Bãi cát tuy xa thôn làng nhưng không phải chốn đào nguyên, sự cạnh tranh ở đây so với trên ruộng khoán còn bộc lộ rõ rệt và gay gắt hơn. Trên mảnh ruộng khoán của từng nhà, lúa mì nhà ai tốt tươi, mầm bông nhà ai mập đều, chuyện đó phải dựa vào kỹ thuật canh tác, âm thầm thi đua cạnh tranh; còn trên bãi cát thì không như vậy! Không chỉ xem ai vớt được nhiều đá hay ít đá, chuyện đó mới chỉ quyết định một nửa thành công, thậm chí còn chưa tới một nửa; then chốt của then chốt là có thể kịp thời bán đi số đá đổi bằng mồ hôi nước mắt ấy hay không. Chỉ khi bốc đá lên thùng xe tải lớn hoặc xe máy cày, nhận từ tay tài xế tờ hóa đơn đóng con dấu dài màu tím của trạm quản lý cát đá công xã, lúc ấy mới có thể vững dạ mà nói rằng, đồng tiền mồ hôi nước mắt đổi được đã thực sự nằm gọn trong túi. Đá vớt được nhiều đến mấy mà chất đống trên bãi cát không bán được thì cũng chỉ là một đống đá, chẳng phải tiền tài! Mà một khi không kịp tống đi vào dạo trước sau Tết Nguyên đán, con sông nhỏ sẽ bước vào mùa lũ vào tháng Tư dương lịch, lỡ như một trận nước lũ tràn về thì mồ hôi coi như đổ sông đổ biển.
Cứ mỗi lần có một chiếc xe tải màu xanh lá hoặc xanh lam rẽ vào khúc quanh bờ sông, lại có một đám nông dân vớt đá già trẻ buông xẻng sắt cắm đầu chạy tới, trên gương mặt loang lổ mồ hôi nặn ra nụ cười nịnh nọt cầu khẩn. Đám trai trẻ nhanh chân hơn liền một bước nhảy phắt lên bậc cửa xe, nhét điếu thuốc đã châm sẵn vào miệng tài xế, lặp đi lặp lại một câu gần như trăm người như một: "Bác tài, đá của nhà cháu sạch như vừa đãi trong nước ra..."
Tào Nhuận Sinh chạy, chạy mãi. Bãi cát mềm lún, bước một bước lại bị cát mềm tuột ngược lại nửa bước, chẳng hề giống như chạy trên sân bóng rổ vừa cứng vừa nhẵn thóit thoải mái chút nào. Anh cũng muốn bán đá, anh buộc phải tham gia vào cuộc cạnh tranh này. Anh thở hồng hộc chạy mãi, chạy mãi, cuối cùng khựng lại giữa chừng. Muộn mất rồi! Đã có ba bốn người lần lượt chặn chiếc xe tải lại, chen chúc chật kín hai bên cửa sổ buồng lái, bản thân anh xuất phát quá muộn. Anh quay người đi về đống cát của mình, lại nghe thấy những giọng nói ồm ồm đang cãi cọ, chửi bới nhau, thậm chí còn động cả tay chân. Rất nhiều người tới tấp chạy về phía xe tải xem náo nhiệt. Nhuận Sinh cũng từ từ chạy qua, muốn xem rốt cuộc là ai đánh nhau với ai.
Ái chà! Bác Trường Tài ngoài năm mươi tuổi, lỗ mũi và miệng đều dính đầy máu tươi đỏ lòm, trông phát sợ. Bác ngồi bệt trên cát, hai tay ôm chặt lấy chân phải của một thanh niên tên là Tào Chiêm Tôn, miệng không ngừng chửi bới. Tào Chiêm Tôn chẳng hề bận tâm, khóe miệng ngậm điếu thuốc, mắt ngước nhìn trời, vẻ mặt đầy vẻ ngạo mạn lẫn ngang ngược.
Sự việc chẳng có gì phức tạp, bác Trường Tài và Chiêm Tôn gần như cùng lúc chạy tới trước xe tải. Chiêm Tôn chân cẳng nhanh nhẹn, nhún người một cái đã nhảy tót lên bậc cửa xe, dùng vai huých ngã bác Trường Tài vụng về lóng ngóng lăn đùng ra bên cạnh xe, suýt chút nữa bị bánh xe nghiến trúng chân cẳng. Bác Trường Tài hốt hoảng bò dậy, đá vào mông Chiêm Tôn một cái, Chiêm Tôn trở tay thụi cho một quả đấm, đánh bác mũi máu chảy ròng ròng... Kỳ lạ là rất nhiều người vây quanh xe tải xem náo nhiệt nhưng không một ai ra tay can ngăn. Bác Trường Tài tự biết mình không phải đối thủ của thằng nhóc Chiêm Tôn, không dám đánh lại nữa, bèn ôm chặt chân hắn không buông, cứ thế giằng co. Vì chuyện bán đá của nhà mình, cảnh tranh cãi ầm ĩ vẫn thường xảy ra, chẳng ai muốn can dự vào mối xích mích không liên quan nhiều đến mình, nhìn ngó một cách lạnh lùng rồi lần lượt tản đi. Mấy người thậm chí còn xúm quanh tài xế nài nỉ, hoàn toàn không đoái hoài gì đến hai con người đang xung đột vì tranh giành kia. Tài xế ngồi trong buồng lái, rít từng ngụm thuốc, chẳng thèm nhìn ai, thờ ơ ngắm nhìn bãi cát phía trước, miệng phả ra từng làn khói. Nhìn bộ dạng lạnh lùng của gã tài xế, Nhuận Sinh dâng lên niềm chán ghét trong lòng, nhìn cái điệu bộ của anh kìa! Anh bước xuống xe can một câu thì hao tổn bao nhiêu tâm sức chứ?
Nhuận Sinh nhìn miệng bác Trường Tài bê bết máu, bước tới kéo cánh tay bác, dùng giọng điệu của người lớn mà chính mình cũng cảm thấy kỳ quặc để khuyên can: "Thôi đi bác! Bỏ đi! Người cùng làng cùng xóm, làm mất hòa khí làm gì..." Phải rồi, ở trường học, thầy chủ nhiệm thường xuyên giảng cho họ về đạo đức văn minh, phải tôn trọng nhân cách của người khác, phải kính già yêu trẻ, phải lễ phép... Nhưng ở cái nơi bãi sông hoang vu này, ai mà màng tới những đạo lý ấy chứ!
“Cứ để cho đồ chó đẻ nó đánh chết tao đi! Tao cũng chán sống từ lâu rồi...” Bác Trường Tài gào thét chửi bới.
“Đánh chết ông à? Tôi còn chả thèm dính vào...” Chiêm Tôn vẫn ngạo mạn đáp.
Hai tay bác Trường Tài móc chặt vào nhau, gỡ thế nào cũng không ra, Nhuận Sinh nhất thời không tìm được lời lẽ hữu ích hơn để khuyên can, đâm ra khó xử. Anh muốn bảo với Chiêm Tôn: Anh đã chiếm được phần hơn rồi thì bớt nói mấy lời xách mé đi! Hoặc là xin lỗi một hai câu, bác Trường Tài cũng có thể diện mà bò dậy khỏi mặt đất chứ! Ngặt nỗi Chiêm Tôn chẳng coi ai ra gì, đánh người xong vẫn không chịu nhả lời, Tào Nhuận Sinh trong lòng càng thêm căm ghét cái bản mặt ngang ngược ấy.
“Ai tên là Tào Nhuận Sinh?”
Nhuận Sinh buông tay ra, quay người lại, thấy tài xế thò đầu ra khỏi cửa sổ buồng lái, đang lớn tiếng gọi tên mình. Quái lạ! Gã tài xế mặt đầy râu quai nón này trước giờ mình chưa từng gặp mặt, sao ông ta lại biết tên mình nhỉ? Nhuận Sinh ngơ ngác nhìn tài xế, đáp: "Tôi đây, anh tìm tôi..."
Tài xế nhả một búng khói, nhìn chằm chằm anh, hỏi: "Đá của cậu ở đâu?"
“Ở phía dưới...” Nhuận Sinh ngơ ngác chỉ về hướng đống đá của mình.
“Bốc đá của cậu.” Tài xế thụt đầu vào, “Đi, dẫn đường.”
Chuyện này là thế nào nhỉ? Nhuận Sinh nhận thấy mấy người làng đang vây quanh trước xe nhằng nhẵng bám tài xế đều đồng loạt ném ánh mắt dò xét về phía mình. Nhuận Sinh hiểu rõ ánh mắt của mọi người hàm chứa ý gì: chỉ có ngấm ngầm đút lót mua chuộc người nào đó thì mới có được cái diễm phúc điểm mặt chỉ tên đòi bốc đá cho nhà mình như thế. Nhưng mà, anh đâu có biếu xén tài xế nào, cũng chẳng hề quen biết bất kỳ cán bộ nào của trạm quản lý cát đá công xã, chuyện này rốt cuộc là sao?
Trong tình cảnh này, gặp phải chuyện bất ngờ như thế, Nhuận Sinh cảm thấy ánh mắt của mọi người như hạt ké gai dính sau lưng, thậm chí anh còn cảm thấy hành động can ngăn bác Trường Tài vừa rồi trở nên thật giả tạo. Hừ! Người khác vì chặn xe mà đánh nhau vỡ đầu chảy máu, còn anh chẳng tốn chút nước bọt nào cũng bán được đá, lại còn làm bộ làm tịch tới can ngăn...
Anh bỗng nảy ra một ý, liền nói với bác Trường Tài: "Bác mau dậy đi, bốc đá của bác kìa!"
Bác Trường Tài giật mình, thoắt cái đã bật dậy khỏi mặt đất, mắng với Chiêm Tôn: "Đồ chó đẻ, cứ chờ đấy, tao với mày chưa xong đâu..."
Nhuận Sinh đã nhảy lên bậc cửa xe tải, tay bám vào mép cửa sổ buồng lái, dẫn tài xế chạy thẳng đến trước đống đá của bác Trường Tài.
Cửa xe mở ra, gã tài xế trung niên từ buồng lái bước xuống, nhảy phịch lên bãi cát. Người đàn ông trung niên tóc tai thưa thớt nhưng râu ria rậm rạp, ưỡn ngực, bụng phệ, cúc áo bộ bảo hộ lao động bằng vải bạt chỉ cài được chiếc dưới cùng, cái bụng tròn vo làm chiếc áo len bên trong căng đến biến dạng. Gã đi tới trước đống đá, lấy chân gạt gạt mấy hòn đá, xem xét phẩm chất rồi buột miệng hỏi: "Đây là đá của cậu à?"
“Của bác tôi.” Nhuận Sinh đáp.
“Người ta chỉ phái tôi tới chở đá của cậu thôi!” Tài xế nói.
“Đá của bác tôi...” Nhuận Sinh vội vàng nói, “cũng như của tôi cả thôi.”
“Bốc đi!” Tài xế vung tay lên một cái, mấy công nhân bốc vác trên thùng xe liền lục tục nhảy xuống.
Bác Trường Tài đã rửa sạch vết máu trên mặt dưới làn nước sông, lấy vạt áo lau bừa bãi khuôn mặt ướt nhẹp, vơ lấy chiếc xẻng sắt giúp đám công nhân xa lạ xúc đá, chuyện đánh nhau với Chiêm Tôn đã sớm bị quẳng ra sau đầu. Mới xúc được hai xẻng, bác Trường Tài đã dừng tay, móc từ trong túi áo bông ra một bao thuốc lá "Kim Ty Hầu", nhét cho từng người thợ bốc vác. Tài xế liếc nhìn bao thuốc đã bị vò nát nhăn nhúm, khinh khỉnh gạt đi. Bác Trường Tài lại nhét bao thuốc vào tay Nhuận Sinh: "Nhuận oa, cháu tiếp bác tài hút thuốc đi!"
Tài xế ngồi bệt xuống bãi cát, châm điếu xì gà đen của mình, dùng ánh mắt quái dị nhìn chằm chằm Nhuận Sinh, hỏi: "Này cậu em, cậu cống nạp cho trạm quản lý cát đá công xã bao nhiêu rồi hả?"
Từ "cống nạp" này là từ mà sau khi xuống bãi sông Nhuận Sinh thường xuyên nghe thấy, ngụ ý là hối lộ. Ở trường học, thầy cô từng giảng về hối lộ, người nông thôn trước kia hay gọi là "đút lót", quả thật vừa hình tượng vừa chuẩn xác. Có điều, những người nông dân đi vớt đá vừa không quen nói từ hối lộ tao nhã, lại vừa bỏ đi tiếng lóng quá thô thiển trần trụi là "đút lót", hiện tại dùng phổ biến từ "cống nạp" vừa hàm súc lại vừa bình dân này.
Thế nhưng, nói một cách công tâm, một cậu học sinh vừa tốt nghiệp cấp ba đơn thuần và trẻ tuổi như Tào Nhuận Sinh chưa từng đi theo con đường đó, ngay cả cửa trước hay cửa sau của trạm quản lý cát đá anh cũng chưa từng bước chân vào. Anh vốn dĩ chẳng quen ai ở trạm quản lý, cho dù muốn cống nạp chút gì đó thì cũng chẳng biết cầu cạnh vào đâu! Anh thà đi đuổi theo chặn xe tải, nhằng nhẵng bám riết lũ tài xế ấy, mà cái sự van vỉ này ở bãi sông chẳng ai chê cười cả. Tốc độ đuổi chặn xe của anh nhanh không ai bì kịp, động tác nhảy phắt lên bậc cửa chiếc xe đang chạy một cách nhẹ nhàng cũng không ai sánh bằng. Anh từng là trung phong chủ lực của đội bóng rổ học sinh cấp ba toàn huyện, đám đàn ông lực điền vụng về kia làm sao bì được! Đá của anh không bị ứ đọng quá nhiều mà đều được bán đi kịp thời.
“Có đồ cống nạp thì tự tôi đã hưởng trước rồi!” Tào Nhuận Sinh liếc mắt nhìn tài xế, cảm thấy bị sỉ nhục. Bản thân anh tham ăn đến mức bụng phệ cúc áo cài không nổi, thế mà lại đi nghi ngờ người khác đi cống nạp. Anh khinh khỉnh quay đầu đi, "Tôi còn chưa học được trò đó đâu!"
“Thế thì... là cậu hay là dượng cậu làm ở trạm quản lý?” Tài xế cười nhạo đầy ác ý, “Cái trạm quản lý như cứt chó ấy!”
“Con trai tôi cũng chả ở đó!” Tào Nhuận Sinh đốp chát lại, “Đứa nào từng bước chân vào cổng trạm quản lý... thì hai đứa mình, đứa đó làm con!” Tào Nhuận Sinh hả hê nói, như trả đũa mà nhìn vào khuôn mặt đang tức đến căng phồng của gã tài xế.
“Đã không cống nạp, lại chẳng có cậu mợ dượng bác nào ở trạm quản lý, thế thì...” Tài xế nhìn chằm chằm Nhuận Sinh, hai con mắt lồi ra ngó anh với vẻ chẳng có ý tốt, “thế thì tôi hỏi cậu, con bé viết hóa đơn ở trạm quản lý cát đá tại sao lại điều tôi đến cái xó khỉ ho cò gáy thôn họ Tào này? Tại sao lại điểm mặt chỉ tên bảo tôi phải chở đá của cậu? Hại tôi phải chạy thêm mấy chục dặm đường, tốn thêm hai cân xăng...”
Nhuận Sinh ngơ ngác, cô gái viết hóa đơn ở trạm quản lý cát đá họ gì tên chi anh cũng chẳng biết, thực sự chẳng hiểu đầu cua tai nheo ra sao. Nhìn bộ dạng bất bình phẫn nộ của gã tài xế, xem chừng không giống như đang nói dối bịa chuyện! Rốt cuộc đây là chuyện thế nào?
“Cái con bé trông xinh xắn dễ thương ấy cứ dặn đi dặn lại tôi: 'Bác đến thôn họ Tào bốc đá, tìm một thanh niên tên là Tào Nhuận Sinh...'” Gã tài xế râu quai nón hạ giọng the thé, bắt chước một cách ngớ ngẩn âm điệu của cô gái kia, đoạn biến sắc mặt, bông đùa nói: “Con bé đó là vợ cậu à? Tôi thấy chắc tám chín phần mười rồi...”
“Nói bậy...” Nhuận Sinh đỏ bừng mặt, trong lòng bỗng thắt lại, lẽ nào lại là cô ấy? Cô ấy đến trạm quản lý cát đá làm việc từ bao giờ? Anh hoàn toàn chẳng hay biết gì cả.
“Tôi nói trúng rồi chứ gì? Đỏ mặt rồi kìa!” Gã tài xế vui vẻ cười ha hả, càng thêm phóng túng trêu chọc, “Con bé đó trông đẹp gái thật! Cậu em có diễm phúc đấy... Ha ha ha...”
Mặt Tào Nhuận Sinh từng chập nóng bừng lên, tim trong lồng ngực đập thình thịch đầy bất an. Bạn cùng lớp của anh, Lưu Hiểu Lan, đã đến trạm quản lý cát đá làm việc từ bao giờ, lại còn âm thầm tạo điều kiện cho anh như thế này. Anh không thể nào chống đỡ nổi ánh mắt sắc như dùi nhọn của gã tài xế râu quai nón, đành bối rối né tránh.
“Có con bé dễ thương thế này âm thầm che chở...” Tài xế đứng dậy, thân thiện vỗ vai vỗ lưng anh, cười đắc ý bảo, “cậu phải biết cố gắng lên mới phải chứ!”
Đá đã bốc đầy, đám thợ bốc vác lần lượt trèo lên thùng xe, túm chặt vạt áo rồi ngồi xuống. Tài xế chui vào buồng lái, nổ máy xe, thò đầu ra ngoài cửa sổ, cười ranh mãnh: "Cậu em, sau này đừng quên ông anh đây từng bắc cầu cho một lần đấy nhé..." Chiếc xe tải nổ máy chạy đi.
Bác Trường Tài vừa quệt mồ hôi trên cổ vừa đưa một tấm phiếu qua: "Nhuận oa, cháu xem, trên này viết mấy tấn?"
“Bốn tấn rưỡi ạ.” Nhuận Sinh nói.
Bác Trường Tài cẩn thận từng li từng tí nhét tấm phiếu có đóng con dấu đỏ tím vào túi trong của chiếc áo bông, cười rạng rỡ đầy mãn nguyện. Bác chân thành vỗ vai Nhuận Sinh, cái miệng rộng cùng cái lưỡi dài bắn cả bọt mép, xúc động nói: "Thằng Nhuận nhà ta rốt cuộc cũng có học cấp ba, hiểu chuyện lễ nghĩa, chẳng bù cho cái thằng ôn con mất dạy kia..."
Nhuận Sinh chẳng còn lọt tai những lời lải nhải của bác Trường Tài nữa, trong lòng anh lúc này chỉ mải nghĩ về người con gái viết hóa đơn ở trạm quản lý cát đá...