Thomas gửi cho tôi một bức ảnh mà anh ấy lấy được từ mẹ anh. Cha của chúng tôi chụp cạnh ông nội, ông nội của tôi, ông nội của chúng tôi. Bức ảnh có từ năm 1970. Vào những ngày mà cha và ông nội gặp lại nhau để rồi sau đó dẫn đến cái chết tang thương của ông nội. Cha đứng trước nhà ga Montparnasse. Với một nụ cười tin tưởng. Ông nội không cười. Ông vẫn có vẻ mặt lo lắng, thất thần. Ông bé nhỏ hơn cha. Và tỏ ra mệt mỏi.
Nhìn những bức ảnh cha và con trai ấy, tôi luôn tự hỏi ai là tác giả. Ai đứng ở đằng sau ống kính? Câu trả lời, hôm nay tôi đã có, trong bức mail của Thomas. Chính mẹ anh ấy đã chụp bức ảnh đó. Ông nội tôi đã gặp M, người đàn bà Pháp. Ông đã phản ứng thế nào khi đối diện với bà ấy, người đàn bà ngoại quốc? Là một người theo nguyên tắc Khổng Tử cứng nhắc, ông hẳn đã rất sốc. Thế nhưng, tôi tin chắc là ông đã giữ thể diện. Ông đã không nói gì.
