Quan lại nhà Đại Minh mà nói họ không có tài năng, thì đó tuyệt đối là vu khống. Còn bàn về thơ từ văn chương, vi ngôn đại nghĩa của các bậc thánh nhân, hễ tùy tiện nêu ra một cái là ai nấy đều có thể tuôn như suối, nói hai canh giờ không lặp lại.

Còn nếu bảo họ chỉ trích quân vương, đàn hạp quyền thần, thì họ lại càng hăng máu hơn. Động một chút là vạn ngôn thư, mười tội lớn, viết phải gọi là văn thái bay bổng, uyển chuyển mênh mông, giống như nước sông Hoàng Hà, từ trên trời chảy xuống.

Thế nhưng hễ nhắc đến thường thức, rồi lại bàn về chính vụ, thì đó tuyệt đối là điểm yếu chết người của đa số quan lại.

Chu Đệ tung ra đại sát khí, tự nhiên là thần chặn giết thần, Phật chặn giết Phật, không ai có thể cản nổi.

Từ trong hoàng cung đi ra, có một số quan lại dứt khoát chạy thẳng tới các hàng sách. Họ cũng thừa biết, nội dung những kỳ thi này phần lớn đều liên quan đến giáo trình của Kê Minh Sơn học đường.

Mọi người cũng chẳng màng gì nữa, cứ mua được vào tay rồi hẵng hay.

Cuối cùng cũng cướp được một cuốn, mở ra xem xong, kích động đến mức rơi nước mắt.

Chương đầu tiên chính là tìm hiểu về Đại Minh, mười ba tỉnh, cửu biên, Vạn Lý Trường Thành, ngũ nhạc, các thành phố chính, dân số, phong tục tập quán... đều có đủ cả!

Giá mà có được cuốn sách này từ sớm, thì chí ít cũng có thể trả lời được sáu phần mười số câu hỏi!

Những viên quan này hớn hở trả tiền, ông chủ tiệm sách cười hì hì nói: "Vị đại nhân này, sau này ngài ấy mà, nếu cần thêm sách gì cho tiểu công tử, cứ lên tiếng, chúng tôi giao hàng tận nơi."

"Tiểu công tử? Ý ngươi là sao?" Vị quan này ngẩn người.

Người càng kinh ngạc hơn là ông chủ tiệm, "Cái đó... đây là sách thiếu nhi, nhắm đến đối tượng dưới mười tuổi, đại nhân... không mua nhầm đấy chứ?"

Vị này quả không hổ là người lăn lộn chốn quan trường, khóe miệng hơi giật giật, liền nói ngay: "Không nhầm không nhầm, ta mua cho hàng xóm, hàng xóm! Rất hay, rất hay, lũ trẻ chắc chắn sẽ thích."

Ông ta cười xòa bước ra, nhưng đến khi ra bên ngoài, lại thực sự muốn khóc.

Mẹ kiếp, chẳng lẽ đường đường là lão tử mà lại không bằng cả trẻ con hay sao?

Chẳng mất mấy ngày, trên dưới triều đình đều xuất hiện một cảnh tượng kỳ lạ. Vị đại nhân nào cũng trở nên hiếu học, trong tay ôm sách, không bỏ lỡ bất kỳ khoảng thời gian rảnh rỗi nào, chăm chỉ đọc, liều mạng ghi nhớ.

Thế nhưng nếu có ai tiến lại gần, hỏi họ đang đọc thứ gì, thì đám người này lại bắt đầu ấp úng, hoàn toàn không muốn trả lời.

Đường đường là đại nhân mà lại phải đi học bù khóa học của trẻ con, thực sự quá mức mất mặt.

Thế này thì cũng thôi đi, Chu Đệ còn nổi lòng tốt, đặt mua năm phần báo cho tất cả các nha môn. Năm phần này đều là những tờ báo lớn khá ăn khách ở kinh thành, bên trong sẽ đăng tải đủ loại tin tức.

Chu Đệ tự móc tiền túi ban thưởng cho nội khố, đặt mua cho tất cả các nha môn.

Đừng thấy ngày thường Chu Đệ rất keo kiệt, lần này lại vô cùng hào phóng, còn đặc biệt dặn dò, nếu cảm thấy không đủ, có thể đặt tăng thêm năm phần nữa.

Các quan viên đều khóc không ra nước mắt.

Liễu Thuần ở bên cạnh chằm chằm giám sát, lại thêm áp lực thi cử, chính vụ thì tuyệt đối không thể lơ đễnh dù chỉ là một chút, nếu không mà để bị bắt thóp, sẽ phải đi làm bạn với Giải Tấn.

Chính vụ không thể lơi lỏng, vậy thì đành phải dùng những khoảng thời gian vụn vặt để đọc sách xem báo.

Tiệc tùng đành cáo từ, thuyền hoa ở Tần Hoài Hà cũng chẳng thèm bén mảng tới nữa. Thi hội cũng không tham gia. Nào là chơi hoa, gảy đàn, thư pháp, hội họa... những sở thích này đều vứt xơ xác sang một bên, đợi qua cái phong đầu này rồi tính tiếp.

Đám người này trước khi bước chân vào quan trường, miệng thì lúc nào cũng nhao nhao "trong sách có nhà vàng", "trong sách có ngọc nữ"... chỉ cần đỗ tiến sĩ là vinh hoa phú quý, chẳng phải lo lắng điều gì nữa.

Nhất là khi rất nhiều người đã vứt xơ xác sách vở cả mấy năm trời, nay muốn nhặt lại từ đầu, đúng là khổ sở hết chỗ nói!

Nửa đêm trân trân nhìn một trang sách, đọc nửa canh giờ mà trong đầu trống rỗng, y hệt như mấy ngày cuối kỳ, đám học dã muốn ôn tập nhưng lại chẳng biết bắt đầu từ đâu vậy.

Dằn vặt, lúng túng, chỉ muốn chết quách đi cho rồi.

Một kỳ thi nhỏ nhoi thôi, mà đã hành hạ toàn bộ văn võ bá quan ở kinh thành sống không bằng chết. Phải thừa nhận rằng, thủ đoạn này của Chu Đệ quả thực vô cùng tàn nhẫn.

---❊ ❖ ❊---

"Liễu đại nhân, hạ quan vẫn luôn muốn cùng đại nhân trò chuyện một phen, nhưng lại vướng vì sĩ diện, không dám đến tận cửa, cứ trì hoãn mãi cho đến tận bây giờ, không ngờ lại xảy ra chuyện thế này." Hoàng Quán thở dài đầy cảm thán, "Liễu đại nhân, cho đến tận ngày hôm nay, hạ quan cuối cùng cũng đã thông suốt được một số chuyện. Chuyện thiên hạ, suy cho cùng, vẫn là do đám sĩ nhân không có chí khí gây ra cả!"

Liễu Thuần kiên nhẫn lắng nghe, còn rót cho Hoàng Quan một chén trà.

"Ở chỗ ta, Hoàng huynh cứ thoải mái nói hết suy nghĩ trong lòng, ra khỏi miệng huynh, vào tai ta, không phải lo lắng gì đâu."

Hoàng Quan tự giễu cười một tiếng, "Ta cũng chẳng có gì phải lo lắng nữa, năm xưa sở hữu sở dĩ ta đứng về phía ngụy đế, suy cho cùng vẫn là vì tham lam sự an nhãn, không muốn từ bỏ đặc quyền có sẵn trong tay. Không chỉ riêng mình ta, mà còn có cả người thân bạn bè, con cháu đời sau. Ai nấy đều mơ tưởng dựa vào cái thân phận sĩ nhân để ngồi mát ăn bát vàng."

"Đám người chúng ta quá ư là ngây thơ, lúc nào cũng ảo tưởng có thể chẳng cần động đậy gì mà vẫn khiến cho thiên hạ đại trị, kháng cự biến pháp, tự lừa mình dối người. Lấy sức một nước mà chống lại một góc, dù nói thế nào đi nữa, thì chúng ta vẫn cứ là ngu xuẩn hồ đồ, thua cuộc hoàn toàn không oan chút nào!"

Hoàng Quan uống cạn một ngụm trà lớn, sắc mặt ửng đỏ, trông hệt như vừa mới uống rượu vậy.

Nói xong về chúng ta, lại nhìn sang các vị thần liêu hiện tại, tuy có khá hơn một chút, nhưng đám lại dịch làm việc bên dưới thì vẫn cái thói quen cũ y nguyên. Hễ mất đi áp lực từ bên trên, bọn chúng sẽ lại ngựa quen đường cũ, thậm chí còn làm dữ dội hơn trước."

Liễu Thuần nghe những lời Hoàng Quan nói, vô cùng tâm đắc.

Trong lịch sử há chẳng phải như vậy sao? Khi Chu Đệ băng hà, nhà Minh bắt đầu thu mình lại, từ bỏ An Nam, dừng việc đi thám hiểm biển phương Nam, đợi đến khi tam Dương qua đời, chẳng mấy chốc đã xảy ra sự biến Thổ Mộc Bảo.

Nếu không nhờ có Vu Khiêm đứng ra chống đỡ, triều Đại Minh chưa biết chừng đã sụp đổ từ trước rồi.

Liễu đại nhân, ta đã suy nghĩ rất lâu, cho rằng muốn thực sự cường quốc, thì bắt buộc phải chỉnh đốn lại quan liêu. Mà chỉnh đốn quan liêu không đơn giản chỉ là giết vài tên tham quan. Phải khiến cho các quan viên trở nên có năng lực, phải từ dưới lên trên, triệt để thay đổi toàn bộ quan trường."

Hoàng Quan bỗng nhiên trở nên vô cùng kích động, "Bản thân ta bây giờ chẳng còn gì cả, ngay cả cái mạng này cũng là nhặt lại được, ta chẳng màng đến thứ gì nữa. Chỉ là ta muốn làm cho thật tốt cái việc khảo hạch quan lại này mà thôi. Dù cho sau này có phải phơi thây pháp trường, nhưng nếu bộ sách này của ta có thể tiếp tục được lưu truyền, ta chết cũng nhắm mắt."

Hoàng Quan siết chặt nắm đấm, chằm chằm nhìn Liễu Thuần. Hắn rất rõ ràng, việc khảo hạch quan lại thực sự là đắc tội với quá nhiều người, với thân phận của hắn, rất khó để gánh vác nổi áp lực từ tứ phía đổ lại.

Hắn không sợ chết, nhưng lại không muốn chưa xuất sư đã phải bỏ mạng giữa đường!

"Liễu đại nhân, ngài sẽ giúp ta chứ?"

Giọng Hoàng Quan khàn đặc, hắn đã từ bỏ cái tôn nghiêm của một kẻ đỗ sáu nguyên, cúi đầu cầu xin sự giúp đỡ của Liễu Thuần, giờ phút này hắn đã chẳng còn chút tư bản nào để đem ra trao đổi với Liễu Thuần nữa rồi.

Liễu Thuần bỗng bật cười, "Hoàng huynh, kỳ thực ta đợi huynh ngả về phía này không phải là một sớm một chiều đâu. Không phải là ta giúp huynh, cũng chẳng phải là ta che chở cho huynh. Mà là chúng ta có chung lý tưởng!"

"Lý tưởng?"

"Ừm!" Liễu Thuần gật đầu nói: "Chúng ta đều muốn thiên hạ trở nên tốt đẹp hơn, chúng ta đều sẵn sàng vì điều đó mà nỗ lực, đã như vậy, chúng ta chính là những chiến hữu sát cánh bên nhau."

"Sát cánh! Chiến hữu!" Hoàng Quan lẩm bẩm đọc lại một lượt, trên khuôn mặt hiện lên nụ cười đầy mãn nguyện, tâm phục khẩu phục. Quả nhiên, sự thành công của bất kỳ ai cũng chẳng bao giờ tự nhiên mà có được.

Liễu Thuần có được địa vị như ngày hôm nay, quả thực danh chính ngôn thuận!

"Liễu... huynh!" Hoàng Quan nghiêm túc nói: "Cho dù là cùng nhau chiến đấu, thì cũng phải phân chia tướng soái sĩ tốt, lần này Hoàng mỗ xin làm mã tiền tốt của ngài!"

Rời khỏi phủ họ Liễu, tâm trạng của Hoàng Quan vô cùng sảng khoái, đám mây mù đè nặng suốt mấy năm trời bỗng chốc quét sạch... Thiên lý mã thường có, mà bá nhân biết thưởng thức tài năng thì không thường có. Nhân tài có rất nhiều, nhưng người có thể thỏa sức tung hoành vẫy vùng vùng vẫy lại chẳng mấy ai.

Bản thân mình đã bỏ lỡ một cơ hội, nay ông trời thương xót, tuyệt đối không thể sai lầm thêm lần nữa.

Tên Hoàng Quan này có thể đỗ tới sáu nguyên, bản thân tài năng vô cùng xuất chúng, tuyệt đối là hiếm có trên đời.

Mấy năm vắng bóng chìm nổi của hắn, cũng chẳng hề lãng phí thời gian.

Đầu tiên là Hoàng Quan điên cuồng đọc sách, đọc kinh sử tử tiêm, muốn từ trong đó tìm ra đáp án cho sự thất bại của Chu Doãn Văn, nếu cứ quy hết mọi chuyện cho thiên mệnh, thì hắn không đời nào tâm phục khẩu phục.

Thế nhưng đọc hết toàn bộ sách cổ, Hoàng Quan lại đau xót phát hiện ra rằng, hắn vẫn chẳng tìm được đâu là căn bệnh thực sự ở chỗ nào.

Sau đó Liễu Thuần cho ra mắt "Quốc phú luận", rồi lại xuất bản "Luận phân phối", đó là lần đầu tiên Hoàng Quan đứng từ góc độ của cải tài phú để nhìn nhận đánh giá một quốc gia. Khi hắn lĩnh ngộ được rằng quân điền chính là một loại phân phối tài phú, Hoàng Quan bỗng cảm thấy đầu óc thông suốt hẳn lên.

Bậc thánh nhân từ lâu đã từng nói, không lo thiếu mà chỉ lo không đều. Đây cũng là lời dạy bảo của các bậc thánh nhân, thế nhưng tại sao không có nhà Nho nào chịu đứng ra thực hành chứ? Nói cho cùng, vẫn là do vướng bận lợi ích mà ra... Hiểu thấu được điểm này rồi, thì nhìn vào mọi việc lại càng thấy thấu đáo hơn. Tại sao lại phản đối cải cách khoa cử chứ, chẳng phải vì ôm bảo thủ giữ khư khư cái cũ hay sao!

Bản thân là một vị quan, thì phải hiểu rõ nỗi thống khổ chốn nhân gian, thấu triệt dân tình bá tánh. Mang cái thói sĩ đại phu cao ngạo ấy, thì làm sao có thể trị quốc cho tốt được!

Ta đã tận mắt chứng kiến một bài học thất bại xương máu nhãn tiền, dứt khoát không thể để lịch sử lặp lại lần nữa.

Hoàng Quan sục sôi ý chí cao ngút trời, hắn chủ động dâng biểu xin chỉ thị lên Chu Đệ, trước thời điểm khảo hạch định kỳ, hắn muốn tiến hành tổng kiểm tra rà soát trên diện rộng đối với tất cả các nha môn, bao gồm cả các lại dịch bên dưới, để xem xét tình hình thực tế từ trên xuống dưới của đám người làm việc này ra sao!

Chu Đệ vui vẻ đồng ý, hơn nữa còn lựa chọn Hộ bộ, Đại Lý Tự và Quốc Tử Giám, tổng cộng là ba nha môn, để tiến hành tiến hành kiểm tra thi cử.

Lúc này thì tất cả mọi người đều hiểu rõ thiên tử không hề nói đùa, bất kể là ba nha môn sắp sửa bước vào phòng thi, hay là các nha môn khác đi nữa, tất cả đều treo lơ lửng một trái tim trong lồng ngực.

Chỉ cầu mong kỳ thi lần này diễn ra suôn sẻ, tuyệt đối đừng để xảy ra chuyện gì nữa, bằng không thì đúng là quan lại chẳng có lấy một ngày sống yên ổn!

Dường như để đáp lại sự kỳ vọng của các quan viên, ngay ở kỳ thi đầu tiên đã xảy ra chuyện.

Hoàng Quan tiến hành khảo hạch đối với Đại Lý Tự, sau khi sắp xếp xong các bài thi, hắn trực tiếp tiến cung yết kiến Chu Đệ.

"Bệ hạ, thần đã tiến hành khảo hạch dựa trên các kiến thức thông thường và nghiệp vụ chuyên môn của từng bộ phận. Thần phát hiện ra rằng ở phần kiến thức thông thường, sau khi cặm cụi học bù, các quan viên cơ bản đều làm khá tốt. Thế nhưng về phần mức độ quen thuộc với các điều luật pháp lệnh, thì mấy vị chủ quan của Đại Lý Tự lại bị hổng kiến thức nghiêm trọng, trong đó bao gồm cả Đại Lý Tự Khanh! Ngược lại, bên dưới có mấy viên lại dịch thể hiện cực kỳ xuất sắc, hơn nữa thần còn phát hiện ra một chuyện."

Chu Đệ hỏi: "Chuyện gì?"

"Đa số các lại dịch đều cố tình bỏ qua câu hỏi, kìm nén điểm số... dường như là để giữ thể diện cho các vị quan trên!"

Chu Đệ vừa nghe xong, lập tức nổi giận lôi đình!

"Dám cả gan giở trò giả dối lừa gạt trẫm!" Chu Đệ lạnh lùng nói: "Đi truyền tất cả người của Đại Lý Tự tới đây, trẫm muốn tự mình khảo hạch."

Hoàng Quan nắm bắt thời cơ, vội vàng tâu: "Bệ hạ, quan và lại có sự phân biệt rõ ràng, rất nhiều lại dịch vô cùng thông thạo chính vụ, nhưng ngặt vì không có công danh, nên chỉ có thể làm việc dưới quyền của một số vị đại nhân. Cho dù họ có quen thuộc pháp lệnh đến đâu đi nữa, thì cũng chẳng thể thăng tiến nổi!"

Chu Đệ hừ lạnh một tiếng: "Đây là cái lý lẽ quái quỷ gì chứ? Rõ ràng là nhân tài, lại không được trọng dụng, ngược lại để cho một đám kẻ ngu muội vô tích sự chiếm giữ vị trí cao, quả thực là vô lý hết sức. Ngươi đi bảo với bọn họ, kỳ thi lần này hãy đem hết bản lĩnh thật sự ra, thể hiện thật tốt, trẫm sẽ cất nhắc ngay lập tức, quân tử nhất ngôn mã nan truy!"