(7)
Mạc Đại Niên đón Tết tại nhà một người họ hàng ở Bắc Kinh. Ngoài việc hưởng thụ rượu thịt, anh ta chỉ một lòng một dạ muốn nghe ngóng chút bí mật để khi về lại chung cư sẽ có chút vốn liếng khoe khoang.
Đó là đêm mùng ba Tết, một vầng trăng khuyết treo trên góc tây nam bầu trời, chỉ cười một cái rồi biến mất. Mạc Đại Niên ăn tối xong liền bảo người họ hàng rằng: "Đi dạo công viên giải trí thành Nam đây." Anh ta tự mình vào bếp rót một bình rượu nhỏ, giắt vào thắt lưng.
Các cửa hiệu trên phố đều đóng chặt cửa. Đám đồ đệ cửa hàng thịt lợn gõ mõ khua chiêng, tấu lên khúc nhạc của dân đồ tể, nghe có chút sát khí. Quán rượu nhỏ khép hờ cửa, vài kẻ nát rượu không nhà không cửa, hí lên như lừa những câu chúc xuân như "Anh em tốt!", "Bốn mùa phát tài!". Trên đường ngoài mấy tốp tuần cảnh đi tuần theo hàng lối ra, hầu như chẳng có bóng người qua lại. Thỉnh thoảng có một hai chiếc mô tô lao vụt qua, cả đội tuần cảnh vội vã dạt vào lề nhường đường, cho thấy đường phố vẫn còn chút động tĩnh, chứ không phải toàn bộ người dân trong thành vì quá chén ngày Tết mà đều đang ở nhà ôm bụng đi ngoài cả. Chưa kể, thỉnh thoảng còn nghe thấy tiếng gọi "Xe ơi! Xe!" vừa thê lương vừa đầy hy vọng. Mạc Đại Niên đi đi lại lại, áng chừng đã hơn mười giờ, anh ta sải bước đi về phía Đông Trực Môn. Đến Bắc Tân Kiều, nhìn về phía đông, tòa thành lầu tối om đứng lặng thinh, tựa như một bà y tá già chán sống, vừa lim dim ngủ vừa trông coi đám bệnh nhân ăn quá đà bị đau bụng kia. Tiếng tù và của chùa Ung Hòa vang lên "vù... vù...", nghe thê lương như thổi cho ma quỷ nghe dưới địa ngục. Mạc Đại Niên xốc lại tinh thần, từ Bắc Tân Kiều đi về phía bắc. Đến đầu đông ngõ Trương Gia, anh ta ngó nghiêng bốn phía rồi mới bước vào ngõ. Đèn đường trong ngõ vừa e thẹn vừa nhút nhát, chẳng dám chiếu sáng nhiều, chỉ soi được một vòng tròn màu xanh to chừng một thước. Cứ cách mười tám mười chín trượng mới có một cây đèn, trừ những người cận thị ra, chẳng ai dám phàn nàn cảnh khu không làm việc công ích, miễn là bạn đủ may mắn để không giẫm phải đống phân. Mạc Đại Niên đi trong bóng tối năm sáu phút, áng chừng đã đến nơi. Anh ta móc bao diêm ra giả vờ châm thuốc, tiện thể soi vào cánh cửa nhà phía nam đường: "Số 62". Anh ta lần theo bức tường phía nam đi tiếp, đến số 60 thì dừng lại. Xung quanh không một tiếng người, anh ta từ từ bước lên thềm. Áp tai vào cánh cửa nghe ngóng, bên trong không động tĩnh gì. Anh ta thử đẩy cửa, cánh cửa khép hờ, hé ra một chút. Anh ta vội vàng bước xuống thềm, tim đập thình thịch, trán rịn một lớp mồ hôi dính.
Tiếng chuông đao leng keng, một viên tuần cảnh đi tới từ phía tây. Mạc Đại Niên định cắm đầu chạy về phía đông, nhưng trong lòng chợt động, anh ta trấn tĩnh lại vài giây, rồi lại bước tới đón viên tuần cảnh.
"Phiền ông chút! Đây có phải số 60 không? Trong bóng tối nhìn không rõ!"
"Đúng rồi! Thưa ông!" Viên tuần cảnh không dừng bước, tiếp tục đi về phía đông. Mạc Đại Niên đợi viên tuần cảnh đi xa mới lại bước lên thềm. Lấy hết can đảm, anh nhẹ nhàng đẩy cửa, bên trong tối om như mực, giống như một bức màn đen được dệt từ lũ bóng ma. Anh từng bước từng bước rón rén đi vào, ngoài tiếng răng mình đánh lập cập, không nghe thấy bất kỳ âm thanh nào khác. Qua khỏi cửa ra vào, phía tây có một cái cây nhỏ, cách cây khoảng ba bốn thước là bức tường ngăn. Phía tây cái cây là nhà chính, giữa cửa ra vào và bức tường đầu hồi của nhà chính tạo thành một cái ngõ nhỏ kẹp lấy cái cây đó. Anh dựa vào góc tường nhà chính, ló đầu ra nhìn. Nhà chính không có một chút ánh sáng, nhưng thấp thoáng nhìn thấy nhà tây, chắc là hai gian, có chút ánh sáng le lói; không phải ánh đèn nến, mà là ánh lửa bập bùng từ lò sưởi. Anh trấn tĩnh lại, lùi về phía cái cây nhỏ, tựa lưng vào thân cây, rút bình rượu nhỏ ra nhấp một ngụm. Rượu trôi xuống họng, anh rùng mình một cái, tinh thần tỉnh táo hẳn. Anh tính toán: "Cô ta không có nhà? Hay là ngủ rồi? Không thể ngủ được, cửa ngoài còn chưa đóng kỹ! Đợi cô ta về! Nhưng hỏi thế nào đây? Cô ta biết mình, đúng rồi!... Nhưng nếu cô ta nghi ngờ rồi gọi tuần cảnh bắt mình thì sao?" Anh lại uống thêm một ngụm rượu. "Mình ấy à? Chuồn sớm cho lành!..."
Anh cất bình rượu nhỏ, đang định chạy ra ngoài thì cửa phố vang lên một tiếng! Nếu trái tim không bị yết hầu chặn lại, chắc nó đã nhảy ra khỏi miệng rồi. Anh nép chặt vào thân cây, nín thở, đôi chân trong quần run cầm cập. Sau khi cửa mở, nghe như có tiếng bước chân của hai người đi vào. Nhưng chưa ra khỏi cửa ra vào đã dừng lại. Một giọng phụ nữ trầm thấp và sốt sắng nói: "Anh đi đi! Đi đi! Không thì tôi gọi tuần cảnh đấy!"
"Tôi không thể đi, cô phải đồng ý chuyện đó với tôi!" Một giọng nam nói như vậy.
Mạc Đại Niên dỏng tai nghe, trước mắt tối om, hai người bên ngoài đang lầm rầm, anh không biết đây rốt cuộc là trong mơ hay là chuyện thật.
"Tôi gọi tuần cảnh đấy!" Người phụ nữ nhắc lại lần nữa.
"Tôi không sợ mất mặt! Cô sợ! Cô gọi đi! Gọi đi!" Người đàn ông hạ giọng uy hiếp.
Giọng người đàn ông này Mạc Đại Niên nghe thấy khá quen tai, lòng anh bình tĩnh hơn nhiều. Anh nhẹ nhàng quay đầu nhìn ra ngoài, nhưng chẳng thấy gì cả. Hai người đó dường như đang đứng trên bậc thềm cửa ra vào, vừa vặn bị góc tường che khuất.
Hai người đó im lặng một hồi lâu, bỗng nhiên người phụ nữ chạy vào trong sân. Người đàn ông đuổi theo mấy bước, đến góc tường nhà chính thì dừng lại. Người phụ nữ chạy đến bên ngoài cửa sổ nhà phía tây, khẽ gọi: "Mẹ Tiền! Mẹ Tiền!" "Hả?" Trong nhà tây, một bà lão như vừa tỉnh giấc mộng.
"Cô Vương, sao thế?"
"Tôi đi! Tôi đi đây!" Người đàn ông như đang nói với chính mình. Nhưng Mạc Đại Niên nghe rất rõ, nói xong câu đó, anh ta chậm rãi bước ra ngoài.
"Cho cháu xin hai que diêm, mẹ Tiền!" Người phụ nữ nói với bà lão trong nhà.
Mạc Đại Niên trong lòng bỗng động, bò từ gốc cây đến bức tường phía bắc, áp tai xuống đất nghe ngóng: tiếng bước chân thình thịch ngoài tường đã đi về phía tây. Anh lại nghe ngóng trong sân, hai người phụ nữ vẫn đang đối đáp với nhau. Anh bò ra cửa, lăn ra ngoài như một búi lông. Ra khỏi cửa, trái tim anh "bịch" một tiếng trút được gánh nặng, anh sung sướng chạy như điên về phía đông. Một mạch chạy đến Bắc Tân Kiều. Chỉ có một chiếc xe kéo đang đỗ bên đường. "Xe kéo! Giao Đạo Khẩu!" "Bốn hào, thưa ông!" "Kéo lại đây!"
...... Anh nấp dưới mái hiên một cửa hiệu, hai mắt không rời, chăm chăm nhìn vào cây đèn ga ở ngã tư. Từ phía bắc có một người đi tới, nhờ ánh đèn ga, đến cả quần áo cũng nhìn rõ mồn một.
"Đúng rồi, là hắn!"
Sáng mùng bốn, Lý Thuận vừa dậy quét dọn ngoài cửa thì Mạc Đại Niên mồ hôi nhễ nhại bước vào đầu ngõ.
"Tân hỷ! Ông Mạc! Sao dậy sớm thế ạ?" Lý Thuận hỏi.
"Ông Triệu có nhà không? Tân hỷ! Lý Thuận!"
"Vẫn còn ngủ ạ!"
"Này, Lý Thuận! Cầm lấy đồng bạc này, đi mua cành hoa lựu đỏ cho vợ chú cài đầu đi!" Sau khi phát hiện ra bí mật đêm qua, Mạc Đại Niên nhìn ai cũng thấy đáng thưởng một đồng, đến khi gặp Lý Thuận mới thực hiện.
"Làm thế sao được ạ, thưa ông!" Lý Thuận nói rồi nhận lấy đồng bạc, tung hứng trong lòng bàn tay vài cái rồi cất sâu vào túi áo. "Cảm ơn ông! Chúc tết ông ạ, ông khách sáo quá, thật là!"
"Ông Mạc! Tân hỷ! Ở đây chúc Tết ông ạ!" Xuân Nhị bán khoai lang, gánh một gánh kẹo hồ lô táo gai và vài chiếc diều nhỏ (dịp Tết đổi nghề tạm thời), đang đi ra ngoài thành để đến hội chợ.
"Tân hỷ! Xuân Nhị! Kẹo hồ lô làm khéo đấy!"
"Này! Hiếu kính ông một xâu! Táo gai hái tận vùng Thập Tam Lăng, không lừa ông đâu!" Xuân Nhị chọn một xâu hồ lô, vái một cái, rồi lại cúi chào, đưa cho Mạc Đại Niên. Nhưng Lý Thuận vội vàng đón lấy.
"Xuân Nhị, đây là bốn hào của cậu!"
"Hê! Ông của con! Thần Tài! Chỉ mong ông cưới được bà Thần Tài ưng ý, xinh đẹp!"
...... "Khà... nhổ, khà, khà, bộ, phụt!" Trong Kim Loan Điện vang lên tiếng súc miệng như sóng cuộn biển gầm.
"Lão Triệu! Tân hỷ! Tân hỷ!" Mạc Đại Niên đi qua số 3. "Khà... nhổ, Mạc! Tân... phụt!"
"Năm mới thế nào?" Mạc Đại Niên bước vào số 3. Quanh môi Triệu Tử Viết vẽ một vòng trắng - là kem đánh răng -, trông như vừa hôn một cái với người xay bột ở cối xay vậy.
"Đừng nhắc nữa! Chán chết đi được! Các cậu có nhà có miếu thì đi hưởng phúc cả, ai quản cái thân cô hồn không chủ này chứ!" Triệu Tử Viết đã súc miệng xong, bắt đầu vung tay múa chân rửa mặt.
"Âu Dương đâu?" Mạc Đại Niên hạ giọng hỏi.
"Chắc còn ngủ!"
"Hôm nay chúng ta đi dạo nhé, được không? Có được không?" Mạc Đại Niên chỉ sợ Triệu Tử Viết nói "Không được", liền đứng sau lưng nhắc lại ba bốn lần: "Có được không?", cốt để Triệu Tử Viết hiểu rằng yêu cầu này chỉ được tán thành chứ không được phép bác bỏ.
"Đi đâu?"
"Tùy cậu! Ngoài việc đi dạo, còn có bí mật muốn nói với cậu!"
"Đi Bạch Vân Quan?"
"Được! Nhanh lên! Nói đi là đi, đừng đợi gió nổi!" Mạc Đại Niên giục Triệu Tử Viết đi nhanh, chỉ sợ Âu Dương Thiên Phong dậy, làm hỏng kế hoạch của mình.
Triệu Tử Viết bị nỗi cô quạnh ngày Tết tra tấn, trong lòng chỉ mong có bạn đến, không dám lạnh nhạt với Mạc Đại Niên. Anh vội vã chân tay luống cuống lau mặt, mặc quần áo, đội mũ. Ăn diện xong xuôi, soi gương nhìn lại, trên tai trái còn dính một cục bọt xà phòng trắng.
Người ta cảm thấy ấm áp từ trong lòng, chứ thực ra thời tiết vẫn rất lạnh. Nhất là những người đi trẩy hội, dù đi bộ hay ngồi xe, ai nấy đều mang theo một tinh thần nhẹ nhàng, phấn chấn. Trên con đường cát vàng ngoài Bình Tắc Môn, những cô gái thôn quê cưỡi lừa nhỏ, những tiểu thư phu nhân thành phố bọc trong lụa là, tất cả đều cười nói râm ran kéo nhau đến Bạch Vân Cổ Tự để chen lấn một phen.
"Ăn uống vui chơi" là sự hưởng thụ cuộc sống ngày xuân. Cái gọi là "đi dạo" chính là "chen lấn", chen được toát cả mồ hôi là đạt được mục đích của việc "đi dạo" rồi.
Màu núi xanh nhạt bày ra phía tây như tấm bình phong ngọc bích. Những cây thông già trên mộ cổ vươn những cành lá xanh biếc ra ngoài với hình dáng kỳ quái, có cành còn treo một chiếc diều đỏ rách tơi tả, trông mộc mạc và đẹp đẽ như bà lão cài bông hoa lụa đỏ. Trên đường, tiếng vó ngựa sột soạt và tiếng chuông leng keng, những chú lừa nhỏ đi như đang làm thơ, đầy âm điệu nhịp nhàng... Thế nhưng những cảnh đẹp này đều không nằm trong phạm vi "đi dạo".
Những phu nhân xinh đẹp trong lều trà, những cô gái thôn quê mặc áo đỏ quần xanh bên sạp đậu phụ thối, đám người đánh bạc bằng kẹo, đánh cược thuốc phiện ngoài cổng miếu, những lão đạo sĩ ngồi dưới chân cầu trong miếu chỉ lo kiếm đồng xu mà chẳng sợ bị đánh... Những thứ này mới là đáng xem.
Bạch Vân Quan có lịch sử và nét đặc sắc của Bạch Vân Quan, Đại Chung Tự có di tích và sự thú vị riêng của Đại Chung Tự. Thế nhưng những người đi dạo thì luôn chỉ uống đậu phụ thối, đánh bạc bằng kẹo, đánh cược thuốc phiện. Sự náo nhiệt và chen chúc của Đại Chung Tự và Bạch Vân Quan mới là mục đích của chuyến đi, còn di tích hay không thì chẳng thành vấn đề. Trong lều trà ở Bạch Vân Quan cũng giống như ở Hải Vương Thôn, người ta rao: "Đằng này ạ! Mắt tinh tai thính, tha hồ mà xem!" Xem gì? Nhìn gì? Vấn đề này phải chứng minh thế này: Giả sử có một tên trà dịch ở lều trà nào đó hô: "Đằng này tha hồ ngắm Tây Sơn! Đằng này tĩnh lặng!" Tôi cam đoan lều trà đó chẳng có lấy một khách hàng nào. Cho nên muốn mô tả hội chợ ở Bắc Kinh, không cần phải tả từng thứ một. Chỉ cần nói: "Người đông lắm, chen làm rơi mất không ít giày của phụ nữ." là đủ. Mặc dù cách mô tả này có hơi rập khuôn, nhưng sự thật là vậy, không viết thế thì không được. Triệu Tử Viết và Mạc Đại Niên đã đến Bạch Vân Quan "rất náo nhiệt" đó.
Mạc Đại Niên chủ trương trước hết ăn chút gì đó trong lều trà, uống chút trà; không phải vì đói bụng, mà là những bí mật chất chứa trong lòng, như mọc thêm đôi sừng nhỏ cứ chực trồi ra ngoài. Triệu Tử Viết thì đói thật, ngửi thấy mùi thịt xá xíu trong lều trà, bụng cứ réo òng ọc như tấu nhạc.
"Lão Triệu! Tôi nói được chưa?" Hai người vừa ngồi xuống, chưa kịp gọi bánh trái trà nước, Mạc Đại Niên đã hỏi như vậy.
"Đừng vội! Gọi chút đồ ăn trước đã! Dù sao bí mật của cậu cũng chẳng ngoài kẹo lạc hay táo chua!" Triệu Tử Viết cười nói, rồi gọi thêm ít bánh nướng bột cứng, thịt xá xíu và hai bình rượu trắng.
"Lão Triệu, cậu đừng coi thường người khác! Tôi hỏi cậu, hôm qua cậu có ở cùng Âu Dương không?"
"Không!"
"Hỏng rồi, tôi thấy hắn ta! Không chỉ hắn, mà còn có cô ta nữa!" Mạc Đại Niên vô cùng phấn khích, gương mặt đỏ bừng, chẳng kém gì chiếc áo bông đỏ của cô gái thôn quê trẩy hội.
"Ai?" Triệu Tử Viết hễ nghe thấy chữ có bộ "nữ" là y như rằng, giống như rượu trắng, làm lòng anh ta dấy lên sự phấn khích lạ thường. Anh há hốc mồm định hỏi thêm lần nữa: "Ai?"
"Vương nữ sĩ!"
"Nhưng hai người đó là bạn tốt mà!"
"Tôi chưa từng thấy bạn tốt kiểu đó! Thái độ của hắn đối với cô ta không phải là thái độ giữa bạn bè, càng không phải thái độ của đàn ông đối với phụ nữ!..." Mạc Đại Niên kể lại cuộc thám hiểm đêm hôm qua một cách tỉ mỉ, chi tiết, rồi chân thành nói: "Lão Triệu! Tôi là thằng Mạc ngu ngốc, tôi nói với cậu một câu ngu ngốc: Mau tìm việc làm hoặc về nhà đi, đừng có nhúng chàm vào vũng nước đục này nữa! Thằng cha Âu Dương đó không đáng tin!"
"Nhưng tự tôi cũng phải tìm hiểu xem sao chứ, phải không? Nhỡ đâu sự việc này không như cậu nghĩ thì sao? Hơn nữa, chuyện trường học tôi cũng bỏ mặc không quan tâm à? Về nhà sao?" Triệu Tử Viết tỏ thái độ hơi ngạo mạn, vừa nói vừa nhấp một ngụm rượu.
"Trường học sớm muộn cũng giải tán thôi!" Mạc Đại Niên kiên quyết nói.
"Sao cậu biết?"
"Lý Cảnh Thuần nói thế đấy!"
"Nghe hắn làm gì!"
"Lão Triệu, được rồi! Tôi nói xong rồi, cậu thích đi dạo miếu thì cứ tự nhiên, tôi về chung cư ngủ đây! —— Nghe lời tôi, mau tìm đường mà rút. Đừng có nhúng chàm nữa! Hẹn gặp lại!"
(8)
Ngồi trên toa hạng hai, bên cạnh đặt một chiếc vali kiểu Tây loại vừa, trong vali đặt một đôi giày lụa xanh rất cẩn thận. Trong vòng mười phút kể từ khi tàu rời ga Đông, anh ta chẳng buồn nghĩ đến chuyện gì khác, chỉ thầm tán thưởng chiếc tàu hỏa không cần lừa kéo mà vẫn chạy nhanh này: "Thật là vẻ vang cho tổ tông! Tổ tông còn chưa từng thấy tàu hỏa, huống chi là ngồi tàu! Dĩ nhiên tàu hỏa là niềm vinh dự của các nhà khoa học, nhưng tán dương tàu hỏa là nghĩa vụ của tôi!" Anh ta nhìn đám hành khách trên toa: kẻ há miệng ngáp một cái dài kiểu khách đi đường, như thể trước khi lên tàu đã chuẩn bị sẵn mấy cái ngáp để biểu diễn trên xe vậy; người thì cầm cuốn sách văn học kiểu Trương Hân Sinh bán ở nhà ga, nhưng mắt thì đờ đẫn nhìn chằm chằm vào chân nữ hành khách đối diện; người thì ngậm điếu xì gà lớn, cứ ba phút lại móc đồng hồ vàng ra xem một lần;... Thật tầm thường! Ghét thật! Anh thu tầm mắt từ xa lại, nhìn chiếc vali kiểu Tây bên cạnh, anh cảm thấy chỉ có mình mới có tư cách và thân phận ngồi toa hạng hai! "Lời Mạc Đại Niên nói quả là có phần đáng tin, nhưng," tút! tút! Tàu kéo hai hồi còi. "Chạy trốn thế này, chẳng làm Âu Dương sốt ruột chết à? Nhưng," tàu chạy ầm ầm qua một chiếc cầu sắt nhỏ. "Vương nữ sĩ? Nghĩ cũng vô ích!" Anh nhìn ra ngoài cửa sổ: nhà cửa, cây cối, cột điện đều lùi lại phía sau về một hướng: "Hừ!"... Tàu đến Lang Phường, anh cảm thấy có chút hứng thú và hy vọng mới mẻ, dần dần chôn sâu những suy nghĩ ở phía bắc Lang Phường vào trong tâm trí, mà lập kế hoạch cho tương lai: "Chu Thiếu Liêm đã nhận được thư mình chưa? Thư nhanh chứ? Chiếc vali này ít nhất phải thuê mấy người phu khuân vác nhỉ? Hai người chắc đủ rồi? May mà chỉ có một đôi giày lụa! Xuống tàu thuê xe kéo hay mô tô? Dĩ nhiên là mô tô! Ngồi toa hạng hai mà thuê xe kéo thì nghe không ra làm sao cả!..."
Tàu đến Lão Long Đầu, hành khách khuân hành lý, lấy vé, gọi phu khuân vác, xem đồng hồ, ngáp cái cuối cùng, nhốn nháo cả lên. Triệu Tử Viết ngồi yên bất động trên tàu, chuyên tâm đợi phu khuân vác đến nhận lệnh bê vali; anh nhìn sự bận rộn của người khác, không nhịn được cười: "Thiếu tu dưỡng!"
"Tử Viết! Tử Viết!" Trên sân ga vang lên hai tiếng gọi chói tai khó nghe như tiếng dũa thép mài vào răng cưa.
Theo hướng âm thanh nhìn quanh: Chu Thiếu Liêm đang len lỏi giữa đám đông. Anh ta mặc bộ đồng phục màu xanh, trên đầu đội chiếc mũ cử nhân tám cạnh, trên đỉnh mũ thêu một hình bát quái bằng chỉ vàng. Triệu Tử Viết nhìn trang phục mới của Chu Thiếu Liêm, nhịn không nổi muốn cười. Trong lòng nghĩ: "Đúng là tên giáo phái bát quái cải lương!"
"Lão Chu! Gọi phu khuân vác, bê vali đi!"
Chu Thiếu Liêm nhảy nhót trên đôi chân mảnh khảnh như hai cọng rơm, chân nhỏ bụng béo, dũng cảm và nguy hiểm nhảy lên tàu. Anh ta bắt tay Triệu Tử Viết, nếp nhăn nơi đôi mắt cười giãn rộng ra, đồng thời mũi chun lại, vẻ mặt như muốn khóc, rồi xách chiếc vali của anh lên.
"Đợi phu khuân vác bê!" Triệu Tử Viết không phải sợ Chu Thiếu Liêm mệt, mà là sợ mất thân phận.
"Không nặng! Chiếc vali màu vàng kim này nhẹ như không ấy!" Chu Thiếu Liêm xách vali đi ra ngoài, Triệu Tử Viết cũng đành phải đi theo. "Dạo này thế nào? Người anh em áo đỏ?"
"Bi quan lắm!" Triệu Tử Viết nói. (Thực ra không thuê phu khuân vác bê vali cũng là một chuyện bi quan.)
Hai người vừa nói chuyện vừa đi ra khỏi sân ga, Triệu Tử Viết bước nhanh vài bước, vẫy tay gọi một chiếc mô tô tới. Anh gọi Chu Thiếu Liêm lên xe trước, sau đó tay vịn cửa xe nhìn quanh bốn phía, mỉm cười, cúi người lên xe: "Khu Pháp, Đại học Thần Dịch!"
Thiên Tân, Khu Pháp, Đại học Thần Dịch là nơi nổi tiếng khắp thế giới về việc lấy "Kinh Dịch" làm chủ thể để nghiên cứu và phát minh ra mọi khoa học và triết học.
Đại học Thần Dịch có tổng cộng tám khoa: Triết học, Văn học, Tâm lý, Địa chất, Cơ khí, Điện khí, Giáo dục và Chính trị. Sinh viên nhập học trước hết phải đọc hai năm "Kinh Dịch", "Kinh Dịch" thuộc làu làu rồi mới được phép phân khoa nhập hệ. Nhập khoa nào là do hiệu trưởng bói toán quyết định. Bài giảng các khoa đều được biên soạn theo trình tự sáu mươi bốn quẻ. Vì lý do bản quyền, tôi không dám chép lại những bài giảng thần thánh bất khả xâm phạm đó, hơn nữa đạo lý quá sâu xa cũng không phải người thường có thể hiểu được; tôi chỉ đành giải thích một vài đạo lý nông cạn nhất:
Được cấu thành từ hai ký hiệu quẻ, hào và hai loại văn tự quẻ từ, hào từ.
Lấy hai quẻ Càn Khôn mà nói, tại khoa Địa chất của Đại học Thần Dịch giảng như thế này: [quẻ Càn] chính là hình cắt ngang của tầng địa chất, mà trong quẻ Khôn thì đặc biệt nhìn ra được dấu vết phân tách của tầng địa chất. Nếu vẽ thành thế này: [quẻ Khôn], chính là hình cắt dọc của tầng địa chất. Những điều trong Kinh nói: "Sơ cửu tiềm long vật dụng", "Sơ nhị kiến long tại điền", đó chẳng phải là khẳng định rõ ràng về hóa thạch sinh vật cổ đại chôn vùi trong tầng địa chất sao. Cái gọi là "tiềm long", cái gọi là "tại điền", chẳng phải là nói sinh vật cổ đại bị chôn dưới đất sao? Cái gọi là "sơ cửu", "sơ nhị", chẳng phải là nói tầng lớp của địa chất sao? Vả lại, rồng lại là sinh vật cổ đại; nếu không, tại sao không nói "thấy mèo ở ruộng?"
Lại đem hai quẻ này áp dụng vào Cơ khí học mà giảng, đó chính là lời giải thích về ốc vít âm dương. Giả sử vẽ hai quẻ này thành thế này: [hình vẽ quẻ], đây chẳng phải là hai cái ốc vít sao. Đặt chúng vào một chỗ: chẳng phải là hình ảnh một chiếc ốc vít xuyên qua một tấm gỗ sao? Vậy thì đem mười bốn quẻ áp dụng vào Điện khí học mà giảng, thì càng khiến người ta kinh ngạc trước sự không thể sánh bằng của nền văn minh cổ đại Trung Quốc: Phục Hy vẽ quẻ đã phát minh ra tác dụng của điện âm dương, Thánh nhân đời sau diễn quẻ đã phát minh ra điện báo! Sáu mươi bốn quẻ đó chính là các máy thu điện và phát điện khác nhau. Sáu mươi bốn tên quẻ Càn, Khôn, Bĩ, Thái đó, chính là số hiệu điện báo, cũng giống như cái gọi là "hựu điện", "diễm điện" trên báo chí hiện nay vậy.
Những câu văn ngắn gọn, sắc bén trong Kinh, hoàn toàn có cùng dụng ý với sự giản lược của văn bản điện báo ngày nay: như "Lợi kiến đại nhân", "Lợi hữu du vãng", "Lợi thiệp đại xuyên", chẳng qua là nói: Họ Lợi đã gặp được đại nhân, họ Lợi đã khởi hành, họ Lợi đã vượt qua con sông lớn. Về phần người họ Lợi này, là ông vua ngân hàng cổ đại, hay ông vua than sắt, tuy không dám khẳng định; nhưng chắc chắn ông ta là một nhân vật lớn: vì trong Kinh nói mấy lần "Lợi gian trinh", đó chẳng phải nói họ Lợi là một người đàn ông chịu khổ được, giữ chữ tín sao? ...
Khu ký túc xá của Đại học Thần Dịch được xây dựng theo quẻ "Mông" trong "Kinh Dịch". Lập là: "Phi ngã cầu đồng mông, đồng mông cầu ngã." (Không phải ta cầu trẻ thơ học, trẻ thơ cầu ta dạy). Nói một cách nôm na: Đến đây học thì phải tuân theo mọi quy tắc, có quyết tâm như vậy thì đến! Không muốn chịu sự ràng buộc như vậy thì đi! Chúng tôi cứ làm thế, anh đến thì tính là anh có tâm hướng thiện; anh không đến thì thôi! Với tôn chỉ như vậy, lại thêm địa điểm của trường chiếm được phong thủy tốt, nên trong thời kỳ cả nước náo loạn học trào, chỉ có thầy trò Đại học Thần Dịch là vẫn mãi tiếng đàn ca không dứt, chăm chỉ tu nghiệp, vui với đạo. Tầng một là văn phòng, phòng hiệu trưởng và phòng giáo viên. Tầng hai, ba, bốn, sáu là phòng học của tám khoa. Tầng năm là ký túc xá sinh viên và thư viện. Bức tường bao quanh vẽ đầy bát quái, trên cổng chính treo một vật trấn giữ, hình Tiên thiên Thái cực. Những thứ này vốn dĩ chỉ là đồ trang trí, nào ngờ trong âm thầm lại có tác dụng: kể từ khi bát quái trên tường bao được vẽ xong, vật trấn giữ trên cổng được treo lên, việc làm ăn của Ngân hàng Trung - Pháp đối diện ngày càng sa sút, chưa đầy hai năm đã khiến một ngân hàng có vốn dày dạn bị ép phải đóng cửa nghỉ việc, mặc dù người Pháp chết cũng không thừa nhận những vật trấn giữ này có linh nghiệm, nhưng sự thật rành rành ra đó, dư luận xã hội đều cho rằng Đại học Thần Dịch là hy vọng của Trung Quốc tương lai trong việc chiến thắng các cường quốc trên thế giới mà không cần dùng đến binh đao!
Xe đến ngoài cổng Đại học Thần Dịch, Triệu Tử Viết trả tiền xe, Chu Thiếu Liêm xách vali lên, hai người đi về phía ký túc xá sinh viên. Triệu Tử Viết nhìn đông nhìn tây, nơi nào cũng âm khí thê lương, tuy không có tiếng quỷ khóc thần gào, nhưng vẻ u ám tĩnh mịch này đã đủ khiến anh đổ mồ hôi lạnh.
"Lão Chu! Hiện có bao nhiêu sinh viên?"
"Mười lăm!"
"Mười lăm? Ở trong cái sân rộng thế này không sợ à?"
"Có hình Thái cực trấn giữ cửa lớn, còn sợ gì nữa?" Chu Thiếu Liêm nói rất nghiêm túc.
Nửa tin nửa ngờ, anh cũng lấy thêm chút can đảm, không nói tiếng nào theo Chu Thiếu Liêm đến ký túc xá. Trong phòng ngoài một chiếc giường gỗ ra, còn có một chiếc ghế kiểu cổ, dựa vào tường; rời tường ra thì không đứng vững được vì nó chỉ có ba chân. Dựa vào cửa sổ có một chiếc bàn nhỏ, trên bàn bày một lư hương đồng cổ, trong lư hương có vài vỏ hạt dưa. Dưới gầm bàn đặt một chậu than nhỏ và một chiếc bô đêm màu xanh thẫm. Trên tường là những mảng rêu khô vàng xanh, hình thù đủ kiểu, đều được Chu Thiếu Liêm dùng phấn viết theo dấu rêu mà vẽ thành con rùa nhỏ, con thỏ nhỏ, những con quỷ nhỏ bĩu môi. Trên trần giấy, lũ chuột không sợ người đang gặm trần giấy, kêu cọt kẹt cọt kẹt; thỉnh thoảng còn chít chít đánh nhau. Ngoài cửa "bạch!" "bạch!" "bạch!" vang lên đều đặn, như thể có hai hồn ma đang đánh cờ ở đó!
"Lão Chu! Tiếng gì thế?" Triệu Tử Viết ngồi trên giường, chân tóc dựng đứng cả lên.
"Lão Lưu đang bày Tiên thiên 'Chu Dịch' trong phòng đấy! Lão Triệu, tôi đi pha trà cho cậu đây!" Chu Thiếu Liêm nói rồi tìm dưới gầm giường nửa ngày, lôi ấm trà ra từ chỗ lẽ ra phải để cái bô đêm. "Cậu uống Long Tỉnh xanh nhạt, Hương Phiến đỏ thẫm, hay là nước trắng trong suốt?"
"Sao cũng được, lão Chu!"
Chu Thiếu Liêm đi pha trà, lòng Triệu Tử Viết cứ đập thình thịch. "Bạch!" "Bạch!" "Bạch!" Nhà bên cạnh vẫn vang lên âm thanh đều đặn và thê lương đó, Triệu Tử Viết dần dần không ngồi yên được nữa. Anh vừa định đi ra sân đợi Chu Thiếu Liêm thì nhà bên cạnh bỗng cười rộ lên như tiếng ếch kêu, anh lại ngồi xuống!
Chu Thiếu Liêm đi mất hơn mười phút mới quay lại, một tay xách ấm trà, một tay cầm hai cái chén.
"Lão Triệu, sao mặt cậu tái mét thế?" Chu Thiếu Liêm hỏi.
"Chắc là tôi mệt, uống bát trà, uống xong tôi đi tìm khách sạn!" Triệu Tử Viết thầm nghĩ: "Ở đây một đêm, chắc bị ma bóp chết quá!"
"Cậu nói xem, ở đây sao lại đi tìm khách sạn?" Chu Thiếu Liêm vừa muốn cười lại càng giống khóc, mà càng giống khóc thực ra lại càng muốn cười như vậy hỏi.
"Khi tôi viết thư cho cậu, vốn định ở đây; nhưng giờ tôi sợ làm phiền cậu học hành, chi bằng đi ở khách sạn!" Triệu Tử Viết nói.
"Tôi đang nghỉ Tết không có việc gì, không học hành, không học hành gì cả!" Chu Thiếu Liêm vừa rót trà vừa nói.
"Để lát nữa tính sau, uống trà trước đã." Triệu Tử Viết bưng chén trà lên: trong chén không thấy một chút hơi nóng nào. Chỉ có một cọng trà nhỏ nổi trên mặt nước trà vàng hơn nước trắng một chút. Triệu Tử Viết nhìn bát trà này, tâm ý đi ở khách sạn càng kiên quyết hơn. Anh thử ngậm một ngụm, giả vờ súc miệng rồi mở cửa nhổ ra ngoài.
"Mục đích lần này cậu đến? Tử Viết!" Chu Thiếu Liêm nói rồi ngửa cổ uống cạn một bát trà lạnh, sau đó ưỡn ngực, như thể để dòng trà lạnh đó chảy thẳng xuống vậy.
"Tôi muốn tìm việc làm! Chán học lắm rồi!"
"Tìm việc gì?"
"Chưa chắc!"
"Nếu không tìm được thì sao?"
Không có câu trả lời. Chu Thiếu Liêm hỏi câu này nối tiếp câu kia, còn Triệu Tử Viết thì câu sau lười hơn câu trước, tâm trí chỉ muốn đi ra ngoài.
Hai người im lặng hồi lâu, Chu Thiếu Liêm vẫn là người lên tiếng trước: "Cậu ăn gì không? Tử Viết!"
"Thiếu Liêm, tôi ra ngoài ăn chút gì đó, tiện thể tìm khách sạn, cậu đừng bận tâm!"
"Tôi đi cùng cậu tìm khách sạn nhé?"
"Tôi có khách sạn quen! Ở khu tô giới Nhật!" Triệu Tử Viết nói rồi xách vali lên. "Được! Cho tôi địa chỉ, để tôi dễ tìm cậu!"
...... Màu xám vàng là một khối màu sắc, mùi chua hôi là một khối mùi vị, tiếng cành cạch leng keng là một khối âm thanh. Xám vàng, chua hôi và cành cạch leng keng là một khối tô giới Nhật. Màu sắc không thể phân tích, mùi vị không thể phân tích, âm thanh không thể phân tích. Màu sắc, mùi vị, âm thanh cộng lại, trong cái khối không thể phân tích đó có một tô giới Nhật. Ở đó là sự phồn hoa, rực rỡ, thuốc phiện, gái điếm, rượu trắng, tiền ngoại, bánh quẻ, văn hóa. Ở đó có bệnh giang mai, tranh xuân cung, đèn điện, phim ảnh, đánh mạt chược, yến tiệc, còn có gì nữa? —— Có một tô giới Nhật!
Những dãy đèn điện chiếu sáng hàng hóa Đông Dương: một đồng bạc đã mua được chiếc nhẫn kim cương, năm hào tiền lẻ là có thể đội chiếc mũ lông chồn, khiến đại phú hào đội vào cũng chẳng nhận ra thật giả. Những cô gái điếm mặc áo ngắn không váy, dưới ánh đèn cô nào cũng kiều diễm như tiên nữ, cười cười, hát hát, liếc mắt đưa tình, giá cả của họ cũng chẳng đắt hơn chiếc nhẫn kim cương giả và mũ lông chồn là bao. Mùi vị chua cay hôi hám của quán bánh quẻ, quyện với mùi nước hoa rẻ tiền mà đầy kích thích, khiến người ta trong bầu không khí ô uế cũng từng đợt ngửi thấy mùi hương xộc vào mũi. Công nhân cũng ở đó, quan lại cũng ở đó, hung thủ giết người phóng hỏa cũng ở đó, ai nấy đều vẫn đang tận hưởng sự tự do và khoái lạc của cuộc đời mình. Đại thủ lĩnh buôn bán thuốc phiện, những ông lớn bị chính phủ truy nã, những nhà thơ già râu tóc bạc phơ, cũng đều đang tiêu khiển ở đó. Văn hóa Trung Quốc, thế lực đế quốc Nhật Bản, sự hưởng thụ vật chất của phương Tây ở đây nắm tay nhau tạo thành một "thiên đường lạc thú".
Dương Liễu Thanh bị đốt, thành Thiên Tân bị cướp, tô giới Nhật vẫn là cái ổ bình yên. Đại quân đến, súng máy nhả đạn, tô giới Nhật vẫn ca hát, cười đùa, chẳng mảy may nguy hiểm gì. Những chí sĩ yêu nước nhiệt liệt đòi lại chủ quyền, thu hồi tô giới, mà người Trung Quốc ở tô giới Nhật lại càng đông hơn, giá nhà lại càng cao hơn. Ở đó ký gửi một món đồ là tốn năm nghìn đồng, gửi một con chó nhỏ cũng mất ba vạn đồng. Các chí sĩ yêu nước vận động đến khản cả cổ, người Nhật vẫn bình thản làm việc buôn bán của họ. Dù sao thì các chí sĩ yêu nước cũng chẳng bao giờ nghĩ cách giết quân phiệt, dù sao thì quân phiệt cũng luôn đốt phá cướp bóc, dù sao thì quân phiệt đến là người ta lại chạy vào tô giới, dù sao thì những người giàu có thà bỏ ba vạn đồng vào tô giới Nhật gửi một con chó nhỏ, cũng chẳng thèm nghe bài diễn thuyết của mấy tay chí sĩ yêu nước, chỉ có người Nhật là nhếch mép cười khẩy dưới bộ ria mép nhỏ thôi!
Đặt vali vào khách sạn Nhật Hoa, rồi đến phố Nam Thị uống hai bình rượu, ăn vài món đặc sản Thiên Tân. Rượu vào lời ra, trong cái khối xám vàng đó, anh ta đã tìm thấy "Utopia" của mình.