Âu Dương Thiên Phong ra ngoài từ sáng sớm, để lại lời nhắn bảo Triệu Tử Viết và Võ Đoan nhất định phải đến đại hội thành lập Hội Phát triển Quyền Phụ nữ thật sớm. Sau khi thức dậy, Triệu Tử Viết cùng Võ Đoan bàn bạc mọi công việc chuẩn bị để đi dự hội. Trong các hạng mục chuẩn bị, dĩ nhiên mặc gì là quan trọng nhất, bởi vì họ sắp đi dự hội "nữ" quyền. Võ Đoan theo "chủ nghĩa âu phục", đại trướng tuy mặc vào hơi nóng, nhưng gấp gọn lại vắt lên cánh tay, chẳng phải là "có đại trướng mà không mặc lại vắt lên cánh tay, thế chẳng phải là không có đại trướng sao"! Thế nhưng áo khoác lông lạc đà của Triệu Tử Viết lại không thể làm theo cách này (đây là điểm mà Hoa phục không bằng âu phục!), nếu mặc áo dài giáp bào (áo kép) thì lại không được mới mẻ, đẹp đẽ bằng áo khoác lông lạc đà. Anh ta nắm tay giậm chân, cứ lầm bầm mãi: "Thế này thì làm sao?! Làm sao bây giờ?!" "Mặc áo kép đi," Võ Đoan gợi ý: "Trên ngực cài thêm một dải lụa đỏ nhỏ, viết chữ: 'Có áo khoác to, nhưng không mặc'. Chẳng phải là bao quát hết cả rồi sao!" "Nhưng phạm vi 'không mặc' rộng quá," Triệu Tử Viết nhíu mày, lắc đầu nói: "Người ta biết mình để áo khoác trong rương hay đem gửi ở tiệm cầm đồ, không ổn!"
"Liều một phen đi!" Võ Đoan suy nghĩ nửa ngày mới nói: "Dùng 'chủ nghĩa áo dài Hoa Ti Cát'! Tuy cởi bỏ áo bông mặc áo dài hơi lạnh một chút, nhưng cơ thể cậu cường tráng, còn sợ lạnh sao! Hơn nữa, cậu đoán xem? Trong lòng có một luồng nhiệt lượng tăng thêm thể diện, khí lạnh cũng không dễ xâm nhập vào! Có phải không?"
"Được!" Triệu Tử Viết thở dài một tiếng: "Chết thì chịu số phận! Đều tại ông bố đáng chết đó không gửi tiền cho mình! Dù sao nếu mình có chết cóng, trước mặt Diêm Vương gia cũng không tha cho lão già đó! Có dầu chải tóc không? Lão Võ!"
"Có! Có cần nước hoa không?" Võ Đoan hỏi một cách rất hào phóng và thân thiết. "Cần! Phải thật thơm! Nếu không, người đầy mùi mồ hôi chua chen chúc trong hội nữ quyền, không bị họ đánh đuổi ra ngoài mới là lạ!"
Võ Đoan vội vàng mang dầu chải tóc, nước hoa hồng đến. Triệu Tử Viết trước hết chải tóc bóng lộn (như gạch lưu ly), sau đó bốc một nắm lớn nước hoa hồng vỗ lên mặt. Thứ nước này làm những nốt mụn trên mặt anh ta đau rát, anh ta nhăn nhở chịu đựng đến cùng, dùng sức xoa lên mặt. Đến mức da thịt đỏ ửng mới chịu quyết định "vừa phải thôi". Sau đó tra chìa mở rương, cung kính lấy chiếc áo dài Hoa Ti Cát ra.
Võ Đoan gấp gọn đại trướng, mặt lụa quay ra ngoài, vắt lên cánh tay trái. Cánh tay phải khoác dưới khuỷu tay Triệu Tử Viết, hai người như hai đóa hoa thơm ngát xuất phát từ căn hộ Thiên Đài.
Trên bầu trời xanh biếc treo vài dải mây trắng viền xám, trôi nổi đi lại trên không trung. Hai người ngồi trên xe, đều ngửa cổ quan sát thiên tượng. Những đám mây đó chốc chốc lại ép vào nhau che khuất mặt trời, Võ Đoan lau mồ hôi cười vui vẻ; chốc chốc lại người này đẩy người kia, người kia chen người nọ tản ra, Triệu Tử Viết ưỡn ngực cười khà khà. Cứ như vậy, một người mong trời âm u, một người hy vọng trời nắng ráo, tâm ý khác nhau mà mục đích giống nhau đã đến Hồ Quảng hội quán.
Ngoài cửa hội quán treo bảng màu, dùng hoa giấy kết thành bốn chữ lớn: "Nữ giới vạn tuế".
Thời gian vẫn còn sớm, ngoài mấy người nam nữ chủ trì đang bận rộn chuẩn bị mọi thứ, trong hội trường chưa có mấy người. Triệu Tử Viết nhìn quanh bốn phía, không tìm thấy Âu Dương Thiên Phong. Anh đành ngồi trên ghế cùng Võ Đoan tán gẫu. Hội trường rộng lớn, sau khi ngồi định vị, Triệu Tử Viết cảm thấy hơi lạnh lẽo. Anh hỏi Võ Đoan: "Cậu có nóng không, lão Võ?"
"Có chút hơi hâm hấp!"
"Đưa đại trướng cho tôi, tôi —— cầm giúp cho!"
Hai người đang thương lượng vấn đề gửi đại trướng, Âu Dương Thiên Phong mồ hôi đầy đầu chạy vào.
"Âu Dương!" Triệu Tử Viết đứng dậy gọi: "Sao cậu lại đến muộn thế?" "Lão Triệu, cậu qua đây!" Âu Dương Thiên Phong ngoắc tay gọi Triệu Tử Viết ra ngoài. Võ Đoan cũng đứng dậy theo, bước theo Triệu Tử Viết ra ngoài. Đến lối đi ở cổng chính bên ngoài hội trường, Âu Dương nói nhỏ với Triệu Tử Viết: "Cậu ngồi ở hàng ghế đầu dưới bục diễn thuyết, đặt mũ sang bên cạnh để chiếm một chỗ trống. Lát nữa Vương nữ sĩ đến, tôi sẽ dẫn cô ấy đến chỗ cậu! Lão Võ!" Âu Dương Thiên Phong quay đầu gọi Võ Đoan, Võ Đoan đang nóng lòng muốn nghe bí mật, đưa gương mặt tươi cười lại gần. Âu Dương nói: "Hôm nay cậu phải giúp một tay, đừng ngồi đó bất động!" "Bảo tôi làm gì?" Võ Đoan cười hỏi.
"Chiêu đãi viên! Lại đây, theo tôi đi lấy biển hiệu!"
Chủ nghĩa âu phục của Võ Đoan chính là cài một đóa hoa đỏ trên ngực, nghe Âu Dương Thiên Phong nói vậy, anh ta vui sướng đến mức như phát điên; nếu không phải cố gắng kiềm chế thu liễm, ngay lúc đó đã thổ ra một ngụm máu tươi.
Mặc kệ họ, Triệu Tử Viết vội vàng chạy trở lại hội trường, ngồi vào hàng ghế đầu, đặt chiếc mũ sang bên cạnh. Anh toàn tâm toàn ý cầu nguyện: Cô ấy mau đến đi! Chẳng màng gì đến chuyện làm chủ tịch, hay vinh dự làm chiêu đãi viên, chỉ cung kính ngồi đó đợi cô ấy.
Âu Dương Thiên Phong và Võ Đoan đều cài hoa đỏ trên ngực, đi ra đi vào. Võ Đoan dồn toàn bộ trọng lượng cơ thể vào gót chân và mũi chân, khiến đế giày da kêu ken két.
Sắp mười một giờ, Triệu Tử Viết đã ngồi nghiêm chỉnh ở đó bốn mươi phút, người trong hội trường dần dần đông lên. Triệu Tử Viết một tay giữ chiếc mũ, một bên ngoẹo cổ nhìn ra ngoài: Hễ có đôi nam nữ nào cùng đi vào, đều khiến tim anh đập thình thịch; sau đó nhìn kỹ không phải Âu Dương và Vương nữ sĩ, lại khiến tim anh chùng xuống. Vô tình xoay cổ góc độ quá lớn, nhìn thấy Lý Cảnh Thuần ngồi cách mấy dãy ghế phía sau. Triệu Tử Viết vội quay đầu lại, ngơ ngác nhìn chiếc bảng đen trên bục giảng. Như vậy được vài phút, anh cảm thấy "chủ nghĩa không ngoẹo cổ" này có chút bất khả thi. Thế là lại thử từ từ ngoẹo ra sau, chưa ngoẹo đến mức có thể nhìn thấy phía sau, đã vội vẽ sẵn nụ cười trên mặt, khẽ gọi một tiếng: "Lão Lý!"
"Lão Triệu!" Lý Cảnh Thuần gật gật đầu. "Cậu khỏe không? Lâu quá không gặp!" "Chẳng phải là lâu không gặp sao! Cậu béo ra rồi đấy, lão Lý!"
"Thế sao?"
"Béo lên nhiều đấy!"
"Lão Triệu cậu không lạnh à, mặc mỏng thế?" Lý Cảnh Thuần chân thành hỏi. "Không lạnh, còn nóng nữa là!" Nói đoạn, Triệu Tử Viết rùng mình một cái. "Xem kìa, còn đánh cả 'rét nóng' nữa cơ đấy! Ha ha! Cậu có phải là hội viên không, lão Lý?" "Không!"
"Sao không gia nhập hội? Tôi có thể giới thiệu cậu gia nhập!"
"Xem thử đã, xem rõ ràng rồi hãy quyết định gia nhập hay không."
Cuộc trò chuyện của hai người không thể tiếp tục được nữa.
Một con mắt nhìn Lý Cảnh Thuần, một con mắt chăm chú nhìn ra ngoài: Âu Dương Thiên Phong đi lại như con thoi ở cửa hội trường, chỉ là không thấy bóng dáng Vương nữ sĩ đâu. Khó khăn lắm Âu Dương Thiên Phong mới đi vào trong vài bước, Triệu Tử Viết đứng dậy chúm môi ra hiệu về phía anh ta.
"Cô ấy sắp đến rồi, đừng vội!" Âu Dương Thiên Phong chạy đến nói nhỏ, nói xong lại chạy ra ngoài.
Trong hội trường nam nữ gần như ngồi chật kín, giữa tiếng xì xào bàn tán, bên ngoài chuông reo vang lanh lảnh. Âu Dương Thiên Phong lại chạy đến nói nhỏ với Triệu Tử Viết: "Cử bà Ngụy Lệ Lan làm chủ tịch!"
"Vị đó là ai?"
"Người đó kìa!" Âu Dương Thiên Phong lén lút dùng tay chỉ về phía bên phải bục: "Người mặc áo xanh đó!"
"Hừ! Mẹ ơi!" Triệu Tử Viết vừa nhìn thấy vị chủ tịch sắp tới đó, lưỡi thè dài không thu vào được. "Này, người xấu xí thế này làm chủ tịch, tôi xin tuyên bố rời hội!"
"Đừng nói bậy!" Âu Dương Thiên Phong khẽ đánh Triệu Tử Viết một cái rồi lại đi ra, dọc đường vận động các hội viên bầu bà Ngụy làm chủ tịch.
Nói thật, bà Ngụy trông không phải là xấu, chỉ là không có chỗ nào đặc biệt xinh đẹp mà thôi. Khuôn mặt tròn, lông mày rậm, trên mặt không hề đánh phấn trắng. Dáng người không thấp, lưng thẳng tắp, cộng thêm bộ quần áo màu xanh, càng làm mất đi vài phần phong thái phụ nữ. Triệu Tử Viết tuy là thanh niên mới, quan niệm về cái đẹp của anh, ngoại trừ ghét bó chân ra, cũng không khác biệt mấy so với những người xưa ca ngợi miệng anh đào eo liễu. Hơn nữa mục đích anh đến dự hội nữ quyền là để ngắm phụ nữ, ngắm những người phụ nữ xinh đẹp mỹ miều, cho nên thấy bà Ngụy giản dị không hoa lệ, không khỏi vô cùng thất vọng!
Tiếng chuông dừng lại, dưới đài ồn ào đề cử chủ tịch: dưới đài hô hào cử bà Ngụy Lệ Lan làm chủ tịch, người bước lên đài cũng chính là vị nữ sĩ mang tên "Ngụy Lệ Lan" đó. Triệu Tử Viết cúi đầu không dám ngước nhìn, anh hối hận vì quên không mang kính đen theo.
Chủ tịch đang báo cáo nguyên nhân và quá trình khởi xướng, Âu Dương Thiên Phong lại đến nói với Triệu Tử Viết:
"Giáo sư Trương lát nữa sẽ lên diễn thuyết, bắt bẻ kẽ hở của ông ta để đuổi ông ta xuống!"
"Việc đó dễ thôi! Rốt cuộc cô ấy có đến không?" Triệu Tử Viết hỏi nhỏ đầy khẩn thiết. "Đến! Sắp đến rồi!"
Chủ tịch báo cáo xong, mời giáo sư Trương Mộng Thúc diễn thuyết. Giáo sư Trương lên đài, ông chừng bốn mươi tuổi, mặt vàng nhạt, lông mày dài thanh tú, tướng mạo từ bi nhân hậu, rất ra dáng học giả.
"Hội Phát triển Quyền Phụ nữ lại để đàn ông lên diễn thuyết, thật vô lý!" Một nam sinh viên ngồi cạnh Triệu Tử Viết nói.
"Đợi bắt bẻ lỗi của ông ta, đuổi xuống!" Triệu Tử Viết tỏ vẻ rất hòa nhã nói với nam sinh kia.
"Thưa quý vị bạn hữu nam nữ! Hôm nay vô cùng vinh hạnh được gặp mặt các đồng chí của Hội Phát triển Quyền Phụ nữ." Giáo sư Trương nói với giọng hòa nhã, âm lượng không lớn mà từng chữ đều rõ ràng dễ nghe: "...... Trước đây sự nghiệp của phụ nữ chẳng qua chỉ là nấu nướng, may vá ——" "Ông nói bậy!" Một vị nữ sĩ trong hội trường đứng dậy, nắm đôi nắm đấm nhỏ hét: "Cái gì là 'may vá'? Chúng tôi phụ nữ học 'kỹ thuật may', may vá là cái thứ gì ——" "Đánh ông ta! Đánh!" Triệu Tử Viết hô.
"May vá và kỹ thuật may," một người đàn ông trong hội trường đứng dậy nói một cách dõng dạc và nghiêm nghị: "Theo tôi thấy, chẳng có gì khác biệt cả. Chẳng lẽ làm quần áo chỉ khâu không cắt? Hoặc là danh từ may vá còn mạnh hơn kỹ thuật may ấy chứ! Hơn nữa, giáo sư Trương nói là 'sự nghiệp của phụ nữ trước đây', tôi mời vị nữ sĩ này nghe cho rõ rồi hãy nói!"
Những lời này khá được một bộ phận người hoan nghênh, tiếng vỗ tay tuy không như sấm, nhưng cũng không kém một loạt pháo nổ. Giáo sư Trương mỉm cười gật đầu với mọi người rồi tiếp tục nói:
"—— Việc giành được quyền phụ nữ không phải là nói suông, trong thời gian Thế chiến, phụ nữ Anh thay thế đàn ông làm mọi sự nghiệp, thậm chí ở ga tàu hỏa khuân vác đồ đạc bốc dỡ hàng hóa đều do phụ nữ làm. Vậy thì, địa vị của phụ nữ sau chiến tranh được nâng cao và phát triển là điều tự nhiên, bởi vì họ thực sự đã làm tròn chức trách trong xã hội, khiến đàn ông không thể khinh thường họ. Còn về sự nghiệp phụ nữ của chúng ta, tôi thực sự không dám nói là đã phát đạt, mà phải nói là gần như chưa có sự nghiệp phụ nữ ——"
"Đây là sỉ nhục giới phụ nữ Trung Hoa!" Bảy tám vị nữ sĩ phía sau đồng thanh thét lên bằng giọng nhọn hoắt dữ tợn: "Sao lại không có sự nghiệp phụ nữ? Mấy người phụ nữ chúng tôi đây chính là đang làm giáo viên nữ! Hả? ——"
"Xuống đi! Đánh! Đánh ông ta!" Triệu Tử Viết liều mạng hô. Theo đó anh đứng dậy, lấy nắm đồng xu trong túi áo, loảng xoảng ném về phía bục. Chủ tịch lùi lại vài bước, đàn ông tranh nhau chạy lên đài, phụ nữ thì chạy ra ngoài hội trường, loạn thành một đống.
Giáo sư Trương bị mấy người bạn vây quanh, Triệu Tử Viết và những người khác không ra tay được, thế là đổi "Đánh ông ta" thành "Đuổi ông ta ra ngoài!". Giáo sư Trương đi theo mấy người bạn không nói lời nào bước ra ngoài.
Chủ tịch trấn tĩnh lại, lại mời giáo sư Trần Tao diễn thuyết. Người dưới đài còn chưa nghe rõ, giáo sư Trần đã nhảy lên đài, cúi chào mọi người thật sâu. "Thưa các đồng chí nam nữ!" Giáo sư Trần Tao hét lên như sấm sét, lập tức dập tắt tiếng ồn ào trong hội trường: "Nhìn từ lịch sử nhân loại, sự đóng góp của phụ nữ đối với sự tiến bộ văn hóa nhiều hơn đàn ông, bởi vì ghi chép trong lịch sử cổ đại đều là quyền phụ nữ lớn hơn quyền đàn ông, đây là sự thật!"
Tiếng vỗ tay dưới đài kéo dài đến ba phút.
"Tổ chức xã hội hiện nay, nhìn có vẻ thế lực đàn ông lớn hơn phụ nữ, thực ra không phải vậy, tôi xin hỏi hội trường hai câu hỏi: Thứ nhất, nếu không có phụ nữ, thì có gia đình, có xã hội, có quốc gia, có nhân loại không? ——"
"Không có!!" Dưới đài hô lên chấn động trời đất.
"Thứ hai," giáo sư Trần trợn mắt hét: "Có mấy người đàn ông không sợ vợ?"
"Không có!" Dưới đài phụ nữ đồng thanh hét lên. Chỉ có một người đàn ông hô lên một tiếng: "Tôi thì không sợ!"
"Anh không sợ?" Giáo sư Trần cười hỏi: "Anh căn bản không biết tôn trọng quyền phụ nữ!" "Ha ha! Ha ha!" Phụ nữ dưới đài giậm chân hét. Tiếng vỗ tay kéo dài đến mười phút, không thể gọi giáo sư Trần nói tiếp được nữa, cũng tốt, giáo sư Trần cúi chào một cái rồi xuống đài.
Giáo sư Trần đột nhiên xuống đài, chủ tịch đành tuyên bố bầu cử chức vị hội trưởng. Các hội viên đều nhận được phiếu bầu, từng nhóm ba năm người thương lượng xem bầu ai thì tốt. Các nữ hội viên không nghĩ ra nên bầu ai, mà cứ mắng mỏ bút chì hội chuẩn bị dùng không được.
Đặt phiếu vào hòm phiếu, chưa đợi nghe kết quả bầu cử đã chạy ra ngoài. "Lão Triệu!" Võ Đoan ở cửa giơ ngón tay cái về phía Triệu Tử Viết nói: "Cậu thực sự được đấy!"
"Âu Dương đâu?" Triệu Tử Viết hỏi.
"Nó đi rồi, đi ăn cùng con trai của một vị quân quan tên là Hạ Kim Sơn!" "Được, thằng nhãi này hại mình oan uổng!" Triệu Tử Viết thở dài một tiếng. "Sao thế?"
"Vương nữ sĩ không đến!"
"Cậu không nhìn thấy Lý Cảnh Thuần à?" Võ Đoan hỏi với vẻ gian xảo: "Cậu ta đến, cô ấy liền không thể đến! Cậu đoán xem ——"
Phàm là những người ôm ấp làm một phen sự nghiệp cách mạng trong xã hội quốc gia, "hy sinh" là điểm xuất phát, "xây dựng" là mục đích cuối cùng, mà "quyền lợi" không nằm trong sự tính toán của họ. Những chí sĩ như vậy đối với tiền bạc, sắc đẹp, thậm chí cả tính mạng của mình đều không hề tiếc rẻ một chút nào; bởi vì sự hy sinh lớn nhất của họ là một mạng sống, còn điều họ thiết lập nhỏ nhất cũng là vì toàn xã hội mà lập nên một tấm gương tốt, là thay nhân loại mà thêm một phần vinh quang vào lịch sử. Triệu Tử Viết là người có tinh thần này, từ chuyện cũ của anh, chúng ta có thể thấy: Lấy việc đánh bài mà nói, anh quyết không vì tiếc sức lực của mình mà từ chối ngồi cùng người khác đánh cả đêm. Anh quyết không vì sự an toàn của bản thân, lấy thêm một ví dụ nữa, mà từ chối rượu mà bạn bè mời mình; anh thà khiến mình say mèm như bùn, ba ngày đau rượu không ăn nổi cơm, cũng không chịu để bạn bè bĩu môi nói: "Triệu Tử Viết không hiểu tình nghĩa!" Tinh thần này là phấn đấu, hy sinh, dũng cảm! Chỉ có tinh thần này mới có thể biến Trung Quốc nửa sống nửa chết thành siêu cường quốc đầu hổ tai sư tử, như vậy, Triệu Tử Viết không chỉ là nhân vật nhất thời nhất địa trong xã hội, anh là anh hùng đang nắm giữ hy vọng của toàn Trung Quốc trong tay.
Hy sinh là đối tượng nào? Trung quân? Yêu cha mẹ? Đó đều là chuyện của một trăm năm trước! Phạm vi của những việc đó đều hẹp hòi! Triệu Tử Viết là người hướng về thời đại, thay đổi theo môi trường, sự hy sinh của anh ít nhất cũng là để làm vui lòng bạn bè, giành được niềm tin của xã hội; ví dụ như liều mạng uống rượu cùng bạn bè, chịu rét mặc áo dài Hoa Ti Cát, đều là những sự thật đáng chú ý, có giá trị. Đương nhiên, những sự thật như vậy không thể tính là sự xây dựng quan trọng của anh, nhưng xem nhỏ biết lớn, mấy việc nhỏ này không phải là người không hiểu hoàn toàn ý nghĩa của trào lưu mới có thể làm được.
Có được cái nhìn mới mẻ như vậy, sau đó mới có thể nắm chặt một chủ nghĩa không buông tay, mà hy sinh tuyệt đối, mà kiên trì đến cùng, mà có quyết tâm đâm sầm vào sóng gió! Cho nên, đôi khi chúng ta thấy ý kiến và hành sự của Triệu Tử Viết dường như có vẻ trước sau không nhất quán, thực ra đó căn bản là chúng ta không hiểu: thế nào là hy sinh tuyệt đối, thế nào là kiên trì đến cùng. Chúng ta nếu hiểu những điều này, cẩn thận giải phẫu từ tổng thể chủ nghĩa và hành sự của anh, chúng ta ngay lập tức có thể thấy điểm mâu thuẫn trước sau của anh chính là lúc anh không thể không đi một đoạn đường vòng mà cầu thắng lợi cuối cùng. Lấy việc anh trói hiệu trưởng và việc anh không đi học nữa mà nói, chúng ta không chú ý nhìn tổng cứ tưởng anh là hoang đường; nhưng, trước khi đưa ra phán đoán này, chúng ta nên mở to mắt nhìn: Tại sao trói hiệu trưởng? Tại sao không đi học nữa? Giả sử chúng ta nghĩ ra: Trói hiệu trưởng là vì đánh đổ học phiệt, yêu quý giáo dục; không đi học nữa là vì dành thời gian thay xã hội làm sự nghiệp cách mạng; vậy thì, đây chẳng phải là anh có chủ nghĩa nhất định và tinh thần kiên định không lay chuyển hay sao?
Như vậy, Triệu Tử Viết nói "Tây", chúng ta nên nhìn về phía "Đông"; Triệu Tử Viết hôm nay nói "phải", chúng ta nên đợi anh ở chỗ "không" vào ngày mai. Đông chính là Tây, Tây chính là Đông, trong chữ "phải" của hôm nay có chữ "không phải" của ngày mai, trong chữ "không phải" của ngày mai liền có chữ "phải" của hôm nay. Đây mới là nhân vật thực sự có thể đi theo môi trường mà không làm mất mục đích cuối cùng, đây mới là bản lĩnh thực sự có thể có chiêu lạ thắng địch, tùy cơ ứng biến. Trước khi chúng ta chưa hiểu được cái "không phải" trong cái "phải", cái "phải" trong cái "không phải", chúng ta không nên tùy tiện đưa ra kết luận để sỉ nhục vị anh hùng như vậy; chúng ta không nên dùng tâm địa hẹp hòi của mình để suy đoán tâm ý và kế hoạch đầy biến động, hàm chứa vạn điều của Triệu Tử Viết. Lại nói, việc Triệu Tử Viết vì nước vì dân mà hy sinh tất cả là rất đáng ngưỡng mộ. Bây giờ, anh muốn thay Hội Phát triển Quyền Phụ nữ mà hy sinh nhan sắc, hát hí gây quỹ.
Ban đêm, Triệu Tử Viết rút ngắn thời gian đánh bài, đôi khi thực sự đi ngủ trước ba giờ, để giữ giọng. Buổi sáng, mang theo một tinh thần sảng khoái chưa đến chín giờ đã dậy, cũng không súc miệng đã ra bờ hào hộ thành ngoại thành tập giọng. Dọc theo bờ sông vừa đi vừa hô: "A —— ồ —— nhĩ hãi a ——", khiến lũ cá nhỏ dưới sông sợ đến mức không dám nổi lên mặt nước, lũ ếch trong bụi lau sậy đều hoảng hốt nhảy xuống nước.
Cho đến khi hô đến khô miệng khô họng, trong lòng trống rỗng, mới đánh xe vào thành về căn hộ.
Vở kịch dự định diễn là "Bát đại chùy", "Vương Tá đoạn tí". Trên mặt đất số ba lót lớp bao tải dày hơn ba thước, lại trải thêm ba lớp thảm. Không kể đêm ngày, lúc nào cao hứng là chủ nhân căn số ba lại từ trên giường lưng quay xuống đất cứng đờ người ngã xuống, học theo Vương Tá thời xưa chặt tay mình, lại còn đùa nghịch diễn kiểu "đoạt bối". Trên tường phía đông mới lắp một chiếc gương lớn, sau khi diễn xong "đoạt bối", tay cầm chiếc cánh tay đã chặt xuống, (thực ra là một cái gậy gỗ.) hướng vào gương lắc đầu nhún mũi run rẩy một hồi, vừa run rẩy, trong miệng vừa niệm: "Thương, thương, thương, ba tháp thương." Đúng lúc run rẩy kiểu người xưa, cũng có nhạc cụ theo sát không sai một ly.
Đôi khi anh đeo bộ râu đen dài hơn ba thước, lúc ăn phải tháo ra, khạc nhổ thì phải vén lên, chân đi đôi ủng cao đế phấn dày hơn ba tấc, hướng vào gương vặn vẹo ngửa lên trời. Thương! Sờ bộ râu một cái. Đát! Vẩy tay áo một cái. Ha đát! Nhấc chân vặn mình bước về phía trước một bước. Cứ như vậy từ trong tiếng chiêng trống mà miêu tả sống động từng cử động của người xưa.
Ngày lên đài đã cận kề! Ngoài việc đeo râu, mặc ủng, trên đầu anh còn thắt thêm dải khăn lưới (võng cân). Dải khăn lưới thắt chặt: khiến lông mày kéo cao tận lên, mắt nhắm lại thành hai đường kẻ, hơn nữa trán cứng đờ, có chút chóng mặt hoa mắt. Nhưng anh cắn răng chịu đựng, ai bảo người xưa thích thắt khăn lên đầu làm gì, người hát hí làm sao có thể không đi theo sử cũ? Tinh thần hy sinh chân chính!
Trang phục xong xuôi, treo một tấm chăn trước bàn Bát Tiên làm rèm sân khấu, tay trái vén áo, tay phải vén chăn, miệng hô một tiếng: "Qua —— thương!" Anh nhẹ nhàng bước ra ngoài một bước. Đi hai bước, rồi dừng lại đảo tròng mắt, tròng mắt quay tít mù khoảng nửa phút, mới gật gật đầu. Gật đầu xong, dùng ngón cái của hai tay sờ sờ quanh mép bộ râu đen; bởi vì râu của người xưa là chỉ cử động mép ngoài mà không động vào trung tâm. Sau đó muốn tiến mà ngang người ra, bước hai bước, hai tay khẽ chỉnh lại mũ, miệng "Điệp! Điệp!" học theo tiếng tiểu chiêng, người xưa mỗi khi chỉnh mũ đều luôn gõ hai tiếng tiểu chiêng.
Như vậy luyện tập vài lần, sau đó tự kéo tự hát mô phỏng theo giọng điệu ngôn ngữ của người xưa. Hóa ra ngôn ngữ của người xưa là một nửa nói một nửa hát. Hoặc là nói: Ngôn ngữ và ca hát không có gì khác biệt. Vui cũng hát, bi thương cũng hát, đánh nhau cũng hát, cãi nhau cũng hát. Bà cụ cũng hát, thằng bé cũng hát, cô gái lớn cũng hát, cô bé cũng hát. Hơn nữa bất kể ngày đêm muốn hát là hát, thậm chí kẻ trộm thời cổ đại lúc giữa đêm lẻn vào ăn trộm, cũng vừa ăn trộm vừa hát. Trước khi ca hát thường hay tự xưng danh tính, lý do này đến tận bây giờ mới có người hiểu: Theo nhà tâm lý học nói, não bộ nhân dân Trung Quốc cổ đại không tốt lắm, trí nhớ không mạnh, cho nên không tự thường gọi tên mình thì không được; nếu không như vậy, sẽ có nguy cơ toàn quốc mọi người đều biến thành "vô danh thị".
Riêng tư dùng hết bảy tám ngày, cảm thấy đã nắm chắc mười hai phần. Thế là mời Âu Dương Thiên Phong, Võ Đoan và hai ba người bạn khác đến tham quan diễn tập chính thức.
"Chư vị, đứng trên giường!" Triệu Tử Viết đeo râu dài nói ở phía sau tấm chăn: "Dưới đất là sân khấu của một mình tôi! Trước hát khúc Đảo bản, hát xong đừng đợi tôi vén rèm, mọi người cứ hô hay! 'Tiếng hay đón đầu' là khó chịu đựng nhất, mười người diễn viên nghiệp dư thì chín người bị 'tiếng hay đón đầu' dọa cho lùi bước. Có bao nhiêu sức thì dùng bấy nhiêu sức mà hô, nghe rõ chưa?"
Dặn dò xong, anh hát Đảo bản ở sau tấm chăn: "Kim ô rụng... Ngọc thỏ đông... lên ồ... ồ... ồ ——"
"Hay <oa!!!" Mọi người đứng trên giường vỗ tay, mở giọng hô lớn. "Thương —— thương!" Triệu Tử Viết tự niệm tiết tấu chiêng trống, sau đó nhẹ nhàng vén tấm chăn, nghiêng người vặn mình bước ra.
"Hay! Hay!" Lại là một tràng vỗ tay tán thưởng.
Trong lòng thực sự đập thình thịch, cố gắng trấn tĩnh, sờ râu, chỉnh mũ, đảo mắt, vén râu nhổ một ngụm nước bọt, lại dùng ủng đế dày chà khô nước bọt, không quên một chi tiết nào. Sau đó hát một đoạn Nguyên bản Nhị hoàng. Hát xong cởi áo xanh, Võ Đoan nhảy xuống giường, giúp Vương Tá thay áo xanh. Vương Tá đợi Võ Đoan lên giường lại, mới cầm lấy thanh đao gỗ hướng về cánh tay trái chém một nhát. Cánh tay đứt rời, nhảy lên cao, một cú "diều hâu lộn ngược" ngã xuống. Sau đó "qua đát qua đát" từ từ bò dậy, bò dậy, tay cầm cái cánh tay vừa chém xuống, đầu lắc như chong chóng một hồi. ......
Cái cần hát đã hát, cái cần nói đã nói, cái cần ngã đã ngã, cái cần run rẩy đã run rẩy; mệt đến mức Triệu Tử Viết mồ hôi đầy mình, thở hổn hển. Âu Dương Thiên Phong nhảy xuống giường rót cho anh một bát nước sôi nhuận giọng.
"Thế nào, chư vị?" Triệu Tử Viết vừa cởi trang phục vừa hỏi.
"Tuyệt vời! Cậu coi như đã nghiền ngẫm thấu đáo cử chỉ thái độ của người xưa rồi!" Mọi người tranh nhau nói.
"Tốt, ngày đêm nghiền ngẫm thần thái người xưa, không giống mới là lạ!" Triệu Tử Viết cười đầy kiêu ngạo mãn nguyện.
"'Chân' chính là 'Mỹ'," một sinh viên trường mỹ thuật trong số đó nói: "Bởi vì cậu diễn hành động của người xưa thật, cho nên tự nhiên nhìn thấy mỹ! Cái lần sờ râu, vẩy tay áo, cánh mũ sa bồi cứ run run đó của cậu, làm tôi không cách nào miêu tả được, tôi chỉ đành nói là thực sự đã nhìn thấy người xưa, thực sự nhìn thấy cái đẹp thời cổ đại!"
"Lão Võ! Giọng điệu có chỗ nào bị chênh không?" Triệu Tử Viết nghe đoạn luận bàn mỹ thuật này, trong lòng vui sướng cực kỳ, nhưng vẫn giữ vẻ mặt nghiêm nghị, học theo "hỷ nộ bất hình sắc" của người xưa, cố tình hỏi xem mình có chỗ nào khiếm khuyết không.
"Bình ổn cực kỳ!" Võ Đoan nói: "Cậu đoán xem. Chính là chữ 'Nhạc' trong 'Nhạc đại ca' không dứt khoát, bị trượt mất rồi! Phải không?"
"Đó là tùy thuộc vào trường phái nào!" Âu Dương Thiên Phong bĩu môi nhỏ nói: "Đàm Khiếu Thiên vĩnh viễn không bao giờ dừng dứt khoát ở chữ 'Nhạc'!"
(Khi Âu Dương Thiên Phong đến Bắc Kinh, Đàm Khiếu Thiên đã chết từ lâu rồi! Khi Đàm Khiếu Thiên đến Thượng Hải, Âu Dương Thiên Phong còn chưa hiểu nghe hí là cái gì!)
"Đúng là Âu Dương rồi! ——" Triệu Tử Viết gật đầu chép miệng nói: "Lão Võ! Nhị hoàng của cậu còn phải học thêm ba năm nữa!"
"Đừng thổi phồng trước!" Âu Dương Thiên Phong cười nói: "Cái mũ sa bồi đó không thể cao mắt!" "Sao thế?"
"Thiếu hai cái bóng đèn điện!" Âu Dương Thiên Phong rất đắc ý nói: "Cậu xem, lúc người ta hát 'Thu Hồ hí thê', trên giỏ dâu còn có chuông điện, chẳng lẽ Vương Tá của cậu lại không giàu có bằng vợ Thu Hồ? Không hợp logic!"
"Lắp đèn điện, vạn nhất bị rò điện, Vương Tá không những đứt tay, có khi mất cả mạng đấy!" Triệu Tử Viết rất thận trọng nói: "Tiểu đệ! Đừng đưa ý kiến bừa bãi!" "Mũ của Hoàng Thiên Bá, Dương Hương Ngũ bây giờ đều có đèn điện cả, chẳng có ai chết cả, sao cậu lại nhát gan thế này?" Âu Dương Thiên Phong vỗ vai Triệu Tử Viết nói: "Vở kịch của cậu không chê vào đâu được, ngoài việc thiếu hai cái bóng đèn điện! Tôi bảo hiểm, không chết được!"
Vấn đề này sau khi mấy người tranh luận hơn hai tiếng, mọi người đều tán thành ý kiến của Âu Dương Thiên Phong. Thế là Triệu Tử Viết dựa theo tinh thần hy sinh của Vương Tá đoạn tí, lắp hai bóng đèn điện nhỏ trên mũ sa bồi, một bóng màu đỏ, một bóng màu xanh.