Nhà Zakhlebnikov quả là “một gia đình rất nền nếp”, đúng như Veltraninov đánh giá vừa nãy, còn bản thân ngài Zakhlebnikov nhìn bề ngoài là một quan chức bệ vệ. Còn một điều đúng nữa, đó là lời của Pavel Pavlovich nói về thu nhập của họ: “Sống thì có vẻ sung túc đấy, nhưng ông chủ nhà mà chết đi, thì chả còn lại gì”.
Ông già Zakhlebnikov đón Veltraninov một cách tuyệt vời thân thiện và từ “kẻ thù” trước đây nay trở thành một người bạn.
– Xin chúc mừng, thật là quá tốt đẹp, - Ông ta mào đầu với điệu bộ dễ chịu và đường bệ, - bản thân tôi đề nghị giải quyết bằng phương pháp thương lượng, hòa giải, còn Petr Karlovich (luật sư của Veltraninov) về phương diện này quả là con người vàng. Sao nào? Ngài sẽ nhận một nghìn sáu mươi rúp không mất công sức, không trì hoãn, không tranh cãi! Việc như thế có thể kéo dài tới ba năm cơ đấy!
Veltraninov ngay lập tức được giới thiệu với madam Zakhlevnika, một mệnh phụ đẫy đà đã luống tuổi với bộ mặt chất phác, mệt mỏi. Đám các cô gái bắt đầu bồng bềnh lần lượt diễu qua, từng cô một hoặc từng cặp. Nhưng đúng là có rất nhiều thiếu nữ, dần dần họ tập hợp lại có tới mười cô hay mười hai cô gì đó, Veltraninov không thể đếm nổi; một số cô bước vào, những cô khác đi ra. Trong đám các cô gái có những cô bạn gái ở những nhà nghỉ hàng xóm với gia đình. Nhà nghỉ của gia đình Zakhlebnikov - một ngôi nhà gỗ to xây dựng theo một sở thích lạ lẫm và kì quặc, được lắp ghép những phần xây dựng vào những thời điểm khác nhau, kèm theo một khu vườn rộng; nhưng trong khu vườn này lại có tới ba hay bốn nhà nghỉ được xây theo những hướng khác nhau, thành thử khu vườn đó trở thành vườn chung và điều này, hiển nhiên, làm cho các cô gái ở những nhà nghỉ đó trở nên gần nhau hơn. Từ những lời đầu tiên của cuộc nói chuyện đã nhận ra rằng ở đây người ta đang chờ anh và chuyến tới thăm của anh với tư cách là bạn của Pavel Pavlovich, người muốn làm quen anh với gia đình. Cuộc viếng thăm của anh đã được thông báo khá trịnh trọng. Với cái nhìn tinh tường và đầy kinh nghiệm của Veltraninov trong những việc như thế này, chẳng bao lâu anh đã nhận ra một điều gì đó đặc biệt: căn cứ vào thái độ tiếp đón lịch thiệp, dễ mến của ông bố bà mẹ, căn cứ vào một số điệu bộ khá đặc biệt của các cô con gái và trang phục của họ (cho dù đó là ngày hội) trong đầu anh thoáng nghi ngờ rằng Pavel Pavlovich đã bày trò tinh quái và rất có thể đã ám vào đầu mọi người ở đây, đương nhiên là không nói thẳng, kiểu như giới thiệu anh như về một kẻ độc thân buồn bã thuộc “tầng lớp trên” có tài sản và rất rất có thể, cuối cùng bỗng dưng quyết định “dừng bước” và thu xếp lại cuộc sống, - “hơn nữa lại vừa mới nhận được thừa kế”. Có vẻ như cô con gái lớn - m-lle Zakhlebnina Katerina Fedosievna, hai mươi tư tuổi mà Pavel Pavlovich mô tả là một tuyệt thế giai nhân, được chuẩn bị cho cái cung độ đó. Cô ta nổi bật giữa đám em gái bằng bộ váy áo và kiểu làm đầu đặc biệt từ mái tóc dày của mình. Các cô em gái và những cô gái hàng xóm nhìn ngó như thể họ đã biết chắc rằng Veltraninov được làm quen “cho Kachia” và anh ta tới để “xem mặt”. Những cái nhìn của họ và thậm chí là một số câu nói của họ thoáng thấy trong cả ngày hôm ấy sau này đã xác nhận sự đoán định của anh. Katerina Fedosievna là một cô gái tóc vàng, cao to gần như phốp pháp với khuôn mặt cực kì dễ thương, hiền lành, ít nói, không được hoạt bát, thậm chí hơi mơ màng. “Lạ thật, người như thế mà chưa có ai hỏi, - Veltraninov bất giác nghĩ và thích thú ngắm cô - cho dù không của hồi môn và chẳng bao lâu nữa sẽ phát phì, song tạm thời hẳn cũng khối anh mơ…”. Những cô em gái còn lại cũng khá xinh xắn, còn giữa đám bạn gái thấp thoáng những gương mặt ngộ nghĩnh, thậm chí trông cũng xinh xinh. Điều đó khiến anh cảm thấy ngồ ngộ và anh bước vào nhà cùng với những ý nghĩ đặc biệt.
Nadezda Fedosievna, cô con gái thứ sáu, học sinh trung học, được coi là vợ chưa cưới của Pavel Pavlovich, vẫn chưa thấy xuất hiện. Veltraninov sốt ruột chờ đợi sự xuất hiện của cô bé, điều này khiến anh tự lấy làm ngạc nhiên và cười nhạo bản thân. Cuối cùng thì cô bé cũng xuất hiện và gây không ít ấn tượng. Cô bước vào cùng với sự hộ tống của một cô bạn vẻ dạn dĩ và giữ miếng, cô Maria Nikitisina, một cô gái tóc đen với khuôn mặt trông khá là buồn cười và giờ đây cho thấy đó là người mà Pavel Pavlovich rất sợ. Maria Nikitisina, một cô gái đã hai mươi ba tuổi, thích giễu cợt, thậm chí khá thông minh, là gia sư của đám trẻ nhỏ trong một gia đình hàng xóm quen biết, từ lâu được coi như người thân trong gia đình nhà Zakhlebnikov và được các cô con gái đánh giá cao và rất yêu quý. Ngay cái nhìn đầu tiên Veltraninov đã nhận thấy tất cả các cô gái đều chống lại Pavel Pavlovich, thậm chí là những cô bạn gái của họ cũng vậy, còn đến phút thứ hai sau khi Nadia xuất hiện, anh chắc chắn rằng cả cô bé cũng ghét cay ghét đắng ông ta. Anh còn thấy rằng Pavel Pavlovich không nhận ra điều đó, hoặc không muốn nhận ra. Không cần bàn cãi, Nadia xinh đẹp hơn hẳn tất cả các chị em gái một cô bé tóc đen nhỏ nhắn, dáng vẻ hoang dã cùng sự quả cảm của một người theo chủ nghĩa hư vô; một con quỷ nhỏ tinh quái với đôi mắt rực lửa có nụ cười khả ái, mặc dù thường khi độc ác, với đôi môi và hàm răng thật đặc biệt, một cô bé thanh mảnh, cân đối với những tư tưởng mới hình thành thể hiện nồng nhiệt trên gương mặt, một gương mặt cùng lúc đang còn trẻ con. Tuổi mười lăm thể hiện trong từng bước chân, trong từng lời nói của cô bé. Sau đó được biết quả là Pavel Pavlovich lần đầu tiên nhìn thấy cô bé cùng với túi đựng sách trong tay; nhưng bây giờ cô bé không mang theo cái túi ấy.
Món quà kim cương hoàn toàn không đạt, thậm chí còn gây cảm giác khó chịu. Pavel Pavlovich, chỉ vừa nhìn thấy cô vợ chưa cưới bước vào, ngay lập tức tiến đến với nụ cười cầu tài. Ông ta tặng quà với lí do “vì sự khoái lạc dễ chịu có được nhờ bài roman dễ chịu do Nadezda Fedosievna hát cùng nhạc đệm dương cầm ở lần trước…”. Ông ta ngắc ngứ rồi im bặt, không nói được hết câu và đứng đó luống cuống vươn người, dúi vào tay Nadezda Fedosievna chiếc hộp đựng vòng kim cương mà cô bé không muốn cầm, mặt đỏ lên vì xấu hổ và tức giận, giấu hai tay ra phía sau. Cô bé ngoái nhìn bà mẹ đang luống cuống sượng sùng, một cách xấc xược, nói to:
– Con không muốn nhận, maman!
– Hãy cầm lấy và cám ơn, - Ông bố thốt lên vẻ bình thản và nghiêm khắc, nhưng ngay cả ông cũng không hài lòng. - Thật là thừa, thật là thừa! - Ông làu bàu nói, giọng răn dạy Pavel Pavlovich. Nadia không biết phải làm gì, cầm lấy chiếc hộp, cụp mắt ngồi xuống, giống như cách những đứa bé gái ngồi, tức là bỗng dưng ngồi phịch xuống, rồi bỗng dưng lại nhảy dựng lên hệt như lò xo. Một trong các cô chị gái tiến đến xem và Nadia liền đưa cho cô gái chiếc hộp chưa mở, ra điều cho mọi người thấy rằng bản thân không muốn xem. Mọi người lấy chiếc vòng ra và chuyền tay nhau ngắm nghía, song tất cả đều im lặng, thậm chí vài người còn cười nhạo. Chỉ có mỗi bà mẹ lải nhải rằng chiếc vòng rất đáng yêu. Pavel Pavlovich chỉ còn có nước độn thổ.
Veltraninov bắt đầu ra tay cứu giúp.
Anh bỗng nói khá to và thích thú, tóm lấy cái ý đầu tiên có trong đầu mình và không quá năm phút anh đã lôi cuốn được sự chú ý của tất cả mọi người trong phòng khách. Anh học được nghệ thuật tán chuyện tuyệt vời trong giới thượng lưu, tức là nghệ thuật làm cho mọi người cảm thấy mình là người hồn nhiên chất phác, đồng thời cùng lúc làm ra vẻ xem những người đang nghe mình là những người hồn nhiên chất phác giống như bản thân. Nhưng, trong những giây phút hiện tại, cái nghệ thuật đó của anh còn được bổ sung bởi chính anh tự nhiên cảm thấy có hứng thú và có cái gì đó lôi cuốn, hấp dẫn mình; cảm thấy trong mình tràn nhập sự tự tin chiến thắng, rằng chỉ cần vài phút nữa thôi mọi cặp mắt sẽ hướng về anh, tất cả những người này sẽ chỉ nghe một mình anh nói, chỉ nói với một mình anh, chỉ vui cười tán thưởng những gì anh nói. Và quả nhiên là như vậy, không lâu sau đã nghe thấy tiếng cười, dần dần những người khác cũng tham gia vào câu chuyện, - mà anh thì có một khả năng hoàn hảo lôi cuốn những người khác vào câu chuyện của mình, - vang lên những câu nói của ba bốn người cùng lúc. Khuôn mặt buồn tẻ và mệt mỏi của bà Zakhlebnina gần như toả ra một niềm vui sướng. Cũng giống vậy, Katerina Fedosievna nghe và nhìn Veltraninov như bị bỏ bùa. Nadia nhìn gườm gườm tinh quái; rõ ràng cô bé chống lại anh bởi một định kiến có sẵn. Điều đó càng thiêu đốt Veltraninov. Cô nàng Maria Nikitisina “độc ác” dù sao cũng còn biết lái vào câu chuyện một vài lời khá nhạy cảm nhằm xỏ xiên anh; cô nàng bịa ra và khẳng định dường như Pavel Pavlovich giới thiệu về anh chiều qua, tại đây, như một người bạn thủa thiếu thời, bằng cách đó rõ ràng cố tình gia tăng số tuổi anh, hẳn bẩy tuổi có thừa. Nhưng tuy vậy, ngay cả Maria Nikitisina “độc ác” cũng thấy mến anh. Pavel Pavlovich trông thật rầu rĩ. Đương nhiên, ông ta cũng biết về số của cải mà bạn mình có được, và lúc đầu cũng thấy mừng về kết quả đạt được sau vụ kiện tụng của anh ta, bản thân cười khinh khích và tham gia vào câu chuyện; song không hiểu tại sao dần dần ông ta có vẻ như chìm vào suy tư, thậm chí, cuối cùng là buồn chán thể hiện rất rõ trên bộ mặt lo lắng của ông ta.
– Ồ, anh là một vị khách không cần phải ngồi đấy mà tiếp đãi, - cuối cùng ông chủ nhà đi tới kết luận, đứng dậy để đi lên gác và mặc dầu là ngày lễ, nhưng ở đó một số giấy tờ công việc đã chuẩn bị sẵn chờ ông xem xét, - thế mà, hãy tưởng tượng xem, tôi từng coi anh là một kẻ chán đời rầu rĩ nhất trong đám thanh niên đấy. Sai lầm thế đấy!
Trong phòng khách có một chiếc đàn dương cầm; Veltraninov hỏi xem có ai chơi nhạc, rồi bỗng hướng về phía Nadia.
– Còn cô thì hình như vẫn hát?
– Ai bảo ông thế? - Nadia cắt ngang.
– Pavel Pavlovich chẳng vừa nói ban nãy là gì.
– Không đúng. Tôi hát chỉ làm trò cười thôi, tôi không có giọng.
– Thì tôi cũng có giọng đâu, vậy mà tôi vẫn hát.
– Ông sẽ hát cho chúng tôi? Thế thì tôi cũng sẽ hát cho ông nghe. - Cặp mắt Nadia sáng lên, - Bây giờ thì tôi không thể, - cô bé nói thêm, - tôi chán chơi dương cầm lắm. Chỗ chúng tôi suốt ngày từ sáng đến tối người ta chơi đàn và hát - nhưng chỉ có Kachia là có gì đó đáng giá.
Veltraninov lập tức bắt lời, hiểu rằng Katerina Fedosievna là một người trong đám các cô gái tập đàn nghiêm túc nhất. Anh ta liền hướng về phía cô với lời đề nghị cô này chơi đàn. Có vẻ như tất cả mọi người đều thấy dễ chịu khi anh chú ý tới Kachia, maman thậm chí đỏ mặt lên vì sung sướng. Katerina Fedosievna mỉm cười đứng dậy đi tới chỗ chiếc dương cầm và, tự bản thân cô cũng thấy bất ngờ, mặt mũi bỗng dưng cũng đỏ lựng. Cô chợt xấu hổ khủng khiếp vì thấy mình lớn như vậy, đã hai mươi tư tuổi đầu rồi còn gì, và người thì mập mạp, vậy mà lại đỏ mặt như một bé gái, tất cả những ý nghĩ đó in trên khuôn mặt cô khi cô ngồi trước đàn dương cầm. Cô chơi một bản nào đó của Haidn và chơi chuẩn xác, mặc dầu không có xúc cảm và sự thể hiện. Cô có vẻ ngại ngùng, sợ sệt. Khi cô chơi xong, Veltraninov khen ngợi rối rít, không phải khen cô mà là Haidn, nhất là tiểu phẩm mà cô vừa chơi. Cô gái có vẻ như rất hài lòng, lắng nghe chăm chú một cách biết ơn và sung sướng trước những lời khen ngợi không dành cho cô mà cho Haidn, đến nỗi Veltraninov bất giác nhìn cô một cách trìu mến và chăm chú hơn. “Này, có phải cô em thật đáng yêu?”, - Ánh mắt nhìn của anh nói lên điều đó. Và tất cả mọi người dường như cùng hiểu ánh mắt đó, nhất là bản thân Katerina Fedosievna.
– Các vị có khu vườn thật tuyệt! - Veltraninov bỗng nói với mọi người, mắt nhìn lên những tấm cửa kính ngoài ban công, - Nào, chúng ta cùng đi vào vườn đi!
– Đi nào, đi nào! - Những tiếng reo vui vẻ vang lên, anh đã đoán được chính xác ý muốn chung nhất của tất cả mọi người.
Mọi người dạo chơi trong vườn cho tới bữa trưa. Bà Zakhlebnina đã muốn được đi nằm một lát, cũng không kiềm chế được, cùng đi dạo với mọi người, song khôn khéo dừng lại ngồi nghỉ ở ban công và nhanh chóng ngủ thiếp đi. Trong vườn, mối quan hệ qua lại giữa Veltraninov và các cô gái trở nên mật thiết hơn. Anh nhận thấy hòa nhập vào đám các thiếu nữ ở nhà nghỉ còn có hai, ba chàng trai rất trẻ; một người là sinh viên, người kia đang còn là học sinh trung học. Hai anh chàng chẳng bao lâu người nào người nấy quấn lấy cô gái của mình, chứng tỏ một cách rõ ràng là họ đến vì các cô gái đó. “Người trẻ tuổi” thứ ba là một anh chàng chừng hai mươi tuổi, dáng vẻ rầu rĩ, đầu tóc bù xù, mang một cặp mắt kính mầu xanh to tướng, đang cau có thầm thì một cách vội vã với Maria Nikitisina và Nadia. Cậu ta nghiêm khắc nhìn Veltraninov và dường như tự cho mình có nhiệm vụ đối xử với anh một cách khinh bỉ đặc biệt. Một số các cô đề nghị bắt đầu cuộc chơi. Đáp lại câu hỏi của Veltraninov sẽ chơi trò gì, họ cho biết sẽ chơi tất cả các trò chơi dân gian, nhưng đến chiều sẽ chơi trò đoán chữ, tức là mọi người cùng ngồi một chỗ, chỉ có một người tạm thời đi ra chỗ khác; những người ngồi sẽ cùng nhau bàn xem chọn một tục ngữ nào, chẳng hạn như: “Đi chậm sẽ tiến xa hơn”; khi chọn xong sẽ gọi người kia lại, và lần lượt từng người sẽ nói cho anh ta (hoặc cô ta) một câu. Người đầu tiên sẽ phải nói một câu trong đó có từ “đi”; người thứ hai chọn câu khác trong đó phải có từ “chậm”, vv… Và người được gọi phải lẩy ra được tất cả các từ “đinh” đó mà xác định câu tục ngữ.
– Trò ấy chắc phải hay lắm, - Veltraninov nhận xét.
– Ô không, chán ốm, - một vài giọng cùng cất lên.
– Chúng tôi còn diễn kịch nữa kia, - Nadia nói, hướng về phía anh. - Ông nhìn thấy không, cái cây to ở đằng kia kìa, xung quanh có những cái ghế tựa ấy: phía sau cây giống như hậu trường sân khấu, các diễn viên ngồi ở chỗ ấy, nào là vua, hoàng hậu, công chúa, chàng trai trẻ - ai muốn vai nào thì đóng vai ấy; từng người bước ra sân khấu, ứng khẩu nói ra bất cứ câu gì chợt nghĩ ra, thế nào mà chẳng nghĩ ra cơ chứ.
– Thật tuyệt! - Veltraninov lại khen một lần nữa.
– Ôi không, cũng chán ngấy! Lúc đầu thì lần nào cũng thấy vui, nhưng lần nào đến cuối cũng bị hẫng, vì không một ai biết kết thúc ra sao; bây giờ có ông thì hay hơn là cái chắc. Thế mà chúng tôi lại nghĩ rằng ông là bạn của Pavel Pavlovich, hóa ra ông ta chỉ được cái huênh hoang. Tôi rất mừng vì ông đã tới đây… nhân có dịp, cô bé nhìn Veltraninov một cách hết sức trang nghiêm và đầy ngụ ý, liền sau đó bỏ đi đến bên Maria Nikitisina.
– Đến chiều sẽ chơi trò đoán chữ, - Một cô bạn của các cô con gái chủ nhà bỗng thầm thì vào tai Veltraninov một cách bí mật. Cô gái này Veltraninov cũng chỉ vừa nhìn thấy và chưa nói một lời nào với cô ta, - tới buổi chiều mọi người sẽ cười nhạo Pavel Pavlovich, cả ngài cũng sẽ phải tham gia đấy.
– Ôi, thật là may có ngài tới, không thì ở đây mọi thứ đều buồn lắm, - một cô bạn gái khác nói xen vào một cách thân mật. Cô bạn này thì Veltraninov hoàn toàn chưa hề nhìn thấy, một cô bé tóc hung, có khuôn mặt hết sức buồn cười với những đốm tàn nhang và cháy nắng bởi chạy nhảy nhiều ngoài trời.
Pavel Pavlovich ngày càng tỏ ra bất an. Trong vườn, cuối cùng thì Veltraninov hoàn toàn đạt được sự gần gũi với Nadia. Cô bé không còn gườm gườm nhìn anh như lúc nãy, và hình như đã từ bỏ ý nghĩ soi mói dò xét anh, mà đã cười khanh khách, chạy nhảy, la hét và thậm chí còn khoác tay anh hai lần. Cô bé vui vẻ hết mức, không thèm nhìn Pavel Pavlovich lấy một lần, làm ra vẻ hoàn toàn không để ý tới ông ta. Veltraninov chắc chắn rằng đang có một âm mưu chống lại Pavel Pavlovich. Nadia cùng với một đám bạn gái rủ Veltraninov ra một bên, còn những cô bạn gái khác viện đủ mọi lí do kéo Pavel Pavlovich sang phía khác; song ông này bứt ra và chạy thẳng về phía họ, tức là về phía Nadia, rồi bỗng nhiên nghiêng cái đầu hói lo lắng nghe trộm câu chuyện giữa hai người. Cuối cùng thì ông ta không còn biết xấu hổ là gì; tính trẻ con trong những cử chỉ và hành động của ông ta đôi lúc thật đáng kinh ngạc. Veltraninov không thể chú ý đặc biệt tới Katerina Fedosievna thêm một lần nữa; còn cô thì lúc này cũng đã rõ rằng anh ta tới đây không phải vì mình, mà lại quá chú ý tới Nadia; nhưng khuôn mặt của cô vẫn thật dễ thương và hiền hậu, như lúc ban đầu. Dường như chỉ một điều thôi cũng đủ làm cho cô hạnh phúc, đó là đứng cạnh và nghe vị khách mới nói chuyện; còn tự bản thân, cô gái khốn khổ này không thể nào biết cách xen vào giữa những câu chuyện.
– Cô có bà chị Katerina Fedosievna thật tuyệt vời! - Veltraninov nói nhỏ với Nadia.
– Kachia á? - Vâng, liệu có ai có được tấm lòng phúc hậu hơn chị ấy? Chị ấy là thiên thần của chúng tôi, tôi phải lòng chị ấy, - Nadia nói một cách ngưỡng mộ.
Rốt cuộc bữa trưa cũng đã được dọn ra vào lúc năm giờ và mọi người đều thấy rất rõ bữa trưa này được chuẩn bị không theo cách thức như mọi ngày, mà chủ ý để đón khách. Có hai ba món bổ sung cho một bữa trưa bình thường, một cách rất khéo léo, và một trong những món ăn ấy trông rất lạ, cho nên không một ai có thể gọi được tên. Ngoài những thứ rượu thường vẫn dùng vào bữa trưa, xuất hiện một chai tokai[1] rõ là để cho vị khách mới; cuối cùng không biết nhân dịp gì nữa người ta mở cả sâm banh. Ông già Zakhlebnikov uống hơi quá chén, tâm trạng thoải mái, sẵn lòng cười bất cứ điều gì Veltraninov nói. Điều này được kết thúc bằng việc Pavel Pavlovich cuối cùng không nhịn được: để thi thố, ông ta bỗng nhiên nghĩ ra là cần phải nói một câu chơi chữ nào đó và thế là nói: phía cuối bàn, nơi ông ta ngồi cạnh bà Zakhlebnina, bỗng nghe thấy tiếng cười to của đám các cô gái đang thích thú điều gì đó.
– Cha ơi, cha ơi! Pavel Pavlovich đang chơi chữ, - Hai cô con gái giữa nhà Zakhlebnin đồng thanh kêu lên, ngài ấy nói rằng chúng con là “các cô gái bắt người đời phải ngạc nhiên…”
– À cả ngài ấy cũng là một tay chơi chữ! Thế ngài ấy chơi câu gì vậy? Bằng giọngđều đều ông già hỏi lại, hướng về Pavel Pavlovich vẻ che chở và chuẩn bị sẵn nụ cười cho câu chơi chữ đang chờ đợi.
– Ơ kìa, thì ngài ấy chả nói rồi còn gì; ngài ấy bảo rằng chúng con là “các cô gái bắt người đời phải ngạc nhiên”.
– Rồi! Thế còn gì nữa? - Ông già chừng như vẫn chưa hiểu và lại tươi cười chờ đợi.
– Ôi, cha ơi, cha chẳng hiểu gì cả! Thì các cô gái, sau đó là ngạc nhiên. Các cô gái giống với ngạc nhiên, các cô gái khiến người đời phải ngạc nhiên ý mà…
– À, à, à! - ông già dài giọng. - Hừm, để lần khác ngài ấy sẽ nói được câu hay hơn!
– Pavel Pavlovich không thể nào cùng lúc lại có thể hoàn thiện trong tất cả mọi thứ được! - Maria Nikitisina chọc ngoáy. - Ôi kìa, ngài ấy đang bị hóc xương! - Cô ta kêu lên và đứng bật dậy.
Ồn ào, náo nhiệt nổi lên, và Maria Nikitisina cũng chỉ chờ có thế. Pavel Pavlovich vừa nhấp một ngụm vang để che đậy sự ngượng ngùng của mình và thế là bị sặc, nhưng Maria Nikitisina lại chắc chắn và thề với mọi người rằng “tận mắt nhìn thấy ngài ấy hóc xương cá, và điều đó có thể làm chết người được đấy”.
– Phải phát mạnh vào gáy! - Ai đó kêu lên.
– Đúng là phải như thế, đó là cách tốt nhất! - Maria Nikitisina nói to hưởng ứng, và rồi lập tức xuất hiện mấy kẻ “thợ săn”: Maria Nikitisina, cô bạn tóc hung (cũng được mời tới bữa trưa) và cuối cùng, chính là bà chủ nhà đang sợ hãi cuống cuồng. Tất cả cùng muốn phát mạnh vào gáy Pavel Pavlovich. Ông ta đứng bật dậy khỏi bàn, xoay người lại và phải mất cả phút mới làm cho mọi người tin rằng mình chỉ bị sặc rượu và cơn ho sẽ qua ngay. Cuối cùng thì mọi người cũng đã hiểu ra rằng tất cả chỉ là trò tinh nghịch của Maria Nikitisina.
– Cô chỉ được cái kiếm chuyện!… - Bà Zakhlebnina nghiêm khắc quở trách Maria Nikitisina, - song không giữ được, phá lên cười, điều xưa nay chưa từng xảy ra với bà và điều này về phương diện nào đó cũng lại gây được ấn tượng. Sau bữa trưa mọi người ra ngoài ban công uống cà phê.
– Những ngày này mới đẹp làm sao! - Ông già khen ngợi thiên nhiên và nhìn vào khu vườn, vẻ dễ chịu, - chỉ có điều những cơn mưa sắp sửa tới… Thôi nào, tôi đi nghỉ đây. Cứ việc tự nhiên, tự nhiên vui vẻ nhé! Và cậu cũng vui vẻ nhé! - Vừa bước ra ngoài ông vừa vỗ vào vai Pavel Pavlovich.
Khi tất cả mọi người đã đi vào vườn, Pavel Pavlovich bỗng chạy tới cạnh Veltraninov, kéo tay áo anh.
– Đi với tôi một phút, - ông ta bức xúc thầm thì.
Họ rẽ vào một con đường nhỏ biệt lập phía bên vườn.
– Không, xin lỗi ngài, ở đây, ở đây, tôi không cho phép… - Nghẹn ngào giận dữ, ông ta thầm thì, túm lấy tay áo Veltraninov.
– Cái gì? Cái gì? - Veltraninov hỏi, tròn mắt. Pavel Pavlovich im lặng nhìn anh ta,môi run run và cười mỉm một cách giận dữ.
– Các ngài đi đâu rồi? Các ngài ở đâu đấy? Tất cả đã chuẩn bị sẵn sàng! - Nghe rõ tiếng gọi của các cô gái, giọng nóng ruột. Veltraninov nhún vai và quay trở lại với mọi người. Pavel Pavlovich lẽo đẽo chạy theo anh.
– Tôi đánh cược là ông ta đã đòi mượn khăn mù-soa của ngài, - Maria Nikitisinanói, - lần trước ông ta cũng quên.
– Lúc nào cũng quên! - Cô con gái giữa của nhà Zakhlebnin đế thêm.
– Quên khăn mù-soa! Pavel Pavlovich quên khăn mù-soa! Maman, Pavel Pavlovich lại quên khăn mù-soa! Pavel Pavlovich lại bị sổ mũi! - Những tiếng kêu đồng thanh vang lên.
– Sao ngài ấy không nói! Ôi, Pavel Pavlovich ngài tế nhị quá đấy! - bà Zkhlebnina kéo dài giọng; sổ mũi là không có thể đùa được đâu đấy; ngay bây giờ tôi sẽ sai người đi lấy khăn mù-soa cho ngài. Mà cũng không hiểu sao ngài ấy lại hay bị sổ mũi thế chứ! - Vừa đi bà ta vừa nói thêm và lấy làm sung sướng vì có cớ để trở về nhà.
– Tôi có hai khăn mù-soa và tôi không bị sổ mũi! - Pavel Pavlovich gọi với theo bà chủ nhà, nhưng xem ra bà này không nghe rõ, vì vậy sau mấy phút, khi Pavel Pavlovich sợ bị rớt lại sau, cố rảo bước bám sát Nadia và Veltraninov, thì một cô hầu gái đuổi kịp ông ta, vừa thở vừa trao cho ông ta một chiếc mù-soa.
– Chơi nào, chơi nào, chơi trò đố chữ! - Tiếng kêu đồng thanh cất lên từ khắp mọi phía, như thể Chúa đã hiểu được người ta chờ đợi gì ở trò “chơi chữ” này.
Mọi người chọn chỗ và ngồi trên những chiếc ghế dài; Maria Nikitisina được chọn đoán chữ; mọi người đề nghị cô ta đi ra xa và không được nghe trộm; khi cô ta đi khỏi, câu tục ngữ được chọn và các từ được phân ra. Maria Nikitisina quay trở lại và đoán ra câu tục ngữ ngay lập tức, đó là câu: “Cơn ác mộng, Chúa nhân từ”.
Sau Maria Nikitisina đến lượt một chàng trai đầu tóc bù xù, đeo đôi kính mắt to tướng màu xanh. Mọi người đòi hỏi nghiêm khắc hơn đối với anh chàng này, bắt anh ta phải đứng tận nhà hóng mát, mặt hướng vào bờ rào. Chàng trai phục tùng với thái độ xem thường, thậm chí còn có cảm giác phẩm cách của mình phần nào đó bị hạ thấp. Khi mọi người gọi anh chàng quay trở lại, anh ta không đoán ra, nói trật khấc, nghe mọi người nhắc lại đến hai ba lần, nghĩ rất lâu, vẻ u ám, nhưng cuối cùng vẫn đoán sai. Mọi người chê trách anh chàng. Câu tục ngữ là: “Cầu nguyện Chúa trời, Nga hoàng phục vụ, nhất định nên người”.
– Cả đến tục ngữ cũng kinh tởm! - Chàng trai bị tổn thương cáu kỉnh làu bàu, tiến về chỗ của mình.
– Ôi, buồn quá! - Những giọng nói vang lên.
Tới lượt Veltraninov; mọi người còn giấu anh xa hơn so với những người khác; và anh cũng không đoán được câu tục ngữ.
– Ôi, buồn thế nhỉ! - Những giọng than vãn nghe còn nhiều hơn.
– Bây giờ đến lượt tôi, - Nadia nói.
– Không, không, bây giờ đến lượt Pavel Pavlovich, ngài ấy sẽ đi, - Tất cả đồng thanh hô to và không khí sôi nổi hơn một chút.
Pavel Pavlovich bị dẫn tới tận hàng rào, đứng ở một góc, mặt hướng vào bờ rào, và để ông ta không ngoái nhìn lại, mọi người cắt cử cô gái tóc hung canh giữ. Pavel Pavlovich đã trở nên hưng phấn và hầu như đã vui vẻ trở lại, cũng muốn thực hiện vai trò của mình một cách thánh thiện nên cứ đứng ngay tán tàn mắt nhìn vào bờ giậu không dám ngoái đầu lại. Cô gái tóc hung canh chừng ông ta ở khoảng cách hai mươi bước chân gần hơn về phía đám người, cạnh nhà hóng mát, nháy mắt với các cô gái, vẻ hồi hộp. Rõ ràng tất cả bọn họ đang chờ đợi một điều gì đó thậm chí còn tỏ vẻ khá lo lắng. Bất thình lình cô tóc hung vẫy vẫy tay từ chỗ nhà hóng mát. Trong tích tắc cả bọn đứng bật dậy bổ chạy nháo nhào.
– Cả ngài cũng chạy đi! - Cả tầm chục giọng cùng thì thầm cất lên với Veltraninov, như thể sợ anh không chạy.
– Sao thế? Có chuyện gì xảy ra vậy? - Vừa hỏi, anh vừa chạy đuổi theo mọi người.
– Khẽ chứ, đừng có kêu lên! Cứ để ông ấy đứng nhìn vào bờ rào, còn chúng mình thì chạy khỏi đây. Ngài nhìn xem cả Nachia cũng đang chạy.
Cô tóc hung (Nachia) chạy bán sống bán chết, như thể Chúa đã hiểu được chuyện gì xảy ra, và vẫy vẫy tay. Cuối cùng mọi người chạy tới chỗ cái ao, có nghĩa là đã ở phía bên kia khu vườn. Khi Veltraninov chạy tới nơi anh ta nhìn thấy Katerina Fedosievna đang cãi nhau kịch liệt với đám các cô gái, nhất là với Nadia và Maria Nikitisina.
– Kachia, chị yêu, đừng giận mà! - Nadia ôm hôn chị.
– Thôi được, chị sẽ không nói với mẹ, nhưng chị sẽ đi khỏi chỗ này, vì việc này rất không hay. Khổ thân người ta, người ta sẽ thấy tủi khi cứ phải đứng trơ ra bên bờ giậu.
Cô gái đi khỏi - vì lòng thương hại, nhưng tất cả các cô gái còn lại không lấy làm điều, mỗi người thể hiện sự tàn nhẫn của mình theo những cách khác nhau. Các cô nghiêm khắc yêu cầu Veltraninov khi nào Pavel Pavlovich quay trở lại thì không được chú ý tới ông ta, phải làm ra vẻ không có chuyện gì xảy ra. “Còn chúng mình bây giờ chơi trò gorelka[2] đi!” - Cô gái tóc hung vui vẻ hét to.
Pavel Pavlovich gia nhập trở lại với hội chừng sau một phần tư giờ. Khoảng hai phần ba số thời gian đó ông ta đứng bên cạnh bờ rào. Trò chơi khá thành công, mọi người đang hăng, cười nói, la hét. Điên lên vì giận dữ, Pavel Pavlovich xông thẳng tới Veltraninov và lại túm lấy tay áo anh ta.
– Xin ngài một phút!
– Trời đất, ngài ấy lúc nào cũng quan tâm tới những phút ấy của mình!
– Chắc lại hỏi mượn khăn lau mũi, - tất cả nói với theo.
– Này, cái dạo ấy chính là ngài; còn ở đây, bây giờ cũng lại là ngài, ngài chính là nguyên nhân!… - Pavel Pavlovich thậm chí đánh răng cầm cập khi thốt ra những lời đó.
Veltraninov cắt ngang và thân thiện khuyên ông ta nên vui vẻ hơn với mọi người, nếu không thì mọi người sẽ lại càng trêu khỏe: “Vì sao mọi người lại trêu chọc ngài, bởi vì ngài giận dữ, trong khi họ vui vẻ”. Và anh vô cùng ngạc nhiên khi lời nói và sự khuyên bảo của mình lại tác động tới Pavel Pavlovich tới thế; ông ta lập tức im bặt, tới mức sau đó quay trở lại với mọi người như một kẻ có lỗi và phục tòng tham gia vào tất cả các trò chơi; bọn trẻ để yên cho ông ta một lúc, chơi cùng ông ta như bình thường, - nhưng không quá nửa giờ, ông ta lại gần như trở nên kém vui. Trong mọi trò, khi cần thiết, ông thường kết đôi với “kẻ phản bội tóc hung”, hoặc với một trong mấy cô con gái nhà Zakhlebnin. Nhưng Veltraninov vô cùng ngạc nhiên nhận thấy Pavel Pavlovich không một lần nào dám bắt chuyện với Nadia, mặc dù liên tục xun xoe cạnh nàng, hoặc quanh quẩn gần nàng. Có vẻ như ông ta cho rằng tình cảnh của mình, cái tình cảnh của một người không được để ý, bị khinh bỉ là bình thường, buộc phải như thế. Và rồi cuối cùng thì bọn trẻ lại chơi cho ông ta một cú nữa.
Đó là trò chơi “trốn tìm”. Người đi trốn có thể chọn bất kì chỗ nào cho phép anh ta ẩn nấp. Pavel Pavlovich lúc đầu chui vào một bụi rậm và trốn trong đó, sau nghĩ thế nào, lại chui ra và chạy vào trong nhà. Có tiếng gọi nhau, bọn trẻ đã nhìn thấy ông; ông vội vã chạy lên cầu thang, chui vào trong gác xép vì biết có một chỗ sau cái tủ thấp có thể nấp ở đó được. Nhưng cô bé tóc hung đã rượt ngay sau ông, nhón chân đi tới trước cửa buồng và khóa lại. Bọn trẻ bảo nhau không chơi nữa và chạy ngay về phía bờ ao bên kia, tận cuối vườn. Mười phút trôi qua, Pavel Pavlovich cảm thấy không có ai tìm mình, nhìn qua cửa sổ. Không còn một ai, mà gọi to thì ông không dám, sợ đánh thức vợ chồng Zakhlebnin; ả hầu phòng và ả giúp việc bị cấm ngặt không được xuất hiện và không được trả lời ai hết. Chỉ có mỗi người có thể mở cửa cho ông ta, đó là bà Zakhlebnina, nhưng bà này sau khi trở về phòng mình, ngồi mơ màng rồi ngủ thiếp đi lúc nào không hay. Như thế là Pavel Pavlovich ngồi trong gian buồng gần một tiếng đồng hồ. Cuối cùng cũng xuất hiện hai ba cô gái làm ra vẻ ngẫu nhiên đi qua đó.
– Pavel Pavlovich, sao ngài không tới chỗ chúng tôi? Ôi ở đó mới vui làm sao!
– Chúng tôi chơi đóng kịch. Aleksei Ivanovich đóng vai “chàng trai trẻ”.
– Pavel Pavlovich, ngài tìm gì vậy, ngài thật đáng kinh ngạc! - Mấy cô gái khác đi qua buông lời nhận xét.
– Kinh ngạc cái gì vậy? - Giọng bà Zakhlebnina vang lên; bà này vừa mới thức giấc và quyết định đi vào vườn xem trò chơi “trẻ con” trong lúc chờ uống trà.
– Là Pavel Pavlovich ạ, - mấy cô gái chỉ cho bà cái cửa sổ trong đó thấy rõ một khuôn mặt với nụ cười méo mó và trắng bệch vì giận dữ, - khuôn mặt của Pavel Pavlovich.
– Sao lại có người chịu ngồi một mình trong lúc mọi người chơi vui vẻ thế! - bà mẹ của gia đình khẽ lắc đầu.
Cùng thời gian đó Veltraninov cuối cùng cũng đã nhận được lời giải thích của Nadia về những câu nói của cô cách đó không lâu rằng cô “lấy làm sung sướng thấy cuộc viếng thăm của ông nhằm vào một việc”. Lời giải đáp diễn ra trên con đường vắng, riêng biệt. Maria Nikitisina chủ ý gọi Veltraninov khi đó đang tham gia vào những trò chơi nào đó và bắt đầu chán ngấy. Cô dẫn Veltraninov tới con đường đó và để anh ta một mình với Nadia.
– Tôi hoàn toàn tin chắc, - cô nói nhanh và mạnh bạo, - rằng thực ra ngài không phải là bạn của Pavel Pavlovich như ngài ấy khoác lác. Tôi nghĩ rằng chỉ có ngài mới có thể giúp tôi một việc vô cùng quan trọng. Đây, cái vòng kinh tởm của ngài ấy đây, - cô bé rút từ trong một cái túi ra một cái hộp. Tôi khẩn khoản nhờ ngài trả lại ngay cho ngài ấy, bởi vì bản thân tôi bất kể thế nào suốt đời cũng không bao giờ nói chuyện với ngài ấy đâu. Ngài cũng có thể thay mặt tôi mà khuyên nhủ ngài ấy thêm để rồi sau đây ngài ấy đừng có liều lĩnh giở trò quà cáp lôi thôi gì nữa. Những việc còn lại tôi sẽ thông báo cho ngài ấy thông qua những người khác. Liệu ngài có thể thực hiện được ý nguyện của tôi để cho tôi vui lòng?
– Ôi, vì Chúa, tha cho tôi đi! - Veltraninov gần như kêu lên, xua tay rối rít.
– Sao? Sao lại tha? - Nadia vô cùng kinh ngạc trước sự khước từ đó và trợn mắt nhìn anh. Tất cả giọng điệu đã được chuẩn bị sẵn của cô bé phút chốc biến mất và thiếu chút nữa cô òa khóc. Veltraninov cười lớn.
– Ý tôi không phải vậy… Tôi rất sẵn lòng… Nhưng giữa tôi với ngài ấy đang còn có những khúc mắc phải giải quyết…
– Tôi biết ngay ngài không phải là bạn của ông ấy và ông ấy chỉ được cái nói dối! - Nadia sôi nổi và nhanh chóng cắt ngang. - Tôi không bao giờ lấy ông ấy làm chồng, xin hãy biết cho điều đó! Không bao giờ! Tôi còn không thể hiểu nổi sao ông ấy lại dám… Có điều, dù sao ngài cũng phải trả giúp tôi cái vòng gớm giếc kia, chứ tôi còn biết làm thế nào? Tôi rất muốn, rất muốn ngay ngày hôm nay, chính ngày hôm nay ông ấy phải nhận lại món quà và xơi quả đắng. Còn nếu như ông ấy mà mách papa, thì ông ấy sẽ lãnh đủ.
Từ trong bụi rậm bỗng vọt ra một cách bất ngờ một chàng trai trẻ đầu tóc bù xù đeo kính xanh.
– Ngài phải trả lại chiếc vòng, - Chàng ta hung hãn xấn tới trước mặt Veltraninov, ít nhất cũng vì quyền bình đẳng của nữ giới, nếu như ngài đứng cao trên tầm của vấn đề…
Nhưng anh chàng chưa kịp nói hết đã bị Nadia giật mạnh tay áo và kéo ra xa khỏi chỗ Veltraninov đứng.
– Ôi trời, sao anh lại ngốc thế, Predposylov - cô bé kêu to. - Đi ra chỗ khác, ra chỗ khác và không được nghe lén, tôi ra lệnh cho anh đứng xa ra!.. - Cô bé giậm chân trước mặt anh chàng, và khi cậu bé chui lại vào bụi rậm, Nadia vẫn tiếp tục giận dữ đi tới đi lui trên đường, có vẻ không kiềm chế nổi bản thân, mắt long lên, đôi bàn tay để phía trước, vặn vẹo.
– Ngài không tin nổi bọn họ ngu ngốc như thế nào đâu! - Cô bé đột ngột dừng lại trước mặt Veltraninov - Ngài buồn cười, còn tôi thì hết cả hồn!
– Chắc đấy không phải là chàng, không phải chàng đấy chứ? - Veltraninov cả cười.
– Đương nhiên là không phải anh ấy rồi, sao ngài lại có thể nghĩ như thế được nhỉ! - Nadia mỉm cười đỏ mặt. - Đó chỉ là bạn anh ấy thôi. Nhưng anh ấy chọn bạn như thế nào tôi cũng không hiểu nữa, tất cả bọn họ đều nói đó là “động cơ của tương lai”, nhưng tôi thì chẳng hiểu gì… Aleksei Ivanovich, tôi không còn nhờ được ai trong việc này; lời cuối cùng, ngài có đưa giúp cho ông ta hay không?
– Thôi được, tôi sẽ trả lại giúp, em đưa đây.
– Ôi, ngài thật dễ thương, ôi, ngài nhân từ quá! - Cô bé mừng rỡ, đưa cho anh chiếc hộp. - Vì việc này tôi xin hát cho ngài nghe suốt buổi tối nay, bởi vì tôi hát rất hay, hãy biết điều đó, tôi vừa nói dối là không yêu âm nhạc. Ôi, nếu như ngài còn đến đây dù chỉ một lần nữa thôi, tôi sẽ mừng tới mức nào, tôi sẽ kể hết, kể hết, kể hết cho ngài nghe và kể rất chi là nhiều chuyện, trừ chuyện đó, bởi vì ngài nhân từ quá, nhân từ giống như Kachia!
Và đúng như vậy, khi họ trở về nhà vào bữa dùng trà, cô bé đã hát cho anh nghe hai bài romanc bằng một chất giọng chưa được điêu luyện, chỉ mới ở trình độ gọi là sơ cấp, nhưng mạnh mẽ và khá dễ chịu. Khi mọi người trở về từ vườn thì Pavel Pavlovich đã ngồi một cách trịnh trọng cùng các bậc phụ huynh cạnh bàn trà, trên đó đặt bộ ấm chén uống trà của gia đình làm từ gốm phương Bắc. Có vẻ như ông ta đang bàn luận với ông bà già về những vấn đề hết sức nghiêm túc, - bởi vì đến ngày kia ông ta đã phải đi những mười tháng trời. Ông ta thậm chí còn không nhìn những người đang bước vào, đặc biệt là Veltraninov, và rõ ràng là ông ta cũng không “mách lẻo” chuyện vừa rồi, nên tình hình xem ra cũng bình thường, yên ổn.
Nhưng khi Nadia bắt đầu hát, ông ta lập tức có mặt. Nadia cố tình không trả lời một câu hỏi thẳng của ông ta, song Pavel Pavlovich không hề nao núng; ông ta đến đứng ngay sau lưng ghế của cô và toàn bộ cử chỉ, bộ dạng của ông ta dường như muốn khẳng định đó là vị trí của ông ta và ông ta nhất định không nhường ai hết.
– Aleksei Ivanovich hát, maman, Aleksei Ivanovich muốn hát! - Hầu như tất cả các cô gái cùng đồng thanh la lên, đổ dồn đến gần piano. Veltraninov ngồi một cách tự tin trước đàn, quyết định tự đệm đàn cho bản thân. Hai ông bà già bước vào, Katerina Fedosievna cùng ngồi với họ và rót trà mời bố mẹ.
Veltraninov chọn một bản tình ca của Glinka mà gần như không một ai bây giờ biết tới:
Xốn xang vui em hé cặp môi hồng
Thỏ thẻ lời oanh dịu dàng đến thế
Anh hát bài hát đó, mắt hướng nhìn chỉ một mình Nadia, đứng sát cạnh khuỷu tay anh và là người đứng gần anh nhất. Giọng ca của anh đã mất từ lâu, nhưng rõ ràng là còn lại những vết tích của một chất giọng không tồi trước đây. Bài hát này Veltraninov nghe lần đầu tiên do chính Glinka biểu diễn cách đây hai chục năm, khi đang còn là sinh viên, ở nhà một người bạn của mồ ma nhạc sĩ, nhân buổi dạ hội của đám văn - nghệ sĩ độc thân. Trong cơn hưng phấn, Glinka đã chơi đàn và hát tất cả những bài hát yêu thích của mình, trong đó có bài hát này. Người nhạc sĩ khi đó cũng không còn giọng, nhưng Veltraninov nhớ được cái ấn tượng mạnh mẽ mà khi đó chính bài hát này đã mang lại. Một kẻ điệu đà phô diễn, một ca sĩ thính phòng, không bao giờ đạt được hiệu quả như vậy. Bài hát tràn trề một dục vọng xốn xang, nó trào dâng và gia tăng theo mỗi lời thơ, mỗi một từ; chính vì sự căng thẳng cao trào như thế nên bất cứ sự sai sót nhỏ nào, bất cứ sự cường điệu nào cùng sự dối trá mà người ta thường hay để rớt lại trong nhạc kịch, - thì ở đây sẽ làm hỏng và làm méo mó toàn bộ ý nghĩa của bài hát. Để hát được bài ca ngắn này, điều tiên quyết chính là sự chân thành, cảm hứng dạt dào từ chính con tim, niềm say mê có thật hay sự chiếm lĩnh toàn vẹn về phương diện thi ca. Bằng không, bản tình ca không chỉ hoàn toàn thất bại, mà còn có thể trở nên dớ dẩn, thậm chí còn gây cảm giác tục tĩu đáng xấu hổ: không thể nào thể hiện được sức mạnh cao trào của dục vọng mà lại không gây ra cảm giác kinh tởm; chỉ có sự thật và sự hồn nhiên chân thật là cứu được tất cả. Veltraninov nhớ là có lần nào đó anh ta đã hát đạt bản tình ca này. Anh gần như nắm được phong cách của Glinka khi hát bài hát này; nhưng giờ đây, cùng với âm thanh đầu tiên, câu thơ đầu tiên, sự hưng phấn thật sự đốt lên trong tâm hồn và làm cho giọng anh rung lên. Theo từng lời của bản tình ca tình cảm càng lộ rõ, trào dâng mạnh mẽ và táo bạo hơn; trong những câu thơ cuối cùng nghe rõ tiếng kêu của dục vọng và khi kết thúc bản tình ca Veltraninov hướng cặp mắt rực sáng về phía Nadia, hát những lời cuối cùng:
Mắt nhìn thẳng vào đôi mắt ấy
Cặp môi anh ghé cặp môi mềm
Tai đâu có còn nghe được nữa
Chỉ biết mình muốn được hôn em!
Chỉ biết mình muốn được hôn em!
Và Nadia rùng mình gần như vì sợ hãi, thậm chí hơi lùi lại phía sau một chút; một màu hồng phủ lên má cô và trong cái khoảnh khắc ấy một cảm giác gì đó giống như lòng trắc ẩn chợt xuất hiện nơi Veltraninov khi nhìn thấy khuôn mặt trẻ thơ của cô đờ ra và gần như sợ hãi. Niềm mê đắm xen lẫn băn khoăn thoáng hiện trên gương mặt của tất cả các nữ thính giả; mọi người đều cảm thấy hát như vậy là không nên, là đáng xấu hổ, nhưng đồng thời tất cả những gương mặt và những đôi mắt trẻ trung lại bừng bừng, long lanh rực sáng như đang háo hức chờ đợi một điều gì. Đặc biệt, trước mắt Veltraninov thấp thoáng giữa những khuôn mặt đó là gương mặt Katerina Fedosievna lúc này trông thật tuyệt diệu.
– Ái chà chà, tình ca! - Ông già Zakhlebnin hơi bị ngẩn người, thốt lên. - Nhưng… có mạnh bạo quá không? Hay, nhưng có phần hơi mạnh…
– Mạnh bạo thật… - bà Zakhlebnina đế vào, nhưng Pavel Pavlovich không để bà nói hết câu: ông ta bất thình lình chồm lên phía trước, và như một kẻ mất trí cuống quýt đưa tay kéo Nadia ra khỏi Veltraninov rồi nhảy bổ tới trước mặt anh, luống cuống nhìn anh, mấp máy cặp môi run rẩy.
– Đi với tôi một phút, - Cuối cùng ông ta cũng thốt lên thành lời.
Veltraninov thấy rõ rằng thêm một phút nữa đức ông này có thể liều mạng làm một việc gì đó ngu xuẩn gấp cả chục lần; anh nhanh chóng nắm lấy tay Pavel Pavlovich và không để ý tới sự băn khăn, lúng túng của mọi người, đưa ông ta ra ngoài ban công, thậm chí cùng ông ta bước quá mấy bước ra tận vườn lúc này đã gần như tối hẳn.
– Ngài hiểu không, ngay bây giờ, ngay từ phút này ngài sẽ đi về cùng với tôi! Pavel Pavlovich nói.
– Không, tôi không hiểu…
– Ngài còn nhớ, - Pavel Pavlovich tiếp tục thầm thì bằng giọng kích động, - ngài hẳn còn nhớ là ngài từng yêu cầu tôi nói hết tất cả với ngài, tất cả, một cách công khai, “lời cuối cùng…”, ngài còn nhớ chứ? Nào, giờ đã tới lúc nói lời đó rồi đấy… Đi nào!
Veltraninov nghĩ một chút, nhìn Pavel Pavlovich một lần nữa và đồng ý cùng đi về.
Tuyên bố bất ngờ về việc ra đi của họ làm ông bà chủ nhà lo lắng và làm tất cả các cô gái phẫn nộ ghê gớm.
– Thì cũng phải uống thêm tách trà nữa chứ… - Bà Zakhlebnina than thở.
– Ồ, có việc gì mà anh lại lo lắng thế nhỉ? - Ngài Zakhlebnin nói bằng giọng nghiêm khắc và không mấy vừa lòng với Pavel Pavlovich lúc này đang nhếch mép cười, vẻ lảng tránh.
– Pavel Pavlovich, tại sao ngài lại đưa ngài Aleksei Ivanovich đi? - Các thiếu nữ đồng thanh van vỉ, cùng lúc nhìn ông ta mắt nảy lửa. Còn Nadia nhìn ông ta với ánh mắt tức giận tới mức làm ông ta rúm cả lại, song ông ta nhất quyết không đầu hàng.
– À mà thực ra thì Pavel Pavlovich - xin cám ơn ngài ấy - đã nhắc tôi về một việc vô cùng hệ trọng mà tôi có thể bỏ qua, - Veltraninov cười, bắt tay chủ nhà, nghiêng mình chào bà chủ và các cô gái, và trước tất cả bọn họ có vẻ như giành cái chào đặc biệt cho Katerina Fedosievna, điều mà tất cả bọn họ một lần nữa lại nhận thấy.
– Xin cám ơn ngài vì cuộc viếng thăm, chúng tôi lúc nào cũng vui mừng được đón tiếp ngài, thế nhé. - Zakhlebnin kết thúc một cách đầy uy lực.
– Ôi, chúng tôi rất vui… - Giọng tình cảm bà mẹ gia đình họa theo.
– Đến nữa nhé, ngài Aleksei Ivanovich! Xin hãy tới! - Nghe rõ rất nhiều giọng từ ban công khi anh đã ngồi cùng Pavel Pavlovich ở trong xe; hình như còn có một giọng nhỏ hơn các giọng khác: “Ngài nhớ đến chơi đấy nhé, Aleksei Ivanovich thân yêu, thân yêu!”
“Đó là cô bé tóc hung!” - Veltraninov nghĩ bụng.
❀ ❀ ❀
[1] Một loại vang tráng miệng của Hung-ga-ri.
[2] Trò chơi dân gian Nga: người đứng đầu hàng phải nhanh chân nhanh tay mà túm cho được một người, trong khi lần lượt từng đôi cứ rời hàng mà chạy ra ngoài.
