Theo từng câu từng câu được xem qua, một chồng văn kiện vốn rất nhỏ bỗng phình to nhanh chóng, mà số đại thần không làm sai lại càng ngày càng ít, dần dần đã không đủ trăm người.

Khuôn mặt già nua của Chu Đệ càng lúc càng đen, còn phía bách quan thì cũng càng lúc càng thấy nóng ran.

Thẳng thắn mà nói, những đề thi này bọn họ cũng phải thừa nhận là không có gì quá khó. Giống như những đề toán học kỳ lạ quái gở mà Liễu Thuần giỏi nhất, thì hoàn toàn không có.

Hoàn toàn là thuế nông nghiệp bao nhiêu, kinh thành cao bao nhiêu, ngự nhả rộng bao nhiêu, lương thực bao nhiêu tiền một thạch…… Toàn bộ đều là loại đề thi này, đương nhiên cũng bao gồm một số đề tài lịch sử, ví dụ như miếu hiệu của Lưu Trượt là gì, tổn thương hai bên trong trận chiến Phàn Dương Hồ là bao nhiêu, chi phí quân sự hàng năm của đại minh là bao nhiêu……

Những thứ này đối với người bình thường mà nói thì có lẽ có chút khó khăn, nhưng đã là quan lại triều đình, đọc sách nhiều năm thì đương nhiên phải nắm bắt trong lòng bàn tay.

Nhưng ai có thể ngờ được, số quan lại còn lại cuối cùng chỉ có vỏn vẹn hơn ba mươi người, ít đến đáng thương!

Trong hơn ba mươi người này, bao gồm cả sáu vị học sĩ nội các. Đây e rằng là điều duy nhất có thể khiến Chu Đệ thấy an ủi, ít nhất mắt của hắn không mù, mấy vị trợ lý chọn ra vẫn rất có tài năng, ít nhất vẫn còn là người phàm trần tục tử.

Ngoài ra thì còn có những đại thần trọng yếu như Du Thường, Dương Tĩnh, cũng bao gồm một số ít quan viên của Hộ bộ, Binh bộ.

Thảm nhất chính là đám ngôn quan khoa đạo, Lục khoa cấp sự trung, Thập tam đạo ngự sử, cuối cùng người có thể ở lại chỉ có duy nhất một người!

Chu Đệ xem từng người một từ trên xuống dưới, điều khiến hắn kinh ngạc nhất lại là ở phía cuối đám đông, còn có một người đặc biệt.

Hoàng Quan!

Lục nguyên công thuở trước!

Vẫn nhớ lúc ban đầu Chu Đệ quyết định nam chinh, Hoàng Quan từng với tư cách là sứ giả chất vấn Chu Đệ, kết quả liền bị giam giữ lại.

Hoàng Quan tuy vẫn trung thành với Chu Doãn Văn, nhưng bởi vì hắn có mối liên hệ sâu sắc với Liễu Thuần, nên trong số các cựu thần Kiến Văn, hắn không được coi trọng, những việc tham gia cũng không nhiều.

Kết quả trong lúc thanh trừng, Hoàng Quan may mắn thoát nạn.

Nhưng Hoàng Quan thoát được một kiếp lại không hề có chút vui mừng nào.

Hắn tận mắt chứng kiến sự sụp đổ của toàn bộ tập đoàn Kiến Văn, ba năm khoan chính, quần thần đầy triều, toàn bộ đều là những đại nho danh thần, trung thành tận tụy, học vấn uyên bác, phẩm chất vô song…… Trước khi nắm quyền, ngoại trừ những kẻ dị loại như Liễu Thuần xem thường bọn họ ra, đại đa số mọi người đều tràn đầy tự tin, tuyệt đối có thể sửa chữa một số sai lầm của triều đại Hồng Vũ, từ đó thiên hạ đại trị.

Chỉ là đợi sau khi bọn họ lên nắm quyền, rất nhiều chuyện thì không cần nói nhiều nữa.

Hoàng Quan tự vấn lòng mình, cho dù Chu Đệ không khởi binh, không đánh chiến dịch Tĩnh Nạn, thì dưới sự cai trị của Chu Doãn Văn, triều đại Đại Minh cũng tuyệt đối không thể trở nên tốt đẹp hơn, thậm chí đám văn thần đó chính là kẻ đao phủ khiến giang sơn từ thịnh chuyển suy!

Hoàng Quan chè chén say sưa suốt một thời gian dài, cũng dùng một đôi mắt say mờ quan sát suốt một thời gian dài.

Hắn vừa mới nhậm chức Quốc tử giám tư nghiệp chưa đầy một tháng thì đã gặp phải chuyện lần này, Hoàng Quan tuyệt đối không phải đến để cổ vũ cho đám văn quan, hắn chỉ muốn xem đám người này có thể như nguyện hay không. Chỉ là không ngờ, vừa mở đầu đã đụng phải tường đá.

Trải qua một trận thi cử, đôi mắt của Hoàng Quan cuối cùng cũng lóe lên ánh sáng, trên người đôi quân thần Chu Đệ và Liễu Thuần này, hắn đã nhìn thấy hy vọng!

"Hãy nhìn những người này đi? Hãy nhìn những anh tài tuấn kiệt do khoa cử Đại Minh tuyển chọn ra xem, đều là những nhân vật thế nào!"

Chu Đệ chợt đứng phắt dậy, bước đi phừng phừng tức giận, không nhịn được chỉ vào bọn họ mà mắng: "Thậm chí còn không bằng cả trẻ con, các ngươi có thấy hổ thẹn không?"

Những quan viên trả lời sai kia rào rào quỳ rạp xuống một mảng lớn.

"Bệ hạ, thần và những người khác có tội, xin bệ hạ trừng phạt."

Chu Đệ giận dữ mắng: "Các ngươi không có tội, các ngươi là không có tim! Ông trời giao giang sơn lại cho trẫm, trẫm lại dựa dẫm vào các ngươi để quản lý thiên hạ. Dựa vào trình độ hiện tại của các ngươi, làm sao có thể gánh vác trọng trách của giang sơn?"

Những lời chất vấn của Chu Đệ câu nào câu nấy tru tâm khắc cốt, đâm thẳng vào chỗ hiểm.

Với tư cách là Lại bộ thượng thư, Du Thường tuy rằng đều trả lời đúng, nhưng hai đầu gối cũng mềm nhũn, quỳ sụp xuống đất.

"Khấu tấu bệ hạ, lão thần với tư cách là Lại bộ thượng thư, nắm giữ việc tuyển chọn quan lại, không thể chọn người tài cho quốc gia, thần có tội!"

Là tâm phúc nhiều năm, Chu Đệ cũng không nỡ trách mắng Du Thường, nhưng lửa giận đang bùng cháy, không cách nào khống chế nổi!

"Lại bộ đương nhiên có lỗi, nhưng sự việc không chỉ là trách nhiệm của riêng Lại bộ, còn có Lại bộ, Đô sát viện, Quốc tử giám, Hàn lâm viện…… Những nha môn này đang làm cái gì vậy? Chỉ lo chăm chăm nghĩ cách trèo lên cao thôi sao?"

Những quan viên bị điểm tên lần lượt quỳ xuống, dập đầu kêu vang.

"Thần và những người khác phụ lòng hoàng ân, xin bệ hạ giáng tội."

Chu Đệ nhìn bọn họ, hừ lạnh nói: "Trị tội chỉ là chuyện phụ, quan trọng là phải tìm ra gốc rễ." Vừa nói, hắn vừa quay sang hướng Liễu Thuần, "Ngươi thấy chuyện này thế nào?"

Liễu Thuần vội vàng nói: "Bệ hạ, kỳ thực nếu để thần nói, thì quả thực không thể trách bách quan."

Chu Đệ trợn trừng mắt lên, "Bọn họ hỏi ba điều không biết một, chẳng lẽ vẫn không đáng trách sao?"

"Bệ hạ, dân gian có câu nói, gọi là ba mươi tuổi không học nghệ…… Các vị đại nhân mười năm mỏi mòn đèn sách, một sớm bước chân vào triều làm quan, tuy rằng có người tay không rời sách, nhưng đại đa số mọi người chắc là đã lơ là việc học rồi. Thần cho rằng không nên xem việc đọc sách là gạch mòn gõ cửa, một khi đã làm quan rồi thì vứt xó không màng tới nữa. Sau khi làm quan, lại càng phải để tâm đến mọi chuyện, thấu hiểu nỗi khổ của dân gian, như vậy mới có thể tận trung vì bệ hạ, tận tâm vì bách tính."

"Nhưng nói đi cũng phải nói lại, không thể trông mong ai ai cũng có thể chăm chỉ đọc sách, hơn nữa nếu như chỉ đọc Tứ thư Ngũ kinh, cũng không làm rõ được rất nhiều chuyện. Cho nên suy cho cùng, phải bắt đầu làm từ lúc vỡ lòng. Cải cách các môn thi, phong phú nội dung thi. Ép buộc văn nhân sĩ tử hiểu nhiều biết rộng, đợi sau khi bọn họ thi đỗ tiến sĩ, bước chân vào triều làm quan rồi, thì cũng có thể hiểu rõ nhiều tình huống hơn, không đến mức lúng túng giống như ngày hôm nay."

Liễu Thuần lại cúi sâu người xuống, "Bệ hạ, thần cho rằng đây chẳng qua chỉ là một trò chơi nhỏ giữa quân thần mà thôi, chỉ là để nhắc nhở bách quan một tiếng, bệ hạ cũng đừng quá nghiêm túc, chuyện ngày hôm nay, xin đừng trừng phạt bách quan nữa."

Liễu Thuần vậy mà lại lên tiếng cầu tình, đúng là mặt trời mọc đằng Tây rồi, đối với bách quan mà nói, thà không cần cái ân tình này! Cái tên Liễu Thuần đáng chết, hắn vòng vo tam quốc một hồi, ngược lại lại tìm được căn cứ cho việc cải cách khoa cử, bây giờ ai nấy đều là bề tôi phạm lỗi, thân mang tội danh, còn lấy lý lẽ gì để tranh biện nữa đây?

Liễu Thuần ơi Liễu Thuần, ngươi đúng là quá hiểm độc.

So với Liễu Thuần, bụng dạ đen tối của Chu Đệ cũng chẳng kém là bao, đây chính là cái bẫy do đôi quân thần hợp sức đào ra, một phát chôn vùi hai ba trăm người.

Rất nhiều người vừa thẹn vừa giận, mà lại không thể làm gì khác hơn!

Còn cách nào để ngăn cản cải cách khoa cử nữa đây?

Chẳng lẽ cứ thế cúi đầu chịu thua sao?

Nếu như từ nay về sau, nội dung thi khoa cử thực sự biến thành khoa học, thì sự tác động đó sẽ quá lớn.

Dùng văn chương để lấy sĩ tử, so với việc cử trắc, cử cửu phẩm trung chính thì vẫn là rất tiến bộ.

Nhưng hay dở của văn chương là một chuyện rất khó để nói rõ ràng.

Phong cách văn chương khác nhau có những người thích khác nhau, giữa bọn họ làm sao phân biệt được cao thấp?

Nói cho cùng, vẫn phải xem xu hướng của giám khảo.

Đây cũng là lý do vì sao rất nhiều sĩ tử vô cùng mang ơn đội trùm của mình, cả đời phải báo đáp. Thật ra, sư phụ truyền thụ tri thức dạy ngươi mười năm khổ đọc, không có giá trị bằng một vòng tròn mà giám khảo vẽ trên bài thi.

Nhưng nếu đổi thành khảo thí nhiều lĩnh vực, so ra sẽ khách quan hơn rất nhiều, cơ hội của người bình thường cũng sẽ nhiều hơn.

Đương nhiên, bất kỳ hình thức thi cử nào cũng rất khó hoàn toàn công bằng, chỉ là cuộc cải cách lần này sẽ nghiêng về phía nhiều người bình thường hơn.

---❊ ❖ ❊---

Chia đều ruộng đất, chia đều thuế ruộng đã tước đoạt đi nền tảng kinh tế của kẻ sĩ rồi, nay lại cải cách khoa cử, tiến tới thúc đẩy cải cách giáo dục, thì ưu thế lớn nhất của kẻ sĩ — giáo dục, cũng sẽ vì thế mà bị lung lay.

Nói một cách không khách sáo, theo sự phổ cập của giáo dục cơ bản, tỷ lệ mù chữ giảm mạnh, con em nghèo khó vào triều làm quan, tập đoàn kẻ sĩ truyền thống chắc chắn sẽ tan rã.

Thế nào gọi là đào mồ tổ tiên, ra tay từ trước đến nay Liễu Thuần chưa từng nương tay bao giờ.

Bách quan lúc này giống hệt như trâu cừu đang chờ lên thớt.

Bọn họ rất muốn phẫn nộ đứng dậy tranh cãi đến cùng với Chu Đệ, nhưng nhìn lại hai đứa trẻ một đen một trắng bên cạnh Chu Đệ, bọn họ hoàn toàn mất hết tự tin.

Đến cả một đứa trẻ sáu tuổi còn không bằng, thì còn mặt mũi nào mà tranh cãi nữa!

Bệ hạ ơi, ngươi cũng thật là tàn nhẫn quá đi!

Có lẽ chỉ còn lại một cách duy nhất, đó chính là tập thể từ quan, khiến cho sáu bộ nha môn đều phải đình trệ. Không có người làm việc cho ngươi, chỉ còn lại một vị thiên hạ trống rỗng, xem ngươi còn làm loạn thế nào được nữa.

Không còn nghi ngờ gì nữa, đây là chiêu thức tổn hại một ngàn địch thủ chết tám trăm, vạn bất đắc dĩ tuyệt đối không thể sử dụng, nhưng lúc này bọn họ đã bị dồn vào chân tường.

Chỉ có liều chết một trận, mới có thể tìm lại thể diện.

Lý do đều đã có sẵn, bởi vì thành tích thi cử kém cỏi, hổ thẹn tự trách, đành xin về quê đọc sách…… Lý do hay biết bao nhiêu!

Đám người này đang định thần suy nghĩ thì Chu Đệ tiếp lời, "Liễu Thuần này, ngươi nói giúp bách quan, trẫm nghe lọt tai, nhưng bách quan đã sai sót nhiều như vậy, trẫm cũng không thể làm như không thấy. Những gì ngươi vừa nói quá đúng, rất nhiều người coi việc đọc sách là gạch mòn gõ cửa, một khi đã bước chân vào nhà lớn thì ném sách ra sau đầu, cứ tiếp tục như thế này, chẳng phải cả triều toàn là những bề tôi ngu ngốc không bằng trẻ con hay sao?"

Chu Đệ hậm hực nói: "Thôi được rồi, từ nay về sau, cứ mỗi quý lại tiến hành khảo thí đối với quan viên. Kỳ thi này khác với sự đánh giá của Lại bộ, chỉ là khảo sát kiến thức cơ bản của quan viên, cũng bao gồm cả chính vụ của bổn bộ. Từ bộ đường trở xuống, bao gồm cả thư lại, toàn bộ đều phải tham gia khảo sát."

"Lần này trẫm có thể tha cho, nhưng lần sau khảo sát không đạt yêu cầu thì trẫm không thể đồng ý được nữa đâu!"

Chu Đệ đằng đằng sát khí, "Trẫm từ khi lên ngôi đến nay, thường xuyên có kinh diên, trong số bách quan, những người có học vấn rộng lớn giảng bài cho trẫm, trẫm cũng được hưởng lợi rất nhiều!"

"Đã có thể giảng bài cho thiên hạ, thì quần thần cũng nên có người giảng bài, các ngươi thấy thế nào?"

Chu Đệ lại đào một cái bẫy, đám đại thần này sao lại không hiểu chứ, chỉ riêng việc cải cách khoa cử thôi thì đã không thể thỏa mãn khẩu vị của bệ hạ rồi, hắn còn muốn giáng thêm một lá bùa đòi mạng cho quần thần nữa!

Lại là giảng bài, lại là khảo thí, kẻ nào không nghe lời thì có thể nhân cơ hội này mà tùy ý xử lý.

Hơn nữa lại có danh chính ngôn thuận, có muốn phản đối cũng không được.

Đặc biệt là một số lão thần từng trải qua triều đại Hồng Vũ, lúc này ở trong lòng thầm so sánh, làm bề tôi của Chu Đệ còn khó khăn hơn ở dưới tay lão Chu nhiều.

Chúng ta thật là quá khó khăn rồi!

Tuy nhiên mọi người vẫn còn một suy nghĩ, đó chính là ai sẽ là người giảng bài cho bách quan, chỉ cần không tìm ra người này, có lẽ có thể thoát được một kiếp, dù sao thì Liễu Thuần có quá nhiều việc phải làm, ngoài hắn ra cũng chẳng có ai thích hợp cả……

Đúng lúc này, Liễu Thuần đột nhiên nói: "Bệ hạ, thần cho rằng bất kể là ai, việc thường xuyên học tập là điều nên làm. Thần cả gan đề cử Hoàng Quan - Hoàng đại nhân, gánh vác trọng trách này!"

Đỉnh Điểm