Vài ngày sau khi Nam tước phu nhân Münster đến ra mắt họ hàng người Mỹ của mình, bà cùng người em trai đã đến dọn vào ngôi nhà trắng nhỏ nằm ngay cạnh tư gia của ông Wentworth mà chúng ta đã nhắc đến trước đó. Trong lúc cùng các con gái sang trả lễ cuộc viếng thăm ấy, ông Wentworth đã ngỏ ý nhường ngôi nhà tranh đầy tiện nghi này cho bà sử dụng; lời đề nghị ấy là kết quả của một buổi bàn bạc gia đình kéo dài suốt hai mươi tư tiếng đồng hồ, trong đó hai vị khách ngoại quốc đã được mổ xẻ và đánh giá vô cùng cẩn trọng và tinh tế. Cuộc thảo luận diễn ra, như tôi đã nói, trong vòng tròn gia đình; nhưng vào buổi tối ngay sau khi phu nhân Münster trở lại thị trấn, cũng như trong nhiều dịp khác, vòng tròn ấy có sự hiện diện của Robert Acton và cô em gái xinh xắn của anh. Nếu có mặt ở đó, hẳn bạn sẽ không cảm thấy sự xuất hiện của những vị khách lừng lẫy này được đón nhận như một niềm vui phấn khởi, một nét chấm phá thú vị trong gia đình vốn yên bình này, hay một nguồn giải trí tiềm năng. Đó không phải là cách ông Wentworth nhìn nhận bất kỳ sự việc nào trong đời. Sự đột nhập bất ngờ vào tâm thức vốn được sắp xếp ngăn nắp của nhà Wentworth bởi một yếu tố nằm ngoài dự tính trong hệ thống bổn phận thường nhật đòi hỏi họ phải tái điều chỉnh ý thức trách nhiệm — thứ vốn là điểm tựa tinh thần cốt lõi của gia đình này. Việc nhìn nhận một sự kiện một cách thô mộc và trần trụi dưới lăng kính niềm vui mà nó có thể mang lại là một bài tập trí tuệ mà những người họ hàng người Mỹ của Felix Young hoàn toàn xa lạ, và họ cũng chẳng mảy may cho rằng điều đó được theo đuổi rộng rãi ở bất kỳ tầng lớp nào trong xã hội. Sự có mặt của Felix cùng cô em gái mang lại một sự thỏa mãn, nhưng đó lại là một thứ thỏa mãn vô cùng ảm đạm và cứng nhắc. Đó là sự mở rộng của bổn phận, của việc thực hành những đức tính thâm trầm hơn; thế nhưng, không một ai — từ ông Wentworth, Charlotte, cho đến ông Brand, một người rất hay thúc đẩy sự chiêm nghiệm và khát vọng trong số những con người ưu tú này — lại thẳng thắn coi đó là sự gia tăng của niềm vui hưởng. Vai trò ấy cuối cùng lại thuộc về Gertrude Wentworth, một cô gái có phần kỳ lạ, nhưng toàn bộ chiều sâu của sự kỳ lạ ấy trước đó chưa từng có dịp bộc lộ cho đến khi chúng tìm được một cái cớ vô cùng khéo léo qua sự hiện diện của những vị khách ngoại quốc có lẽ là quá đỗi dễ chịu này. Dù vậy, Gertrude vẫn phải vật lộn với vô vàn chướng ngại vật chồng chất, cả về mặt chủ quan lẫn khách quan theo cách gọi của các nhà siêu hình học; và quả thực, việc phơi bày cuộc đấu tranh ấy chính là một phần không nhỏ trong mục đích của câu chuyện nhỏ này. Điều có vẻ nổi cộm nhất trong sự nới lỏng đột ngột các mối đồng cảm của ông Wentworth và các con gái chính là việc mở rộng phạm vi của những sai lầm có thể xảy ra; và học thuyết, nếu có thể gọi như vậy, về sức nặng áp đảo của những sai lầm lại là một trong những truyền thống được trân trọng nhất của gia đình Wentworth.
“Em không nghĩ bà ấy muốn đến ở ngôi nhà này đâu,” Gertrude nói; kể từ lúc đó trở đi, Nam tước phu nhân không còn được gọi bằng bất kỳ danh xưng nào khác ngoài đại từ nhân xưng. Charlotte và Gertrude dần trở nên rất tự nhiên khi gọi thẳng bà là “Eugenia”; nhưng khi nói về bà với nhau, họ hiếm khi gọi tên mà chỉ dùng từ “bà ấy”.
“Bộ bà ấy nghĩ nơi này không xứng với mình chắc?” cô bé Lizzie Acton thốt lên, người luôn đưa ra những câu hỏi viển vông chẳng đòi hỏi câu trả lời nào theo đúng nghĩa đen, và quả thực cũng chẳng mong đợi câu trả lời nào ngoài thứ đáp án mà chính con bé luôn tự cung cấp qua một tràng cười nhỏ mang vẻ ngây thơ châm biếm.
“Chính bà ấy đã bày tỏ thiện chí muốn đến mà,” ông Wentworth nói.
“Đó chỉ là phép lịch sự thôi,” Gertrude đáp lại.
“Ừ, bà ấy rất lịch sự — rất lịch sự,” ông Wentworth nói.
“Bà ấy quá lịch sự đằng khác,” con trai ông tuyên bố với giọng trầm ngầm, làu bàu quen thuộc, nhưng không hề mang ý gì khác ngoài một chút hài hước mơ hồ. “Thật là ngượng ngùng quá đi.”
“Thế thì còn quá đáng hơn cả anh đấy, thưa anh,” Lizzie Acton vừa nói vừa cười khúc khích.
“Chà, tôi không có ý định khuyến khích bà ấy đâu,” Clifford tiếp lời.
“Tôi chắc chắn là anh có làm thế thì tôi cũng mặc kệ!” Lizzie kêu lên.
“Bà ấy sẽ chẳng thèm để ý đến anh đâu, Clifford,” Gertrude nghiêm túc nói.
“Mong là thế!” Clifford thốt lên.
“Bà ấy sẽ để ý đến Robert,” Gertrude nói tiếp bằng giọng điệu cũ.
Robert Acton bắt đầu đỏ mặt; nhưng chẳng có lý do gì phải thế cả, bởi vì mọi người đều đang nhìn Gertrude — ít nhất là tất cả mọi người, ngoại trừ Lizzie, với cái đầu xinh xắn nghiêng sang một bên, đang ngắm nhìn anh trai mình.
“Sao con cứ hay suy diễn động cơ của người khác thế, Gertrude?” ông Wentworth hỏi.
“Con có suy diễn đâu thưa cha,” Gertrude đáp. “Con chỉ nói là bà ấy sẽ để ý đến Robert; và chắc chắn bà ấy sẽ làm thế!”
“Gertrude đang suy bụng ta ra bụng người đấy mà!” Acton bật cười lớn. “Phải không Gertrude? Dĩ nhiên là Nam tước phu nhân sẽ nghĩ đến tôi rồi. Bà ấy sẽ nghĩ đến tôi từ sáng đến tối mịt.”
“Bà ấy sẽ rất thoải mái khi ở đây,” Charlotte nói với niềm tự hào của một người nội trợ. “Bà ấy có thể ở căn phòng lớn hướng Đông Bắc. Cả chiếc giường kiểu Pháp nữa,” Charlotte bổ sung thêm, luôn mang trong đầu ý thức về gốc gác ngoại quốc của vị phu nhân.
“Bà ấy sẽ không thích đâu,” Gertrude nói; “ngay cả khi chị có ghim đầy những tấm khăn trải nhỏ lên khắp các chiếc ghế đi nữa.”
“Sao lại không thế, em yêu?” Charlotte hỏi, nhận thấy một chút mỉa mai trong đó nhưng không hề giận dỗi.
Gertrude đã rời khỏi ghế; cô đang đi lại trong phòng; bộ váy lụa cứng mà cô diện để tỏ lòng tôn kính với Nam tước phu nhân phát ra tiếng sột soạt trên tấm thảm. “Em không biết nữa,” cô đáp. “Bà ấy sẽ muốn một cái gì đó hơn thế — mang tính riêng tư hơn.”
“Nếu muốn riêng tư thì cứ ở yên trong phòng ấy,” Lizzie Acton nhận xét.
Gertrude dừng bước, nhìn cô bé. “Như thế thì chẳng có gì thú vị cả,” cô đáp. “Bà ấy muốn cả sự riêng tư lẫn niềm vui đi cùng nhau.”
Robert Acton lại bật cười. “Anh họ kính mến của tôi ơi, quả là một viễn cảnh tuyệt vời!”
Charlotte đăm đăm nhìn cô em gái với ánh mắt nghiêm nghị; cô tự hỏi từ đâu mà em mình lại bỗng nhiên nhiễm phải những ý nghĩ kỳ quặc này. Ông Wentworth cũng chăm chú quan sát cô con gái út.
“Cha không rõ lối sống trước đây của bà ấy ra sao,” ông nói; “nhưng chắc chắn là bà ấy chưa từng được tận hưởng một ngôi nhà nào tao nhã và trong lành hơn ở đây đâu.”
Gertrude đứng đó nhìn tất cả mọi người. “Bà ấy là vợ của một vị Hoàng tử,” cô nói.
“Tất cả chúng ta ở đây đều là hoàng tử cả,” ông Wentworth nói; “và cha chẳng biết có cái cung điện nào quanh vùng này đang cho thuê đâu.”
“Họ hàng William thân mến,” Robert Acton chen vào, “ông có muốn làm một việc thật hào phóng không? Hãy tặng họ mượn ngôi nhà nhỏ bên kia trong ba tháng đi.”
“Anh thật rộng lượng bằng đồ của người khác quá nhỉ!” em gái anh kêu lên.
“Robert rất hào phóng với đồ của chính mình,” ông Wentworth điềm tĩnh nhận xét, ánh mắt đăm chiêu lạnh lùng nhìn người họ hàng.
“Gertrude này,” Lizzie nói tiếp, “tớ cứ tưởng cậu rất quý người họ hàng mới này cơ mà.”
“Họ hàng mới nào cơ?” Gertrude hỏi.
“Tớ có nhắc đến Nam tước phu nhân đâu!” cô thiếu nữ bật cười đáp lại. “Tớ cứ nghĩ cậu rất mong được gặp anh ấy chứ.”
“Ý cậu là Felix á? Tớ rất mong được gặp anh ấy nhiều chứ,” Gertrude đáp một cách đơn giản.
“Thế sao cậu lại cứ muốn đẩy anh ấy ra khỏi nhà này?”
Gertrude nhìn Lizzie Acton, đoạn quay đi chỗ khác.
“Cậu có muốn tớ sống chung nhà với cậu không, Lizzie?” Clifford hỏi.
“Tôi mong là anh đừng bao giờ bước chân vào đây. Tôi ghét anh!” Câu trả lời của cô tiểu thư trẻ là thế đấy.
“Cha ơi,” Gertrude dừng lại trước mặt ông Wentworth và mỉm cười, một nụ cười càng thêm ngọt ngào bởi sự hiếm hoi vốn có; “xin hãy để họ sống ở ngôi nhà nhỏ bên kia đi ạ. Sẽ tuyệt lắm cho xem!”
Robert Acton nãy giờ vẫn dõi theo cô. “Gertrude nói đúng đấy,” anh bảo. “Gertrude là cô gái thông minh nhất trên đời. Nếu tôi được mạo muội, tôi xin nhiệt liệt đề xuất họ dọn đến đó.”
“Ở đó chẳng có gì đẹp bằng căn phòng hướng Đông Bắc cả,” Charlotte nài nỉ.
“Cô ấy sẽ biết cách làm cho nó đẹp lên thôi. Cứ để mặc cô ấy đi!” Acton thốt lên.
Trước lời khen ngợi của anh, Gertrude đỏ mặt và nhìn anh: cứ như thể có một người nào đó ít quen thuộc hơn vừa cất lời khen cô vậy. “Em chắc chắn là chị ấy sẽ làm cho nó đẹp lên. Sẽ rất thú vị đấy. Đó sẽ là một nơi để chúng ta lui tới. Sẽ là một ngôi nhà mang phong cách nước ngoài.”
“Chúng ta có chắc chắn là mình cần một ngôi nhà mang phong cách nước ngoài không?” ông Wentworth thắc mắc. “Con có nghĩ việc thiết lập một ngôi nhà kiểu ngoại quốc — ngay tại nơi yên tĩnh này — là điều nên làm không?”
Acton vừa cười vừa nói: “Ông cứ nói cứ như thể đây là chuyện tội nghiệp Nam tước phu nhân mở một quán rượu hay một sòng bạc không bằng.”
“Sẽ tuyệt vời biết bao!” Gertrude lại khẳng định lần nữa, tay đặt lên tựa ghế của cha.
“Ý em là chuyện bà ấy mở sòng bạc ấy hả?” Charlotte vô cùng nghiêm túc hỏi.
Gertrude nhìn chị một lúc, rồi đáp gọn lỏn: “Vâng, thưa chị Charlotte.”
“Gertrude càng ngày càng xấc xược rồi đấy,” Clifford Wentworth nhận xét với cái giọng làu bàu hài hước của tuổi trẻ. “Đấy là hậu quả của việc giao du với người nước ngoài đấy.”
Ông Wentworth ngước nhìn cô con gái đang đứng bên cạnh; ông dịu dàng kéo cô lại gần hơn. “Con phải cẩn thận đấy,” ông dặn. “Con phải chú ý giữ mình. Quả thật, tất cả chúng ta đều phải cẩn thận. Đây là một sự thay đổi lớn; chúng ta sắp phải tiếp xúc với những ảnh hưởng kỳ lạ. Cha không nói là chúng xấu. Cha không vội phán xét trước. Nhưng có lẽ chúng sẽ khiến chúng ta cần phải thực hiện thật nhiều sự khôn ngoan và tự chủ. Đó sẽ là một bầu không khí khác biệt.”
Gertrude im lặng một lát để bày tỏ sự kính trọng đối với lời dạy của cha; đoạn cô lên tiếng, câu nói hoàn toàn không phải là một lời đáp lại những điều ấy. “Em muốn xem họ sẽ sống thế nào. Em chắc chắn giờ giấc của họ sẽ khác. Chị ấy sẽ làm đủ mọi thứ nhỏ nhặt theo cách khác hẳn. Khi chúng ta sang đó, cảm giác sẽ giống như đang đi du lịch châu Âu vậy. Chị ấy sẽ có một căn phòng riêng. Chị ấy sẽ mời chúng ta ăn tối — thật muộn. Chị ấy sẽ ăn sáng ngay trong phòng mình.”
Charlotte lại đăm đăm nhìn cô em gái. Trí tưởng tượng của Gertrude đối với cô quả thực đã vượt quá tầm kiểm soát. Từ trước đến nay cô vẫn biết Gertrude có một trí tưởng tượng phong phú — và cô từng rất tự hào về điều đó. Nhưng đồng thời, cô cũng luôn cảm thấy đó là một thứ năng lực nguy hiểm và thiếu trách nhiệm; và giờ đây, trong khoảnh khắc này, nó dường như đe dọa biến em gái cô thành một kẻ kỳ lạ — một người thình lình bước vào từ một chuyến đi xa, bàn luận về những điều kỳ quặc và có lẽ chẳng mấy tốt đẹp mà mình từng chứng kiến. Trí tưởng tượng của Charlotte chẳng hề đi đến đâu cả; cô cất nó đi, coi như nhét nó vào túi áo cùng với những vật dụng linh tinh khác — một chiếc đệm xỏ ngón, một hộp kẹo bạc hà nhỏ, và một miếng cao dán nhỏ. “Chị chẳng tin là chị ấy sẽ chịu ăn tối — hay ăn sáng gì đâu,” cô Wentworth bảo. “Chị không nghĩ là chị ấy biết tự làm bất cứ việc gì lấy một tay. Chị sẽ phải kiếm cho chị ấy khối lượng lớn người hầu, mà chắc gì chị ấy đã ưng ý họ.”
“Chị ấy có người hầu riêng mà,” Gertrude nói; “một cô hầu người Pháp. Chị ấy vừa nhắc đến đấy.”
“Không biết cô hầu đó có đội chiếc mũ nhỏ có viền diềm xếp nếp và đi giày đỏ không nhỉ,” Lizzie Acton thưa. “Có một cô hầu người Pháp trong vở kịch mà anh Robert dẫn em đi xem ấy. Cô ta đi tất hồng; trông hư hỏng lắm cơ.”
“Đó là một diễn viên đóng vai tỳ nữ,” Gertrude tuyên bố, dù chưa từng xem một vở kịch nào trong đời. “Người ta gọi đó là soubrette. Đó sẽ là một cơ hội tuyệt vời để học tiếng Pháp đấy.” Charlotte khẽ rên rỉ một tiếng yếu ớt đầy bất lực. Trong đầu cô hiện lên hình ảnh một ả đàn việc kịch cỡm hư hỏng, diện đôi tất hồng cùng đôi giày đỏ, miệng tuôn ra thứ ngôn ngữ khó hiểu với tốc độ chóng mặt, đang thoăn thoắt bước qua những chốn thâm nghiêm linh thiêng của ngôi nhà rộng lớn và sạch sẽ ấy. “Đó là một lý do ủng hộ việc họ đến đây,” Gertrude nói tiếp. “Nhưng chúng ta có thể bắt Eugenia nói tiếng Pháp với chúng ta, cả Felix nữa. Em định sẽ bắt đầu — ngay vào lần tới.”
Ông Wentworth vẫn giữ cô đứng gần mình, và ông lại đăm đăm nhìn cô bằng ánh mắt nghiêm nghị, gầy gò và không chút biểu cảm. “Cha muốn con hứa với cha một điều, Gertrude,” ông nói.
“Chuyện gì vậy ạ?” cô mỉm cười hỏi.
“Không được quá phấn khích. Không được để những — những sự việc này trở thành dịp để phấn khích.”
Cô cúi nhìn ông một lát rồi lắc đầu. “Con nghĩ là mình không hứa được điều đó đâu, cha ạ. Con đã thấy phấn khích sẵn rồi đây.”
Ông Wentworth im lặng một lúc; tất cả bọn họ đều lặng thím, như thể đang nhận thức được một điều gì đó táo bạo và đầyềm gở.
“Con nghĩ tốt hơn là họ nên dọn sang ngôi nhà kia,” Charlotte điềm tĩnh lên tiếng.
“Cha sẽ giữ họ ở ngôi nhà bên kia,” ông Wentworth bồi thêm, với giọng điệu còn mang nhiều hàm ý hơn thế.
Gertrude quay đi; rồi cô nhìn sang phía Robert Acton. Người anh họ Robert là một người bạn rất thân của cô; cô vẫn thường nhìn anh thế này thay vì nói năng. Tuy nhiên, cái nhìn của cô trong dịp này lại khiến anh có cảm giác như nó đang thay thế cho một lượng lớn những lời thổ lộ rụt rè thường lệ, ngầm mời gọi anh quan sát, trong số những điều khác, sự bất thành trong dụng ý của cha cô — nếu đó thực sự là dụng ý — nhằm giảm bớt, vì lợi ích của những dây thần kinh tĩnh lặng, những dịp tiếp xúc của họ với đám họ hàng người ngoại quốc. Thế nhưng Acton ngay lập tức khen ngợi sự rộng lượng của ông Wentworth. “Đó là một việc rất đáng làm,” anh nói, “cho họ mượn ngôi nhà nhỏ ấy. Ông đã đối xử với họ rất tử tế rồi, và dù chuyện gì xảy ra đi nữa, ông cũng sẽ cảm thấy hài lòng vì điều đó.” Ông Wentworth vốn là một người hào phóng, và bản thân ông thừa biết điều đó. Việc ấy mang lại cho ông niềm vui, khiến ông cảm nhận được nó, thấy nó được ghi nhận; và niềm vui ấy chính là hình thức tự mãn hữu hình duy nhất mà người kể chuyện này có thể quy trách nhiệm cho ông.
“Một chuyến viếng thăm tối đa ba ngày ở đằng ấy là tất cả những gì tôi có thể chịu đựng nổi,” Nam tước phu nhân nhận xét với em trai sau khi họ đã dọn vào ngôi nhà trắng nhỏ. “Như thế sẽ quá đỗi thân mật — quả thực là quá mức thân mật. Ăn sáng, ăn trưa, rồi uống trà quây quần bên gia đình — chắc tôi tận thế mất nếu phải kéo dài đến ngày thứ ba.” Và bà cũng đưa ra nhận xét tương tự với cô hầu gái Augustine, một người thấu đáo và chiếm được lòng tin tưởng lớn của bà. Felix tuyên bố rằng anh sẵn sàng dành cả cuộc đời mình trong lòng gia đình Wentworth; rằng họ là những con người tử tế, giản dị và đáng yêu nhất trên đời, và anh đã đem lòng quý mến họ một cách sâu sắc. Nam tước phu nhân hoàn toàn đồng tình với em trai rằng họ rất giản dị và tốt bụng; họ là những con người thực sự tử tế và bà vô cùng yêu mến họ. Các cô gái đều là những tiểu thư hoàn hảo; không thể tìm đâu ra một người ra dáng tiểu thư hơn Charlotte Wentworth, bất chấp chút phong vị nhà quê phảng phất ở cô. “Nhưng còn việc coi họ là những người bạn đồng hành tuyệt vời nhất trên đời thì lại là chuyện khác,” Nam tước phu nhân nói; “và nếu muốn sống sát vách nhà họ, chắc tôi thà nghĩ đến chuyện quay lại tu viện để mặc chiếc tạp dề bằng vải thô và ngủ trong phòng tập thể còn hơn.” Dẫu vậy, Nam tước phu nhân đang có tâm trạng vô cùng phấn chấn; bà cảm thấy rất hài lòng. Với sự nhạy bén linh hoạt cùng trí tưởng tượng tinh tế, bà có khả năng tận hưởng bất cứ thứ gì mang tính đặc trưng, bất cứ thứ gì vốn hay ho theo cách riêng của nó. Gia đình Wentworth đối với bà dường như vô cùng hoàn hảo theo cách của họ — bình yên đến kỳ lạ và không chút tì vết; được bao trùm bởi một thứ bầu không khí tươi mát màu chim bồ câu, mang đầy vẻ tĩnh lặng và nhân hậu mà bà cho là đậm chất Quaker, thế nhưng lại dường như được xây dựng trên một nền tảng trù phú về vật chất mà ở một vài chi tiết cụ thể, người ta sẽ hoài công tìm kiếm tại triều đình nhỏ bé tiết kiệm của xứ Silberstadt-Schreckenstein. Bà nhận ra ngay lập tức rằng những người họ hàng người Mỹ của bà rất ít khi nghĩ hay bàn về tiền bạc; và tự bản thân điều đó đã để lại ấn tượng sâu sắc trong trí tưởng tượng của Eugenia. Đồng thời, bà cũng nhận thấy rằng nếu Charlotte hoặc Gertrude xin cha một khoản tiền lớn, ông sẽ lập tức trao tận tay họ; và điều này lại càng để lại ấn tượng sâu sắc hơn nữa. Có lẽ ấn tượng lớn nhất lại xuất phát từ một sự suy luận chớp nhoáng khác. Nam tước phu nhân mang một niềm xác tín tức thì rằng Robert Acton sẽ sẵn sàng móc ví ra đều đặn mỗi tuần nếu cô em gái ngốc nghếch kia cất lời đòi hỏi. Đàn ông ở đất nước này, Nam tước phu nhân tự nhủ, rõ ràng là rất đỗi chiều chuộng người khác. Lời tuyên bố của bà rằng bản thân đang tìm kiếm sự nghỉ ngơi và tĩnh lặng hoàn toàn không phải là lời nói dối; chẳng có gì mà Nam tước phu nhân thốt ra là hoàn toàn dối trá cả. Có lẽ cũng công bằng khi nói thêm rằng, chẳng có điều gì bà nói là hoàn toàn sự thật. Bà viết thư cho một người bạn ở Đức rằng đó là sự trở về với tự nhiên; cảm giác giống như uống sữa tươi nguyên chất vậy, và bà vốn rất thích sữa tươi. Đương nhiên là bà tự nhủ nơi này sẽ có chút tẻ nhạt; nhưng chẳng có bằng chứng nào chứng minh tinh thần bà tốt hơn bằng việc bà nghĩ rằng mình sẽ chẳng bận tâm nếu nó có hơi tẻ nhạt một chút. Khi đứng từ hiên ngôi nhà tranh được ban phát nhìn ra những cánh đồng vô tận, những bãi cỏ đầy đá, những hồ nước trong vắt và những khu vườn nhỏ xơ xác, bà có cảm giác như mình chưa bao giờ được đặt chân vào một chốn tĩnh mịch mãnh liệt đến thế; đó gần như là một thứ khoái cảm giác quan vô cùng tinh tế. Mọi thứ đều rất tuyệt vời, rất ngây thơ, an toàn, và từ nơi đó chắc chắn những điều tốt đẹp sẽ sinh sôi. Augustine thực ra lại cảm thấy vô cùng hoang mang và chán nản, dẫu cho cô có niềm tin vô bờ bến vào sự khôn ngoan và tầm nhìn xa trông rộng của nữ chủ nhân. Cô luôn sẵn sàng làm theo hiệu lệnh hễ cứ hiểu được ý; nhưng cô thích được hiểu rõ cơ, còn trong trường hợp này thì khả năng lĩnh hội lại hoàn toàn bất lực. Rốt cuộc thì Nam tước phu nhân đang làm cái quái gì dans cette galère [nơi xó xỉnh rắc rối này] vậy? Bà hy vọng câu được con cá gì từ những vùng nước tù đọng này chứ? Trò chơi này rõ ràng là rất thâm sâu. Augustine có thể đặt trọn niềm tin vào bà chủ; nhưng cảm giác dò dẫm trong bóng tối ấy cứ hằn lên trên nét mặt của một con người gầy gò, trầm mặc, da ngăm đen và ở tuổi trung niên — một người chẳng hề có điểm chung nào với hình dung của Gertrude Wentworth về một cô hầu gái — qua cái cau mày mỉa mai nhất từng xuất hiện trước những biểu tượng khiêm nhường về sự bình yên và thịnh vượng của nhà Wentworth. May thay, Augustine có thể dập tắt sự hoài nghi bằng hành động. Cô hoàn toàn đồng tình với chủ nhân — hay đúng hơn là vượt xa cả chủ nhân — khi cho rằng ngôi nhà trắng nhỏ thật trống hoác và đáng thương. “Il faudra,” Augustine tự nhủ, “lui faire un peu de toilette [Cần phải trang hoàng lại cho nó một chút].” Và cô bắt đầu giăng những tấm rèm cửa ở các khung cửa ra vào; đặt những ngọn nến sáp, sau bao công sức tìm kiếm mới có được, vào những góc khuất bất ngờ; bày biện những tấm vải phủ kỳ lạ lên tay vịn ghế sofa và lưng ghế. Nam tước phu nhân đã mang theo Tân Thế giới một kho tàng trang phục vô cùng phong phú; và hai cô tiểu thư nhà Wentworth, khi sang thăm bà, đã ít nhiều ngỡ ngàng trước cách bày biện phô trương tủ quần áo của bà. Có những tấm khăn choàng Ấn Độ được treo làm rèm ở cửa phòng khách, và những thứ vải vóc kỳ lạ, trùng khớp với tầm nhìn siêu hình của Gertrude về chiếc áo choàng opera, bị ném bừa bãi ở những chỗ ngồi. Có những tấm rèm lụa màu hồng ở cửa sổ khiến căn phòng mờ ảo một cách kỳ lạ; và dọc theo bệ lò sưởi là một dải nhung đáng chú ý, được phủ bằng lớp ren thô ráp, trông có vẻ bẩn thỉu. “Tôi tự làm cho mình cảm thấy thoải mái hơn chút thôi,” Nam tước phu nhân nói, khiến Charlotte vô cùng bối rối — người mà nãy giờ cứ chực đề nghị sang giúp bà cất bớt những tấm rèm thừa thãi đi. Thế nhưng, điều mà Charlotte nhầm tưởng là một sự bừa bộn bị trì hoãn một cách đáng trách thì Gertrude lại nhanh chóng nhận ra đó là một dụng ý vô cùng khéo léo, thú vị và lãng mạn biết bao. “Cuộc đời thực ra sẽ ra sao nếu thiếu đi những tấm rèm cửa nhỉ?” cô thầm tự hỏi; và cô bỗng thấy bản thân bấy lâu nay đã dẫn dắt một sự tồn tại rực rỡ đến kỳ lạ nhưng hoàn toàn trống rỗng, không một chút dải trang trí nào.
Felix không phải là mẫu thanh niên hay bận tâm lo lắng về bất cứ điều gì — nhất là về các điều kiện để hưởng thụ. Năng lực tận hưởng của anh lớn lao đến mức, một cách đầy vô thức và háo hức, có thể nói rằng nó luôn vượt trước cả những nỗi ngượng ngùng và muộn phiền. Bản năng cảm thụ của anh vốn dĩ luôn vui tươi, và sự mới lạ cùng đổi thay tự thân chúng đã là một niềm vui sướng đối với anh. Vì những điều đó xuất hiện với tần suất khá dày đặc, cuộc sống của anh vì thế cũng trở nên dễ chịu hơn vẻ bề ngoài của nó. Chưa từng có một bản ngã nào may mắn đến thế. Đó không phải là một tâm hồn bứt rứt, lo âu, đầy tham vọng, chạy đua với sự bạo tàn của định mệnh, mà là một tính cách vô tư đến mức đánh lừa cả Bất hạnh, né tránh và lách qua nó bằng những chuyển động tự nhiên, nhẹ nhàng như một bông hoa bị gió đổi chiều. Felix chắt lọc sự giải trí từ vạn vật, và mọi giác quan của anh — từ trí tưởng tượng, trí thông minh, tình cảm cho đến các giác quan — đều nhúng tay vào cuộc chơi ấy. Anh có cảm giác rằng anh và Eugenia đã được đối xử rất đỗi tử tế; có một cái gì đó hoàn sự cảm động trong sự kết hợp giữa lòng quảng đại của người cha và sự ân cần xã hội vốn in đậm trong phong thái của ông Wentworth. Quả là vô cùng tử tế khi ông tặng cho họ một ngôi nhà. Felix cảm thấy thực sự thích thú khi có được một ngôi nhà cho riêng mình; bởi vì căn ngôi nhà tranh nhỏ giữa những tán cây táo — chiếc nhà gỗ kiểu Thụy Sĩ, theo cách gọi quen thuộc của Nam tước phu nhân — mang lại cho anh cảm giác thực sự là của riêng mình hơn bất kỳ căn hộ thuê nào ở tầng bốn nhìn ra khoảng sân chung với tiền nhà nợ đầm đìa. Felix đã dành phần lớn cuộc đời mình để nhìn ra những khoảng sân, với đôi khuỷu tay có phần rách rưới tì lên bệ cửa sổ cao vót, ngắm làn khói mỏng của điếu thuốc lá bay vào bầu không khí nơi những tiếng rao hàng trên phố dần chìm vào quên lãng và tiếng chuông ngân từ những ngọn tháp cổ kính trở nên rõ mồn một. Anh chưa bao giờ biết đến cái gì mang đậm chất điền viên đến thế như những cánh đồng New England này; và anh đem lòng yêu mến tất cả những nét gồ ghề mang hương vị đồng quê ấy. Anh chưa bao giờ cảm thấy sự an toàn đầy xa hoa đến vậy; và dẫu có nguy cơ khiến bản thân trông giống như một kẻ phiêu lưu thực dụng đi chăng nữa, tôi cũng phải tuyên bố rằng anh tìm thấy một sức hút không thể cưỡng lại ở việc mình có thể ăn tối mỗi ngày tại nhà bác ruột. Tuy nhiên, sức hút ấy là không thể cưỡng lại bởi vì trí tưởng tượng của anh đã phủ lên đặc ân bình dị này một thứ ánh sáng hồng rực rỡ. Anh đánh giá rất cao những món ăn được dọn ra trước mặt mình. Có một thứ sự trù phú mang vẻ tươi mới ở đó khiến anh nghĩ rằng con người ta hẳn đã từng sống như vậy trong thời đại thần thoại, khi họ bày tiệc trên bãi cỏ, lấy đầy thức ăn từ những chiếc sừng trù phú và chẳng mấy bận tâm đến bếp núc. Thế nhưng điều lớn lao nhất mà Felix tận hưởng chính là việc tìm thấy một gia đình — được ngồi giữa những con người dịu dàng, hào hiệp mà anh có thể gọi thẳng tên. Anh chưa từng biết đến điều gì đáng yêu hơn sự chú ý mà họ dành cho những lời anh nói. Cảm giác giống như một tờ giấy vẽ sạch sẽ, thớ mịn tuyệt đẹp, sẵn sàng được quét lên những mảng màu nước đầy sống động. Anh chưa từng có anh chị em họ nào, và cũng chưa bao giờ được tiếp xúc một cách tự do đến thế với những cô tiểu thư chưa chồng. Anh cực kỳ yêu thích sự bầu bạn của phái nữ, và việc có thể tận hưởng nó theo đúng cách này là một điều mới mẻ đối với anh. Ban đầu anh hầu như chẳng biết phải đối phó thế nào với tâm trạng của mình. Anh có cảm giác như mình đang đem lòng yêu cùng một lúc ba cô gái mà chẳng mảy may phân biệt. Anh thấy Lizzie Acton xinh đẹp rực rỡ hơn cả Charlotte và Gertrude; thế nhưng điều đó hầu như chẳng phải là sự vượt trội gì cho cam. Niềm vui của anh xuất phát từ một điểm chung nào đó giữa họ — một phần trong đó thực sự là vẻ tinh tế về thể chất khiến họ luôn trông phù hợp khi mặc những trang phục làm bằng chất liệu mỏng và màu sắc trong trẻo. Nhưng họ còn tinh tế ở những mặt khác, và thật dễ chịu khi cảm nhận được rằng những nét tinh tế sau này có thể được cảm nhận qua sự tiếp xúc, nếu có thể nói như vậy. May mắn thay, anh từng quen biết nhiều phụ nữ đoan trang hiền thục, nhưng giờ đây anh nhận ra rằng trong các mối quan hệ với họ (nhất là khi họ chưa chồng), anh giống như đang ngắm tranh qua một lớp kính. Hiện tại anh mới nhận thức được cái lớp kính ấy phiền toái biết bao — nó bóp méo và cản trở thế nào, cách nó bắt lấy hình chiếu của những vật thể khác và cứ bắt người ta phải di chuyển hết từ bên này sang bên kia. Anh chẳng cần phải tự hỏi bản thân xem Charlotte, Gertrude và Lizzie Acton có đang đứng dưới ánh sáng thích hợp hay không; lúc nào họ cũng đứng dưới ánh sáng hoàn hảo ấy. Anh thích mọi thứ thuộc về họ: chẳng hạn, anh rất thích việc họ có đôi bàn chân vô cùng thon thả và phần mu bàn chân cao. Anh thích những chiếc mũi xinh xắn của họ; thích đôi mắt ngạc nhiên cùng cách nói chuyện ngập ngừng, chẳng hề chắc chắn chút nào; anh thích biết bao cảm giác tự do tự tại khi được ở một mình hàng giờ liền, ở bất cứ đâu, với bất kỳ ai trong số họ; việc ưu ái người này hơn người kia khi làm bạn đồng hành trong sự cô độc chỉ là một chuyện nhỏ nhặt. Những nét thanh tú dịu ngọt của Charlotte Wentworth cũng dễ chịu y như đôi mắt xanh biểu cảm kỳ diệu của Lizzie Acton; và vẻ mặt luôn sẵn sàng rảo bước cùng lắng nghe của Gertrude cũng đáng yêu không kém gì những thứ khác, nhất là khi dáng đi của cô rất đỗi uyển chuyển. Sau một thời gian, Felix bắt đầu biết phân biệt; thế nhưng ngay cả khi ấy, anh vẫn thường thầm ước, một cách bất thình lình, rằng sao tất cả bọn họ không ai là không buồn bã. Ngay cả Lizzie Acton, bất chấp những lời nói vui vẻ cùng tiếng cười rúc rích đáng yêu của mình, trông vẫn cứ đượm buồn. Ngay cả Clifford Wentworth, người có lợi thế là tuổi trẻ phơi phới, sở hữu một chiếc xe ngựa cút kít bánh khổng lồ cùng một cô ngựa tơ màu nâu hung với đôi chân đẹp nhất trên đời — ngay cả chàng thanh niên may mắn ấy cũng thường có cái nhìn né tránh, không thoải mái, và thỉnh thoảng lại lảng ra xa bạn hệt như một kẻ có tật giật mình. Người duy nhất trong vòng tròn ấy không mang chút cảm giác bị áp bức nào dưới bất kỳ hình thức nào, theo nhận thức của Felix, chính là Robert Acton.
Người ta có lẽ đã từng lo ngại rằng sau khi hoàn thành những món đồ trang hoàng gia đình duy dáng đã được nhắc đến ở trên, Nam tước phu nhân sẽ thấy mình phải đối mặt với những khả năng đáng sợ của sự chán chường. Thế nhưng cho đến lúc ấy, bà vẫn chưa hề thấy hoảng hốt. Nam tước phu nhân là một tâm hồn không phút nào yên ổn, và bà phóng chiếu sự bồn chồn ấy, có thể nói như vậy, vào bất kỳ hoàn cảnh nào trước mắt. Đến một mức độ nhất định, sự bồn chồn đó có thể được trông đợi để giải trí cho chính bà. Bà luôn mong chờ một điều gì đó xảy ra, và cho đến khi nó gây thất vọng, bản thân sự mong chờ ấy đã là một niềm vui tinh tế. Điều mà Nam tước phu nhân đang mong chờ vào lúc này thì cần phải có chút tài tình mới diễn tả hết được; chỉ cần biết rằng trong lúc đảo mắt quan sát xung quanh, bà luôn tìm thấy điều gì đó để khỏa lấp trí tưởng tượng của mình. Bà tự nhủ rằng mình hoàn toàn mê mẩn những người họ hàng mới; bà tự thú nhận với bản thân rằng, cũng như em trai, bà cảm thấy đó là một sự thỏa mãn thiêng liêng khi tìm được một gia đình. Chắc chắn là bà tận hưởng triệt để sự dịu dàng trong thái độ cung kính của họ hàng mình. Trước nay bà từng nhận được rất nhiều lời tán dương, và kinh nghiệm về những lời khen ngợi ngọt ngào của bà cũng không hề ít; thế nhưng bà biết rằng mình chưa bao giờ thực sự là một quyền lực đúng nghĩa, chưa bao giờ đóng vai trò trọng yếu đến thế như lúc này, khi mà lần đầu tiên, tiêu chuẩn so sánh của vòng tròn nhỏ bé quanh bà lại rơi vào trạng thái mơ hồ. Quả thực, cảm giác rằng những con người tốt bụng xung quanh chẳng hề có chút tiêu chuẩn so sánh nào về bản thân mình — một con người đáng chú ý — mang lại cho bà cảm giác quyền lực gần như vô hạn. Đúng là, như bà tự nhủ, vì lý do này mà họ sẽ chẳng thể tìm ra điểm gì chống lại bà, nhưng đồng thời họ cũng có thể sẽ bỏ quên không nhận ra một vài điểm ưu tú của bà; thế nhưng bà luôn kết thúc những suy ngẫm của mình bằng tuyên bố rằng bà sẽ tự lo liệu việc đó.
Charlotte và Gertrude đang rơi vào một chút bối rối giữa mong muốn thể hiện sự quan tâm đúng mực dành cho Nam tước phu nhân và nỗi sợ trở thành kẻ quấy rầy. Ngôi nhà nhỏ trong vườn cây ăn trái từ trước tới nay vẫn thường được cho mượn trong những tháng mùa hè bởi những người bạn thân thiết của gia đình, hoặc bởi những họ hàng nghèo khó — những người luôn tìm thấy ở ông Wentworth một chủ nhà chu đáo trong việc sửa sang và lãng quên những ngày đáo hạn trả tiền nhà. Trong những hoàn cảnh ấy, cánh cửa mở của ngôi nhà nhỏ và ngôi nhà lớn đối diện nhau qua những khu vườn bình dị chẳng hề tạo ra sự gò bó nào cho những chuyến viếng thăm hằng giờ. Thế nhưng hai cô tiểu thư nhà Wentworth lại có ấn tượng rằng Eugenia chẳng hề mặn mà với phong tục nguyên thủy mang tên “ghé chơi bất chợt”; rõ ràng là bà chẳng có ý định sống mà không có người gác cửa. “Người ta bước vào nhà các cô cứ như vào quán trọ ấy — chỉ là chẳng có người hầu nào chạy ra đón thôi,” bà bảo Charlotte. Và bà nói thêm rằng điều đó thật vô cùng quyến rũ. Gertrude giải thích với chị mình rằng ý của bà ấy hoàn toàn ngược lại; bà ấy chẳng thích điều đó chút nào. Charlotte gặng hỏi tại sao bà ấy lại phải nói dối, và Gertrude đáp rằng chắc hẳn có một lý do vô cùng chính đáng nào đó cho việc ấy mà họ sẽ khám phá ra khi hiểu rõ hơn về bà. “Chắc chắn chẳng thể có lý do chính đáng nào cho việc nói dối cả,” Charlotte nói. “Chị hy vọng là bà ấy không nghĩ thế.”
Dĩ nhiên là từ đầu họ đã rất muốn làm mọi thứ để giúp bà sắp xếp ổn thỏa mọi chuyện. Charlotte từng nghĩ rằng sẽ có rất nhiều thứ để trò chuyện; thế nhưng Nam tước phu nhân dường như chẳng có vẻ gì là muốn nói chuyện về điều gì cả.
“Hãy viết cho chị ấy một bức thư, xin phép được sang thăm. Em nghĩ đó là điều chị ấy sẽ thích đấy,” Gertrude nói.
“Sao chị lại phải bắt chị ấy phiền lòng trả lời chứ?” Charlotte hỏi. “Chị ấy sẽ lại phải viết thư rồi sai người mang sang cơ mà.”
“Em không nghĩ chị ấy sẽ thấy phiền hà gì đâu,” Gertrude trầm ngâm đáp.
“Thế thì chị ấy sẽ làm gì?”
“Đó là điều em đang tò mò muốn thấy đây,” Gertrude nói, để lại cho người chị ấn tượng rằng sự tò mò của cô có vấn đề.
Họ sang thăm Nam tước phu nhân mà chẳng cần thông báo trước; và trong phòng khách nhỏ mà bà đã kịp dựng lên với thứ ánh sáng dịu cùng những dải rèm rủ, họ bắt gặp Robert Acton.
Eugenia tỏ ra vô cùng niềm nở, nhưng bà trách họ đã bỏ bê mình một cách tàn nhẫn. “Các người thấy đấy, anh Acton đã phải rủ lòng thương tôi rồi đây,” bà nói. “Em trai tôi cứ đi vẽ phong cảnh suốt hàng giờ liền; tôi chẳng bao giờ có thể trông cậy vào nó được. Thế nên tôi đành phải sai anh Acton sang cầu cứu các cô đến để ban phát cho tôi chút trí tuệ của các cô vậy.”
Gertrude nhìn chị mình. Cô muốn thốt lên rằng: “Đó chính là điều chị ấy sẽ làm.” Charlotte bèn nói rằng họ hy vọng Nam tước phu nhân lúc nào cũng sang ăn tối cùng gia đình; điều đó sẽ mang lại cho họ niềm vui lớn biết bao; và trong trường hợp ấy, bà sẽ đỡ phải phiền phức thuê đầu bếp riêng.
“Ôi, nhưng tôi nhất định phải có đầu bếp chứ!” Nam tước phu nhân kêu lên. “Một bà già da đen quấn khăn vằn màu vàng. Tôi đã đinh ninh trong đầu hình ảnh đó rồi. Tôi muốn nhìn qua cửa sổ và thấy bà ấy ngồi đó trên thảm cỏ, với phông nền là những tán cây táo nhỏ gập ghềnh, sẫm màu, đang bóc vỏ những bắp ngô Ấn Độ trên đùi. Thế mới mang đậm màu sắc địa phương chứ, các cô hiểu không? Ở đây chẳng có mấy thứ đó — các cô không phiền khi tôi nói thế chứ? — thế nên người ta phải tận dụng tối đa những gì mình có được thôi. Tôi sẽ rất vui lòng được ăn tối cùng các cô bất cứ khi nào các cô cho phép; nhưng tôi cũng muốn thỉnh thoảng được mời các cô qua. Và tôi còn muốn được mời cả anh Acton nữa,” Nam tước phu nhân nói thêm.
“Cô phải sang tận nơi mời tôi mới được,” Acton nói. “Cô phải ghé thăm nhà tôi; cô phải ăn tối với tôi trước đã. Tôi muốn cho cô xem dinh cơ của mình; tôi muốn giới thiệu cô với mẹ tôi.” Anh lại đến thăm Nam tước phu nhân hai ngày sau đó. Anh thường xuyên có mặt ở ngôi nhà bên kia; anh hay đi bộ băng qua những cánh đồng từ dinh cơ của mình, và dường như anh ít e dè hơn mấy người anh họ trong chuyện ghé chơi bất chợt. Nhân dịp này, anh bắt gặp ông Brand đang đến bày tỏ lòng kính trọng với vị nữ khách quyến rũ; thế nhưng sau khi Acton đến, vị mục sư trẻ chẳng nói lời nào nữa. Anh ngồi trên ghế, hai tay đan vào nhau, đăm đăm nhìn nữ chủ nhân bằng ánh mắt nghiêm nghị và đầy vẻ mê hoặc. Nam tước phu nhân trò chuyện với Robert Acton, nhưng trong lúc nói chuyện, bà vẫn quay sang mỉm cười với ông Brand — người chưa từng rời mắt khỏi bà lấy một giây. Hai người đàn ông cùng bước đi; họ định sang nhà ông Wentworth. Ông Brand vẫn im lặng; nhưng sau khi đã bước vào khu vườn nhà ông Wentworth, anh dừng lại, ngoái đầu nhìn ngược lại ngôi nhà trắng nhỏ trong một lúc lâu. Sau đó, quay sang nhìn người bạn đồng hành, đầu hơi nghiêng sang một bên và mắt hơi nheo lại, anh nói: “Bây giờ thì tôi đoán đó là cái gọi là trò chuyện đấy; một cuộc trò chuyện thực thụ.”
“Đó là điều mà tôi gọi là một người phụ nữ vô cùng thông minh,” Acton vừa cười vừa nói.
“Thật vô cùng thú vị,” ông Brand tiếp lời. “Tôi chỉ ước gì cô ấy nói tiếng Pháp; trông sẽ đúng điệu hơn hẳn. Chắc chắn đó phải là phong cách mà chúng ta từng nghe kể, từng đọc qua — phong cách trò chuyện của Madame de Staël, của Madame Récamier.”
Acton cũng đưa mắt nhìn ngôi nhà của Nam tước phu nhân nằm lấp ló giữa những khóm thừng mực và những tán cây táo. “Điều mà tôi muốn biết,” anh mỉm cười nói, “chính là cái gì đã đưa Madame Récamier đến sống ở cái xó xỉnh này vậy!”