Ngã ba đường là nơi phân nhánh của con đường cái trải dài từ trong thành phố về vùng nông thôn. Tào Nhuận Sinh đạp xe đến ngã ba, đúng vào lúc con đường đông đúc nhất trong ngày. Xe tải lớn và máy cày tay, xe ngựa một thồ cùng xe đạp cùng lúc đổ dồn về ngã ba. Trời đã tối muộn, cánh tài xế và phu xe đường dài lẫn chặng ngắn đều đang sốt ruột vội vã lên đường. Mùa đông phương Bắc ngày ngắn, chưa đến năm giờ trời đã nhá nhem tối. Nơi này không có cảnh sát giao thông, các tài xế bấm còi inh ỏi, chuông xe đạp lắc vang như sấm, ngã ba vẫn tắc nghẽn đến mức nước chảy không lọt. Nhuận Sinh nhảy xuống xe, rời khỏi đường cái, đi vòng qua ruộng lúa mì rồi rẽ sang một nhánh đường khác.
Ở khu đất hình tam giác nơi ngã ba, người ta dựng lên một tòa nhà ba tầng. Trên cột bê tông cạnh cổng sắt treo một tấm biển gỗ nền trắng chữ đen nổi bật: Trạm quản lý cát đá xã Hà Loan. Bất kỳ chiếc ô tô nào muốn vào xã Hà Loan chở đá đều phải đến đây đăng ký viết phiếu, nhận "giấy thông hành". Vị trí của trạm quản lý này chọn thật quá đỗi thích hợp.
Nhuận Sinh dắt xe đứng lại bên cạnh cổng lớn. Trước kia anh đã qua lại ngã ba này biết bao nhiêu lần, dường như chưa từng để ý đến sự tồn tại của trạm quản lý cát đá này, càng chưa từng nghĩ có ngày mình sẽ bước vào cánh cổng sắt ấy. Giờ đây, lần đầu tiên anh bước chân vào cánh cổng lát xi măng này để tìm cô bạn học Lưu Hiểu Lan, mà đâu chỉ là bạn học bình thường! Tim anh đập hơi nhanh, anh dừng lại một chút để ổn định tâm trạng, vuốt lại mái tóc, phủi bớt bụi bặm vương trên đường rồi mới dắt xe bước vào trong.
Vừa bước vào sân, Nhuận Sinh đã nhìn thấy Hiểu Lan. Cô đang dắt một chiếc xe đạp bánh nhỏ, từ vòm cửa tòa nhà bước xuống bậc thềm. Anh suýt nữa không nhận ra cô: chiếc áo khoác hoa đỏ nền đen bó sát lấy eo, cổ áo để lộ phần cổ cao màu be của chiếc áo len, mái tóc xõa sau lưng bay bay trong gió lạnh, trông cô lại càng thêm xinh xắn. Anh chợt nhớ đến cô gái Nhật Bản dũng cảm và thuần khiết trong bộ phim "Truy nã", cũng ăn vận như thế này, mà dung mạo của hai người cũng giống nhau đến kỳ lạ.
"Ái chà! Nhuận Sinh..." Cô cũng nhìn thấy anh, bước vội vài bước, dừng xe lại rồi tươi cười hỏi: "Cậu mới đến à?"
"Tôi tìm cậu có chút việc." Tim anh đập thình thịch bất an, cố tỏ ra vẻ thản nhiên như thể thật sự đến vì công chuyện: "Cậu... bận không?"
"Hết giờ làm rồi."
Chưa đợi Hiểu Lan lên tiếng, một chàng trai trẻ đã bước đến gần, cướp lời trước với giọng điệu đầy vẻ chán ngán. Nhuận Sinh nhìn qua, thấy gã thanh niên này có nước da trắng trẻo mịn màng, khuôn mặt thanh tú như phụ nữ, trắng trẻo sạch sẽ, chỉ có điều trong mắt lại ánh lên vẻ bề trên ngạo mạn, khiến Nhuận Sinh cảm thấy khó chịu. Gã tiếp tục nói với giọng như muốn gạt đi của nợ: "Tan làm rồi. Có việc gì thì mai đến giờ làm hãy tới giải quyết!"
"Đây là bạn học của em." Hiểu Lan vội quay đầu lại giới thiệu với chàng thanh niên kia: "Cậu ấy chưa đến đây bao giờ, vào phòng ngồi một lát đi!"
Nhuận Sinh hơi do dự, nhìn dáng vẻ cô và gã thanh niên kia cùng dắt xe, có lẽ là cùng đường về nhà. Trong lòng anh bỗng dâng lên một nỗi phản cảm: Tôi tìm Lưu Hiểu Lan, liên quan gì đến anh! Anh sợ tan làm về muộn thì cứ việc đạp xe mà cút đi! Tôi có tìm anh đâu!
"Anh..." Hiểu Lan hơi mất tự nhiên, nói với gã thanh niên: "Anh về trước nhé? Hay là đợi một lát?"
"Tôi đợi cô." Gã thanh niên không chút do dự: "Đừng quên buổi chiếu phim lúc bảy giờ mười lăm đấy."
Lòng Nhuận Sinh khẽ thắt lại, cô ấy và gã cùng đi xem phim. Anh nhìn Hiểu Lan, thấy chân mày cô dường như cũng khẽ giật giật, lộ ra chút lúng túng mơ hồ. Anh dường như linh cảm được điều gì đó bèn nói: "Thôi, không vào phòng nữa đâu!"
"Không phải cậu có việc sao?" Hiểu Lan nói: "Còn chưa nói việc gì, sao lại đi ngay thế?"
"Không có việc gì... lớn cả." Nhuận Sinh lắp bắp. Cách giờ cô đi xem phim chỉ còn hơn một tiếng đồng hồ, anh và cô có thể nói được chuyện gì cơ chứ? Hôm nay anh đến vốn định bụng tối nay sẽ thoải mái trò chuyện với cô một trận, hơn một tháng không gặp, anh nhớ cô vô cùng. Bây giờ, anh đành phải đem chuyện bán đá mà chú Trường Tài nhờ vả ra để chống chế, làm như thể mình chuyên tâm đến cầu xin đi cửa sau: "Tôi muốn... cậu điều thêm mấy chiếc xe qua bên thôn họ Tào bọn tôi. Một người chú của tôi tính tình thật thà, vớt đá lên mà mãi chẳng bán được, nhà lại có việc gấp cần dùng tiền..."
"Điều qua cho cậu ta mấy chuyến xe đi!" Gã thanh niên đứng bên chen ngang với vẻ sốt ruột, nói với Hiểu Lan: "Bọn mình còn chưa ăn cơm đâu đấy!"
"Được rồi!" Lần này vẻ ngượng ngùng trên mặt Hiểu Lan lộ rõ rệt, giọng điệu và thái độ của gã thanh niên dường như đã làm lộ ra mối quan hệ tế nhị giữa hai người. Cô bối rối buột miệng nói: "Ngày mai tôi điều xe qua cho cậu, bảo tài xế tìm cậu, cứ yên tâm đi!"
"Vậy... tôi về đây!" Nhuận Sinh không còn lời nào để nói, gã thanh niên nhã nhặn mà kiêu ngạo kia cứ đứng sờ sờ bên cạnh hai người, anh chẳng muốn nói thêm câu nào nữa: "Cậu... đi xem... phim đi."
"Bọn mình cùng đi đi!" Hiểu Lan nói.
"Không... tôi còn phải..." Nhuận Sinh theo bản năng từ chối: "Đi làm... một việc khác..."
"Đi thôi!" Gã thanh niên đã đẩy xe đạp, giục giã Hiểu Lan.
Ba người bước ra khỏi cổng, Nhuận Sinh nói dối rằng mình phải đi sang nhánh đường khác ở ngã ba. Lưu Hiểu Lan và gã thanh niên lần lượt lên xe, biến mất vào màn đêm đã buông xuống dày đặc.
Chàng trai mười tám tuổi Tào Nhuận Sinh bỗng dưng trào lên một cơn ghen tức. Cô ấy sóng vai đạp xe đi cùng gã, đi ăn cơm rồi lại đến trạm chiếu bóng trấn Ngũ Lý xem bộ phim thú vị nào đó. Một mình anh đứng nơi ngã ba đường, lần đầu tiên trong đời cảm thấy nỗi cô đơn chưa từng có. Dòng xe cộ tắc nghẽn đã vơi dần, thi thoảng mới có một chiếc ô tô chạy qua ngã ba, ánh đèn xe sáng rực quét trên cánh đồng thành một vệt sáng hình nan quạt. Ngọn gió đêm đầu đông bắt đầu thị uy, dây điện kêu lên vù vù vù vù. Lồng ngực anh ngột ngạt vô cùng, bực bội, chân tay rã rời, buồn bã dắt xe đạp bước lên đường cái nhưng lại không muốn trèo lên yên, cứ thế lê từng bước chậm chạp dọc theo con đường.
Đó là hạng người nào chứ? Trên khuôn mặt trắng trẻo thanh tú đeo một cặp kính màu đỏ tía, ra dáng một sinh viên đại học có học thức, ánh mắt phóng ra cái vẻ ngạo mạn trên đời ấy hoàn toàn coi gã vớt đá Tào Nhuận Sinh như cỏ rác! Mẹ nó chứ, là con trai của tướng quân chắc? Nhìn cái bộ dạng phách lối kia kìa! Gã và Hiểu Lan có quan hệ gì? Hiểu Lan dường như chẳng hề cãi lời gã chút nào, là sợ đắc tội với gã sao? Hay là...
Anh trèo lên xe, dù đạp chậm nhưng vẫn cảm nhận được cái lạnh buốt của gió bấc. Có thể thế sao? Hiểu Lan chưa từng kể với anh về sự thay đổi mới nào mà! Mà chỉ mới hai tháng trước thôi, anh đến tìm cô, nói rằng muốn mua ong mật nhưng không đủ vốn, muốn đến hợp tác xã tín dụng vay tiền. Cô đã hào hứng dắt xe đạp ra, cùng anh chạy đến hợp tác xã tín dụng.
"Hợp tác xã tín dụng có cho bọn mình vay không nhỉ?" Anh lo lắng.
"Trên báo với đài phát thanh đều nói phải ủng hộ các hộ chuyên doanh mà!" Cô nói: "Sao lại không cho vay chứ?"
"Tôi cũng nghĩ thế."
Hai người đạp xe vun vút trên đường, vừa nói vừa cười, hoa màu mùa thu chín rộ vụt qua bên mắt, bắp ngô trĩu hạt, bông kê uốn cong cả thân cây, ngập tràn sắc vàng, những khoảnh củ cải hay bắp cải nhỏ điểm xuyết sắc xanh trên cánh đồng vàng rực.
"Vừa ở trường về được hai tháng mà tôi đã phát ngán rồi!" Hiểu Lan nói: "Bước chân ra đồng làm việc với bố mẹ tôi, chẳng nói chung được một câu nào. Về đến nhà thì gà mái ở sân sau, bò ở sân trước cứ quang quác toe toe, tôi bực mình chết đi được..."
"Tôi cũng thế." Nhuận Sinh phụ họa: "Bố mẹ tôi coi mấy con gà con lợn ấy như bảo bối, người già chỉ thích chăm bẵm mấy thứ đó. Người trẻ tuổi trong lòng không chịu nổi mấy chuyện lặt vặt ấy..."
"Cậu thì sướng rồi, mua được ong mật, ra ngoài thả ong, thoải mái biết bao." Hiểu Lan buồn bã nói: "Tôi thì biết làm sao đây? Chẳng có việc gì làm..."
"Đi thả ong cùng tôi đi!" Nhuận Sinh cười nói.
"Không biết ngượng..." Hiểu Lan mỉm cười e thẹn.
Bước vào phòng làm việc lớn của hợp tác xã tín dụng, hai người đứng trước quầy bê tông cao ngang ngực, thấy ba năm chiếc bàn, mỗi người cầm một bàn tính, ai nấy đều bận rộn với sổ sách tài chính của mình, chẳng ai buồn ngẩng đầu lên. Nơi này dường như tự hình thành một bầu không khí nghiêm túc, cẩn trọng, một công việc đặc thù từ sáng đến tối phải giao dịch với những khoản tiền lớn của nhân dân tệ. Nhuận Sinh không biết phải tìm ai, Hiểu Lan lại bạo dạn cất tiếng gọi: "Đồng chí ơi!"
"Có việc gì?" Một người đàn ông trung niên không ngẩng đầu lên, cất giọng hỏi, những ngón tay vẫn ấn trên bàn tính.
"Tôi muốn vay vốn." Nhuận Sinh vội nói.
"Vay khoản gì?" Người đàn ông trung niên vẫn không ngẩng đầu.
"Thì là vay tiền mặt ấy mà!" Nhuận Sinh mơ mơ màng màng không phân biệt được các khoản vay, chẳng phải đều là tiền cả sao?
"Hừ! Có vay xóa đói giảm nghèo, có vay đầu tư, có vay cá nhân, có vay công vụ cho đơn vị... Cậu giỏi thật, vay tiền mặt!" Người trung niên rốt cuộc cũng ngẩng đầu lên, cười lạnh lùng, giễu cợt nói: "Tôi làm ở đây hơn mười năm rồi, chưa từng nghe ai bảo vay tiền mặt! Tiền với vốn chẳng phải cùng một thứ sao!"
Hai nữ đồng chí trẻ tuổi ở bàn bên cạnh bật cười khúc khích.
Hiểu Lan liếc nhìn anh một cái, cũng không nhịn được cười.
"Tôi muốn mua ong mật." Anh không màng tới sơ hở trong lời nói của mình, vội nói: "Cần một nghìn đồng!"
"Cậu ấy muốn làm hộ chuyên nuôi ong." Hiểu Lan cũng đỡ lời: "Phát triển nghề nuôi ong đấy ạ!"
"Thế thì tốt quá rồi còn gì!" Người đàn ông trung niên chống hai tay vào cằm, từ sau chiếc bàn trong quầy ngước lên nhìn họ: "Nghề phụ gia đình chính đáng, chúng tôi hoàn toàn ủng hộ."
"Vậy thì tốt quá!" Nhuận Sinh mừng rỡ nói: "Bây giờ có lấy được tiền luôn không?"
"Đơn xin vay của cậu đâu?" Người đàn ông trung niên vừa nói vừa chìa một bàn tay ra.
Nhuận Sinh vỡ lẽ, vỗ trán một cái, bản thân anh lại chẳng biết vay vốn phải nộp đơn xin vay trước. Anh nhìn sang Hiểu Lan, cả hai cùng ngượng ngùng bật cười vì hành động hấp tấp của mình. Anh vội vã chữa cháy: "Tôi đâu biết thủ tục lại phải viết đơn xin vay. Thế thì dễ thôi, bây giờ tôi viết luôn có được không?"
"Đây là vay vốn ngân hàng, không phải cậu ngửa tay xin tiền học phí của gia đình đâu!" Người trung niên châm chọc một cách thích thú: "Đồ hấp tấp!"
Mọi người trong quầy đều cười ồ lên.
"Nộp đơn xong thì còn thủ tục gì nữa không?" Lần này Nhuận Sinh để tâm hơn, hỏi dồn.
"Nộp đơn xong, trước hết qua tôi thẩm tra, sau đó trình lãnh đạo phê duyệt, chắc là xong thôi." Người đàn ông trung niên nói.
"Phải đợi bao lâu?" Nhuận Sinh sốt sắng hỏi.
"Qua Tết Nguyên Đán rồi quay lại!" Người đàn ông trung niên nói: "Hạn mức vay năm nay đã dùng hết rồi, sau Tết mới là chỉ tiêu của năm sau."
"Ái chà..." Lòng Nhuận Sinh nguội ngắt, chợt nhận ra người đàn ông trung niên dở dở ương ương này có lẽ ngồi rảnh rỗi trong quầy buồn chán nên cố tình trêu chọc anh cho vui! Đã không có tiền cho vay, sao không nói sớm chứ? Sao anh có thể đợi đến tận mùa xuân năm sau được! Anh chán nản nói: "Ồ, thế thì thôi vậy..."
Anh và Hiểu Lan vừa bước ra khỏi cổng hợp tác xã tín dụng, nhìn nhau một cái rồi phá lên cười ha hả, cười cho sự thiếu hiểu biết của bản thân, đi vay tiền mà lại chẳng biết phải viết đơn! Hai người cười xong, liền trèo lên xe.
"Tính sao đây?" Hiểu Lan hỏi.
"Thôi vậy! Không vay nữa." Nhuận Sinh nói.
"Thế cậu mua ong bằng cách nào?"
"Tôi đi mổ cừu bán thịt! Nếu không được thì tôi xuống bãi sông vớt đá."
"Mổ cừu tàn nhẫn lắm! Vớt đá thì khổ quá chừng!" Hiểu Lan không tán thành anh làm những nghề này: "Đến tìm dượng tôi một chuyến đi! Dượng ấy làm Chủ nhiệm Văn phòng Công nghiệp xã, tôi đã nhờ dượng tìm việc cho tôi rồi. Bọn mình cùng đến tìm dượng, bảo dượng kiếm cho cậu một chân trong nhà máy của xã."
"Chân trong nhà máy của xã, tôi không làm đâu."
"Sao thế?"
"Kiếm được ít tiền." Nhuận Sinh nói: "Mổ cừu bán thịt tuy nghe không sang tai nhưng kiếm ra tiền! Vớt đá tuy vất vả hơn một chút nhưng cũng kiếm ra tiền! Bây giờ tôi chẳng màng việc bẩn việc nặng gì hết, chỉ cần kiếm được nhiều tiền, tôi không sợ, tôi phải tích cóp một khoản trước Tết, để đến Tết khiêng mười thùng ong ở thôn Đông Dương kia về..."
"Bọn mình cùng làm việc ở nhà máy của xã, tốt biết bao!" Hiểu Lan dịu dàng nói: "Đỡ phải bôn ba chạy ngược chạy xuôi..."
"Tôi không thích cứ ru rú một chỗ, chán ngắt!" Nhuận Sinh nói: "Mang theo bầy ong đi khắp nam bắc, tuyệt vời biết bao! Mấy đêm liền tôi đều nằm mơ, mơ thấy mình trở thành vua nuôi ong đấy! Ha..."
Đêm đầu đông ở thung lũng sông nhỏ, gió mỗi lúc một lạnh thêm. Nhuận Sinh đạp xe tiến bước trên con đường cái ven sông, lòng dần dần bình tĩnh trở lại. Có lẽ là trạm quản lý cát đá phát vé xem phim cho nhân viên, chàng thanh niên kia đi xem phim cùng Hiểu Lan, mình có gì mà phải ghen tuông chứ? Hiểu Lan chưa giới thiệu với anh người đó là ai, sao mình lại nảy sinh ngờ vực vô căn cứ được? Hiểu Lan đã từng có một lần tình cờ tao ngộ với mình như thế, cô ấy tuyệt đối sẽ không...
Anh nghĩ tới rồi lại nghĩ lui, sở dĩ nghĩ không thông là vì chưa có cơ hội nói chuyện với cô, nói chuyện xong thì mọi nghi hoặc sẽ sáng tỏ thôi. Anh phải gặp lại cô một lần nữa, nói chuyện cho thật rõ ràng, anh thích rành mạch dứt khoát, không thể chịu nổi sự mập mờ nhằng nhịt...