[TIÊU]: Màn ba, cảnh ba
Thời gian: Vài ngày sau màn trước, buổi tối.
Địa điểm: Nhà họ Vệ.
Nhân vật:
Mẹ Vệ
Mẹ Tề
Vệ Mặc Hương
Đại tẩu Vệ (Dư Chí Phương, Tống Ngọc Nga)
〔Mở màn: Mẹ Vệ đang trò chuyện phiếm với mẹ Tề.〕
Mẹ Vệ: Lần này thì tốt quá rồi đấy, cửa hàng bách hóa phụ nữ chính là cái thí điểm của Lăng Vân và mọi người được mở rộng ra đấy, bây giờ bán cá thịt rau xanh như bình thường, chỉ một nửa ngày là khai trương toàn bộ. Hàng hóa phong phú, lại gần nhà chúng ta, người bán hàng lại toàn là các cô gái trẻ, các nàng dâu mới, mới tiện lợi làm sao!
Mẹ Tề: Tiện lợi thì đúng là tiện lợi thật, thế nhưng...
Mẹ Vệ: Đại thư, chị từ trước đến nay vẫn không tán thành việc Lăng Vân làm nhân viên bán hàng! Tôi thấy đấy, người thế hệ cũ như chúng ta cũng phải thay đổi cách nghĩ thôi!
Mẹ Tề: Tình nghĩa mấy mươi năm giữa hai chị em chúng ta không phải là chuyện một sớm một chiều, chị biết tôi không phải là kẻ bảo thủ cổ hủ mà!
Mẹ Vệ: Đúng vậy, trình độ học vấn của chị cao hơn tôi, tôi biết chứ!
Mẹ Tề: Tôi vẫn cảm thấy Lăng Vân bị chôn vùi tài năng, với trình độ văn hóa của con bé, với ngoại hình của con bé, nó đáng lẽ phải làm những việc lớn hơn! Chúng ta đã bắt kịp thời đại xã hội chủ nghĩa rồi, lẽ nào lại không chọn mấy việc lớn mà làm sao?
Mẹ Vệ: Chị cũng đừng nói thế. Chị xem, trên sách tranh vẽ cô gái nuôi lợn trở thành anh hùng lao động, bà cụ bắt chuột vào cả Viện Hàn lâm khoa học, đều nổi tiếng khắp bốn phương, đến Bắc Kinh gặp Chủ tịch Mao đấy thôi! Đại thư, đến lúc cửa hàng bách hóa phụ nữ khai trương, hai chị em mình phải đến cổ vũ cho bọn nó đấy! Mẹ của Tiểu Tứ chẳng phải cũng được điều đến rồi sao? Trong lòng tôi vui lắm chứ. Sức lực của nó càng lớn, sức lực của tôi cũng phải càng lớn theo, nếu không thì không thể theo kịp nhịp độ được đâu!
Mẹ Tề: Cán bộ Vệ đây e là vẫn có chút ý kiến chứ nhỉ?
Mẹ Vệ: Nó không có ý kiến gì đâu!
Mẹ Tề: Sao cơ?
Mẹ Vệ: Nó xuống cơ sở lao động rồi, hôm nay là ngày đầu tiên.
Mẹ Tề: Xuống cơ sở ở đâu thế?
Mẹ Vệ: Nó xin xuống một cửa hàng ở ngoài Tiền Môn.
Mẹ Tề: Xuống cửa hàng bán hàng cơ à? Lạ thật đấy!
Mẹ Vệ: Đúng thế! Mới nghe thoáng qua, tôi cũng ngẩn người ra một lúc. Sau đó chính mẹ của Tiểu Tứ đã nói với tôi rằng: Cán bộ chúng ta ấy mà, nếu cứ ngồi ì trong văn phòng, dần dà đến đậu phụ bán mấy đồng một cân, lương thực mọc ra từ ruộng hay trong bếp mà cũng chẳng biết nữa. Thế thì chỉ biết làm quan cách mạng giấy, xa rời quần chúng! Xã hội chủ nghĩa của chúng ta không cần những ông quan cách mạng giấy!
Mẹ Tề: Ồ!
〔Tiếng gọi của cô bé: "Bà ơi! Bà ơi!"〕
Mẹ Vệ: Gì thế hả Đại Nữu?
〔Tiếng vọng: "Tiểu Tam Tiểu Tứ ngủ cả rồi, cháu để phần cơm rau của bố mẹ ở trên bệ bếp rồi đấy. Cháu với Nhị Nữu cũng đi ngủ đây!"〕
Mẹ Vệ: Ngủ đi thôi, ngoan nào! Đừng có nói chuyện đùa trong chăn đấy nhé, ngủ sớm dậy sớm!〕
〔Tiếng vọng: "Vâng ạ! Mai gặp nhé! Bà ơi!"〕
Mẹ Vệ: Bọn trẻ con đúng là ngoan thật! Hai đứa lớn lại càng có ý thức hơn. Chúng nó bảo, lớn lên cũng sẽ đi làm cùng mẹ, lập thành một tổ đội mẹ con, cờ đỏ giành được á đủ để treo kín ba gian nhà này ấy chứ!
〔Vệ Mặc Hương mệt mỏi bước vào.〕
Mẹ Tề: Mặc Hương, về rồi đấy à?
Vệ Mặc Hương: Bác Tề, bác cũng ở đây ạ?
Mẹ Vệ: Thế nào hả con? Mệt lắm phải không?
Vệ Mặc Hương: Lưng thẳng lên không nổi nữa rồi đây mẹ ạ!
Mẹ Tề: Ngồi xuống mau lên cháu! Cứ đứng suốt cả ngày, cực lắm chứ bộ!
Vệ Mặc Hương (ngồi xuống): Đâu có đứng suốt đâu! Nữ đồng chí ở đó tốt lắm cơ! Vừa xinh gái lại dẻo miệng, hễ cứ lúc nào không có khách là lại bảo con ngồi xuống, còn rót cả nước chè cho con uống nữa cơ.
Mẹ Vệ: Thế sao bây giờ vẫn không thẳng lưng lên được?
Vệ Mặc Hương: Cứ phải cúi khom người suốt, có lúc còn phải bò cả xuống đất nữa ấy chứ!
Mẹ Tề: Lại còn phải bò xuống đất cơ à? Làm gì thế hả cháu?
Vệ Mặc Hương: Ngày thường nhìn táo, lê thơm, hạt dẻ, quả óc chó thì thấy ngoan ngoãn lắm cơ mà, đến lúc bảo con gói bọc chúng nó vào thì đứa nào đứa nấy mọc chân, chạy loạn khắp nơi, con không phải đi nhặt lại chắc? Chúng nó chạy xuống tận gầm quầy hàng, con không phải bò xuống đất lôi ra à?
Mẹ Vệ: Hèn chi mà cái lưng...
(nhịn không được phì cười)
Mẹ Tề (cố nhịn cười): Con bé đó không cười chê cháu đấy chứ?
Vệ Mặc Hương: Không ạ! Nó bảo hồi trước nó cũng đi đuổi bắt lê thơm khắp nơi, có lúc còn phải đuổi ra tận ngoài cửa hàng nữa cơ!
Mẹ Tề: Đuổi ra tận ngoài cửa cơ á?
Vệ Mặc Hương: Vâng ạ! Khách hàng xách trên tay, ra đến ngoài cửa thì bọc hàng bung ra, lăn lóc cả ra giữa đường!
Mẹ Vệ: Thế mới thấy làm việc gì cũng không dễ dàng cả!
Vệ Mặc Hương: Con đã không dễ dàng rồi, người mua hàng lại càng không dễ dàng hơn ấy ạ!
Mẹ Tề: Sao lại thế hả cháu?
Vệ Mặc Hương: Hai cân táo, con cân cho người ta ba phút, tính tiền ba phút, gói hàng ba phút. Gói xong, chúng nó lại chạy tung tóe hết cả, vừa nhặt vừa lôi lại mất ba phút nữa, rồi lại gói ba phút, tính ra tổng cộng là mười lăm phút, người ta sốt ruột giậm chân thình thịch ấy chứ!
Mẹ Vệ: Mặc Hương à, thế này là con đã thấu hiểu được chút tâm ý của mẹ Tiểu Tứ rồi đấy! Muốn cho người mua hàng không phải giậm chân cũng chẳng dễ dàng gì đâu! Đi ăn cơm đi thôi, Đại Nữu để phần phần ở trên bệ bếp rồi kìa.
〔Đại tẩu Vệ vội vã bước vào.〕
Đại tẩu Vệ: Bác Tề! Mẹ! Lão Vệ! Con về hơi muộn một chút! Mấy đứa nhỏ ngủ cả rồi chứ ạ?
Mẹ Vệ: Ngủ cả rồi, ngoan lắm!
Đại tẩu Vệ: Mọi người ăn cơm chưa ạ?
Mẹ Vệ: Mẹ ăn rồi, còn Mặc Hương thì vừa mới bước chân vào cửa thôi! Lưng của nó kìa, thẳng lên không nổi nữa rồi đây này!
Đại tẩu Vệ: Lão Vệ, anh đừng động đậy, để em mang cơm ra đây, vừa hay vừa ăn vừa nói chuyện với bác Tề.
Vệ Mặc Hương: Cô, cô không mệt à?
Đại tẩu Vệ: Người gặp chuyện vui tinh thần sảng khoái, em không mệt! Cửa hàng bách hóa phụ nữ ngày kia khai trương, em sao mà không vui cho được chứ? Bác Tề, mẹ, ngày kia hai bác nhất định phải đến xem đấy nhé! Phụ nữ làm việc bao giờ cũng có điểm khác biệt với người ta chứ! (rót nước chè cho các cụ)
Vệ Mặc Hương: Đúng thế đấy, cô tiểu đồng chí ở chỗ tụi anh cũng khác người lắm cơ, chẳng những giúp anh đi nhặt táo khắp nơi, lại còn không cười chê anh nữa chứ!
Đại tẩu Vệ: Sao cơ? Anh làm cho quả bay tung tóe cả lên cơ à?
Vệ Mặc Hương: Lại còn không chỉ có một lần ấy chứ! Bay xa nhất là quả óc chó!
Đại tẩu Vệ: Đừng có sốt ruột, ăn cơm xong, em rửa ráy đồ đạc xong xuôi sẽ dạy anh cách gói bọc hàng, đảm bảo dạy là biết ngay! Xong xuôi em đi tập xe ba gác!
Vệ Mặc Hương (chỉ vào đống hoa quả trên bàn): Tập luôn bây giờ đi! (đến tập gói hàng, lại thất bại) Không được rồi, một lát nữa là nát bét hết cả thế này đây!
Đại tẩu Vệ: Hay chúng ta tìm vật thay thế đi!
Mẹ Vệ: Tao thấy, cứ lấy than tổ ong ra thử là được chứ gì.
Đại tẩu Vệ: Đúng đấy! Vừa rồi em bảo chúng em có điểm khác biệt mà, các cụ ơi, đến xem đi nhé, tụi em vẽ cả bích họa lên tường đấy, lại còn đề thơ lên trên đó nữa cơ!
Mẹ Tề: Ai làm thơ thế hả cháu?
Đại tẩu Vệ: Bọn em tập trung đủ cả rồi, tổng cộng được điều đến hai mươi mốt nhân viên bán hàng, trong đó có bảy người tốt nghiệp cấp hai, ba người tốt nghiệp cấp ba, chẳng lẽ lại không làm được thơ cơ chứ? Em nghĩ thế này: Hồi trước Lăng Vân đại khái có hơi cảm thấy tốt nghiệp cấp hai mà đi làm nhân viên bán hàng thì quả là hơi chôn vùi tài năng. Thế này thì tốt quá rồi, con bé nhìn thấy người ta còn có cả học sinh tốt nghiệp cấp ba đi làm nữa cơ mà, bản thân mình còn kiêu ngạo cái nỗi gì nữa chứ?
Vệ Mặc Hương: Đúng thế đấy, anh đây tốt nghiệp chuyên ngành luật pháp hẳn hoi mà vẫn phải bò lê bò càng đi nhặt táo khắp nơi đấy thôi! Anh bắt đầu ngấm ra được chút hương vị rồi đấy, làm một chút việc cho người ta, lại còn làm cho thật tốt, mới khó khăn làm sao...
Đại tẩu Vệ: Đúng thế đấy anh ạ, lão Vệ à, chúng ta mà ai nấy đều ngấm được cái vị phải làm việc gì đó cho người khác ấy, thì nhất định sẽ không còn coi cái sân tam hợp nhỏ này là thứ vĩnh viễn không thay đổi nữa đâu. Chúng ta phải nhìn thấy một mái ấm lớn hơn và tốt đẹp hơn. Mái ấm nhỏ ngày hôm nay nếu không thay đổi cho dân chủ hơn một chút, sinh động hơn một chút, thì e rằng chúng ta khó lòng mà tận hưởng được hạnh phúc của mái ấm lớn trong ngày mai đâu đấy. Mẹ ơi, dạo này mẹ thấy thế nào ạ? Con có làm điều gì khiến mẹ không vui không? Mẹ thấy chỗ nào không ổn, nhất định phải nói đấy nhé!
Mẹ Vệ: Mẹ á, mẹ lại thấy khỏe khoắn ra thêm được một chút đấy! Nói thật với con nhé, lúc con mới đi làm ấy, trong lòng mẹ quả thực cứ đánh trống kịch liệt. Bây giờ thì mẹ nhìn ra rồi: Các người trẻ tuổi muốn ra ngoài làm việc, thì những người già như chúng tôi phải giúp đỡ các con, để các con có thể yên tâm mà bước ra ngoài chứ!
Đại tẩu Vệ: Con cũng không thể phó mặc việc nhà cho một mình mẹ được ạ! Đi ra bên ngoài là để phục vụ nhân dân, sao có chuyện cứ về đến nhà lại thành ra không phục vụ nữa cơ chứ?
Mẹ Vệ: Phải đấy, con bé không giống như thằng Mặc Hương đâu đấy! Thôi được rồi, chỉ mong sao con Mặc Hương qua lần xuống cơ sở này, cũng học được cách tự tay làm lấy chút việc gì đi nhé!
Mẹ Tề (không muốn nghe nữa): Thôi, không làm lỡ thời gian ăn uống của các cháu nữa, ta về đây!
Đại tẩu Vệ: Bác cứ ngồi đấy đi ạ! Lăng Vân mấy ngày nay cũng rất vui vẻ, rất tích cực đấy ạ, bác nhớ động viên con bé nhiều vào nhé! Đến ngày chúng cháu khai trương, bác nhất định phải đến xem và góp ý cho chúng cháu đấy nhé!
Mẹ Tề: Được rồi! Đừng tiễn nữa, các cháu ăn cơm đi!
Vệ Mặc Hương: Cứ để cơm đấy đi cô, để cháu tiễn bác Tề! (đứng dậy, vung tay một cái, từ trong tay áo rơi hẳng ra một quả óc chó)
Ơ hay!
Mọi người: Cái gì thế?
Vệ Mặc Hương: Quả óc chó! Sao lại chui cả vào trong ống tay áo thế này cơ chứ!
(Mọi người cùng cười lớn, cùng đi ra ngoài với mẹ Tề)
Đại tẩu Vệ: Mẹ, mẹ vào nghỉ ngơi đi ạ, đừng lo lắng gì hết.
Mẹ Vệ: Ừ! Mẹ không xem bộ quần áo mới mẹ mua cho Tiểu Tứ nữa à? Thôi vậy, đợi đến Quốc khánh mặc lên rồi xem sau vậy!
Đại tẩu Vệ: Mẹ toàn tiêu tiền cho lũ trẻ, sao chẳng tự sắm sửa thêm cho mình cái gì thế ạ?
Mẹ Vệ: Hầy, bộ quần áo cũ của ta tháo ra sửa đi sửa lại chắc vẫn còn mặc được hai chục năm ấy chứ! Bọn trẻ con thì đang tuổi lớn nhanh, chớp mắt cái là quần áo đã cộc đi một nửa rồi! Ta vào nghỉ đây, con cũng đừng ngủ muộn quá đấy nhé! (Đi ra)
〔Vệ Mặc Hương tiễn khách xong quay vào, đi theo sau là Dư Chí Phương và Tống Ngọc Nga.〕
Vệ Mặc Hương: Mọi người cứ nói chuyện đi, anh đi ăn cơm đây! (Đi ra)
Đại tẩu Vệ: Có chuyện gì thế hả cháu? Chí Phương, Ngọc Nga!
Dư Chí Phương: Đại tẩu ơi, hỏng to rồi chị ạ!
Đại tẩu Vệ: Hỏng cái gì thế?
Dư Chí Phương: Chẳng phải đã phân công ổn thỏa rồi sao, chị quản lý hoa quả, em quản lý cá, Ngọc Nga quản lý rau xanh, con Tiểu Phùng quản lý thịt lợn cơ mà?
Đại tẩu Vệ: Đúng thế rồi còn gì!
Dư Chí Phương: Con Tiểu Phùng ốm rồi! Mới khai trương mà không có ai bán thịt thì phải làm sao bây giờ hả chị? Em bảo với quản lý là em làm thay cho nó, quản lý lại hỏi thế ai bán cá thay cho em đây? Quản lý cũng đang lo sốt vó lên kìa!
Đại tẩu Vệ: Sư phụ Vưu đã về chưa?
Tống Ngọc Nga: Vẫn chưa ạ! Chú ấy cũng đang lo sốt vó lên rồi kìa. Chú ấy bảo một mình chú ấy lọc một miếng thịt chỉ mất bảy phút, con Tiểu Phùng phải mất tới bốn mươi lăm phút, lại còn lọc không được khéo nữa, nhưng dẫu sao con Tiểu Phùng cũng biết lọc thịt rồi, thế mà nó lại ốm ra thế này cơ chứ...
〔Vệ Mặc Hương bưng bát cơm đi ra.〕
Đại tẩu Vệ: Chí Phương này, hay là chị tranh thủ đi học luôn trong đêm nay nhé? Dĩ nhiên là sẽ không thể học giỏi ngay được, nhưng bắt buộc phải đột kích một phen thôi! Thịt chỉ bán vào buổi sáng, tranh thủ thời gian đó chị vẫn có thể chiếu cố cả hoa quả được mà.
Vệ Mặc Hương: Em lại còn phải ra ngoài nữa cơ à? Việc của anh thế này thì...
Dư Chí Phương: Đại ca có việc gì thế ạ?
Vệ Mặc Hương: Anh không biết gói bọc hàng, không biết buộc đồ, định tối nay học hỏi một chút, anh không thể cứ để táo lăn lóc khắp nơi, khách hàng lại giậm chân thình thịch nữa đâu!
Tống Ngọc Nga: Đại tẩu, chị đã quyết định thế rồi à?
Đại tẩu Vệ: Vì cửa hàng, còn phải do dự cái gì nữa chứ?
Tống Ngọc Nga: Được, để em dạy đại ca!
Vệ Mặc Hương: Ơ, cảm ơn cô nhé! Thế nhưng, cô không mệt à?
Tống Ngọc Nga: Em mệt cái nỗi gì chứ! Mọi người nhìn tay của con Chí Phương kìa, bị đâm rách nát hết cả rồi kìa! Cá với tôm ăn thì ngon thật đấy, ngặt nỗi chúng nó hay đâm người ta quá cơ! Chí Phương, cho mọi người xem nào!
Dư Chí Phương: Không có thời gian đâu! Đại tẩu, ăn mau lên, ăn xong là đi học lọc thịt ngay nhé! Đại ca, ăn nhanh lên, ăn xong là học gói đồ đạc nhé! Em đi ngay đây, đi giữ chân sư phụ Vưu lại đã, đại tẩu ơi, hôm nay em đi tập xe ba gác đây!
Đại tẩu Vệ: Cẩn thận đấy nhé, ngộ nhỡ mà ngã hay va quệt vào đâu, thì không còn ai bán cá nữa đâu đấy!
Dư Chí Phương: Tụi mình đã mua hẳn một chiếc xe rồi, quản lý với phó quản lý đã nói cả rồi: Em đạp xe, hai người họ sẽ ngồi lên trên coi như là hàng hóa. Có hai người họ giám sát cái đầu đất như em đây, tuyệt đối sẽ không xảy ra tai nạn đâu! (Chạy vụt đi)
——Hạ màn——