Hôm sau, một buổi sáng ảm đạm, mây xám nặng như chì kéo sát đỉnh núi từ phương bắc về phương nam. Mưa lắc rắc trên mái nhà. Ông Giáp đứng từ hiên nhà nhìn ra sân, chìa tay ra hứng giọt gianh để ước tính lượng mưa. Mấy con chó săn nằm trên ổ rơm, thấy chủ bèn đứng cả dậy đua nhau chạy đến, vây quanh chân chủ, vừa sủa khe khẽ, vừa vẫy đuôi. Chúng nó đòi đi săn. Ông Giáp cúi xuống xoa đầu từng con, bảo:

– Yên nào, vào ổ!

Đàn chó thôi chồm lên, nhưng vẫn đi sát cạnh ông, trong khi ông ra mở cửa chuồng gà, chuồng lợn và thăm chuồng bò. Bà Giáp đã dậy từ sớm, đang đun nấu dưới bếp. Nghe tiếng đàn chó sủa reo vui nho nhỏ. Biết chồng đã dậy, đang âu yếm đàn chó, bà nói vọng ra:

– Nhà lại định đi săn đấy à?

Ông Giáp không có ý định đi săn, nhưng thử thăm dò ý vợ, ông nói:

– Còn xem đã.

– Còn xem gì nữa. - Bà Giáp không bằng lòng, bảo - Đừng đi, tôi van nhà ông. - Bà nói ấm ức - Ông có thương mẹ con tôi không?

Ông Giáp cười vui vẻ, nói:

– Nhà nói gì thế, nghe đến hay. Có gì mà cuống lên nào. Tôi đã đi đâu. Mà cho dù có đi thì có anh có em chứ lo gì.

Bà Giáp chừng như yên lòng hơn. Bà nói, không có vẻ dấm dứt nữa:

– Người ta tránh hổ không được, mình lại rủ nhau đi săn hổ. Con hổ chứ có phải con cầy, con cáo gì cho cam. Mà lại là con hổ bạc má, con hổ...

Bà Giáp định nói: “Con hổ ăn người”, nhưng bà lại sợ bị vạ miệng, bà kiêng cho chồng nên không nói tiếp.

Lại có tiếng chó đàn sủa nho nhỏ vui mừng ở cổng. Bà Giáp im lặng nghe xem khách là ai. Tiếng ông Giáp cất lên:

– Chú Bào hả? Vào đây!

Chú Bào cất tiếng:

– Anh ạ! - Rồi vừa bước vào cổng, vừa hỏi: - Hôm nay có đi không anh, ta làm một chuyến săn lợn lưới đi.

– Xem chừng mưa đấy! - ông Giáp nói - Với lại rừng đang có hổ.

– Trời này chó mới dai sức! - Chú Bào lại nói - Hổ thì mặc hổ chứ sợ gì. Mình săn lợn chứ có săn hổ đâu.

– Nhưng con hổ nó có phân biệt mình săn lợn rừng hay săn nó đâu. Mới lại nhà tôi bà ấy ngăn ghê quá. Mình cũng thấy chùn, ông cụ mình hồi xưa dặn rằng. Hễ buổi sáng định đi rừng mà đàn bà can ngăn, thì hãy coi chừng.

Bà Giáp nghe hết câu chuyện, bà thấy yên lòng. Đẩy thêm củi vào bếp để nồi cám lợn sôi đều. Bà bước ra, vui vẻ

– Chào chú Bào. Lại sang rủ anh đi săn hả?

Chú Bào cũng cười vui:

– Gì mà chị giữ anh ấy ghê thế. Với anh em chúng tôi thì hổ là gì nào?

Bà Giáp nói:

– Thôi ông ơi! Đàn ông các ông lạ lùng thật. Người ta tránh đi không được, còn mình thì... Nghỉ ngơi vài hôm cho lại gân cốt đã.

Bấy giờ ông Giáp mới dứt khoát:

– Thôi, tạm hoãn nhé! Mấy đám ruộng của tôi lúa đã chín, hôm nay phải đi trơi lúa, sợ lợn rừng nó kéo về thì sáu tháng nắng giang mưa dầm hóa công cốc.

*

*    *

Mấy hôm nay lợn rừng đàn kéo về rất đông. Chúng cắn hạt sồi, hạt dẻ ký cách suốt ngày, rồi đuổi cắn nhau kêu eng éc vang động cả cánh rừng quanh cánh đồng Hung Chè. Mấy đám ruộng của ông Giáp ở cánh đồng này cũng đang chín. Ban ngày chim ri phá rất dữ, còn đêm đến thì lợn rừng lại kéo đến phá phách, ông muốn ở nhà để đi “trơi” lúa là thế. Tiễn khách về, ông lấy nang chuối hột khô, xé nhỏ nối lại, rồi cuốn thành từng vòng, cắt mo cau chằm thành những cái gầu hình chóp, trở phía lụa mo trắng ra ngoài, bôi thêm vôi, lấy thanh tre bẻ thành hình người, bên ngoài quấn rơm, cho đội nón cơi thành bù nhìn. Mọi việc sửa soạn xong thì trời đã về chiều, lại lác đác mưa lúa trổ, vừa nắng vừa mưa. Tạnh mưa, ông xâu các thứ vào đầu con mác săn rồi gồng lên vai đi vào Hung Chè. Bà vợ can:

– Gần tối rồi, mai hãy đi!

– Còn sớm chán. Sợ tối lợn rừng đàn ra.

– Hay cho thằng Dũng đi với.

– Thôi!

Thằng Dũng rất muốn đi với bố, nhưng ông không cho theo. Khi ông ra gần đến cổng. Con Báo Vàng và con Sói Lửa vừa giằng dây tròng cổ vừa sủa đòi theo. Dũng nói với theo bố:

– Bố ơi. Cho con Báo Vàng và con Sói Lửa đi với, bố ạ!

Ông Giáp dừng chân, bảo:

– Ừ, con thả chúng nó ra.

Hai con chó được cởi tròng cổ, sủa lên mừng rỡ rồi lao theo ông chủ nhanh như tên bắn. Dũng chạy ra cổng nhìn theo bố, bụng xốn xang vì lo. Bởi vì mới hôm qua hổ vừa bắt ông Cổn. Làng Mít cách làng này không mấy đường rừng, mới lại chiều qua con hổ bạc má ấy lại gầm ở Cụp Vọt, phía trong khe Độc, Dũng nhìn theo bố mãi cho đến khi bóng ông khuất vào truông Hốc Mang mới quay vào nhà. Vào nhà một lúc, ruột gan cậu nóng cồn cào. Cậu bồn chồn, lo lắng, nói với mẹ:

– Mẹ ơi, con vào trơi lúa với bố đây.

– Ừ, mẹ cũng lo lắm! - Mẹ Dũng bảo - Con sang hỏi chú Tín xem chú có đi cùng được không?

Dũng vào giá lấy con mác cán dài lao đi. Cậu không đến nhà chú Tín. Không được chậm chân, phải kịp đến với bố mình càng nhanh càng tốt. Cậu cắm đầu chạy như thể mở nước rút theo con mồi săn cuối ngày. Cậu đã vượt cánh đồng màu, đang tiến nhanh đến cái dốc xuống truông Hốc Mang. Đến đầu dốc, cậu bỗng giật thót, tim như muốn bật ra ngoài: cậu nghe một tiếng hổ gầm rất gần, không còn nghi ngờ gì nữa, bố đã chạm trán với con thú dữ. Cậu xốc lại mác, băng vào phía cái truông rậm mà bình thường vào giờ này phải ai có bản lĩnh lắm mới dám qua. Vừa đến đầu bìa truông Hốc Mang thì cậu nghe tiếng bố:

– Bớ làng! Có hổ! Bà con ơi, hổ….

Dũng vẫn cắm đầu chạy. Đến chuông Đất Đỏ thì tiếng ông Giáp nghe rõ mồn một. Đúng là tiếng ông từ trên cây sung Quỳ ở Cồn Lôi vọng xuống. Dũng đã nghe tiếng hai con chó sủa gay gắt. Dũng cất tiếng:

– Bố đâu, hở bố? Con đây!

Ông Giáp hỏi:

– Thằng Dũng hả? Cẩn thận đấy! Nó đang ngồi dưới gốc cây sung Quỳ. Kia, nó đã vươn dậy. Cẩn thận kẻo nó lao ra đấy. Đứng lại chờ bố! Bố xuống ngay đây! À! Không, nó chạy rồi, nó bị què chân trước rồi! - Ông Giáp bắt đầu gọi chó - Sói Lửa, Báo Vàng, êu, êu, êu!

Khi Dũng vào tới nơi thì con hổ đã lê được vào rừng, máu rắc đều trên mặt cỏ theo từng lốt chân nó.

Từ nhà ông Giáp vào mấy thửa ruộng ở đồng Hung Chè phải đi qua truông Hốc Mang và truông Đất Đỏ, rồi qua bãi chăn bò rộng mà người ta gọi là Cồn Lôi. Phía ngoài Cồn Lôi có một cây sung cổ thụ gốc to như cái nong. Có lẽ thuở xưa khi cây còn bé do bão xô nên đổ hơi xiêu xiêu nom thoai thoải như một chiếc cầu bắc ngược lên dốc. Bọn trẻ chăn trâu thường đuổi nhau chạy lên chạy xuống trên thân cây này. Bọn chúng gọi nó là cây sung Quỳ. Thân cây sung đổ xiêu ấy cứ cao dần lên, thẳng tắp đến khoảng ba, bốn sải tay người lớn, mới trổ ba cành đâm ngang. Tuy là cành, nhưng mỗi cành cũng phải hai vòng tay ôm, có thể đi lại trên các đoạn cành này mà không cần vịn. Từ chạc ba của cây ra một đoạn non sải tay thì mỗi cành sung lại đâm lên một cái chồi nhiều nhánh, cao vút lên.

Ông Giáp gồng các thứ trơi lúa trên vai vào đến Cồn Lôi, đi qua cây sung Quỳ. Hai con chó vẫn bám bên cạnh. Gió từ phía sau thổi lại làm lông hai con chó xù lên như lông nhím. Chắc lại sắp có mưa, ông Giáp ngẩng nhìn trời rồi lại đi tiếp. Bỗng hai con chó cùng lúc chững lại, thân hơi lùi ra phía sau, chân choãi về phía trước. Chúng gừ lên dữ tợn, nhìn vào cái bờ cây rậm của Cồn Lôi trước mặt, cách hơn hai vạt cây. Mặt trời xuống thấp, hơi chói. Chợt ông nhận ra hai vệt trắng, rồi đến cái mặt tròn xoe với những sợi ria mép đen. Con hổ bạc má! Chừng như vừa chui trong bụi ra, lông bị ướt nước mưa, nó đang dừng lại liếm láp. Nghe tiếng hai con chó gừ, nó vùng mình ngẩng lên nhìn ông Giáp, rồi vươn dài ra, lao tới. Ông Giáp kịp tung các thứ dây rợ, bù nhìn, gàu trơi lúa bay vung ra, rồi cầm mác thủ thế. Con hổ từng bước một lao đến. Khi người và hổ còn cách nhau chừng non ngọn sào, nó liền đổi thế. Nó nhón lên trên hai chân sau, một chân trước xòe móng sắc ra to như cái rế, khoeo chân co lại khoèo khoèo, bàn chân đưa ngang mặt, còn chân kia cũng xòe rộng, để trước ngực nhưng cả mu bàn chân trước luôn luôn múa may như trong cái thế bắt mác: một chân gạt và bắt mác rồi tát ngang gậy hoặc mác, chân kia vật ngang lưng người Ông Giáp tay phải nắm chặt khâu mác, tay trái cầm chuôi mác, đứng thế trung bình tấn. Còn hai con chó, mỗi con một bên chủ cũng lao xả vào con mãnh thú không chút sợ hãi. Con hổ lao tới rất sát bên ông Giáp, nhưng nó chưa dám chồm tới. Hai bên gầm nhau trong giây lát. Con Sói Lửa lao tới táp vào đùi sau con hổ. Con hổ buộc phải chao chân trước, nghiêng người tát con chó. Nhanh như tên bắn, ông Giáp lao mạnh mũi mác vào cái lỗ hõm ở bả vai con hổ, sâu ngập cả lưỡi mác. Con hổ gầm lên, rùng mình một cái rất mạnh, quật mình trở lại. Trời ơi, mác gãy! ông Giáp hơi hoảng nghĩ thế, vì cán mác bằng tre bị uốn cong. Lấy lại bình tĩnh, ông xoay mình theo chiều con hổ xoay. Và cứ thế hai bên quần nhau. Khi con hổ chồm tới thì ông lùi khi nó lùi thì ông tiến, không để sức nặng con con hổ đè lên làm gãy mác, cũng không để nó lồng ra. Hai con chó lúc này thi nhau ra sức lao vào cắn xé hổ. Con hổ càng vùng vẫy thì lưỡi mác càng ngoáy mạnh trong vết thương. Bỗng hai chân trước nó ôm lấy cán mác, nghiêng mõm lại táp mạnh vào giữa cán mác, gần chỗ tay ông Giáp nắm, nhưng ông đã né mác sang bên. Nó rống lên một tiếng nữa rồi lấy hết sức vùng mạnh tuột khỏi lưỡi mác và vùng chạy vào phía rừng. Hai con chó say máu đuổi theo. Ông Giáp nhìn lưỡi mác, thì ôi thôi, lưỡi mác đã bị uốn cong như chiếc lá lúa. Bây giờ mà nó quay lại thì nguy to. Ông đặt lưỡi mác lên một hòn đá, lấy hòn đá khác ghè cho thẳng lại, rồi vừa hò hét đuổi theo con hổ vừa gọi chó. Hai con chó đuổi theo con hổ được một đoạn thì quay lại. Thôi, đành lại quay về. Ông Giáp định bụng. Nhưng từ đây về nhà phải qua hai cái truông rậm. Nếu nó quay lại, hai bên chạm trán nhau giữa truông rậm thì không lợi chút nào. Ông chợt nảy ra ý gọi người làng vào giúp sức. Ông chạy tới cây sung Quỳ, leo tít lên ngọn cây, gọi với ra làng. Vừa cất tiếng gọi được ba chập, ông chợt nghĩ đến hai con chó ngồi dưới gốc sung. Chỗ đất bằng, có cây sung, con hổ lại đã bị thương, nếu nó có đến cũng chẳng sợ. Nhưng ông vừa xuống đến gốc chòi sung trên cái cành nằm ngang thì nghe con Sói Lửa và con Báo Vàng đã sủa gay gắt. Ông nhìn xuống. Con hổ đã ngồi chồm hỗm dưới gốc sung. Còn hai con chó thì lùi ra xa, vai kề vai, sủa gióng giả. Hễ thấy con hổ nớm chân lên, cả hai con lại lùi xa hơn. Nhưng khi con thú dữ ngồi xuống thì chúng lại xông vào. Thế này thì nó chẳng làm gì được hai con chó. Ông Giáp nghĩ thế, rồi hái mấy quả sung to vừa ném vào con hổ, vừa quát:

– Muốn ăn mác nữa thì lên đây.

Con hổ ngẩng lên, đớp một quả sung ông Giáp vừa ném xuống, nhai rau ráu, rồi như một con mèo, nó đi lên thân cây sung như đi trên chiếc cầu bắc dốc. Hừ, nó làm thật! ông Giáp nghĩ, ông cởi nhanh cái dây lưng vòng bằng tơ lượt ra, buộc ngang lưng vào chồi sung, dựa chắc vào chồi cây, hai tay cầm mác chực sẵn. Con hổ tuy bị thương, nhưng khi nó đi ngược lên thân cây sung đó cũng nhanh nhẹn. Đến cái cành nằm ngang thì nó bò ra vẻ nặng nề và chậm. Không chờ nó ngồi nhổm lên, ông Giáp đã dùng hết sức mạnh phóng một mác như trời giáng vào ức nó, xô nghiêng thật mạnh. Nó chới với, trượt khỏi cành cây, rơi từ trên cao chừng hơn con sào xuống đất. Nó nằm lịm đi một lúc mới cất đầu lên, cổ sôi cơm như mèo gừ chuột.

*

*    *

Sáng hôm sau, nhà ông Giáp mổ một con lợn ăn mừng ông tai qua nạn khỏi. Trong khi bà con cô bác vui vẻ chuyện trò, thì có hai người làng Mít đến, một chị đội trên đầu một cái thúng, còn người đàn ông trẻ cầm chai rượu. Thì ra con trai và con dâu ông Cổn. Hai người đặt thúng xuống, bưng và một cái mâm trên có cỗ xôi và con gà luộc. Người con trai ông Cổn nói:

– Mẹ chúng con sai chúng con ra tạ ơn bác. Bác đã trả thù cho thầy chúng con

– Vẽ vời ra thế này? - Ông Giáp băn khoăn. - Bác có giúp được gì cho nhà cháu đâu. Mà nếu có làm được chút gì thì cũng là tình làng nghĩa xóm. Ai mà chả phải làm thế.

– Mong bác nhận cho! - Anh con trai nài nỉ. - Bác không nhận thì gia đình nhà con không đành lòng, mà tủi cho vong linh thầy con, - Anh rơm rớm nước mắt. Rồi như chợt nhớ ra, anh nói thêm - Các cụ trong làng con bảo con thưa với bác, mời bác cho người vào khiêng con hổ bạc má về. Nó nằm chết bên bìa rẫy nhà con.

Nghe anh nói mà mọi người thấy rợn tóc gáy. Con hổ thành tinh rồi chứ chẳng chơi! Bị thương như thế mà nó còn lê được vào tận làng Mít, đến đúng cái rẫy ông Cổn, người bị nó vồ, mới chịu nằm chết.

Con gà, mâm xôi được bày ra thêm vào cỗ liên hoan của nhà ông Giáp