“Tôi biết,” ông nói sau một khoảng lặng, “rằng tất cả những điều này đối với các anh hoàn toàn không thể tin nổi, nhưng với tôi, điều duy nhất không thể tin nổi là việc tối nay tôi đang ở đây, trong căn phòng quen thuộc này, nhìn vào gương mặt thân thiện của các anh và kể lại những cuộc phiêu lưu kỳ lạ ấy.” Ông nhìn vị Bác sĩ. “Không. Tôi không thể mong các anh tin điều đó. Cứ coi nó là một lời nói dối—hoặc một lời tiên tri. Cứ cho là tôi đã mơ thấy nó trong xưởng làm việc. Cứ cho rằng tôi đã mải suy tưởng về vận mệnh của giống loài chúng ta cho đến khi bịa ra câu chuyện này. Hãy xem lời khẳng định của tôi về tính chân thực của nó chỉ là một thủ pháp nghệ thuật để làm tăng phần hấp dẫn. Và cứ coi nó là một câu chuyện đi, các anh nghĩ sao về nó?”

Ông cầm chiếc tẩu lên, và theo thói quen cũ, bắt đầu gõ nhịp một cách bồn chồn lên thanh chắn lò sưởi. Có một sự tĩnh lặng thoáng qua. Sau đó, những chiếc ghế bắt đầu kêu cót cót và giày dép cọ xát trên thảm. Tôi rời mắt khỏi khuôn mặt của Người Du hành Thời gian và quay lại nhìn những thính giả của ông. Họ đang chìm trong bóng tối, và những đốm màu nhỏ lơ lửng trước mắt họ. Vị Bác sĩ có vẻ mải mê ngắm nhìn người chủ nhà của chúng tôi. Người Biên tập đang đăm đăm nhìn vào phần đầu điếu xì gà của anh ta—điếu thứ sáu. Nhà Báo lục tìm đồng hồ. Những người khác, theo như tôi nhớ, đều bất động.

Người Biên tập đứng dậy với một tiếng thở dài. “Thật đáng tiếc khi anh không phải là một nhà văn viết truyện!” anh nói, đặt tay lên vai Người Du hành Thời gian.

“Anh không tin ư?”

“À—”

“Tôi biết là không mà.”

Người Du hành Thời gian quay sang chúng tôi. “Diêm đâu nhỉ?” ông nói. Ông châm một que diêm và vừa phì phò nhả khói vừa nói qua làn khói tẩu. “Thật với các anh... chính bản thân tôi cũng khó mà tin nổi... Thế mà...”

Ánh mắt ông đầy vẻ dò hỏi hướng về những bông hoa trắng đã héo úa trên chiếc bàn nhỏ. Rồi ông lật ngửa bàn tay đang cầm tẩu, và tôi thấy ông đang nhìn những vết sẹo sắp lành trên các khớp ngón tay mình.

Vị Bác sĩ đứng dậy, tiến lại gần ngọn đèn và xem xét những bông hoa. “Bộ nhụy thật kỳ lạ,” ông nói. Nhà Tâm lý học chồm người về phía trước để nhìn, đưa tay ra xin một mẫu vật.

“Chết tiệt, đã mười hai giờ kém mười lăm rồi sao,” nhà Báo nói. “Chúng ta về nhà bằng cách nào đây?”

“Có rất nhiều xe ngựa ở nhà ga mà,” nhà Tâm lý học nói.

“Thật là lạ,” vị Bác sĩ nói; “nhưng quả thực tôi không biết loài thực vật này thuộc bộ nào. Tôi giữ chúng được chứ?”

Người Du hành Thời gian do dự. Rồi bất chợt: “Tuyệt đối không.”

“Anh thực sự lấy chúng ở đâu thế?” vị Bác sĩ hỏi.

Người Du hành Thời gian đưa tay lên đầu. Ông nói như một người đang cố níu giữ một ý nghĩ cứ trôi tuột đi mất. “Chúng đã được nhét vào túi tôi bởi Weena, khi tôi du hành vào Thời gian.” Ông trân trân nhìn quanh phòng. “Quả thật là mọi thứ đang biến mất. Căn phòng này, các anh, và bầu không khí thường ngày thật quá sức chịu đựng đối với trí nhớ của tôi. Rằng tôi đã từng chế tạo một cỗ máy thời gian, hay mô hình của một cỗ máy thời gian? Hay tất cả chỉ là một giấc mơ? Người ta nói cuộc đời là một giấc mơ, đôi khi là một giấc mơ tồi tệ—nhưng tôi không thể chịu đựng thêm một giấc mơ nào không thể khớp vào đâu được nữa. Thật điên rồ. Và giấc mơ ấy từ đâu mà ra? … Tôi phải đi xem lại cỗ máy đó. Nếu như nó thực sự tồn tại!”

Ông nhanh chóng chớp lấy ngọn đèn và mang nó, với ánh lửa bập bùng ngả màu đỏ, bước qua cửa đi vào hành lang. Chúng tôi đi theo ông. Kìa, dưới ánh đèn chập chờn, cỗ máy hiện ra rõ mồn một, thấp lè tè, xù xì, xiêu vẹo—một vật thể làm bằng đồng thau, gỗ mun, ngà voi và thứ thạch anh mờ ảo lấp lánh. Vẫn rắn chắc khi chạm vào—vì tôi đã đưa tay ra sờ vào thanh ray của nó—với những vết ố và vệt nâu trên ngà voi, những mẩu cỏ và rêu bám ở phần phía dưới, và có một thanh ray bị uốn cong lệch lạc.

Người Du hành Thời gian đặt ngọn đèn lên chiếc ghế dài, và lướt tay dọc theo thanh ray bị hư hỏng. “Bây giờ thì ổn rồi,” ông nói. “Câu chuyện tôi kể với các anh là sự thật. Tôi xin lỗi vì đã kéo các anh ra đây giữa trời lạnh thế này.” Ông cầm lấy ngọn đèn, và trong sự tĩnh lặng tuyệt đối, chúng tôi quay trở lại phòng hút thuốc.

Ông đi ra sảnh cùng chúng tôi và giúp Người Biên tập mặc áo khoác. Vị Bác sĩ nhìn vào mặt ông và, với một chút do dự, bảo rằng ông đang bị suy nhược vì làm việc quá sức, khiến ông cười lớn đầy sảng khoái. Tôi nhớ ông đứng ở ngưỡng cửa mở rộng, lớn tiếng chúc ngủ ngon.

Tôi đi chung xe ngựa với Người Biên tập. Anh ta cho rằng câu chuyện đó chỉ là một “lời nói dối lòe loẹt.” Về phần mình, tôi không thể đưa ra kết luận nào. Câu chuyện thì quá hoang đường và khó tin, nhưng cách kể lại vô cùng đáng tin và điềm tĩnh. Tôi trằn trọc suốt đêm để suy nghĩ về nó. Tôi quyết định hôm sau sẽ đến gặp lại Người Du hành Thời gian. Tôi được bảo rằng ông đang ở trong phòng thí nghiệm, và vì vốn quen ra vào ngôi nhà này nên tôi đã đi thẳng lên tìm ông. Tuy nhiên, phòng thí nghiệm lại trống không. Tôi ngây người nhìn cỗ máy thời gian trong phút chốc, rồi đưa tay chạm vào cần gạt. Ngay lúc đó, khối vật chất thấp tè có vẻ vững chãi ấy chao đảo như một cành cây bị gió quật. Sự chấn động của nó khiến tôi vô cùng kinh ngạc, và tôi chợt nhớ lại một cách kỳ lạ về những ngày thơ ấu khi tôi bị cấm không được táy máy tay chân. Tôi đi ngược trở lại qua hành lang. Người Du hành Thời gian gặp tôi ở phòng hút thuốc. Ông đang đi từ phía trong nhà ra. Kẹp dưới nách ông là một chiếc máy ảnh nhỏ và một chiếc ba lô. Ông cười khi thấy tôi và chìa khuỷu tay ra để bắt tay. “Tôi đang bận kinh khủng,” ông nói, “với cái thứ ở trong kia kìa.”

“Nhưng đó không phải là một trò bịp bợm nào chứ?” tôi nói. “Anh thực sự du hành qua thời gian ư?”

“Thực sự và đích thị là như vậy.” Và ông nhìn thẳng vào mắt tôi đầy thành thực. Ông do dự. Ánh mắt ông đảo quanh căn phòng. “Tôi chỉ cần nửa tiếng thôi,” ông nói. “Tôi biết tại sao anh lại đến, và anh thật quá tốt. Ở đây có vài cuốn tạp chí. Nếu anh ở lại ăn trưa, tôi sẽ chứng minh cho anh thấy việc du hành thời gian này đến nơi đến chốn, từ mẫu vật cho đến mọi thứ khác. Anh có phiền nếu tôi để anh lại lúc này không?”

Tôi đồng ý, lúc đó hầu như chưa hiểu hết tầm quan trọng trong lời nói của ông, rồi ông gật đầu và tiếp tục đi xuống hành lang. Tôi nghe thấy tiếng cửa phòng thí nghiệm đóng sầm lại, liền ngồi xuống một chiếc ghế và cầm lấy tờ nhật báo. Ông định làm gì trước giờ ăn trưa nhỉ? Rồi bỗng nhiên, một quảng cáo nhắc tôi nhớ rằng mình đã hứa gặp Richardson, nhà xuất bản, vào lúc hai giờ. Tôi nhìn đồng hồ và thấy mình khó lòng kịp buổi hẹn đó. Tôi đứng dậy và đi dọc theo hành lang để nói với Người Du hành Thời gian.

Khi tôi vừa đặt tay lên nắm cửa, tôi nghe thấy một tiếng kêu thảng thốt, bị ngắt quãng cụt lủn ở cuối, kèm theo một tiếng lách cách và một cú nện thình lình. Một luồng gió quẩn quanh tôi khi tôi mở cửa, và từ bên trong vọng ra tiếng kính vỡ rơi lả tả xuống sàn. Người Du hành Thời gian không có ở đó. Trong khoảnh khắc, tôi như nhìn thấy một bóng người mờ ảo, ma quái đang ngồi giữa một khối xoáy lốc màu đen và đồng thau—một bóng người trong suốt đến mức chiếc bàn dài phía sau với những trang bản vẽ hiện lên hoàn toàn rõ nét; nhưng bóng ma ấy biến mất ngay khi tôi dụi mắt. Cỗ máy thời gian đã biến mất. Ngoại trừ một làn bụi đang lắng xuống, phía cuối phòng thí nghiệm hoàn toàn trống trơn. Một ô kính trên trần nhà có lẽ vừa bị thổi vỡ tung.

Tôi cảm thấy kinh ngạc đến vô lý. Tôi biết rằng một điều kỳ lạ đã xảy ra, và trong khoảnh khắc ấy không thể phân biệt được điều kỳ lạ đó là gì. Khi tôi đang đứng trân trân nhìn, cửa ra vườn mở ra và người đầy tớ xuất hiện.

Chúng tôi nhìn nhau. Rồi những ý nghĩ bắt đầu hình thành. “Ông —— đã ra ngoài bằng lối đó phải không?” tôi nói.

“Không, thưa ông. Không có ai ra bằng lối này cả. Tôi đang định tìm ông ấy đây.”

Lúc đó tôi đã hiểu. Bất chấp rủi ro làm Richardson thất vọng, tôi ở lại, chờ đợi Người Du hành Thời gian; chờ đợi câu chuyện thứ hai, có lẽ còn kỳ lạ hơn nữa, cùng những mẫu vật và bức ảnh mà ông sẽ mang theo. Nhưng giờ đây tôi bắt đầu sợ rằng mình phải chờ đợi cả một đời người. Người Du hành Thời gian đã biến mất cách đây ba năm. Và, như ai cũng biết lúc này, ông chưa bao giờ trở về.