòa, sâu thẳm, uyên bác, đôn hậu. Ông được ca tụng là thánh nhân trong Đảng Cộng sản, là "Nguyên soái chính trị" mà Mao Trạch Đông vô cùng tin tưởng – La Vinh Hoàn.

Hèn chi Mao Trạch Đông phải trầm ngâm. Cho dù Lâm Bưu là ái tướng của ông, được ông hết mực tin dùng và coi trọng, cho dù ông đã bỏ phiếu cho Lâm Bưu tại Đại hội VIII, cho dù từ năm ngoái ông đã đề cử bổ sung Lâm Bưu làm Phó Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương để chuẩn bị trọng dụng. Cho dù vào ngày 23 tháng 7 khi gọi Lâm Bưu lên Lư Sơn, ông đã nghĩ đến việc để người này thay thế Bành Đức Hoài, thế nhưng, một khi lấy ý kiến, Bành Chân lại chuyển đến đề nghị khác của La Vinh Hoàn.

Đề nghị của người khác thì Mao Trạch Đông có thể phất tay bỏ qua, nhưng đề nghị của La Vinh Hoàn thì không thể không suy ngẫm sâu xa. Trước đây, những việc Mao Trạch Đông đã hạ quyết tâm, dù nghe bao nhiêu chữ "không" cũng không hề dao động. Lần này thì ngoại lệ. Ông do dự, trầm ngâm đến mức không thể yên giấc.

Nghe qua đánh giá của Mao Trạch Đông dành cho La Vinh Hoàn thì không khó để hiểu được sự ngoại lệ lần này.

Nội dung dưới đây được trích từ bức thư đồng chí Vương Lực viết ngày 29 tháng 11 năm 1985 gửi các đồng chí phụ trách Trung ương.

...Nhìn chung từ những bài hồi ký được đăng trên báo trước đây, hầu như mọi người đều không biết rõ tác dụng vĩ đại mà đồng chí La Vinh Hoàn đã phát huy trong cuộc cách mạng Trung Quốc.

Vấn đề này, Chủ tịch Mao đã từng bàn với tôi hai lần. ...Bởi vì tất cả sổ tay, bản ghi chép đã chỉnh lý, bản thảo của tôi đều bị tổ chuyên án đó tịch thu từ mười tám năm trước, đến nay vẫn biệt tích vô tung. Cho nên, tôi chỉ có thể dựa vào trí nhớ, chỉnh lý lại những lời nói khiến tôi suốt đời không quên do Chủ tịch Mao lúc đó đã giảng. Dưới đây là nguyên văn của Chủ tịch Mao:

Một, phàm là lúc tôi gặp vận đen, La Vinh Hoàn đều cùng tôi chịu vận đen, Đặng Tiểu Bình cũng gần như vậy.

Hai, phẩm cách của La Vinh Hoàn, khái quát bằng mười câu: Vô tư lợi, bất chuyên đoạn, trảo đại sự, cảm dụng nhân, đề đắc khởi, khán đắc phá, toán đắc đáo, dịch đắc hoàn, biệt đắc khai, phóng đắc hạ. Người cùng tôi cộng tác suốt một đời, chỉ có La Vinh Hoàn. Lại còn có Đặng Tiểu Bình.

Ba, Sơn Đông chỉ đổi một mình La Vinh Hoàn, ván cờ toàn cục Sơn Đông liền sống hẳn lên. Sơn Đông sống, cờ toàn quốc cũng sống theo. Sơn Đông đã cướp đoạt và bao vây tất cả các điểm tuyến chiến lược, chỉ có toàn tỉnh Sơn Đông là căn cứ địa chiến lược hoàn chỉnh nhất, quan trọng nhất của chúng ta. Bắc tiến Đông Bắc, nam xuống Trường Giang, đều chủ yếu dựa vào Sơn Đông.

Bốn, La Vinh Hoàn ở vùng đất quyết định sự thành bại của cách mạng Trung Quốc, đã làm tốt sự nghiệp quyết định sự thành bại của cách mạng Trung Quốc.

Năm, ngày đầu tiên La Vinh Hoàn đến Sơn Đông, đã nghĩ đến việc giành lấy toàn bộ Sơn Đông, đã nghĩ đến việc làm tròn nghĩa vụ để chiếm lấy toàn quốc.

...Mười, La Vinh Hoàn là người giữ kỷ luật nhất. Ngay cả Cao Gang cũng nói, La Vinh Hoàn là thánh nhân trong Đảng, không dám tìm La Vinh Hoàn nói nhảm. Nhìn từ vấn đề Cao - Nhiêu, người chính trực nhất chính là La Vinh Hoàn, Đặng Tiểu Bình, Trần Vân.

Lúc này, vị "không tư lợi", "nhìn thấu suốt", "tính toán chuẩn", "giữ kỷ luật nhất", "chính trực nhất" này, vị có thể "cộng tác suốt đời" với Mao Trạch Đông này, vị "thánh nhân trong Đảng" này, ông không đồng tình để Lâm Bưu nhậm chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, ông hết lòng đề cử Hạ Long nhậm chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.

Hạ Long là một Bộ trưởng Bộ Quốc phòng có năng lực, điểm này Mao Trạch Đông và La Vinh Hoàn không hề có sự khác biệt. Dùng một câu nói mà Mao Trạch Đông hay nói: Chết Trương đồ tể, cũng không đến nỗi phải ăn thịt heo cạo lông. Cho dù Lâm Bưu hay Hạ Long đều không có mặt, thì vẫn có thể tìm được một Bộ trưởng Bộ Quốc phòng xứng chức.

Vấn đề nằm ở chỗ Lâm Bưu và Hạ Long, ai nhậm chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng sẽ tốt hơn?

Mao Trạch Đông tập trung cân nhắc hai câu nói của La Vinh Hoàn.

"Lâm Bưu sức khỏe không tốt." Đây là lời thật, nhưng Mao Trạch Đông trước khi hạ quyết tâm đã suy nghĩ đến vấn đề này rồi, nó không còn trở thành lý do làm lung lay quyết tâm nữa.

"Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đừng chỉ chọn người từ một phương diện quân." Ý kiến này rất có sức nặng. Cách mạng Trung Quốc là nông thôn bao vây thành thị, là đóm lửa nhỏ có thể đốt cháy đồng cỏ. Mỗi một "đóm lửa nhỏ" đều từng độc lập, phân tán tác chiến độc lập, hình thành rất nhiều "ngọn núi", đây là hiện thực khách quan, thậm chí ở Diên An trốn hầm trú ẩn đôi khi cũng có thể cảm nhận được sự tồn tại của những "ngọn núi" ấy. Với tư cách là nhà ra quyết định cao nhất, Mao Trạch Đông không thể không cân nhắc vấn đề "cân bằng" đó.

Bành Đức Hoài và Lâm Bưu đều là người của phương diện quân thứ nhất, vấn đề này không thể không xem xét. Thế nhưng, vấn đề này chưa đủ để làm thay đổi quyết tâm đã được suy tính kỹ càng.

Hồi lâu, Mao Trạch Đông vẽ một vòng tròn trên giấy...

Ngày 17 tháng 8 năm 1959, Trung ương bổ nhiệm Lâm Bưu giữ chức Phó Chủ tịch Quân ủy kiêm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.

Đây là cái tên mà Mao Trạch Đông sau khi suy đi tính lại đã giữ lại trên giấy.

Đồng thời, Trung ương bổ nhiệm Hạ Long giữ chức Phó Chủ tịch Quân ủy.

Chủ tịch Mao nói: "Công việc của Quân ủy, Lâm ở nhà thì Lâm chủ trì, Lâm không ở nhà thì Hạ chủ trì."

Vị trí Phó Chủ tịch thứ hai này trước đây không được thiết lập riêng. Khi Bành Đức Hoài làm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, để giúp ông ta "buông tay làm việc", Mao Trạch Đông đã phát phí chuyển ngành cho Lâm Bưu. Lần này Lâm Bưu nhậm chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Mao Trạch Đông không nghĩ đến việc để ông ta "buông tay làm việc", mà thiết lập thêm một Phó Chủ tịch thứ hai, hơn nữa còn quy định "Lâm ở nhà thì Lâm chủ trì, Lâm không ở nhà thì Hạ chủ trì". Đây không nghi ngờ gì là một kết quả của việc coi trọng sự đề cử của La Vinh Hoàn, đồng thời cũng chiếu cố đến việc sức khỏe Lâm Bưu không tốt, thường xuyên phải đóng cửa dưỡng bệnh.

Mùa hè năm 1959, màn kịch diễn ra trên Lư Sơn này, Mao Trạch Đông và Bành Đức Hoài đều là những nhân vật mang tính bi kịch, nhưng họ đều là anh hùng làm những việc anh hùng mà anh hùng nên làm.

Bành Đức Hoài vung tay vì nhân dân "cổ động và ca tụng", không sợ chém đầu, không sợ ngồi tù, không sợ bị khai trừ khỏi đảng, không sợ vợ con bạn bè ly tán, không sợ một chuỗi tai họa và khổ đau bắt đầu từ đó, và cũng vì thế mà tiếng thơm muôn thuở.

Mao Trạch Đông với tư cách là một nhà chính trị kinh thiên động địa, nhà mưu lược lớn, nhà lãnh đạo của một thời đại, khi đảng, quốc gia và dân tộc lâm vào cảnh khốn đốn nguy nan, vẫn không do dự chùn bước, không nản lòng thoái chí, khí thế vẫn dâng cao vút, không tiếc trả giá đắt, không sợ gánh chịu tiếng xấu muôn đời, quả đoán ra quyết định, bảo đảm và gìn giữ "tư tưởng thống nhất", "ý chí thống nhất", cùng với "sức mạnh ngưng tụ" tuyệt đối không được tổn hại mảy may. Không nghi ngờ gì, đây là điều kiện tiên quyết để chiến thắng khó khăn, vượt qua khủng hoảng.

Ông đã thành công trong ba năm thời kỳ khó khăn nghiêm trọng tiếp sau đó, nạn đói lớn trên quy mô toàn quốc như thế, chết đói hàng triệu hàng vạn người, nếu đặt vào các triều đại trước thì tất sẽ là "giặc cướp nổi dậy như ong, biến loạn nhân dân sinh sôi"; một khi cả nước hỗn loạn, ở một đất nước Trung Quốc có "truyền thống lịch sử" là "tụ tập làm giặc nơi rừng núi", "có súng là vua một cõi" và "quân phiệt hỗn chiến", thì không biết sẽ chết thêm bao nhiêu người, dân tộc lại rơi vào thảm họa nhường nào, xã hội lại thụt lùi biết bao nhiêu!

Thế nhưng, dưới sự lãnh đạo của Mao Trạch Đông, khi ông dùng biện pháp phi thường để kiên quyết duy trì tư tưởng thống nhất, ý chí thống nhất của đội ngũ ấy cùng với "sức mạnh ngưng tụ" ngày càng lớn mạnh từ đó, sự sụp đổ và hỗn loạn ấy đã không xảy ra, hơn nữa còn với tốc độ kinh ngạc kỳ diệu thoát khỏi khó khăn, quay trở lại con đường phồn vinh.

Theo lời mấy cụ già kể lại, từ năm 1959 đến năm 1961, đàn ông Trung Quốc đều mất đi dương khí; từ năm 1962 đến năm 1963, dương khí đàn ông Trung Quốc chuyển thịnh, phụ nữ Trung Quốc nổi bật hẳn lên, sinh ra một nước Anh cộng thêm một nước Pháp, đại khái còn vượt qua con số này.

Cái giá lớn nhất mà Mao Trạch Đông phải trả cho "thắng lợi" trên Lư Sơn, không phải là mất đi đại tướng họ Bành, không phải là gánh chịu tiếng ác vì chuyện đó, thậm chí cũng không phải là "cơn gió cộng sản" thứ hai thổi lên sau đó khiến bao nhiêu người chết đói trên toàn quốc...

Cái giá lớn nhất mà ông phải trả, chính là ngày càng đánh mất đi những lời thật lòng.

Sai lầm căn bản của Mao Trạch Đông, không nằm ở phẩm chất cá nhân, mà nằm ở thời đại và văn hóa. Trải nghiệm cá nhân và toàn bộ nền giáo dục ông từng nhận không thể vượt qua những giới hạn mà lịch sử và văn hóa Trung Quốc áp đặt lên ông. Ông có thể lãnh đạo nhân dân Trung Quốc trải qua cuộc cách mạng dân chủ gian khổ cực nhọc để lật đổ ba ngọn núi lớn, nhưng lại khó lòng đảm đương nổi việc lãnh đạo một cuộc cách mạng công nghiệp thực sự. Bằng toàn bộ trí tuệ, dũng khí và sức mạnh mà văn hóa Trung Quốc ban cho ông, cộng thêm toàn bộ những phẩm chất ưu tú gần như bẩm sinh của mình, ông đã tiến hành công cuộc dò dẫm kiên cường, đầy bi tráng. Trong công cuộc dò dẫm này, ông cùng các đồng chí của mình, nhân dân của mình đã phải trả một cái giá cực kỳ lớn, cuối cùng cũng xây dựng nên nền tảng công nghiệp lớn có quy mô ban đầu, có thể ngẩng cao đầu đối thoại bình đẳng, giao lưu bình đẳng với bất kỳ dân tộc nào, bất kỳ quốc gia nào. Ông đã bảo vệ phẩm giá của quốc gia và dân tộc, trao cho chúng ta điều kiện kinh tế và bảo đảm chính trị để cuối cùng có thể "cất cánh", khiến cho hậu thế có khả năng thi triển hoài bão và tài năng của mình.

Đừng chế giễu "Ba ngọn cờ hồng", "Đại Đồng Bang, quốc gia lý tưởng" của ông, đó là một khúc ca bi tráng, khúc ca của những kẻ dò dẫm không chịu tụt hậu.

Ngày 19 tháng 8 năm 1959, Mao Trạch Đông bước lên chiếc xe jeep, mang theo thắng lợi và thất bại mà thời đại và văn hóa ban cho để xuống núi.

Bành Đức Hoài xuống núi sớm hơn ông một ngày, ngày 18 tháng 8 đáp máy bay về kinh đô, tham gia Hội nghị mở rộng Quân ủy, tiếp tục chịu đựng việc phê phán.

Ông phải chuẩn bị, viết tài liệu. Thư ký Tần Khuê Anh báo cáo, theo chỉ thị từ cấp trên, "văn phòng đã niêm phong", "chủ nhiệm văn phòng Vương Diễm và thư ký Trịnh Văn Hàn cũng bị 'đóng băng'".

Bành Đức Hoài giận tím mặt, cánh tay lại vung lên. Vừa giơ lên lưng chừng, tiếng gầm thét chưa kịp thốt ra, cánh tay bỗng khựng lại, hơi khựng một chút, rồi mềm nhũn buông thõng xuống.

“Haizz,” ông thở dài nặng nề. “Nối máy Lâm Bưu cho tôi.”

Bành Đức Hoài quyết định gọi điện thoại cho vị Bộ trưởng Bộ Quốc phòng mới này. Vừa cầm ống nghe lên, ông lại đặt xuống trầm ngâm một lát, rồi quay sang bấm một số khác.

“Tôi tìm Tổng tham mưu trưởng Hạ... Tổng tham mưu trưởng Hạ, tôi là Bành Đức Hoài đây.” Ông hít một hơi thật sâu, cố dùng giọng điệu ôn hòa nhất có thể để nói: “Tài liệu văn phòng và thư ký của tôi tạm thời vẫn cần mượn dùng một chút, đợi khi tôi viết xong tài liệu sẽ đem trả lại cho Quân ủy.”

“Ái chà, tổng tư lệnh Bành, chuyện này là sao thế?” Hạ Long không hiểu, “Thư ký và văn phòng của anh...”

“Đã bị niêm phong đóng băng rồi, nói là chỉ thị từ cấp trên.”

“Làm loạn nhảm nhí gì thế.” Hạ Long hét lên, “Tôi đi nói chuyện với bọn họ.”

Hôm sau, chủ nhiệm văn phòng Vương Diễm và thư ký Trịnh Văn Hàn liền mang theo tài liệu quay trở lại bên cạnh Bành Đức Hoài.

Đây là ngày thứ hai Lâm Bưu và Hạ Long lần lượt nhậm chức Phó Chủ tịch thứ nhất và thứ hai của Quân ủy Trung ương. Khi tiêu điểm chú ý của mọi người vẫn còn đặt lên người Mao Trạch Đông và Bành Đức Hoài, thì vở kịch ấy thực chất đã đi đến hồi kết.

Còn màn "hợp tác cộng tác" giữa Lâm Bưu và Hạ Long thì chỉ mới vừa mở màn...