Một nghĩa trang nhỏ hẹp nằm giữa lòng một thành phố hối hả, dửng dưng, nhìn từ cửa sổ của một quán trọ có vẻ ảm đạm, chưa bao giờ là một cảnh tượng gợi lên niềm hứng khởi; và khung cảnh ấy lại càng kém phần thi vị hơn khi những tấm bia mộ rêu phong cùng bóng rợp tang tóc phải hứng chịu cái sự làm mới vô ích của một trận tuyết ẩm ướt, mờ đục. Nếu như trong lúc bầu không khí đặc quánh thứ mưa phùn giá buốt này, vô tình lịch để bàn lại cho thấy rằng mùa xuân diễm phúc đã qua đi được sáu tuần, thì chắc chắn người ta phải thừa nhận rằng khung cảnh ấy không thiếu một yếu tố áp lực tinh thần nào.
Thực tế này đã được cảm nhận một cách sâu sắc vào một ngày 12 tháng Năm nào đó, cách đây hơn ba thập kỷ, bởi một người phụ nữ đang đứng nhìn ra ngoài cửa sổ của khách sạn sang trọng nhất ở thành phố cổ Boston. Nợ đã đứng đó suốt nửa tiếng đồng hồ — à không, đứng đó ngắt quãng; bởi vì chốc chốc cô lại quay người bước vào phòng, đo chiều dài căn phòng bằng những bước chân bồn chồn. Bên lò sưởi là một ngọn lửa đỏ rực phát ra ánh lửa xanh nhỏ; và ngay trước lò, bên một chiếc bàn, là một chàng trai trẻ đang cặm cụi mài giũa một cây bút chì. Cậu có một tập giấy được cắt thành những ô vuông nhỏ bằng nhau, và có lẽ cậu đang phủ lên chúng những bản thiết kế hình họa — những hình thù trông lạ mắt. Cậu làm việc nhanh nhẹn và chăm chú, đôi khi ngả đầu ra sau, đưa bức vẽ ra xa hết tầm tay, đồng thời miệt mài huýt sáo và ngâmm nga những giai điệu vui tươi, êm dịu. Người phụ nữ bước lướt qua cậu trong lúc đi lại; chiếc váy diềm tua tủa của cô phồng to. Cô chưa bao giờ hạ mắt nhìn vào tác phẩm của cậu; thỉnh thoảng, khi đi qua, cô chỉ liếc nhìn chiếc gương treo phía trên chiếc bàn trang điểm ở phía bên kia căn phòng. Tại đây, cô dừng lại một lát, dùng hai tay bóp nhẹ eo, hoặc đưa những ngón tay ấy — rất đầy đặn và xinh xắn — lên những bím tóc dày đặc của mình, với một cử động nửa như vuốt ve, nửa như chỉnh sửa. Một nhà quan sát tinh ý có lẽ đã tưởng tượng ra rằng trong những khoảnh khắc tự ngắm nghía vẩn vơ ấy, khuôn mặt cô đã quên đi vẻ u sầu; nhưng ngay khi cô lại gần cửa sổ, nó bắt đầu tố cáo rằng cô là một phụ nữ rất khó chịu. Và quả thực, những gì đập vào mắt cô chẳng có mấy điều thú vị. Những ô cửa sổ bị mưa đá đập liên hồi; những tấm bia mộ bên dưới nghĩa trang dường như đang né tránh sang một bên để không phải hứng chịu nó trực diện vào mặt. Một hàng rào sắt cao bảo vệ chúng khỏi đường phố, và ở phía bên kia hàng rào, một đám đông người dân Boston đang dẫm đạp lên lớp tuyết tan nhão nhoét. Rất nhiều người trong số họ đang ngước lên nhìn xuống; có vẻ như họ đang chờ đợi điều gì đó. Thỉnh thoảng, một cỗ xe kỳ lạ tiến lại gần nơi họ đứng — một loại xe mà người phụ nữ bên cửa sổ, dù có vốn hiểu biết đáng kể về các phát minh của nhân loại, chưa từng thấy trước đây: một chiếc xe buýt lớn, gầm thấp, sơn màu rực rỡ, trang trí lờ mờ bằng những tiếng chuông lanh lảnh, được gắn vào một thứ rãnh trên mặt đường, qua đó nó bị kéo đi với rất nhiều tiếng gầm rú, xóc nảy và cào cấu bởi một cặp ngựa nhỏ đến kỳ lạ. Khi đến một điểm nhất định, những người đứng trước nghĩa trang, trong đó phần lớn là phụ nữ mang theo túi xách và bưu kiện, đã lao vào chiếc xe một cách dày đặc — một động tác gợi nhớ đến cảnh tranh giành chỗ trên xuồng cứu sinh giữa biển khơi — và bị nuốt chửng vào cái khoang rộng lớn bên trong của nó. Thế rồi chiếc xuồng cứu sinh — hay cái buồng cứu sinh, theo cách gọi mơ hồ của người phụ nữ bên cửa sổ khách sạn — cứ thế xóc nảy và lanh lảnh lăn bánh trên những chiếc bánh xe vô hình của nó, với người lái (người giữ tay lái) điều khiển hướng đi một cách lạc điệu từ phía mũi xe.
Hiện tượng này lặp lại cứ sau ba phút, và nguồn cung cấp những người phụ nữ háo hức mặc áo choàng, mang theo giỏ xách và bói gói lại được bổ sung một cách vô cùng dồi dào. Phía bên kia nghĩa trang là một dãy nhà gạch đỏ nhỏ, lộ ra một loạt mặt sau trông thật bình dị, mang đậm không khí gia đình; ở đầu phía đối diện khách sạn, một ngọn tháp nhà thờ bằng gỗ cao sơn màu trắng vươn thẳng lên bầu trời mờ mịt của những bông tuyết. Người phụ nữ bên cửa sổ nhìn nó một lúc lâu; vì những lý do riêng, cô cho rằng đó là thứ tồi tệ nhất mà cô từng thấy. Cô ghét nó, cô khinh bỉ nó; nó đẩy cô vào một trạng thái cáu kỉnh hoàn toàn không tương xứng với bất kỳ lý do hợp lý nào. Cô chưa từng thấy bản thân mình bận tâm nhiều đến thế về những ngọn tháp nhà thờ.
Cô không đẹp; nhưng ngay cả khi biểu lộ sự bực bội đầy bối rối, khuôn mặt cô vẫn vô cùng cuốn hút và dễ mến. Cô cũng chẳng còn ở tuổi thanh xuân; thế nhưng, dù mảnh mai với rất nhiều đường nét tròn trịa được tạo hình cực kỳ đẹp mắt — gợi lên cả sự viên mãn lẫn sự mềm mại — cô vẫn mang ba mươi ba tuổi của mình nhẹ nhàng như một nàng Hebe cổ tay thanh mảnh có thể nâng một chén rượu đầy. Làn da của cô trông có vẻ mệt mỏi, theo cách nói của người Pháp; miệng cô rộng, môi hơi dày, răng không đều, cằm có vẻ thô; cô có chiếc mũi dày, và khi cười — cô cười luôn miệng — những đường nét cạnh mũi hằn lên quá cao, hướng về phía đôi mắt. Nhưng đôi mắt ấy lại vô cùng quyến rũ: màu xám, rực rỡ, liếc nhanh, dịu dàng nghỉ ngơi, tràn ngập vẻ thông minh. Trán cô rất thấp — đó là nét đẹp duy nhất trên khuôn mặt cô; và cô có mái tóc tối màu gợn sóng rất dày, được uốnăn tỉ mỉ, luôn được bện theo kiểu gợi nhớ đến một người phụ nữ phương Nam hay phương Đông, một người phụ nữ xa lạ nào đó từ chốn xa xôi. Cô có rất nhiều hoa tai và đeo luân phiên nhau; và chúng dường như tôn lên vẻ đẹp phương Đông hoặc kỳ lạ của cô. Đã từng có người dành cho cô một lời khen, khi được kể lại, đã mang lại cho cô niềm vui lớn hơn bất cứ điều gì cô từng nghe. "Một người phụ nữ xinh đẹp ư?" ai đó đã nói. "Chà, các đường nét trên mặt cô ấy rất tệ." "Tôi không rõ về các đường nét của cô ấy," một nhà quan sát vô cùng tinh tế đã đáp lại; "nhưng cô ấy ngẩng cao đầu như một người phụ nữ xinh đẹp." Bạn có thể tưởng tượng xem, sau chuyện đó, cô ấy ngẩng cao đầu ít đi hay nhiều hơn.
Cuối cùng cô rời khỏi cửa sổ, đưa hai tay ôm lấy mắt. "Thật là quá khủng khiếp!" cô thốt lên. "Tôi sẽ quay lại — tôi sẽ quay lại!" Và cô ngả người vào chiếc ghế bành trước lò sưởi.
"Đợi một chút đi, đứa trẻ ngoan," chàng trai trẻ dịu dàng nói, vẫn đang cặm cụi phác thảo trên những mẩu giấy nhỏ của mình.
Người phụ nữ đưa chân ra; bàn chân rất nhỏ, và trên chiếc dép có một bông hoa bằng vải khổng lồ. Cô dán mắt một lúc vào món đồ trang trí này, rồi nhìn xuống đống than ant-ra-xít đang rực hồng trong lò sưởi. "Cậu đã bao giờ thấy cái gì khủng khiếp như ngọn lửa đó chưa?" cô gặng hỏi. "Cậu đã bao giờ thấy cái gì... cái gì mà affreux như... như mọi thứ chưa?" Cô nói tiếng Anh hoàn hảo; nhưng cô thốt ra từ tiếng Pháp này với vẻ thể hiện rằng cô đã quen dùng các từ cảm thán tiếng Pháp.
“Tôi nghĩ ngọn lửa rất đẹp,” chàng trai trẻ nói, liếc nhìn nó một thoáng. “Những chiếc lưỡi lửa màu xanh nhỏ bé ấy, đang nhảy múa trên những hòn than hồng rực, vô cùng sinh động. Chúng giống như ngọn lửa trong phòng thí nghiệm của một nhà giả kim vậy.”
“Cậu quá dễ tính đấy, cưng ạ,” người bạn đồng hành của cậu tuyên bố.
Chàng trai trẻ đưa một bức vẽ của mình ra, đầu nghiêng sang một bên. Chiếc lưỡi của cậu đang khẽ lướt dọc theo môi dưới. “Dễ tính — vâng. Quá dễ tính — không.”
“Cậu thật khó ưa,” người phụ nữ nói, nhìn xuống chiếc dép của mình.
Cậu bắt đầu tô điểm lại bức phác thảo. “Tôi nghĩ ý cô đơn giản là cô đang khó chịu.”
“À, vì chuyện đó thì có chứ!” người bạn đồng hành của cậu đáp với một tiếng cười nhạt. “Đó là ngày u ám nhất trong đời tôi — và cậu biết điều đó có nghĩa là gì rồi đấy.”
“Hãy đợi đến ngày mai xem,” chàng trai trẻ đáp lời.
“Đúng vậy, chúng ta đã mắc một sai lầm lớn. Nếu hôm nay còn có điều gì nghi ngờ, thì ngày mai chắc chắn sẽ chẳng còn nghi ngờ gì nữa. Ce sera clair, au moins! [Ít ra thì mọi chuyện cũng sẽ rõ ràng!]”
Chàng trai trẻ im lặng vài phút, cây bút chì vẫn chuyển động. Rồi cuối cùng, cậu khẳng định: “Chẳng có cái gọi là sai lầm nào cả.”
“Rất đúng — đối với những kẻ không đủ thông minh để nhận ra chúng. Không nhận ra sai lầm của chính mình — đó mới là hạnh phúc trong đời,” người phụ nữ tiếp tục, vẫn ngắm nhìn bàn chân xinh xắn của mình.
“Em gái yêu quý của tôi,” chàng trai trẻ nói, vẫn đắm chìm vào bức vẽ, “đây là lần đầu tiên chị bảo tôi không thông minh đấy.”
“Chà, theo lý thuyết của chính cậu thì tôi không thể gọi đó là sai lầm được,” cô em gái đáp lại một cách sắc sảo.
Chàng trai trẻ bật cười trong trẻo, sảng khoái. “Ít nhất thì chị cũng đủ thông minh, em gái yêu quý ạ,” cậu nói.
“Tôi đã không được như vậy khi đề xuất điều này.”
“Có phải chị là người đề xuất nó không?” anh trai cô hỏi.
Cô quay đầu lại nhìn cậu trân trân. “Cậu muốn giành lấy công trạng đó chắc?”
“Nếu chị thích, em sẽ nhận phần lỗi về mình,” cậu nói, ngước lên với một nụ cười.
“Được thôi,” chốc sau cô đáp lại, “cậu chẳng hề phân biệt được mấy chuyện này. Cậu hoàn toàn không có ý thức về tài sản.”
Chàng trai trẻ lại bật cười vui vẻ. “Nếu điều đó có nghĩa là em chẳng có chút tài sản nào, thì chị nói đúng rồi đấy!”
“Đừng có đùa giợt về sự nghèo túng của cậu,” chị cô nói. “Điều đó thô tục chẳng khác gì việc khoe khoang về nó cả.”
“Nghèo túng ư! Tôi vừa hoàn thành một bức vẽ có thể bán được năm mươi franc đấy nhé!”
“Voyons [Nào, để xem nào],” người phụ nữ nói, chìa tay ra.
Cậu tô thêm một vài nét rồi đưa bản phác thảo cho cô. Cô nhìn nó, nhưng vẫn tiếp tục mạch suy nghĩ từ lúc nãy. “Nếu một người phụ nữ cầu hôn cậu, cậu sẽ nói: ‘Chắc chắn rồi, em yêu, rất sẵn lòng!’ Và cậu sẽ cưới cô ta rồi hạnh phúc đến mức ngớ ngẩn. Rồi ba tháng sau, cậu sẽ nói với cô ta rằng: ‘Em có nhớ cái ngày diễm phúc khi anh cầu xin em thuộc về anh không!’”
Chàng trai trẻ đã đứng dậy khỏi bàn, vươn vai một chút; cậu bước ra cửa sổ. “Đó là sự mô tả về một bản tính đáng yêu,” cậu nói.
“Ôi, đúng vậy, cậu có một bản tính đáng yêu; tôi coi đó là vốn liếng của chúng ta. Nếu không bị thuyết phục bởi điều đó, tôi đã chẳng đời nào dám liều lĩnh đưa cậu đến cái đất nước khủng khiếp này.”
“Cái đất nước buồn cười này, cái đất nước thú vị này!” chàng trai trẻ thốt lên, và cậu bật cười vô cùng sảng khoái.
“Có phải lũ đàn bà đang tranh nhau lên chiếc xe buýt kia không?” người bạn đồng hành của cậu hỏi. “Cậu nghĩ thứ gì thu hút họ thế?”
“Tôi đoán là có một anh chàng rất đẹp trai ở bên trong,” chàng trai trẻ nói.
“Trong mỗi chiếc xe á? Chúng kéo đến hàng trăm người, và đàn ông ở đất nước này trông chẳng đẹp trai chút nào. Còn phụ nữ — tôi chưa từng thấy nhiều người tụ tập thế kể từ khi rời tu viện.”
“Phụ nữ rất xinh,” em trai cô tuyên bố, “và toàn bộ sự việc này rất thú vị. Tôi phải phác họa lại nó mới được.” Và cậu nhanh chóng quay lại bàn, cầm lấy các dụng cụ của mình — một tấm ván vẽ nhỏ, một tờ giấy và ba hoặc bốn cây bút chì. Cậu mang theo những thứ đó ra vị trí cửa sổ, đứng đó liếc mắt nhìn ra ngoài, tay múa bút chì với vẻ thành thạo đầy tự nhiên. Trong lúc làm việc, cậu nở một nụ cười rạng rỡ. Rạng rỡ quả thực là từ dùng để tả khuôn mặt ngập tràn ánh sáng của cậu lúc này. Cậu hai mươi tám tuổi; vóc dáng thấp, mảnh khảnh, cân đối. Dù mang nét tương đồng rõ rệt với chị gái, cậu lại là người có diện mạo ưu nhìn hơn: tóc vàng, mặt sáng, trông lém lỉnh, các đường nét tinh xảo cùng biểu cảm vừa lịch lãm vừa chẳng có chút gì là nghiêm túc, đôi mắt xanh nồng ấm, hàng lông mày được vẽ tỉ mici và cong vút quá mức — một hàng lông mày mà nếu các quý cô làm thơ tặng người yêu thì hoàn toàn có thể biến thành chủ đề cho những vần thơ như vậy — cùng bộ ria mép thưa hướng ngược lên như thể bị thổi bay bởi hơi thở của một nụ cười thường trực. Có điều gì đó trong diện mạo của cậu vừa nhân hậu vừa sinh động. Nhưng, như tôi đã hé lộ, nó hoàn toàn không hề nghiêm túc. Khuôn mặt chàng trai trẻ xét về mặt này quả là kỳ lạ; nó chẳng nghiêm túc chút nào, thế nhưng lại truyền cảm hứng tin tưởng mãnh liệt nhất.
“Cậu nhớ vẽ thật nhiều tuyết vào đấy nhé,” chị cậu nói. “Bonté divine [Lạy Chúa tôi], đúng là một cái khí hậu gì thế này!”
“Tôi sẽ để nguyên bức phác thảo toàn màu trắng, và vẽ những hình nhân bé nhỏ bằng màu đen,” chàng trai trẻ vừa cười vừa đáp. “Và tôi sẽ gọi nó là — câu thơ ấy trong thơ của Keats thế nào nhỉ? — Đứa con đầu lòng giữa tháng Năm!”
“Tôi không nhớ,” người phụ nữ nói, “rằng mẹ từng bảo thời tiết thế này đâu.”
“Mẹ chưa từng nói với chị điều gì khó chịu cả. Và trời không phải lúc nào cũng thế này đâu — ngày nào cũng vậy. Chị sẽ thấy rằng ngày mai chúng ta sẽ có một ngày tuyệt vời.”
“Qu’en savez-vous [Cậu thì biết gì chứ]? Ngày mai tôi sẽ đi.”
“Chị sẽ đi đâu?”
“Bất cứ đâu rời khỏi nơi này. Trở về Silberstadt. Tôi sẽ viết thư cho Hoàng thân Trị vì.”
Chàng trai trẻ quay người lại nhìn cô một chút, tay vẫn cầm sẵn bút chì. “Eugenia thân mến của anh,” cậu lẩm bẩm, “chị đã từng rất hạnh phúc trên biển sao?”
Eugenia đứng dậy; cô vẫn cầm trên tay bức vẽ mà em trai vừa đưa cho. Đó là một bức phác thảo táo bạo, đầy biểu cảm về một nhóm người khốn khổ trên boong một con tàu hơi nước, đang bấu víu và ôm lấy nhau, trong khi con tàu chao đảo chúi xuống với một góc nghiêng kinh hoàng vào trũng của ngọn sóng. Nó vô cùng khéo léo, và tràn ngập một thứ sức mạnh nửa bi nửa hài. Eugenia hạ mắt nhìn nó và làm một điệu bộ buồn bã. “Sao cậu có thể vẽ những cảnh tượng gớm ghiếc như vậy cơ chứ?” cô hỏi. “Tôi chỉ muốn ném nó vào lò sưởi thôi!” Và cô vứt tờ giấy đi. Em trai cô lặng lẽ quan sát để xem nó rơi vào đâu. Nó lơ lửng bay xuống sàn nhà, và cậu cứ để mặc nó nằm đó. Cô tiến về phía cửa sổ, thắt chặt vòng eo lại. “Sao cậu không trách mắng tôi — không sỉ mạ tôi đi?” cô hỏi. “Tôi nghĩ lúc đó tôi sẽ thấy dễ chịu hơn. Sao cậu không nói với tôi rằng cậu căm ghét tôi vì đã kéo cậu đến đây?”
“Bởi vì chị sẽ không tin đâu. Anh tôn thờ chị, chị yêu quý ạ! Anh rất vui khi được ở đây, và anh rất mê mẩn viễn cảnh này.”
“Không biết cái quái gì đã ám lấy tôi nữa. Tôi đã mất hết lý trí rồi,” Eugenia nói tiếp.
Về phần mình, chàng trai trẻ vẫn tiếp tục múa bút chì. “Rõ ràng đây là một đất nước cực kỳ tò mò và thú vị. Chúng ta đã ở đây rồi, và anh định tận hưởng nó đấy.”
Người bạn đồng hành của cậu quay đi với bước chân thiếu kiên nhẫn, nhưng lát sau lại quay lại. “Tinh thần phấn chấn chắc chắn là một điều tuyệt vời,” cô nói; “nhưng cậu cứ bắt người ta phải chịu đựng nó quá mức, và tôi chẳng thấy nó mang lại cho cậu chút lợi ích nào cả.”
Chàng trai trẻ trân trân nhìn, nhướng mày cười; cậu dùng bút chì gõ nhẹ lên chiếc mũi đẹp đẽ của mình. “Nó làm cho anh hạnh phúc!”
“Đó là điều ít nhất mà nó có thể làm; nó chẳng mang lại cho cậu cái gì khác ngoài điều đó. Cậu đã đi qua cuộc đời này bằng cách tạ ơn vận mệnh vì những ân huệ quá đỗi nhỏ nhoi ấy, để rồi mụ chẳng bao giờ phải bận tâm dù chỉ một chút vì cậu.”
“Chắc mụ cũng phải bận tâm đôi chút chứ, khi ban tặng cho tôi một người chị tuyệt vời nhường này.”
“Hãy nghiêm túc đi, Felix. Cậu quên mất rằng tôi là chị cậu đấy.”
“Với một người chị... lớn tuổi nhường ấy cơ à!” Felix vừa cười vừa đáp. “Tôi cứ ngỡ chúng ta đã để lại sự nghiêm túc ở châu Âu rồi chứ.”
“Tôi tưởng tượng là cậu sẽ tìm thấy nó ở đây thôi. Hãy nhớ rằng cậu đã gần ba mươi tuổi rồi, và cậu chẳng là gì ngoài một gã Bohemian vô danh — một thông tín viên không một xu dính túi của một tờ báo minh họa.”
“Vô danh thì tùy chị muốn, nhưng không hẳn là một gã Bohemian như chị nghĩ đâu. Và hoàn toàn không rỗng túi! Tôi có một trăm bảng Anh trong túi đây này. Tôi có một hợp đồng vẽ năm mươi bức phác thảo, và tôi dự định sẽ vẽ chân dung của tất cả họ hàng chúng ta, cùng họ hàng của họ nữa, với giá một trăm đô la một đầu người.”
“Cậu không có chút tham vọng nào cả,” Eugenia nói.
“Còn chị thì có, Nữ bá tước thân mến ạ,” chàng trai trẻ đáp lại.
Nữ bá tước im lặng một lát, nhìn ra nghĩa trang tối sầm vì mưa đá và những chiếc xe điện xóc nảy. “Đúng vậy, tôi có tham vọng,” cuối cùng cô nói. “Và tham vọng đã đưa tôi đến cái nơi khủng khiếp này!” Cô đảo mắt nhìn xung quanh — căn phòng mang một vẻ trống trải đến phàm tục; giường và cửa sổ đều không có rèm — và cô khẽ thở dài đầy cảm xúc. “Tham vọng tội nghiệp ơi!” cô thốt lên. Rồi cô ngả người xuống chiếc ghế dài áp sát vào tường và lấy tay che mặt.
Em trai cô tiếp tục vẽ, nhanh chóng và điêu luyện; sau một lúc, cậu ngồi xuống cạnh cô và đưa cho cô xem bức phác thảo của mình. “Nào, chị không nghĩ là nó khá đẹp đối với một gã Bohemian vô danh sao?” cậu hỏi. “Tôi vừa kiếm thêm được năm mươi franc nữa rồi đấy.”
Eugenia liếc nhìn bức tranh nhỏ khi cậu đặt nó lên đùi cô. “Ừ, nó rất khéo léo,” cô nói. Và chốc sau cô nói thêm, “Cậu có cho rằng họ hàng chúng ta cũng làm thế không?”
“Làm gì cơ?”
“Chui vào những cái thứ đó, và trông giống như vậy ấy.”
Felix trầm ngâm một lát. “Anh thực sự không thể nói trước được. Sẽ rất thú vị khi khám phá đấy.”
“Ồ, mấy kẻ giàu có thì không đời nào!” Nữ bá tước nói.
“Chị có chắc chắn là họ giàu không?” Felix nhẹ nhàng hỏi.
Chị cậu từ từ quay người lại, nhìn cậu. “Lạy Chúa trên cao!” cô lẩm bẩm. “Cậu đúng là có tài khơi gợi mọi chuyện!”
“Chắc chắn mọi chuyện sẽ thú vị hơn nhiều nếu họ giàu có,” Felix tuyên bố.
“Cậu nghĩ nếu không biết họ giàu thì tôi có đời nào đến đây không?”
Chàng trai trẻ đón nhận ánh mắt có phần hách dịch của chị mình bằng cái nhìn tươi tắn, mãn nguyện. “Vâng, chắc chắn mọi chuyện sẽ thú vị hơn,” cậu lặp lại.
“Đó là tất cả những gì tôi mong đợi ở họ,” Nữ bá tước nói. “Tôi không trông mong họ phải thông minh hay thân thiện — vào lúc đầu — hay thanh lịch hoặc thú vị. Nhưng tôi đảm bảo với cậu là tôi khăng khăng đòi hỏi họ phải giàu có.”
Felix ngả đầu ra thành ghế sofa và ngắm nhìn một lúc khoảng trời hình chữ nhật mà khung cửa sổ đóng vai trò như một khung tranh. Tuyết đang ngớt dần; cậu thấy bầu trời dường như đã bắt đầu sáng lên. “Anh trông cậy vào việc họ giàu có,” cuối cùng cậu nói, “và quyền lực, và thông minh, và thân thiện, và thanh lịch, và thú vị, và nhìn chung là vô cùng đáng yêu! Tu vas voir [Rồi chị sẽ thấy].” Và cậu cúi người hôn chị mình. “Nhìn kìa!” cậu nói tiếp. “Như một điềm báo, ngay trong lúc anh đang nói đây, bầu trời đang chuyển sang màu vàng; ngày hôm nay sẽ vô cùng rực rỡ.”
Và quả thực, chỉ trong vòng năm phút, thời tiết đã thay đổi. Mặt trời phá vỡ những đám mây tuyết và chiếu thẳng vào phòng Nữ bá tước. “Bonté divine,” vị nữ quý tộc thốt lên, “đúng là một cái khí hậu gì thế này!”
“Chúng ta hãy ra ngoài ngắm nhìn thế giới đi,” Felix nói.
Và một lát sau, họ bước ra ngoài. Không khí vừa ấm áp vừa rực rỡ; ánh nắng đã làm khô ráo mặt đường. Họ đi lang thang khắp các con phố, ngắm nhìn con người và nhà cửa, các cửa hiệu và xe cộ, bầu trời xanh ngắt rực rỡ và những lối sang đường bùn lấp loang lổ, những người đàn ông đang vội vã và những thiếu nữ dạo bước khoan thai, những viên gạch đỏ tươi và những tán cây xanh mướt, sự pha trộn phi thường giữa vẻ bảnh bao và sự xơ xác. Chỉ trong khoảnh khắc, ban ngày đã mang đậm hương vị mùa xuân; ngay cả trên những con phố nhộn nhịp cũng phảng phất mùi của đất và hoa cỏ. Felix vô cùng thích thú. Cậu gọi đó là một đất nước buồn cười, và cậu cứ đi quanh cười cợt mọi thứ mình nhìn thấy. Bạn sẽ nói rằng nền văn minh Mỹ biểu hiện qua nhận thức của cậu thành một chuỗi những trò đùa tuyệt hay. Những trò đùa quả thực rất xuất sắc, và niềm vui của chàng trai trẻ thật tươi vui và đôn hậu. Cậu sở hữu thứ được gọi là cảm giác hội họa; và cái nhìn thoáng qua đầu tiên về phong cách dân sinh chủ nghĩa này đã khơi dậy sự chú ý y hệt như cách cậu dành cho chuyển động của một thiếu niên sôi nổi có làn da tươi tắn. Sự chú ý ấy hẳn sẽ rất biểu cảm và đầy ca ngợi; và trong trường hợp này, Felix có thể được coi là một kẻ lưu vong trẻ tuổi đầy phấn chấn đang quay thăm lại những chốn xưa thời thơ ấu. Cậu cứ ngắm nhìn sắc xanh dữ dội của bầu trời, làn gió lấp lánh, cùng những khoảng màu sắc rải rác và nhân lên gấp bội.
“Comme c’est bariolé, eh? [Trông sặc sỡ làm sao, phải không?]” cậu nói với chị mình bằng thứ ngôn ngữ xa lạ mà cả hai dường như thỉnh thoảng lại cảm thấy có một thôi thúc huyền bí muốn sử dụng.
“Ừ, sặc sỡ thật đấy,” Nữ bá tước đáp. “Tôi không thích cách phối màu này; nó làm mắt tôi đau.”
“Nó cho thấy các thái cực gặp nhau như thế nào đấy chứ,” chàng trai trẻ đáp lại. “Thay vì đến phương Tây, dường như chúng ta đã đến phương Đông. Cách bầu trời chạm đến những mái nhà y hệt như ở Cairo; và những tấm biển hiệu đỏ xanh dán chằng chịt khắp nơi khiến người ta liên tưởng đến các họa tiết theo kiểu Hồi giáo.”
“Mấy cô gái trẻ đâu phải theo đạo Hồi,” người bạn đồng hành của cậu nói. “Không thể nói là họ che giấu khuôn mặt mình. Tôi chưa từng thấy cái gì táo bạo đến thế.”
“Ơn Chúa là họ không che mặt!” Felix kêu lên. “Khuôn mặt của họ đẹp một cách bất thường.”
“Đúng vậy, khuôn mặt họ thường rất xinh,” Nữ bá tước nói, vốn là một phụ nữ rất thông minh. Cô đủ thông minh để có thể đưa ra rất nhiều quan sát đúng đắn và tinh tế. Cô bám chặt vào tay em trai hơn mọi khi; cô không phấn khích như cậu; cô nói rất ít, nhưng cô ghi nhận rất nhiều thứ và tự ngẫm nghĩ cho riêng mình. Cô hơi phấn khích; cô cảm thấy rằng mình thực sự đã đến một đất nước xa lạ để tìm kiếm vận may. Về mặt bề ngoài, cô nhận thức được sự bực bội và khó chịu khá lớn; Nữ bá tước là một người vô cùng tinh tế và khó tính. Ngày trước, không chỉ một lần, vì muốn giải trí và trong một hội nhóm rực rỡ, cô đã đến một hội chợ ở thị trấn tỉnh lẻ. Bây giờ cô cảm thấy mình đang ở trong một hội chợ khổng lồ — rằng sự giải trí và những điều bất tiện cũng hệt như vậy. Cô thấy mình vừa mỉm cười vừa co rúm lại; buổi biểu diễn rất kỳ lạ, nhưng khả năng cao là người ta sẽ bị xô đẩy từng khoảnh khắc. Nữ bá tước chưa bao giờ thấy nhiều người đi lại như vậy trước đây; cô chưa bao giờ bị hòa lẫn vào những người mà cô không quen biết nhiều đến thế. Nhưng dần dần cô cảm thấy hội chợ này là một canh bạc nghiêm túc hơn. Cô cùng em trai bước vào một công viên công cộng lớn, trông rất đẹp, nhưng cô ngạc nhiên vì chẳng thấy chiếc xe ngựa nào ở đó. Buổi chiều đang dần khép lại; thảm cỏ thô ráp, sinh động và những thân cây mảnh dẻ được mạ vàng bởi những tia nắng chiều ngang — được mạ vàng như lớp vàng mới khai thác từ mỏ. Đó là thời điểm các quý cô nên ra ngoài hít thở không khí trong lành và lướt qua hàng rào những người đi bộ, tay cầm ô nghiêng nghiêng. Tuy nhiên, ở đây Eugenia không quan sát thấy dấu hiệu nào của phong tục đó, sự vắng bóng này càng trở nên bất thường hơn khi có một đại lộ tuyệt đẹp với những hàng cây du uốn cong vô cùng duyên dáng nằm ngay sát một con phố lớn, vui tươi, nơi rõ ràng là có rất nhiều người đi bộ thuộc tầng lớp tư sản thị vượng đang qua lại. Bầu bạn của chúng ta bước ra lối dạo mát được chiếu sáng rõ này và Felix nhận ra có rất nhiều cô gái xinh đẹp hơn nữa, đồng thời thu hút sự chú ý của chị mình vào họ. Tuy nhiên, hành động sau này là thừa thãi; bởi vì Nữ bá tước đã săm soi rất kỹ những thiếu nữ duyên dáng này.
“Tôi có một niềm tin sâu sắc rằng họ hàng của chúng ta cũng giống như vậy,” Felix nói.
Nữ bá tước hy vọng là thế, nhưng đó không phải là điều cô nói ra. “Họ rất xinh,” cô nói, “nhưng họ chỉ là những cô bé con. Đâu là những người phụ nữ — những người phụ nữ tuổi băm?”
“Ý chị là ba mươi ba tuổi á?” em trai cô sắp hỏi; vì cậu thường hiểu cả những gì cô nói lẫn những gì cô không nói. Nhưng cậu chỉ thốt lên vẻ đẹp của hoàng hôn, trong khi Nữ bá tước, người đã đến để tìm kiếm vận may của mình, suy ngẫm rằng sẽ thật tốt cho cô nếu những kẻ mà cô có thể cần phải đọ sức đều chỉ là những cô bé con. Hoàng hôn thật tuyệt vời; họ dừng lại để ngắm nó; Felix tuyên bố rằng cậu chưa bao giờ thấy sự pha trộn màu sắc lộng lẫy đến thế. Nữ bá tước cũng cho rằng nó tuyệt đẹp; và cô có lẽ dễ hài lòng hơn từ thực tế là trong lúc đứng đó, cô nhận thức được rất nhiều ánh mắt đầy ngưỡng mộ từ phía những người trông lịch sự qua đường — đối với một người phụ nữ nổi bật, ăn mặc ấn tượng mang phong thái ngoại quốc, đang thốt lên những lời ca ngợi vẻ đẹp của tự nhiên ở một góc phố Boston bằng tiếng Pháp, không thể là một đối tượng dửng dưng. Tâm trạng của Eugenia phấn chấn hẳn lên. Cô đắm mình trong một niềm vui thanh thản. Nếu cô đã đến để tìm kiếm vận may, cô cảm thấy vận may của mình sẽ rất dễ tìm thấy. Có một lời hứa hẹn về điều đó trong vẻ rạng ngỡ tinh khôi của bầu trời phương tây; có một sự ám chỉ trong ánh nhìn dịu dàng, không chút hách dịch của những người qua đường về một sự dễ dãi tự nhiên trong mọi thứ.
“Chị sẽ không quay lại Silberstadt chứ, hửm?” Felix hỏi.
“Không phải ngày mai,” Nữ bá tước nói.
“Cũng không viết thư cho Hoàng thân Trị vì chứ?”
“Tôi sẽ viết cho ông ấy rằng rõ ràng chẳng ai ở đây biết gì về ông ấy cả.”
“Ông ấy sẽ không tin chị đâu,” chàng trai trẻ nói. “Anh khuyên chị hãy mặc kệ ông ấy đi.”
Bản thân Felix vẫn tiếp tục duy trì tâm trạng vui vẻ tuyệt vời. Được nuôi dưỡng giữa những phong tục cổ xưa và trong những thành phố đẹp như tranh vẽ, cậu vẫn tìm thấy rất nhiều sắc thái địa phương tại đô thị Thanh giáo nhỏ bé này. Tối hôm đó, sau bữa tối, cậu bảo chị mình rằng cậu sẽ ra ngoài từ sớm vào ngày mai để tìm kiếm họ hàng của họ.
“Cậu mới sốt sắng làm sao,” Eugenia nói.
“Còn gì tự nhiên hơn thế,” cậu hỏi, “sau khi nhìn thấy tất cả những cô gái xinh đẹp ngày hôm nay chứ? Nếu họ hàng của chúng ta cũng theo cái khuôn mẫu đó, thì biết họ càng sớm càng tốt.”
“Có lẽ họ không phải vậy,” Eugenia nói. “Lẽ ra chúng ta nên mang theo vài bức thư giới thiệu — cho một số người khác.”
“Những người khác thì đâu phải là máu mủ dòng tộc của chúng ta.”
“Biết đâu họ lại chẳng tồi tệ hơn vì điều đó ấy chứ,” Nữ bá tước đáp lại.
Em trai cô nhìn cô với hàng lông mày nhướng lên. “Đó không phải là điều chị đã nói khi lần đầu tiên đề xuất với chúng ta rằng nên đến đây và kết thân với họ hàng đâu nhé. Chị đã nói rằng đó là sự thúc giục của tình cảm tự nhiên; và khi anh nêu ra một số lý do phản đối, chị đã tuyên bố rằng tiếng gọi dòng máu [voix du sang] phải được đặt lên trên hết thảy.”
“Cậu nhớ tất cả những chuyện đó cơ à?” Nữ bá tước hỏi.
“Rành rẽ là đằng khác! Tôi đã vô cùng xúc động bởi điều đó.”
Cô đang đi đi lại lại trong phòng, y như lúc buổi sáng; cô dừng bước và nhìn em trai mình. Rõ ràng cô định nói điều gì đó, nhưng rồi lại kìm lại và tiếp tục bước đi. Rồi, chỉ vài phút sau, cô nói một câu chuyện khác, mang tác dụng như một sự giải thích cho việc kìm nén suy nghĩ ban đầu của mình. “Cậu sẽ mãi mãi chẳng lớn nổi đâu, em trai yêu quý ạ.”
“Người ta cứ ngỡ rằng ngài đây,” Felix vừa cười vừa đáp, “đã sống được ngàn năm rồi cơ chứ.”
“Đôi khi... tôi đúng là như vậy,” Nữ bá tước nói.
“Vậy tôi sẽ đi, và thông báo cho họ hàng của chúng ta về sự xuất hiện của một nhân vật phi thường nhường này. Họ sẽ ngay lập tức đến và bày tỏ sự kính trọng với chị cho mà xem.”
Eugenia lại sải bước hết chiều dài căn phòng, rồi dừng lại trước mặt em trai, đặt tay lên tay cậu. “Họ không được phép đến gặp tôi,” cô nói. “Cậu không được phép để điều đó xảy ra. Đó không phải là cách tôi sẽ gặp họ lần đầu tiên.” Và đáp lại cái nhìn đầy thắc mắc của cậu, cô nói tiếp. “Cậu sẽ đi thám thính và báo cáo lại. Cậu sẽ quay lại và kể cho tôi nghe họ là ai, thế nào; số lượng, giới tính, tuổi tác tương ứng của họ — mọi thứ về họ. Hãy chắc chắn là cậu quan sát mọi thứ; hãy sẵn sàng miêu tả cho tôi về địa điểm, các chi tiết phụ — nói sao nhỉ? — cái bối cảnh [mise en scène]. Rồi, vào thời điểm của riêng tôi, vào giờ giấc của riêng tôi, dưới những hoàn cảnh do chính tôi lựa chọn, tôi sẽ đến gặp họ. Tôi sẽ tự mình xuất hiện — tôi sẽ trình diện trước mặt họ!” Nữ bá tước nói, lần này diễn đạt ý tưởng của mình với một sự thẳng thắn nhất định.
“Và tôi phải mang thông điệp gì đến cho họ đây?” Felix hỏi, người có một niềm tin mãnh liệt vào tính chính xác trong các sắp xếp của chị mình.
Cô nhìn cậu một lúc — nhìn cái biểu cảm trung thực đến dễ mến đó; và với sự chuẩn xác mà cậu vô cùng ngưỡng mộ, cô đáp: “Cậu muốn nói gì thì nói. Hãy kể câu chuyện của tôi theo cách mà cậu thấy là... tự nhiên nhất.” Và cô cúi trán cho cậu hôn.