Chính quyền mới không hề xử bắn Trịnh Hoắc Sơn, bởi vì chính quyền mới cần nhân tài kỹ thuật. Trịnh Hoắc Sơn là học viên xuất sắc của trường y khoa quân đội cũ, vậy nên cũng có khả năng trở thành nhân tài xuất sắc của chính quyền mới. Nói cho cùng, y thuật là thứ chỉ nhận người bệnh và bệnh tật, chứ chẳng màng bạn là ai. Quốc dân đảng cần bác sĩ, Đảng Cộng sản cũng cần bác sĩ. Sau này mới biết, vị thiếu tướng hiệu trưởng Tống Vũ Tằng của Trường Y khoa Giang Hoài thuộc quân đội cũ quả nhiên bị tàn quân Quốc dân đảng ép buộc đưa về Giang Nam, nhưng Giang Nam cũng chẳng còn là giang sơn của Quốc dân đảng nữa. Quân Giải phóng nhanh chóng vượt sông Trường Giang, thế như chẻ tre, quét sạch tàn quân, chút vốn liếng cuối cùng của Tưởng Ủy viên trưởng đều đã chuyển hết sang Đài Loan. Còn về quy túc cuối cùng của hiệu trưởng Tống Vũ Tằng, vào thời điểm đó vẫn là một vụ án treo, mãi mấy chục năm sau mới rõ ngọn ngành. Khoảng cách thực tế từ lớp học tập dành cho tù binh sang lớp học tập dành cho nhân viên đầu thành chưa đầy hai cây số; quá trình thẩm tra phân loại từ tù binh sang nhân viên đầu thành trước sau cũng chỉ mất hai mươi ngày, nhưng quãng đường này đối với Uông Diệc Thích lại dài đằng đẵng như thể đã trải qua nửa thế kỷ.

Lúc Uông Diệc Thích cuốn gói chăn chiếu chuẩn bị sang lớp học tập sĩ quan đầu thành trình diện, lòng dạ ông rối bời, đôi tay buộc túm bọc chăn chiếu cứ run lên bần bật. Tay ông run rẩy có hai nguyên nhân. Trước hết, tuy ông không đồng ý với việc bị xếp loại là đầu thành, nhưng dẫu sao hai chữ "đầu thành" vẫn dễ nghe hơn "bị bắt làm tù binh", đây là đạo lý mà người có chút thường thức vừa nhìn là hiểu ngay. Nhưng nói ngược lại, nếu Uông Diệc Thích chấp nhận kết luận đầu thành, điều đó cũng đồng nghĩa với việc ông chấp nhận sự thật này, vậy thì sau này ông sẽ vĩnh viễn không thể khăng khăng nhận mình là người khởi nghĩa được nữa. Vì suy nghĩ này, lúc cuốn gói chăn chiếu ông cứ đắn đo mãi. Có lúc ông thậm chí còn muốn nói với giáo viên họ Ngô do lớp học tập sĩ quan đầu thành cử đến đón rằng ông không muốn đi, nhưng sau đó nghĩ lại, sĩ quan đầu thành so với sĩ quan bị bắt làm tù binh dẫu sao cũng gần với người khởi nghĩa hơn một bước, giống như Hai Mươi Dặm Phố so với Ba Mươi Dặm Phố gần thành Hoàn Tây hơn mười dặm đường vậy — câu này vẫn là do Lâu Bính Quang điểm hóa cho ông. Cộng thêm việc Trịnh Hoắc Sơn ở bên cạnh mỉa mai châm chọc, Uông Diệc Thích giận quá hóa hăng, tay chẳng thèm run nữa, quấn chặt bọc chăn chiếu như một thanh quẩy thừng, vác lên vai, ngẩng cao đầu đập cửa bước đi. Một bước đi này đã mở ra một bước ngoặt then chốt.

Chính quyền mới tại thành Hoàn Tây đã chuẩn bị sẵn sàng, hội nghị hiệp thương chính trị sắp sửa diễn ra. Uông Diệc Thích đến lớp học tập đầu thành, hưởng thụ trọn vẹn hai ngày đãi ngộ của diện "đầu thành", quần áo cũng tươm tất hẳn lên. Chiều hôm sau, ông còn đặc ý quay lại lớp học tập tù binh để "thăm" người tù binh Trịnh Hoắc Sơn. Trịnh Hoắc Sơn vẫn đang đóng gạch mộc, cả người lấm lem bùn nước. Thấy Uông Diệc Thích đi tới, anh ta thừa hiểu dụng ý của đối phương, liền liếc xéo mắt nhìn, cười khẩy một tiếng rồi nói, Uông trung úy, sao thế, áo gấm về làng rồi đấy à? Uông Diệc Thích đáp, người của lớp học tập đầu thành có quyền tự do đi lại. Tôi muốn cái quyền tự do này chẳng để làm gì khác, chỉ là để xin nghỉ đến thăm người tù binh như anh thôi. Trịnh Hoắc Sơn nói, nói cho cùng anh cũng chỉ là một nhân viên cũ của Quốc quân, có gì đáng để khoe khoang chứ? Tôi đóng gạch mộc dựa vào lao động kiếm cơm, lương tâm thanh thản. Uông Diệc Thích nói, lao động cũng có lao động bậc cao và lao động bậc thấp. Tôi khuyên anh nên nói thật với tổ chức, đừng hại người rồi lại hại mình. Trịnh Hoắc Sơn nói, anh muốn tôi khai với tổ chức là anh vận động tôi khởi nghĩa chứ gì? Anh nằm mơ đi! Uông Diệc Thích nói, một kẻ không chịu nói thật thì đêm ngủ cũng toàn gặp ác mộng thôi. Thanh thản nỗi gì, toàn là tự lừa mình dối người. Anh mà cứ tiếp tục chống đối thế này, cuối cùng cũng chỉ thành một đống phân chó thối mà thôi. Trịnh Hoắc Sơn nói, anh cút xéo đi, tôi làm đống phân chó thối của tôi, anh làm miếng bánh thơm ngào ngạt của anh, nước sông không phạm nước giếng. Uông Diệc Thích nói, được, tôi chống mắt lên xem đống phân chó thối như anh rốt cuộc có thể thối đến mức nào. Uông Diệc Thích nói xong liền quay đi, đi được vài bước lại quay gót trở lại trước mặt Trịnh Hoắc Sơn, bảo, Trịnh Hoắc Sơn, tôi thật không hiểu nổi sao anh lại không biết thức thời như thế. Anh tưởng mình thật sự là rường cột của đảng quốc chắc, Quốc dân đảng căn bản chẳng biết anh là ai đâu. Bây giờ đã giải phóng rồi, tôi khuyên anh nên sáng mắt ra, suy nghĩ cho thật chín chắn, làm một con người chính trực đàng hoàng. Trịnh Hoắc Sơn nói, đại trượng phu dọc ngang trời đất, họ Trịnh này không ăn của bố thí.

Uông Diệc Thích thấy Trịnh Hoắc Sơn đao thương bất nhập, nói thêm cũng vô ích, bèn thở dài một tiếng, hậm hực bỏ đi.

Đến trưa ngày thứ ba lúc đang ăn cơm, lớp học tập nhận được mệnh lệnh: Các sĩ quan đầu thành căn cứ theo chuyên môn và nguyện vọng của bản thân để điền đơn xin phân công công tác. Uông Diệc Thích không chút do dự điền nguyện vọng "hành nghề y". Không ngờ kết quả lại đến nhanh như vậy, ngay chiều hôm đó, mấy chiếc xe tải lớn đã tới chở toàn bộ học viên lớp sĩ quan đầu thành về lại thành Hoàn Tây. Điều khiến Uông Diệc Thích nằm mơ cũng không ngờ tới là ông cùng mấy người đầu thành khác lại được xe tải đưa đến Hạnh Hoa Ổ — nơi mà cách đây không lâu ông vừa rời khỏi, ông đã quay trở lại trường y khoa. Có điều nơi này giờ không còn gọi là trường y khoa nữa, mà đã được chỉnh biên thành Bệnh viện Vinh quân của Quân Giải phóng. Do trăm việc ngổn ngang, để giải quyết các vấn đề do chiến tranh để lại, Ủy ban Quân quản thành Hoàn Tây đã tạm thời thành lập Bệnh viện Vinh quân, tạm thời trực thuộc Khu Cảnh bị Hoàn Tây.

Sau bữa tối, mọi người đều được tập hợp về lễ đường để họp. Trên bàn chủ tịch, một hàng thủ trưởng Quân Giải phóng ngồi nghiêm trang chỉnh tề, Tiêu Trác Nhiên cũng đường hoàng có mặt trong số đó. Trần Hướng Chân, Chủ nhiệm Ủy ban Quân quản thành Hoàn Tây kiêm Chính ủy Khu Cảnh bị Hoàn Tây, tuyên bố thành lập Bệnh viện Vinh quân, sau đó đọc một loạt danh sách bổ nhiệm cán bộ: Tiêu Trác Nhiên làm Phó Giám đốc Bệnh viện Vinh quân, Trình Tiên Giác làm Trưởng ban Nghiệp vụ của bệnh viện. Chủ nhiệm Trần còn tuyên bố, toàn bộ giáo viên và học sinh nguyên thuộc Trường Y khoa Giang Hoài của Quốc quân trong chiến dịch giải phóng thành Hoàn Tây đã chủ động khởi nghĩa hoặc đầu thành, sau khi thẩm tra xác minh không có hành vi phản động, tích cực ủng hộ chính quyền mới, đều được gia nhập Quân Giải phóng, phân công công tác tại các khoa phòng của Bệnh viện Vinh quân, tuổi quân tính từ ngày hôm nay. Uông Diệc Thích vừa kinh ngạc vừa vui mừng. Ông không ngờ mình vẫn có thể làm việc trong bệnh viện của Quân Giải phóng, càng không ngờ mình còn được đứng trong hàng ngũ Quân Giải phóng. Bệnh viện Vinh quân tuy là bệnh viện quân đội nhưng biên chế chỉ mang tính tạm thời, tính chất thuộc dạng nửa quân nửa dân, về mặt hành chính tạm thời do Khu Cảnh bị quản lý, phạm vi phục vụ bao gồm toàn bộ đảng, chính quyền, quân đội và nhân dân khu vực Hoàn Tây.

Đêm hôm đó, Uông Diệc Thích ngủ không yên giấc, hưng phấn trằn trọc trở mình. Dù ở Ba Mươi Dặm Phố ông từng trải qua cuộc sống bán giam cầm của tù binh, nhưng qua những buổi học tập do cán bộ quản giáo tổ chức, cộng thêm những điều nghe ngóng được bên ngoài, ông cũng biết thành Hoàn Tây sau giải phóng đã có những biến chuyển rất lớn. Khi nhóm Uông Diệc Thích trở lại Hạnh Hoa Ổ, điện nước của thành phố đã được khôi phục, những ống khói lớn của các nhà máy đã bắt đầu nhả khói, trên những con đường lát đá xanh, nhà nhà giăng đèn kết hoa, một khung cảnh tràn trề sức sống. Lúc này Uông Diệc Thích mới toát mồ hôi hột, thầm mừng vì sáng hôm ấy mình không bốc đồng theo cảm tính, không từ chối đến trình diện tại lớp học tập đầu thành, mừng vì bản thân đã bước lên một con đường tái sinh. So với Trịnh Hoắc Sơn thì đúng là một trời một vực. Bên này đã được phát quân phục Quân Giải phóng, còn bên kia Trịnh Hoắc Sơn và đám Lâu Bính Quang vẫn phải tiếp tục đóng gạch mộc.

Nửa đêm không ngủ được, Uông Diệc Thích bèn bò dậy mặc thử bộ quân phục mới. Thú thật, quân phục Quân Giải phóng thua xa quân phục Quốc dân đảng về độ bảnh bao, đứng dáng, trông hơi lùng bùng, chất vải lại rất tệ, chẳng qua chỉ là vải thô nhuộm màu vàng sáp, nhưng vì cảm giác mang lại hoàn toàn khác biệt nên Uông Diệc Thích vẫn cảm thấy mới lạ. Ông mặc quân phục đi đi lại lại trong phòng mấy vòng, đánh thức cả Phương Đắc Sâm và Thịnh Tích Phúc cùng phòng. Thịnh Tích Phúc bực bội nói, Uông Diệc Thích, cậu làm sao thế hả, thăng quan phát tài rồi đấy à? Uông Diệc Thích đáp, tôi cần gì phải thăng quan phát tài, tôi vui vì mình lại được cầm ống nghe khám bệnh rồi. Thịnh Tích Phúc nói, cậu đừng vội mừng sớm. Những kẻ như chúng ta, tuy được gia nhập Quân Giải phóng nhưng chắc chắn đều thuộc diện bị giám sát cải tạo, muốn cầm ống nghe e là còn quá sớm đấy. Phương Đắc Sâm thò đầu ra khỏi chăn bảo, anh Thịnh ăn nói cẩn thận một chút, đừng tự chuốc rắc rối vào thân. Thịnh Tích Phúc cãi, tôi nói cái gì chứ? Tôi chẳng nói gì sai cả. Quân Giải phóng không xếp chúng ta vào tầng lớp phản động đã là ơn trời biển rồi. Tôi đâu có nói lời quái gở, tôi phải cẩn thận cái gì? Phương Đắc Sâm nói, thế sao anh lại bảo là giám sát cải tạo? Đích thân Tiêu Trác Nhiên nói với tôi, mặc vào bộ quân phục này, chúng ta từ bạn học đã trở thành đồng chí rồi. Thịnh Tích Phúc nói, đồng chí cũng có thân có sơ chứ. Cậu xem nhóm chúng ta mà xem, ngầm cộng sản thì làm quan to, người khởi nghĩa thì làm quan nhỏ, còn đám đầu thành như chúng ta thì làm quần chúng. Đã là quần chúng thì phải chấp nhận sự lãnh đạo, đó là sự thật chứ gì nữa? Phương Đắc Sâm nói, chấp nhận sự lãnh đạo không đồng nghĩa với bị giám sát cải tạo, anh đừng có đánh tráo logic. Uông Diệc Thích xen vào, giám sát cải tạo cũng được, chấp nhận lãnh đạo cũng xong, tôi thấy đó đều là phúc phận của chúng ta cả. Dân học y chúng ta, chỉ cần an phận thủ thường làm tốt phận sự của mình, không thẹn với bà con bá tánh, đó đã là phúc đức lớn bằng trời rồi.

Sáng hôm sau, Uông Diệc Thích vừa mới chập chờn chợp mắt được một lát thì bất thình lình bị đánh thức bởi một hồi còi quân hiệu lảnh lót. Mọi người luống cuống tay chân, vội vã mặc vội quân phục mới rồi chạy ùa ra cửa. Nhìn ra ngoài thì thấy bộ đội đã bắt đầu tập hợp, kế đó là chia tiểu đội điểm số, rồi sau đó là đi đều bước, chạy bộ. Cuộc sống mới cứ thế mở ra bức màn khởi đầu. Trong lòng Uông Diệc Thích, bầu trời sao mà trong xanh đến thế, mây trời sao mà rực rỡ đến thế, núi non đằng xa sao mà xanh biếc đến thế, con suối gần bên sao mà trong vắt đến thế. Đi giữa hàng ngũ, ông bất giác cất giọng nghêu ngao hát theo — "Người quân nhân cách mạng phải luôn ghi nhớ, ba điều kỷ luật, tám điểm chú ý..."

Tiêu Trác Nhiên không được phân công về Ủy ban Quân quản công tác mà lại về Hạnh Hoa Ổ làm Phó Giám đốc bệnh viện, điều này khiến anh có phần hụt hẫng, nhưng nỗi hụt hẫng ấy nhanh chóng qua đi. Bởi vì Giám đốc bệnh viện là Đinh Phạm Sinh, một cán bộ Bát lộ quân kỳ cựu, một trung đoàn trưởng bộ đội dã chiến chính quy; tính ra thì chức phó giám đốc của anh cũng tương đương cấp phó trung đoàn, với thâm niên của anh thì đây đã là sự trọng dụng rất lớn rồi.

Sáng sớm sau khi tập thể dục xong, Đinh Phạm Sinh vẫy tay gọi anh: "Tiểu Tiêu, đi, chúng ta dạo một vòng Hạnh Hoa Ổ, xem căn cứ địa của chúng ta thế nào." Đứng trên gò đất cao ở góc đông bắc Hạnh Hoa Ổ, Đinh Phạm Sinh xắn tay áo cảm thán: "Hà, bệnh viện của chúng ta to thật đấy chứ! Thời chiến tranh làm gì có bệnh viện cơ chứ, cứ đến một nơi, tìm căn nhà dân nào có sân rộng là thành bệnh viện rồi. Thời kỳ chiến tranh giải phóng điều kiện khá hơn một chút, tới một nơi dựng vài cái lều bạt là xong một cái bệnh viện."

Đứng trên cao nhìn xuống, khuôn viên Hạnh Hoa Ổ quả thực không hề nhỏ. Trước khi bị Quốc quân trưng dụng, nơi đây từng là Trường Sư phạm Quốc lập Hoàn Tây, có mấy tòa nhà Tây nhỏ nằm ẩn hiện giữa rặng cây ngô đồng, tường xám ngói đỏ, lấp ló một góc. Về phía nam, dòng sông Sử lấp lánh sóng nước uốn lượn hình cánh cung từ tây sang đông, ánh lên sắc vàng rực rỡ dưới ánh nắng ban mai.

Tiêu Trác Nhiên nói: "Viện trưởng Đinh, chính quyền mới đã thành lập, nhân dân đã vùng lên làm chủ, bệnh viện của chúng ta phải trở thành một bệnh viện nhân dân kiểu mới. Hiện giờ nơi ăn chốn ở, đồ dùng của chúng ta vẫn toàn là những thứ tồi tàn do Quốc dân đảng để lại, chúng ta phải nhanh chóng thay đổi tình trạng này, sớm ngày xóa bỏ những dấu vết của xã hội cũ." Đinh Phạm Sinh mỉm cười nhìn Tiêu Trác Nhiên, hỏi: "Cậu có suy nghĩ gì?"

Tiêu Trác Nhiên nói: "Mấy tòa nhà Tây nhỏ kia đều là nơi dành cho quan chức quyền quý Quốc dân đảng ở, dùng làm phòng khám hay buồng bệnh đều không thực dụng. Đợi sau khi ổn định xong xuôi, tôi đề xuất phá bỏ chúng đi, xây dựng một tòa nhà y tế mang diện mạo hoàn toàn mới, làm biểu tượng cho thấy đây là bệnh viện của nhân dân." Đinh Phạm Sinh chưa chuẩn bị tâm lý cho việc này, ngẫm nghĩ một lát rồi nói: "Ái chà, thế chẳng phải tốn tiền lắm sao?" Tiêu Trác Nhiên nói: "Đúng là tốn một khoản tiền, nhưng rất đáng. Chỗ này của chúng ta hiện nay mang tiếng là bệnh viện, nhưng kiến trúc lại rải rác manh mún, người dân đến khám bệnh thậm chí còn chẳng tìm thấy cửa vào."

Đinh Phạm Sinh hơi hứng thú, hỏi: "Tòa nhà y tế cậu nói dùng vào việc gì?" Tiêu Trác Nhiên đáp: "Tôi xem trên họa báo thấy các nông trang tập thể của Liên Xô đều có cơ sở vật chất đồng bộ mang tính hệ thống, một tòa nhà lớn thông suốt bốn phương, phân công tầng lớp rõ ràng. Công nhân nông dân đi khám bệnh, từ lấy số đến khám, rồi điều trị nằm viện, tất cả đều được giải quyết trọn gói trong một tòa nhà. Chúng ta có thể học tập mô hình đó." Đinh Phạm Sinh xua tay: "Hà, việc đó không cần thiết. Người Liên Xô ẻo lả, hơi tí là chạy vào bệnh viện, chúng ta làm gì có nhiều người ốm đến thế? Người Trung Quốc chúng ta ai nấy đều mình đồng da sắt." Tiêu Trác Nhiên nói: "Viện trưởng Đinh, nói thật lòng, anh bảo người Trung Quốc chúng ta mình đồng da sắt thì không sai, nhưng đó là về mặt tinh thần. Thực tế điều chúng ta cần cải thiện nhất chính là điều kiện y tế vệ sinh. Cứ lấy khu vực Hoàn Tây của chúng ta làm ví dụ, bảo là không có người ốm thì chỉ là do chưa hiểu tình hình thôi. Đứng từ góc độ y học mà nói, hơn hai triệu dân thì ít nhất chín mươi phần trăm mắc bệnh, chẳng qua bệnh lớn bệnh nhỏ, bệnh nặng bệnh nhẹ khác nhau mà thôi. Dưới chế độ cũ, người dân căn bản không có ý thức đi khám bệnh, xưa nay toàn phó mặc tự sinh tự diệt. Nước Trung Hoa mới của chúng ta muốn giải phóng người dân thì điều đầu tiên phải bắt tay vào chính là cải thiện điều kiện y tế vệ sinh của họ."

Đinh Phạm Sinh ngẫm nghĩ hồi lâu rồi nói: "Tiểu Tiêu à, điều cậu nói thì lý lẽ đúng là như vậy, nhưng không làm được đâu. Đất nước chúng ta vừa mới giải phóng, trăm bề đều cần đến tiền, hiện giờ chúng ta không thể mở miệng xin tiền chính phủ được, chúng ta chỉ có thể tự lực cánh sinh, cho nên phải chuẩn bị sẵn tư tưởng gian khổ lập nghiệp lâu dài. Sau này đừng có hơi tí là đem so với Liên Xô, người ta giàu có, còn chúng ta là lũ khố rách áo ôm." Tiêu Trác Nhiên cảm nhận được viện trưởng Đinh đang ngầm phê bình mình. Anh rất muốn nói rằng, nhưng chúng ta đâu thể làm lũ khố rách áo ôm mãi được, và cũng sẽ không mãi nghèo hèn như thế. Làm sự nghiệp thì phải có lý tưởng cao xa, không thể lấy lý do nghèo khó để không làm việc, càng không thể lấy sự nghèo khó làm vinh hạnh. Nhưng những lời này anh không thốt ra miệng. Đứng trước một cán bộ Bát lộ quân kỳ cựu đầy ắp chiến công hiển hách như Đinh Phạm Sinh, anh cảm thấy bản thân còn quá nhỏ bé, còn cần phải học hỏi nhiều. Dẫu Đinh Phạm Sinh cứ mở miệng ra là gọi anh một tiếng Tiểu Tiêu, anh cũng thấy hợp lẽ thường, chỉ là trong lòng có chút gợn gợn không thoải mái.

Thời điểm ấy Tiêu Trác Nhiên quả thực rất hướng về Liên Xô. Anh sưu tầm không ít tư liệu báo chí liên quan đến Liên Xô để nghiên cứu chính quyền xã hội chủ nghĩa to lớn này. Nông trang tập thể của Liên Xô trù phú biết bao, đường sá của Liên Xô thênh thang biết bao, bệnh viện của Liên Xô tiên tiến biết bao, giáo dục của Liên Xô phổ cập biết bao! Công nhân Liên Xô tay giương cao búa thép, nông dân Liên Xô ôm trọn những bông lúa trĩu hạt, trẻ em Liên Xô quàng khăn đỏ trên cổ, khuôn mặt rạng ngời nụ cười hạnh phúc xán lạn. So với họ, người dân Hoàn Tây còn kém xa quá chừng: thị dân thì sắc mặt xám xịt, dân miền núi thì gầy gò ốm yếu trơ cả xương, lũ trẻ thì thò lò mũi xanh, giương đôi mắt vừa mờ mịt vừa khát khao... Anh mong mỏi tất cả những điều này sẽ sớm thay đổi, mong mỏi bệnh viện nhân dân đầu tiên sau khi chính quyền mới thành lập sẽ nhanh chóng phát triển mở rộng, tiêm một liều thuốc trợ tim đầu tiên cho những bà con cô bác chịu nhiều tai ương hoạn nạn.

Thế nhưng, anh dự cảm được rằng, ngay từ cuộc trò chuyện đầu tiên với Đinh Phạm Sinh đã mở ra sự phân kỳ về mục tiêu và phương hướng xây dựng, đồng thời gieo mầm cho những trắc trở chính trị liên tiếp của anh sau này. Đó là chuyện về sau.

Khi Uông Diệc Thích chính thức đi làm, bệnh viện vẫn chưa phân công rành mạch, đông y tây y cùng song hành, nhập nhằng bắt tay vào việc. Cơ sở vật chất của bệnh viện vừa mới chỉnh biên cũng vô cùng sơ sài. Uông Diệc Thích vốn học chuyên khoa xương khớp, nhưng lại bị phân công về khoa Nội trên danh nghĩa, thực chất công việc chủ yếu là chữa bệnh đường ruột dạ dày, bởi vì cán bộ chiến sĩ bộ đội nam tiến rất đông, nhiều người đến vùng Giang Hoài không hợp thủy thổ nên chuyện đau bụng đi ngoài xảy ra như cơm bữa. Căn bệnh này xem ra không tốn nhiều công sức, đơn thuốc cũng chẳng qua chỉ là mấy thứ như Hoắc hương chính khí hoàn hay Berberin.

Sáng ngày làm việc thứ hai, Uông Diệc Thích nhìn thấy Thư Vân Thư. Thân phận hiện tại của Thư Vân Thư là Bí thư Đoàn kiêm Trưởng khoa Phụ sản Bệnh viện Vinh quân, việc này dĩ nhiên là kiểu "râu ông nọ cắm cằm bà kia", bởi vì chuyên ngành của Thư Vân Thư tại trường y khoa là gây mê, nhưng bệnh viện lại đang cần bác sĩ phụ khoa, hơn nữa còn cực kỳ thiếu thốn, Thư Vân Thư lại là đồng chí nữ nên hiển nhiên trở thành trưởng khoa Phụ sản. Thực ra lúc này khoa Phụ sản tính cả cô cũng chỉ có hai bác sĩ và một y tá. Khi phân công công tác cho Thư Vân Thư, Tiêu Trác Nhiên từng nêu ý kiến phản đối với Viện trưởng Đinh Phạm Sinh, cho rằng thế này là cọc cạch chẳng đâu vào đâu, rốt cuộc bị vị cựu trung đoàn trưởng dã chiến này gạt đi. Đinh Phạm Sinh bảo: "Không biết thì đã sao, học chứ sao, ngày xưa chúng ta đã biết đánh nhau đâu, chẳng phải vẫn đánh bại lũ giặc lùn, đánh bại lão Tưởng đấy thôi? Cậu bảo Thư Vân Thư làm trưởng khoa Phụ sản không thích hợp, tôi cũng thấy không thích hợp, nhưng biết làm thế nào được, bây giờ thứ thiếu không phải là bác sĩ gây mê, mà là bác sĩ trị các bệnh thông thường. Cái xó bằng nắm tay này của chúng ta làm gì có mấy ca đại phẫu cần cô ấy gây mê, cái giống người đúc bằng chất liệu đặc biệt như chúng ta cũng chẳng cần đến thuốc mê, nhưng bộ đội đánh giặc bao nhiêu năm trời, đám đàn bà con gái ngã bệnh thì nhiều vô kể. Cậu mà kiếm cho tôi được người thích hợp về đây, tôi lập tức cho Thư Vân Thư đi làm gây mê ngay." Tiêu Trác Nhiên nói: "Tôi thấy Thư Vân Thư còn trẻ quá, cô ấy mới hai mươi tuổi mà đã làm trưởng khoa Phụ sản của bệnh viện thì còn non nớt quá."

Đinh Phạm Sinh xắn tay áo nói: "Non? Tiểu Tiêu, tôi nói cho cậu biết, mười lăm tuổi tôi đã theo Bát lộ quân, mười sáu tuổi đã làm đại đội trưởng, cậu bảo có non không? Hai mươi tư tuổi tôi làm trung đoàn trưởng, trung đoàn một đánh hết nhẵn lính tôi sang làm trung đoàn trưởng trung đoàn hai, trung đoàn hai đánh sạch bách tôi xuống làm tiểu đoàn trưởng, lập ra trung đoàn một mới tôi lại làm trung đoàn trưởng trung đoàn một mới, ba năm tôi làm trung đoàn trưởng của ba trung đoàn, kẹp ở giữa còn làm tiểu đoàn trưởng mất nửa năm. Làm trung đoàn trưởng tôi chỉ huy cả trung đoàn xoay như chong chóng, làm tiểu đoàn trưởng tôi chỉ huy cả tiểu đoàn hăng như hùm như hổ. Cậu Tiểu Tiêu cũng là thanh niên đấy thôi, năm nay cậu bao nhiêu tuổi? À, hai mươi mốt tuổi, thế mà cậu đã là phó giám đốc cái bệnh viện cấp huyện đoàn này rồi, đã là cán bộ cấp huyện đoàn rồi, thế còn chưa trẻ à? Tôi nói cho cậu biết, bây giờ chúng ta thiếu thốn đủ thứ, nhất là nhân tài. Chính quyền mới của chúng ta phải có cái khí phách ấy, đặt thanh niên vào những vị trí quan trọng để thử thách họ, rèn giũa họ. Bồi dưỡng là gì? Mạnh dạn cất nhắc, buông tay cho sử dụng, đó chính là bồi dưỡng."

Đinh Phạm Sinh đã nói vậy thì Tiêu Trác Nhiên cũng khó lòng kiên trì ý kiến của mình nữa. Trước mặt người viện trưởng lão thành cách mạng này, anh cảm thấy bản thân thật nhỏ bé, mặc dù năm nay Đinh Phạm Sinh cũng mới chỉ hai mươi tám tuổi.

Trước khi gặp Thư Vân Thư, người Uông Diệc Thích gặp trước tiên là Trình Tiên Giác. Trình Tiên Giác tháp tùng phu nhân của Chủ nhiệm Trần bên Ủy ban Quân quản, tức chị Diêu, đến khám phụ khoa. Thế nhưng lúc này các bác sĩ phụ khoa mà Tiêu Trác Nhiên và Thư Vân Thư liên hệ hầu hết đều chưa đến nhận việc, chỉ có một thầy thuốc đông y phụ khoa nam giới, lại còn là một ông lão nói năng hơi lắp bắp. Chị Diêu là người Thượng Hải, tốt nghiệp đại học, vốn mang thái độ hoài nghi với đông y nên mong muốn tìm một bác sĩ tây y khám giúp. Trình Tiên Giác biết nhà Uông Diệc Thích có nghề gia truyền về phụ khoa nên liền dẫn chị Diêu sang khoa Nội. Uông Diệc Thích hỏi han bệnh tình xong bèn tỏ vẻ khó xử nói với chị Diêu và Trình Tiên Giác rằng hiện tại trang thiết bị chưa về tới nơi, hơn nữa bệnh này của chị Diêu cũng không nên làm phẫu thuật ngay. Trước mắt cứ kê ít thuốc tiêu viêm, kết hợp cả bôi ngoài lẫn uống trong để làm dịu triệu chứng, sau này có bác sĩ chuyên khoa và trang thiết bị đầy đủ rồi sẽ tính đến chuyện làm một cuộc tiểu phẫu.

Đang dở câu chuyện thì Thư Vân Thư bước tới. Đi cùng Thư Vân Thư còn có chị cả của cô là Thư Vũ Phỉ. Thư Vũ Phỉ là bác sĩ phụ khoa chính quy, tốt nghiệp Trường Chuyên khoa Y học Giang Hoài, vừa ra trường đã được một bệnh viện quân đội mới thành lập ở tỉnh lỵ tuyển dụng, nhưng không chịu nổi sự nài nỉ dẻo dai của cô em gái nên đang có kế hoạch xin chuyển công tác về thành Hoàn Tây để trợ giúp em một tay. Hai chị em vừa ở văn phòng chính trị của bệnh viện báo cáo công việc, nghe tin chị Diêu đến khám phụ khoa mà không mấy hài lòng với chẩn đoán của ông cụ đông y nên liền lần theo tìm tới đây.

Thư Vũ Phỉ khám phụ khoa đương nhiên khác hẳn Uông Diệc Thích, cô dám hỏi và hỏi rất cặn kẽ, cuối cùng còn kéo rèm lại để trực tiếp kiểm tra cho chị Diêu. Cứ thế, cô nhanh chóng xác định rõ nguyên nhân cùng triệu chứng bệnh, kê ra một đơn thuốc, bất ngờ thay lại là nửa thuốc tây, nửa thuốc bắc. Thư Vũ Phỉ nói: "Bệnh của chị Diêu là một chứng bệnh phụ khoa thường gặp, u xơ tử cung. Hiện nay ở nước ta bệnh này phẫu thuật chưa phổ biến, việc điều trị cũng tương đối phức tạp. Thuốc tây dùng để tiêu viêm, giảm triệu chứng; thuốc bắc giúp lý khí, hoạt huyết hóa ứ mới là gốc rễ, bổ máu cũng là điều tất yếu. Ngày thường chị nên ăn nhiều táo tàu, gan lợn để hỗ trợ bằng đường thực dưỡng."

Thư Vũ Phỉ nói năng đâu ra đấy khiến chị Diêu gật đầu lia lịa. Chị Diêu khen: "Cô bé còn trẻ thế này mà y đạo đã tinh thông như vậy, thật đáng nể. Sao cô không về thành Hoàn Tây chúng tôi làm việc?" Thư Vân Thư liền chen vào: "Em đang ra sức thuyết phục chị cả chuyển về đây, nhưng chị ấy đã đi làm ở Bệnh viện 279 Lục quân trên tỉnh rồi, bên đó người ta không chịu nhả người." Chị Diêu ngẫm nghĩ một lát rồi nói: "Trên tỉnh nhiều nhân tài, phải ủng hộ chúng tôi phát triển công tác y tế cơ sở chứ. Thế này đi, để tôi về nói với anh Trần, bảo anh ấy tìm đồng đội cũ nhờ vả can thiệp xem sao, cố gắng điều đồng chí Thư Vũ Phỉ về Bệnh viện Vinh quân của chúng ta sớm một chút." Thư Vân Thư mừng rỡ: "Thế thì tốt quá rồi. Chị cả em mà về thì em được giải thoát, chứ không thì cái chức trưởng khoa Phụ sản này của em sắp bị người ta mắng cho vuốt mặt không kịp mất."

Cuộc đối thoại giữa Uông Diệc Thích và Trình Tiên Giác ngày hôm đó mang đầy ẩn ý. Trong lúc phụ nữ khám bệnh, Uông Diệc Thích và Trình Tiên Giác phải tránh mặt, đứng nói chuyện ngoài hành lang trước phòng khám. Thực ra cũng chẳng có mấy điều để nói. Trình Tiên Giác và Uông Diệc Thích nhìn nhau chằm chằm, không khí có phần ngượng ngập. Trình Tiên Giác mở lời: "Diệc Thích, non xanh nước biếc còn dài, không ngờ chúng ta vẫn có thể cùng nhau phục vụ nhân dân." Uông Diệc Thích ngửa đầu lên, chẳng thèm nhìn Trình Tiên Giác mà ngước nhìn trời, đáp: "Mưu sự tại nhân thành sự tại thiên, muốn làm người trên kẻ trước cũng đâu nhất thiết phải giẫm lên vai người khác." Trình Tiên Giác cười gượng: "Lời này cay nghiệt quá, không biết anh Diệc Thích cớ sao lại nói vậy?" Uông Diệc Thích nói: "Biết người biết mặt chẳng biết lòng. Tôi với anh bạn học cùng trường một phen, tôi xin tặng anh một lời khuyên: Làm quan hay làm người thì đạo lâu dài vẫn nằm ở một chữ 'thành'. Khéo léo đưa đẩy, nhảy nhót ngược xuôi, chơi cho cố vào rồi cuối cùng không vấp ngã thì cũng kiệt sức mà gục thôi." Trình Tiên Giác nói: "Anh nói thế cứ như thể giữa chúng ta có hiểu lầm gì ghê gớm lắm vậy." Uông Diệc Thích đáp: "Rắn đào hang rắn tự biết. Có điều tôi chẳng buồn tranh cãi đúng sai với anh, tôi chỉ muốn nói cho anh hay, chúng tôi không hề bị ruồng bỏ, bây giờ chúng ta đều là bác sĩ của chính quyền mới, nhân cách và y đức mới là cái gốc để đứng vững." Trình Tiên Giác cau mày: "Anh nói thế tôi lại càng không hiểu. Trong lời anh rõ ràng đang chỉ trích nhân cách và y đức của tôi có vấn đề." Uông Diệc Thích lạnh lùng: "Tự anh đi mà ngẫm."

Trình Tiên Giác nói: "Đường dài mới biết ngựa hay, ở lâu mới biết lòng người dở hay. Trình Tiên Giác tôi là người thế nào đâu phải do anh định đoạt." Uông Diệc Thích nói: "Trưởng ban Trình, tôi chẳng muốn nhắc lại chuyện cũ rích làm gì, nhưng hiện giờ nghiệp vụ của chúng tôi do anh quản lý, anh không thể cứ bắt chúng tôi suốt ngày đi chữa đau bụng ỉa chảy với thoát vị bẹn mãi được." Trình Tiên Giác ngạc nhiên nhìn Uông Diệc Thích: "Không chữa đau bụng với thoát vị bẹn thì anh còn muốn làm gì? Lẽ nào anh muốn làm Hoa Đà tái thế chắc?" Uông Diệc Thích nói: "Tôi học chuyên khoa xương khớp, các người ném tôi sang khoa Nội, mà cái khoa Nội này cũng chẳng ra ngô ra khoai. Anh dẫu có cho tôi khám tim phổi hay lá lách thì cũng coi như một công việc đàng hoàng. Cứ thế này ngày nào cũng kê đơn chữa ỉa chảy thì đôi bàn tay này của tôi chẳng phải phế đi rồi sao?" Trình Tiên Giác nói: "Uông Diệc Thích à, tôi nói thật cho anh biết, bệnh viện chúng ta bây giờ là một nồi lẩu thập cẩm. Viện trưởng Đinh đã nói rồi, hiện tại là thời kỳ sơ khai, phải giáo dục các đồng chí bác sĩ không được phân biệt nội khoa, ngoại khoa, phụ khoa hay nam khoa, có bệnh thì cùng khám, có thuốc thì cùng uống." Uông Diệc Thích sững sờ hỏi: "Viện trưởng Đinh thật sự nói thế sao? Lời lẽ kiểu gì thế này! Tôi nghe cứ như trò hề quấy quá. Làm thật như thế chẳng phải là coi rẻ tính mạng con người sao? Cứu người chữa bệnh là khoa học, sao có thể cho phép làm bừa làm ẩu như thế! Biết trước là cái bệnh viện thế này thì thà tôi ở lại Ba Mươi Dặm Phố đóng gạch mộc còn hơn!"

Trình Tiên Giác nói: "Uông Diệc Thích, lần này tôi chừa cho anh một con đường lui đấy. Anh có biết lời anh vừa nói thuộc tính chất vấn đề gì không?" Uông Diệc Thích lơ mơ hỏi: "Anh bảo tính chất gì? Lẽ nào tôi nói sai?" Trình Tiên Giác đáp: "Nể tình bạn học bao năm tôi mới nhắc nhở anh đấy. Anh xuất thân từ trường quân y Quốc dân đảng, đối với chính sách và tư duy lãnh đạo của Đảng Cộng sản anh vẫn chưa hiểu rõ đâu. Anh phải biết quan tâm đến thời cuộc, phải nghiên cứu phương thức phương pháp của Đảng Cộng sản, bằng không sẽ ngã đau đấy." Uông Diệc Thích tức tối nói: "Tôi nói toàn sự thật, y học là khoa học, sao có thể thốt ra những lời ngu xuẩn như có bệnh cùng khám, có thuốc cùng uống được! Đây là bệnh viện hay là lò mổ vậy?" Trình Tiên Giác vốn đang đứng ở thế bề trên, dùng giọng điệu răn dạy để nói với Uông Diệc Thích, nghe thấy đối phương nói vậy thì sợ đến trắng bệch cả mặt, vội vàng xua tay lia lịa: "Uông Diệc Thích, anh Uông, xin anh ngậm miệng lại cho, ăn nói hàm hồ họa từ miệng mà ra đấy..." Đang lúc hoảng hốt, chợt thấy Tiêu Trác Nhiên xuất hiện ngoài cửa với vẻ mặt sa sầm đang bước lại gần, Trình Tiên Giác càng toát mồ hôi hột, vội vàng uốn lưỡi đổi giọng, đột ngột cao giọng: "Về... vấn đề loét miệng, vừa không phải chuyên môn của anh, cũng chẳng phải chuyên môn của tôi, cuộc tranh luận hôm nay của chúng ta thật vô nghĩa!" Uông Diệc Thích nói: "Anh làm cái trò gì thế, sao vừa thấy Tiêu Trác Nhiên là như chuột thấy mèo vậy, Tiêu Trác Nhiên đáng sợ đến thế cơ à?" Trình Tiên Giác hạ thấp giọng: "Tội gì chứ? Tôi với anh đều là những kẻ cần phải thay da đổi thịt, vào lúc này hà tất phải tự chuốc phiền toái? Biết điều một chút đi!"

Tiêu Trác Nhiên bước tới, nhận thấy vẻ mặt khác thường của hai người, nhìn Uông Diệc Thích rồi lại nhìn Trình Tiên Giác, gương mặt đang căng thẳng bỗng dãn ra, cười hỏi: "Hai vị huynh đài, một người thì trợn mắt lạnh lùng, một người thì hoang mang lo lắng, rốt cuộc là vì cớ gì thế?" Uông Diệc Thích định mở miệng thì Trình Tiên Giác đã nhanh nhảu cướp lời: "Chúng tôi đang trao đổi nghiệp vụ, về nguyên nhân và triệu chứng của bệnh loét miệng thôi." Tiêu Trác Nhiên hoài nghi nhìn Trình Tiên Giác rồi lại nhìn Uông Diệc Thích hỏi: "Thế à, sao lại lôi ra một đề tài hóc búa thế này?" Uông Diệc Thích nói: "Anh ta ăn nói hàm hồ, bảo là người làm quan các anh bảo rằng trong thời kỳ sơ khai, có bệnh thì cùng khám, có thuốc thì cùng uống. Tôi cho rằng đó là trò quấy quá!" Tiêu Trác Nhiên kinh ngạc nhìn Trình Tiên Giác: "Có chuyện đó thật sao? Vị quan chức nào nói thế?" Giọt mồ hôi trên trán Trình Tiên Giác rốt cuộc cũng lăn xuống, anh ta tuyệt vọng nhìn Tiêu Trác Nhiên, đáp: "Chẳng ai nói cả, là do tôi tự bịa ra thôi. Vì hiện giờ điều kiện gian khổ, thiết bị sơ sài, Uông Diệc Thích cứ đòi tôi cấp trang thiết bị, đòi kính hiển vi, tôi không biết trả lời thế nào nên mới lấy lời đó ra thoái thác, ai ngờ cái gã đầu óc bã đậu này lại tưởng thật." Tiêu Trác Nhiên "ồ" một tiếng rồi nhìn Trình Tiên Giác bảo: "Chúng ta là dân học y, tính mạng con người là trên hết, ăn nói làm việc phải có chừng mực, không được nói hươu nói vượn đâu đấy!" Trình Tiên Giác vâng dạ liên hồi: "Vâng vâng vâng, Phó Giám đốc Tiêu, tôi ghi nhớ rồi." Uông Diệc Thích lạnh mắt đứng nhìn, không nói một lời.

Tiêu Trác Nhiên nói: "Tốt lắm, nhớ năm xưa 'bốn con cào cào' chúng ta, nay đã có ba người bước sang trận doanh cách mạng, đường tuy khác nhưng đích cùng về, cách mạng không phân biệt trước sau, đã về một mối thì đều là đồng chí. Chỉ tiếc cho Trịnh Hoắc Sơn, giá như cậu ấy cũng ở đây thì lực lượng của chúng ta sẽ được tăng cường rất nhiều." Uông Diệc Thích nói: "Trịnh Hoắc Sơn không phải phần tử phản động ngoan cố, anh ấy chỉ là chưa hiểu chính sách của chính quyền mới, bị ba cái trò của Quốc dân đảng làm cho mê muội đầu óc thôi. Nếu các anh thật lòng trọng dụng nhân tài thì có thể khuyên anh ấy quay về Hạnh Hoa Ổ làm một bác sĩ quân đội mới." Trình Tiên Giác chen vào: "Uông Diệc Thích, anh quá ngây thơ về chính trị. Cái đầu đá hoa cương của Trịnh Hoắc Sơn mà anh khuyên nổi chắc?" Uông Diệc Thích nói: "Tôi không nghĩ Trịnh Hoắc Sơn là cái đầu đá hoa cương. Ngược lại, tôi cho rằng Trịnh Hoắc Sơn có thể là người có tiền đồ nhất trong số các bác sĩ chúng ta." Tiêu Trác Nhiên thoáng giật mình, nhìn Uông Diệc Thích hỏi: "Ý cậu là cậu không có khả năng trở thành bác sĩ có tiền đồ nhất, và cả Trình Tiên Giác lẫn tôi cũng vậy sao?" Uông Diệc Thích nói: "Đều có khả năng, mưu sự do người mà. Nhưng nhìn tình hình trước mắt thì Trịnh Hoắc Sơn vẫn là người có khả năng nhất. Vậy mà các anh cứ bắt anh ấy đóng gạch mộc mãi, còn có sự lãng phí nào lớn hơn thế không? Việc này còn đau lòng hơn cả việc nhìn thóc lúa mục nát ngoài đồng ruộng."

Tiêu Trác Nhiên nói: "Uông Diệc Thích, nếu cử cậu đi khuyên Trịnh Hoắc Sơn gia nhập Quân Giải phóng, cậu đoán xem cậu ấy có đồng ý không?" Uông Diệc Thích đáp: "Anh là phó giám đốc, là người có thế lực của Quân Giải phóng, đích thân anh ra tay thì thích hợp hơn. Lưu Bị năm xưa còn ba lần đến lều cỏ, một phó giám đốc như anh dẫu có trăm công nghìn việc đi chăng nữa thì chạy một chuyến đến Ba Mươi Dặm Phố chắc cũng chẳng khó khăn gì chứ?" Tiêu Trác Nhiên bật cười, nhìn Uông Diệc Thích bằng ánh mắt đầy thâm ý: "Haha, anh bạn cũ ơi cậu lộ đuôi rồi, cậu không dám đi thuyết phục Trịnh Hoắc Sơn nữa chứ gì, bài học xương máu mà. Hơn một tháng trước cậu đã nếm mùi thất bại thảm hại từ cậu ấy rồi. Lẽ nào cậu muốn tôi cũng đi đâm đầu vào tường một phen? Tôi nói cho cậu biết, đâm đầu vào tường thì tôi không sợ, nhưng hiện tại chúng ta chưa thể khuyên Trịnh Hoắc Sơn nhập ngũ được." Uông Diệc Thích hỏi: "Tại sao? Chẳng lẽ chỉ vì anh ấy là tù binh? Chẳng phải bệnh viện các anh cũng có tù binh được lưu dụng làm nhân viên đấy thôi?" Tiêu Trác Nhiên nói: "Thẩm tra chính trị là một vấn đề, với biểu hiện và thái độ hiện tại của Trịnh Hoắc Sơn thì chắc chắn không qua được cửa ải này. Nhưng đó vẫn chưa phải là vấn đề then chốt nhất." Uông Diệc Thích hỏi: "Vậy vấn đề then chốt nhất là gì?"

Tiêu Trác Nhiên ngẩng đầu nhìn những đám mây đang chầm chậm trôi trên bầu trời, không nói lời nào. Im lặng một lát anh mới hỏi: "Nghe nói chị Diêu đang khám bệnh ở chỗ các cậu, đã xong chưa?" Trình Tiên Giác đáp: "Vẫn ở bên trong, mấy người phụ nữ đang to nhỏ với nhau." Tiêu Trác Nhiên hỏi: "Sao lại có mấy người phụ nữ?" Trình Tiên Giác nói: "Thư Vân Thư, với cả chị cả cô ấy là Thư Vũ Phỉ, nghe bảo chuẩn bị chuyển công tác về thành Hoàn Tây chúng ta, đang làm thủ tục." Tiêu Trác Nhiên "ồ" lên một tiếng, tinh thần phấn chấn hẳn, phẩy tay bảo: "Đi, sang xem thử!" Nói đoạn, anh dẫn đầu bước về phía phòng khám, Trình Tiên Giác và Uông Diệc Thích đành phải rảo bước theo sau. Đi được vài bước, Tiêu Trác Nhiên bỗng dừng lại, quay đầu nhìn Uông Diệc Thích nhắc nhở: "Sau này ăn nói phải chú ý đấy, cái gì mà bệnh viện các anh, Quân Giải phóng các anh, chính quyền mới các anh, thế nào gọi là 'các anh' hả? Bây giờ là 'chúng ta', nhân dân đã làm chủ đất nước, tất cả đều là của chúng ta. Phải có ý thức làm chủ. Đừng bao giờ nói 'các anh' nữa, kẻo lại khiến người ta cảm thấy cậu mang tư tưởng ly khai, không cùng một lòng." Uông Diệc Thích im lặng không đáp.

Mãi đến tận nhiều năm sau, Uông Diệc Thích mới vỡ lẽ ra "vấn đề then chốt nhất" mà năm đó Tiêu Trác Nhiên nói rốt cuộc là có ý gì. Trong vấn đề của Trịnh Hoắc Sơn, Tiêu Trác Nhiên tự có những tính toán riêng. Trịnh Hoắc Sơn vốn cứng đầu, đối với hạng người như vậy thì làm việc gì cũng không thể nóng vội, nếu không phải việc anh ta tình nguyện làm, hoặc là việc anh ta tạm thời chưa muốn làm thì anh ta nhất định sẽ làm trái lại. Anh càng sốt ruột thì anh ta càng coi thường, anh bảo đi hướng đông thì anh ta nhất quyết rẽ hướng tây. Vì vậy, vào thời kỳ đầu mới thành lập Bệnh viện Vinh quân, khi chưa có nhiệm vụ y tế trọng đại, chưa đến nước vạn bất đắc dĩ thì căn bản không cần thiết phải lôi Trịnh Hoắc Sơn về để gây thêm rắc rối. Lý do đó vẫn chỉ là thứ yếu. Kỳ thực, cuộc tranh luận ban nãy giữa Trình Tiên Giác và Uông Diệc Thích đã khiến Tiêu Trác Nhiên nhìn ra manh mối: chính quyền mới vừa mới thành lập, bệnh viện cũng vừa mới sơ khai, trăm việc ngổn ngang, bề bộn muôn vàn, trong lúc bận rộn hỗn loạn thì thường dễ lộ ra vô số sơ hở. Vào lúc này, uy tín của người lãnh đạo và tính uy nghiêm của các chính sách vừa vô cùng nhạy cảm lại vừa rất đỗi mong manh. Nếu lúc này mà cố sống cố chết lôi Trịnh Hoắc Sơn về thì cái gã ăn nói bạt mạng, chuyên chọc gậy bánh xe này chắc chắn sẽ buông lời càn rỡ, khéo lại lôi chuyện năm xưa thế này thế nọ ra nói, ở Sư đoàn ba mươi sáu ra sao, lương bổng năm xưa thế nào, đãi ngộ ra sao, trang thiết bị thế nào. Vài ba câu "thế nào thế nọ" ấy buông ra, không bị quy thành phần tử phản động mới là chuyện lạ.

Theo sự quan sát của Tiêu Trác Nhiên, các vị lãnh đạo Quân Giải phóng được phái tới bệnh viện đều là những người có lòng dạ khoáng đạt, nhưng có một vấn đề: Họ có thể bao dung cho những lời gièm pha nhắm vào cá nhân họ, nhưng tuyệt đối không bao giờ dung thứ cho việc chỉ trỏ bàn lùi về chính quyền mới; vào những lúc như thế, họ thường lại rất nhạy cảm và hẹp hòi. Đợi đến khi cơ sở hạ tầng của bệnh viện đã hoàn thiện, quy chế chế độ đã kiện toàn, trật tự hành chính và nghiệp vụ đã đi vào nền nếp, mọi điều kiện đều đã chín muồi, lúc ấy hẵng rước pho tượng thần Trịnh Hoắc Sơn này về, giúp anh ta sáng mắt ra, chặn đứng miệng anh ta lại, tự khắc anh ta sẽ chẳng còn bao nhiêu lời oán thán, và cũng bớt đi ngần ấy nguy hiểm. Năm ấy Tiêu Trác Nhiên tính tuổi mụ mới hai mươi mốt, với vốn sống và kinh nghiệm của một người tuổi hai mươi mốt mà có thể suy nghĩ thấu đáo chu toàn đến mức này, đủ thấy Tiêu Trác Nhiên sở hữu thiên bẩm làm chính trị, thế nên sau này việc anh được Đinh Phạm Sinh gọi đùa là nhà chính trị trẻ tuổi cũng chẳng có gì đáng kinh ngạc.

Bệnh viện mới thành lập thiếu thốn nhân tài trầm trọng, vì thế Đinh Phạm Sinh vô cùng sốt ruột lo lắng, khát khao người tài như người khát tìm nước. Một cách làm phổ biến thời bấy giờ là khai thác nhân tài ngay từ các bệnh viện thuộc chính quyền cũ tại địa phương. Trong vấn đề này, lực lượng chủ yếu mà Đinh Phạm Sinh dựa vào chính là Tiêu Trác Nhiên. Tiêu Trác Nhiên nói, nếu hiệu trưởng Tống Vũ Tằng còn ở thành Hoàn Tây thì vấn đề này sẽ dễ giải quyết hơn nhiều; Tống Vũ Tằng đức cao vọng trọng, nhiều năm hành nghề y và dạy học, học trò khắp chốn, có thể nói là hô một tiếng trăm người hưởng ứng. Ngặt nỗi hiện tại Tống Vũ Tằng lại bặt vô âm tín. Đinh Phạm Sinh bảo, bặt vô âm tín thì tốt chứ sao, bặt vô âm tín là còn hy vọng, các cậu đi tìm cho tôi, đào sâu ba thước đất cũng phải tìm cho ra. Tiêu Trác Nhiên nói, đào sâu ba thước đất cũng chưa chắc tìm thấy đâu. Đêm trước ngày giải phóng Hoàn Tây, sở dĩ tôi kiên quyết là người cuối cùng rời khỏi Hạnh Hoa Ổ chính là ôm ấp tia hy vọng cuối cùng muốn tìm được manh mối của hiệu trưởng Tống, nhưng không có kết quả. Có một luồng thông tin cho rằng ông ấy đã bị Quân Thống bí mật cưỡng ép đưa về Giang Nam, sau khi Quân Giải phóng vượt sông thì có lẽ đã sang Đài Loan rồi. Lại có một luồng thông tin khác bảo rằng chuyện Tống Vũ Tằng bị ép về Giang Nam là có thật, nhưng sau khi Quân Giải phóng tiến về phía nam thì Tống Vũ Tằng không theo tàn quân Quốc dân đảng sang Đài Loan, mà được các nhân sĩ tiến bộ tại địa phương bảo vệ, sau đó bí mật quay trở lại thành Hoàn Tây, ẩn cư tại một góc khuất để tĩnh lặng quan sát cục diện.

Đinh Phạm Sinh nghiêng về giả thuyết thứ hai hơn, liền giao cho Tiêu Trác Nhiên tổ chức tìm kiếm. Tiêu Trác Nhiên nói, khu vực Hoàn Tây quản lý bảy huyện, phía tây nam có dãy Đại Biệt, phía đông bắc có sông Hoài, dân số hơn một triệu người, hàng trăm thị trấn, hiệu trưởng Tống tiện tay ẩn cư ở bất kỳ xó xỉnh nào cũng đều vô cùng dễ dàng. Chúng ta khua chiêng gióng trống đi tìm thế này chẳng khác nào mò kim đáy bể, trừ phi chính ông ấy chịu bước ra. Đinh Phạm Sinh nói, một người như Tống Vũ Tằng tuy đúng là danh y, nhưng dẫu sao cũng từng giữ chức hiệu trưởng trường y khoa của Quốc dân đảng, đối với chính quyền mới vẫn còn thiếu hiểu biết, tư tưởng còn mang nhiều e ngại, nếu chúng ta không chủ động tìm kiếm thì một sớm một chiều ông ấy sẽ không chịu lộ diện đâu. Tiêu Trác Nhiên ngẫm nghĩ thấy phân tích của Đinh Phạm Sinh quả có lý. Lúc này Tiêu Trác Nhiên chợt nhớ đến một nhân vật then chốt. Tiêu Trác Nhiên nói với Đinh Phạm Sinh, muốn nhanh chóng tìm được Tống Vũ Tằng thì có một người có thể giúp được. Đinh Phạm Sinh hỏi là ai, Tiêu Trác Nhiên đáp, chính là cha của Thư Vân Thư — ông trùm ngành dược phẩm thành Hoàn Tây, Thư Nam Thành.

Đinh Phạm Sinh cả mừng, ngay trong ngày hôm đó đã sai người chuẩn bị hậu lễ gồm hai củ sâm núi Trường Bạch lâu năm, bảo Tiêu Trác Nhiên dẫn đường đến Thư gia bái phỏng. Tiêu Trác Nhiên nói, đến thăm nhà cụ Thư tốt nhất nên dắt theo Uông Diệc Thích. Đinh Phạm Sinh hỏi, lẽ nào Uông Diệc Thích còn có quan hệ đặc biệt gì với cụ Thư sao? Tiêu Trác Nhiên trả lời, hai nhà vốn là chỗ thế giao, cụ Thư dưới gối không có con trai nên khá coi trọng Uông Diệc Thích. Đinh Phạm Sinh bảo, thế thì tốt, cậu bảo Uông Diệc Thích đi cùng chúng ta đến bái phỏng cụ Thư. Cậu Uông này tôi thấy bản chất khá tốt, tạo thêm nhiều điều kiện cho cậu ấy để cậu ấy dốc sức cho chính quyền mới. Nhưng khi Tiêu Trác Nhiên sang rủ Uông Diệc Thích cùng đi thì lại bị Uông Diệc Thích từ chối thẳng thừng. Uông Diệc Thích nói, thời buổi loạn lạc binh đao, anh với tôi ai nấy bươn bả lo thân, tôi đã chẳng thể kề cận che chở cho cụ Thư vào thời khắc then chốt, trong lòng mang nỗi hổ thẹn lớn, tôi không đi đâu. Tiêu Trác Nhiên đành chịu, quay về báo lại với Đinh Phạm Sinh rằng Uông Diệc Thích là một gã mọt sách, không thích can dự vào các hoạt động xã hội, thôi thì cứ để cậu ta một lòng một dạ vùi đầu vào học thuật đi. Đinh Phạm Sinh lúc ấy không nói gì, chỉ liếc nhìn Tiêu Trác Nhiên một cái rồi cũng không gặng hỏi thêm nữa.

Thư gia tọa lạc tại đầu phía đông phố Thọ Xuân thuộc thành Hoàn Tây, là một quần thể kiến trúc kiểu Huy Châu ba gian ba sân. Sân đầu tiên là dãy nhà một tầng, tương tự như kiểu tứ hợp viện phương bắc; gian chính ở sân giữa là một ngôi lầu nhỏ hai tầng bằng gạch ngói, hai bên có lầu gỗ bao quanh, một giếng trời sáng sủa phủ trùm phía trên giúp sân lấy ánh sáng rất tốt. Cụ Thư dạo này sống ẩn dật, hiếm khi ra ngoài. Kể từ sau khi thành Hoàn Tây được giải phóng, các vị lãnh đạo của Ủy ban Quân quản cũng lần lượt tới thăm. Bốn người con gái của cụ Thư thì đã có hai người tham gia Quân Giải phóng, cô con gái thứ hai Thư Vân Triển trở thành kỹ thuật viên của nhà máy điện, cô con gái út Thư Hiểu Tễ gia nhập Đoàn Thanh niên tại tòa soạn Báo Tân Sinh Hoàn Tây, cả gia đình họ Thư đều lần lượt bước lên con đường cách mạng. Lãnh đạo Ủy ban Quân quản biết được gia cảnh nhà họ Thư thì vô cùng khâm phục, đích thân Chủ nhiệm Trần dắt theo phu nhân là chị Diêu mang tặng cụ Thư một bức đại tự sơn son thiếp vàng có bốn chữ lớn "Tế dân lập thân", nhưng cụ Thư không hề phô trương rùm beng, chỉ sai người đem bức hoành phi ấy cất vào kho thuốc rồi khóa chặt lại.

Đinh Phạm Sinh và Tiêu Trác Nhiên đến Thư gia thì đã là mười giờ sáng, không ngờ cụ Thư lúc này đang ngồi tán thuốc ở hậu viện. Sau khi chưởng quầy tiền đường vào bẩm báo, cụ Thư mới đứng dậy rửa tay thay áo. Vừa bước ra khỏi hậu viện, Tiêu Trác Nhiên đã đon đả bước tới, cung kính cất tiếng gọi một tiếng "thế thúc", rồi giới thiệu Đinh Phạm Sinh với Thư Nam Thành: "Thưa chú, đây là Viện trưởng Đinh của Bệnh viện Vinh quân thành Hoàn Tây." Cụ Thư đánh giá Đinh Phạm Sinh một lượt rồi nói: "Nói vậy thì đôi bên đều là người trong nghề rồi. Xin mời —" Sau khi an tọa, người hầu gái dâng trà. Đinh Phạm Sinh nhìn quanh một hồi rồi cất lời: "Nghe danh cụ Thư đã lâu, vãn bối nay mới đến bái kiến, thật là chậm trễ." Cụ Thư nói: "Viện trưởng Đinh mang trọng trách quân vụ, công việc bề bộn, hà tất phải khách sáo." Đinh Phạm Sinh cười ha hả: "Cụ quả là người hóm hỉnh, vãn bối nghe vậy cũng thấy nhẹ lòng." Tiêu Trác Nhiên nói: "Thế thúc Thư đây là bậc hiền đạt khai minh nổi tiếng của thành Hoàn Tây, xưa nay luôn có lòng đồng cảm với bản đảng, hết lòng ủng hộ sự nghiệp cách mạng, điều này ai ai cũng thấy rõ. Chúng tôi xưa nay luôn coi cụ Thư là tri kỷ, tôi vẫn thường gọi cụ là thế thúc, trước đây rất nhiều thầy trò tiến bộ của Trường Y khoa Giang Hoài đều là khách quen của gia đình cụ. Viện trưởng Đinh không cần phải câu nệ đâu ạ." Thư Nam Thành nói: "Phải đấy, Trác Nhiên nói không sai đâu, lão hủ tuy bất tài nhưng tuyệt đối không bảo thủ khư khư giữ cái cũ. Rũ bỏ bóng tối, hướng về ánh sáng cũng là sự theo đuổi cả đời của tôi. Con gái tôi hiện đang dưới quyền của Viện trưởng Đinh, nói theo cách của Quân Giải phóng các anh thì lão hủ đây cũng là thân nhân quý quân rồi."

Sau màn hàn huyên khách sáo, khoảng cách giữa đôi bên đã được kéo lại gần hơn, câu chuyện nhanh chóng đi vào chủ đề chính. Tiêu Trác Nhiên nói: "Chuyến đi này của Viện trưởng Đinh có ba việc lớn muốn thỉnh cầu thế thúc giúp đỡ." Thư Nam Thành nói: "Lão hủ cũng đã đoán được đôi ba phần. Một là quý quân thành lập bệnh viện, đang cần chiêu binh mãi mã, lão hủ có thể đứng ra liên lạc với các đệ tử và đồng nghiệp. Hai là có thầy thuốc thì phải có thuốc men, hiện tại khói lửa chiến tranh vừa dứt, thuốc men khan hiếm cùng cực; về phần thuốc men thì lão hủ vẫn còn tích trữ không ít, quý quân cần bao nhiêu cứ việc cử người đến lấy là được." Đinh Phạm Sinh nói: "Thế thì tốt quá rồi, chúng tôi xin thanh toán chi phí theo đúng giá thị trường." Thư Nam Thành xua tay: "Nói thế là khách khí quá rồi. Chính quyền mới cứu vớt nhân dân khỏi cảnh lầm than, lại đối đãi với tôi không hề bạc bẽo, tôi cũng nên có chút lễ mọn dâng lên. Chẳng giấu gì hai vị, tôi đã sai người chọn kỹ ba hòm penicillin, hai hòm dụng cụ tây y, cùng một lượng lớn thảo dược vùng núi Đại Biệt đã được bào chế thành thuốc theo các phương thuốc thông dụng, đang chuẩn bị chuyển tới bệnh viện quý quân đây. Tiết trời hiện đã gần cuối đông, mùa xuân ấm hoa nở sắp tới cũng là mùa dễ bùng phát các chứng bệnh thường gặp; lại thêm vừa trải qua chiến tranh, người và súc vật thương vong, cây cỏ hoa màu bị tàn phá, tất cả đều sẽ làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh. Vùng này hay phát các bệnh như sốt rét, sán máng, lao phổi, phù gan, nên sớm có đối sách phòng bị thì hơn."

Sau khi ngồi lại vào chỗ, Thư Nam Thành nói: "Trác Nhiên à, cháu và Viện trưởng Đinh tới đây, hai việc đầu lão hủ xin dốc hết sức mình, nhưng không biết việc thứ ba rốt cuộc là chuyện gì?" Tiêu Trác Nhiên nói: "Chúng tôi hy vọng có thể tìm được cụ Tống Vũ Tằng. Hơn nữa chúng tôi biết, chỉ cần cụ đứng ra thì việc tìm được cụ Tống Vũ Tằng hoàn toàn không khó." Thư Nam Thành sững sờ, nhìn Tiêu Trác Nhiên hồi lâu rồi mới lắc đầu nói: "Chuyện này làm khó lão hủ quá rồi. Nghe đồn Tống Vũ Tằng đã sang Đài Loan rồi cơ mà, chẳng lẽ quý quân không nhận được tin tức này sao?" Tiêu Trác Nhiên nói: "Lời đồn cũng chỉ là lời đồn, chưa hề được kiểm chứng. Chúng tôi phân tích thấy chẳng qua chỉ có hai khả năng: một là đã sang Đài Loan thật, hai là vẫn còn ở lại khu vực Hoàn Tây, ẩn cư nơi thôn dã. Chúng tôi hy vọng là khả năng thứ hai." Thư Nam Thành khẽ lắc đầu bảo: "Tôi dĩ nhiên cũng mong ông ấy ở lại Hoàn Tây. Nếu ông ấy thật sự ở lại thì tôi phải biết chứ. Đằng này chỗ tôi chẳng có lấy nửa tia tin tức, chuyện này e là khó có khả năng lắm!" Tiêu Trác Nhiên nói: "Có lẽ cụ Tống vẫn chưa hiểu rõ chính sách của quân đội ta, của Đảng ta, hoặc giả cụ có điều gì khó nói chăng." Thư Nam Thành trầm ngâm một lát rồi nói: "Phải đấy, có lẽ... Nhưng mà, đó cũng chỉ là phỏng đoán mà thôi."

Đinh Phạm Sinh nói: "Chuyện cụ Tống bị Quốc dân đảng che mắt là điều chúng tôi có thể lường trước được. Thế nhưng, cụ Thư đây là người hiểu rõ Đảng Cộng sản và Quân Giải phóng nhất, một khi ông ấy xuất hiện ở Hoàn Tây thì chắc chắn sẽ tìm đến cụ Thư đầu tiên. Lúc ấy, xin cụ Thư hãy chuyển lời về tấm thịnh tình chân thành của Quân Giải phóng chúng tôi, chúng tôi thật lòng mong mỏi cụ Tống có thể tái xuất giúp chúng tôi một tay. Y thuật vốn không có ranh giới đảng phái, cũng chẳng phân biệt tả hữu. Tôi xin lấy mười hai năm tuổi đảng của mình ra bảo đảm với cụ Thư cũng như với cụ Tống rằng: Đảng Cộng sản chúng tôi luôn thực sự cầu thị, chú trọng vào biểu hiện thực tế. Chúng tôi chỉ biết cụ Tống là một bậc danh y lẫy lừng vùng Giang Hoài, tuyệt đối không so đo việc ông ấy từng giữ chức vụ quan y hay hiệu trưởng trong quân đội Quốc dân đảng. Ủy ban Quân quản chúng tôi đã điều tra kỹ lưỡng, cụ Tống không hề nối giáo cho giặc, trái lại luôn đồng cảm với người dân và ủng hộ cách mạng, vì thế Ủy ban Quân quản đã có nghị quyết nội bộ: một khi cụ Tống chịu ra giúp đời, chỉ cần bản thân ông ấy không phản đối, chúng tôi sẽ lập tức bổ nhiệm ông ấy làm Cố vấn Trưởng của Bệnh viện Vinh quân." Thư Nam Thành vuốt râu cười nói: "Được, tốt lắm, Đảng Cộng sản nói lời giữ lời, lời lẽ của Viện trưởng Đinh đanh thép như đinh đóng cột, chỉ cần cụ Tống tìm đến tôi, tôi nhất định sẽ khuyên ông ấy đến diện kiến Viện trưởng Đinh."

Uông Diệc Thích không ngờ rằng, kể từ ngày đến Bệnh viện Vinh Quân, với tư cách là một bác sĩ từ khoa xương chuyển sang khoa nội, anh vẫn phải làm phẫu thuật, mà ca mổ đầu tiên của anh lại là cắt ruột thừa. Bệnh nhân là một tiểu đội trưởng thuộc đơn vị đồn trú Tây An Huy, tên là Lý Đắc Hải. Hôm đó Lý Đắc Hải đang làm nhiệm vụ thì đột ngột đau bụng dữ dội, lập tức được đưa tới Bệnh viện Vinh Quân. Qua chẩn đoán, anh bị viêm ruột thừa cấp, để tránh biến chứng thủng ruột thừa cần phải phẫu thuật cắt bỏ ngay. Lý Đắc Hải là một anh hùng trong thời kỳ Chiến tranh Giải phóng, ban lãnh đạo viện rất coi trọng, chỉ thị cho bộ phận nghiệp vụ phải bằng mọi giá bảo đảm an toàn tính mạng cho anh. Thực ra, cắt ruột thừa không phải đại phẫu, nhưng điều kiện bệnh viện lúc bấy giờ còn thiếu thốn, dụng cụ, ánh sáng, biện pháp tiêu viêm, thậm chí cả kim chỉ khâu đều rất sơ sài, thành thử không một ai dám gánh vác trọng trách này. Đúng lúc đó Trình Tiên Giác đề xuất để Uông Diệc Thích thực hiện ca mổ. Khi bệnh nhân được cáng đến khoa nội, Uông Diệc Thích vô cùng bực bội, chỉ vào tấm biển khoa nội chất vấn Trình Tiên Giác: anh rõ ràng biết tôi là bác sĩ xương khớp, đây lại là phòng bệnh khoa nội, cớ sao bắt tôi làm phẫu thuật?

Trình Tiên Giác nói, chẳng phải anh vẫn hằng mong muốn được cắt ruột thừa sao? Giờ tôi đem ruột thừa tới rồi, sao anh lại thoái lui? Uông Diệc Thích đáp, tôi đúng là từng nói muốn cắt ruột thừa, nhưng đó là lời cằn nhằn than thở, sao coi là thật được? Trình Tiên Giác nói, lời bác sĩ thốt ra hệ trọng vô cùng, há có thể xem như trò đùa! Uông Diệc Thích cãi, bây giờ tôi là bác sĩ nội khoa, làm sao có thể vượt quyền lấn sân? Trình Tiên Giác tiếp, Viện trưởng Đinh đã nói rồi, y thuật không có đảng phái, cũng chẳng phân biệt tả hữu. Bệnh nhân không phân sang hèn, bác sĩ không phân nội ngoại, Bệnh viện Vinh Quân chúng ta ai nấy đều phải trở thành người toàn năng. Uông Diệc Thích nổi đóa, đập bàn quát, thật là hoang đường, bệnh nhân có thể không phân sang hèn, nhưng bác sĩ nhất định phải rạch ròi nội ngoại! Tôi không tin Viện trưởng Đinh lại nói ra những lời này, rõ ràng là anh mượn gió bẻ măng, giả truyền thánh chỉ! Hai người đang đôi co thì không ngờ Viện trưởng Đinh đã đứng ngoài cửa từ lúc nào. Viện trưởng Đinh bước nhanh vào phòng khám khoa nội, nói: Đồng chí Uông Diệc Thích, câu nói vừa rồi của anh phạm phải hai sai lầm. Thứ nhất, Trưởng phòng Trình không hề giả truyền; thứ hai, điều cậu ấy truyền đạt cũng chẳng phải thánh chỉ, mà là yêu cầu tối thiểu của một viện trưởng bệnh viện quân đội nhân dân đối với đội ngũ cán bộ y tế chúng ta. Uông Diệc Thích lập tức sững sờ, mấp máy môi, lầm bầm: Bác sĩ thì phải có phân công chuyên môn chứ, khoa nội với khoa ngoại khác nhau một trời một vực, cũng như đông y với tây y vậy, bản chất hoàn toàn khác biệt.

Đinh Phạm Sinh nói: Nhớ năm xưa, chúng ta đánh nhau với quân giặc, đánh nhau với Tưởng Giới Thạch, chiến sĩ ta bị thương, đồng chí ta ngã bệnh, chỉ cần một y tá quân y cấp đại đội là giải quyết xong hết. Y tá của chúng ta vừa là đông y, vừa là tây y; vừa làm ngoại khoa, lại kiêm nội khoa; vừa trị xương khớp, lại đỡ đẻ phụ khoa. Y tá của chúng ta có thể tiêu viêm cầm máu, có thể băng bó châm cứu, lại còn biết mổ xẻ. Y tá của chúng ta dám thò tay vào bụng đồng đội nối lại khúc ruột bị bắn đứt. Chỉ cần trung thành với Đảng, kỳ tích nhân gian nào chúng ta cũng có thể tạo ra được, anh có tin không? Uông Diệc Thích há hốc mồm, chẳng thể cãi lại lời nào. Nghĩ một lát mới nói: Đó là thời kỳ chiến tranh, tình thế đặc biệt. Tình thế đặc biệt không thể áp dụng cho hoàn cảnh bình thường. Đinh Phạm Sinh bảo: Đồng chí ơi, đừng tưởng Viện trưởng Đinh này là kẻ ngu ngốc, Viện trưởng Đinh hiểu đạo lý chứ. Thế nào là tình thế đặc biệt? Chúng ta lúc này chính là tình thế đặc biệt. Bệnh viện chúng ta hiện đang ở trình độ thấp kém, trang thiết bị thô sơ lạc hậu, nhân lực y tế thiếu thốn yếu kém, đây chính là tình thế đặc biệt. Mà thực tế cho thấy, kỳ tích nhân gian thường được tạo nên chính trong những tình thế đặc biệt. Cứ mạnh dạn xắn tay vào làm đi đồng chí, hãy tạo ra kỳ tích nhân gian!

Uông Diệc Thích bị tràng thuyết lý của Đinh Phạm Sinh làm cho ngây người, đứng chết trân tại chỗ. Anh bỗng thấy nghi ngờ bản thân, tự hỏi liệu có phải mình quá bảo thủ cố chấp, hay thực sự giống như Đinh Phạm Sinh và Tiêu Trác Nhiên thường nói, lúc nào cũng mắc bệnh giáo điều. Một cảm giác nhiệt huyết dâng trào bỗng chốc bùng lên trong anh. Phải rồi, kỳ tích nhân gian có cái nào không phải do con người tạo nên? Kỳ tích nhân gian có cái nào không sinh ra từ hoàn cảnh ngặt nghèo? Lời Đinh Phạm Sinh sai sao? Không hề, lời ông nói rành rọt xác đáng, chan chứa ân tình, lại đanh thép hùng hồn không thể chối cãi! Phải rồi, làm thôi, hãy tạo ra kỳ tích nhân gian!

Uông Diệc Thích không còn kháng cự nữa. May mà năm xưa ở Trường Y khoa Giang Hoài anh đã học qua lý thuyết ngoại khoa cơ bản, các ca mổ đơn giản vẫn có thể ứng phó được. Dưới ánh mắt mong đợi của Đinh Phạm Sinh cùng cái nhìn dõi theo chăm chú của bọn người Trình Tiên Giác, anh cẩn thận khám bệnh cho Lý Đắc Hải, quả nhiên rất nhanh sau đó đã tìm ra nguyên căn, xác định chuẩn xác vị trí ruột thừa. Tiếp đến là khâu chuẩn bị dụng cụ, thuốc men, gây mê. Vì đây là ca mổ đầu tiên của Bệnh viện Vinh Quân, lại do một cựu học viên quân y khoa xương của Quốc dân đảng thực hiện, nên chẳng mấy chốc đã trở thành tin chấn động toàn viện. Vài khoa phòng thậm chí còn cử người đến quan sát, xem tay quân y khoa xương phe Quốc dân đảng này hạ dao mổ trên người vị anh hùng Giải phóng quân ra sao. Trong đám đông đứng xem có cả Thư Vân Thư. Nghe tin viện trưởng cưỡng ép Uông Diệc Thích mổ cắt ruột thừa, Thư Vân Thư lấy làm kinh ngạc, bởi cô biết rõ chuyên ngành anh theo học là khoa xương. Thế nhưng dạo gần đây, ngay cả bản thân cô cũng thấy mù mờ, có quá nhiều việc quy trình chẳng còn là quy trình cũ, phân công cũng chẳng theo lệ thường, lại rất khó để phán xét đúng sai phải trái. Cứ rập khuôn theo giáo trình chưa chắc đã thành công, nhưng làm theo chỉ thị của cấp trên, dẫu giáo trình không cho phép, thì lại thành công mĩ mãn. Cho nên dạo này Viện trưởng Đinh cứ luôn miệng nhắc tới việc tạo ra kỳ tích nhân gian, ngỡ như nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu hiện nay của Bệnh viện Vinh Quân chính là sáng tạo kỳ tích.

Khoảnh khắc rạch mở lớp da bụng của Lý Đắc Hải, tay Uông Diệc Thích hơi run lên một nhịp, nhưng khi vết mổ tách rộng, máu tươi rỉ ra, sự tập trung của anh lập tức dồn lại tuyệt đối. Anh điềm nhiên lật tìm trong ổ bụng Lý Đắc Hải như chốn không người, rồi chuẩn xác định vị đoạn ruột thừa dư thừa kia. Hầu như chẳng cần suy nghĩ, anh hạ một đường dao dứt khoát theo phản xạ tự nhiên, tiếp đó bắt đầu khâu lại vết rạch nơi thành bụng... Ca phẫu thuật của Uông Diệc Thích thành công rực rỡ. Bệnh nhân không hề hôn mê, cũng chẳng bị thuốc mê hạ gục. Người này quả không hổ danh là anh hùng chiến trận, lúc tay Uông Diệc Thích đang lật tìm trong bụng, anh ta thậm chí còn giơ ngón tay cái lên nói với anh: "Đừng sợ, cái bụng này của tôi súng bắn còn chẳng thủng!" Uông Diệc Thích mỉm cười cảm kích nhìn anh ta, miệng bất giác thốt ra một câu hào hùng tráng khí đến bản thân cũng không ngờ tới: "Trung thành với sự nghiệp của Đảng, kỳ tích nhân gian nào cũng có thể tạo ra!" Khâu mũi chỉ cuối cùng rồi đứng thẳng người dậy, anh mới nhận ra chiếc áo lót trong đã ướt đẫm mồ hôi.

Phẫu thuật xong, Viện trưởng Đinh tới xem bệnh nhân. Thể trạng bệnh nhân rất tốt, nằm trên giường bệnh còn định giơ tay chào Viện trưởng Đinh, tay vừa đưa tới trước trán đã bị ông ấn xuống. Viện trưởng Đinh bảo: "Nghỉ ngơi cho tốt, dưỡng đủ tinh thần để đón nhận trận chiến mới!" Lý Đắc Hải đáp: "Thủ trưởng yên tâm, cắt bỏ gánh nặng cách mạng này rồi, tôi sẽ nhẹ gánh xông pha trận mạc!" Viện trưởng Đinh hò hét mọi người trở về vị trí công tác của mình, để người bệnh nghỉ ngơi, nhưng tuyệt nhiên không nói cho Uông Diệc Thích nghỉ. Lúc này khoa nội vẫn chưa có phòng cách ly theo dõi chuyên biệt, toàn viện mới vừa bố trí được một phòng nhưng thiết bị chưa hoàn thiện, chưa đưa vào sử dụng. Uông Diệc Thích dĩ nhiên không dám chợp mắt, anh phải túc trực bên bệnh nhân. Túc trực tới khi nào? Quy định văn bản không có, nhưng Viện trưởng Đinh có quy định riêng. Viện trưởng Đinh bảo: Túc trực cho tới khi bệnh nhân trung tiện được mới thôi. Vì sao Viện trưởng Đinh đưa ra quy định như vậy, quy định đó có căn cứ khoa học hay không, chẳng ai rõ. Nhưng thời ấy, lời Viện trưởng Đinh chính là pháp luật, là chính sách, không một ai dám hoài nghi uy quyền của ông.

Uông Diệc Thích ngồi canh bên giường Lý Đắc Hải, trong lòng trào dâng bao nỗi niềm. Anh cảm thấy thông qua ca mổ này, mọi chuyện diễn ra trước sau thật khó tin, khó mà tưởng tượng nổi, nhưng lại phảng phất một sắc thái kỳ diệu, đem lại cho anh cảm giác hoàn toàn mới mẻ. Lý Đắc Hải quả thực là một đấng nam nhi mình đồng da sắt, ca phẫu thuật cỏn con này đối với anh ta chẳng bõ bèn gì. Anh ta không hôn mê, cũng chẳng suy kiệt, gương mặt hồng hào rạng rỡ, thần thái ngời ngời, tựa hồ vừa rồi không phải trải qua một ca phẫu thuật mà chỉ vừa dự một tiệc cưới. Anh ta không ngớt lời khen ngợi Uông Diệc Thích, bảo bác sĩ Uông thao tác nhanh gọn, dao đi dứt khoát. Anh ta kể mình từng nếm trải nhiều ca phẫu thuật rồi, có lần giao chiến với bộ đội Hoàng Bách Thao, một viên đạn găm thẳng vào má, y tá đại đội đã dùng kìm gắp đầu đạn ra hệt như nha sĩ nhổ răng. Khi ấy ngoài một hũ rượu cất cao lương, chẳng có bất kỳ loại thuốc nào khác. Rượu là đại đội trưởng đưa cho để tiêu viêm sát trùng, nhưng phần lớn đã chui tọt vào bụng anh ta.

Hôm ấy ngồi bên giường bệnh của Lý Đắc Hải, tư tưởng của Uông Diệc Thích bị chấn động dữ dội, anh bị tinh thần của người anh hùng Giải phóng quân lây truyền, cảm phục. Lý Đắc Hải dĩ nhiên không hề khoác lác, trên người anh ta có tới bảy vết sẹo, bụng từng bị bắn thủng, má từng bị xuyên qua, theo góc nhìn của bác sĩ thì anh ta đã chết đi sống lại mấy lần rồi. Ấy thế mà sức sống của con người này dường như vô cùng mãnh liệt, đánh càng nhiều người càng dẻo dai, xương càng rắn rỏi, da thịt càng thêm dày dặn. Ngồi đối diện với Lý Đắc Hải, Uông Diệc Thích ngày càng tin phục câu nói của Viện trưởng Đinh: Chỉ cần trung thành với sự nghiệp của Đảng, kỳ tích nhân gian nào cũng có thể tạo ra!

Dẫu cho thể trạng Lý Đắc Hải rất tốt, chẳng mấy chốc đã có thể húp cháo loãng, húp cháo xong lại cười nói rôm rả, nhưng Uông Diệc Thích vẫn không thể rời đi. Đừng nói là húp cháo, dẫu anh ta có thể ăn cơm nắm, có thể trèo từ giường bệnh phắt lên cây, Uông Diệc Thích cũng không được phép rời nửa bước, bởi vì Lý Đắc Hải vẫn chưa đánh rắm. Uông Diệc Thích mòn mỏi chờ đợi tiếng đánh rắm của Lý Đắc Hải, chờ khổ sở vô cùng, mãi đến khi trời sập tối, vầng trăng ngoài cửa sổ đã nhô lên cao mà bụng dạ người kia vẫn im hơi lặng tiếng. Bữa tối anh chẳng kịp ăn tử tế, y tá trực ban Ngô Học Mẫn mang cho anh một phần bánh bao ngô, dưa muối và bát súp cay sền sệt, anh đành ăn tạm bợ ngay bên giường bệnh cho qua bữa. Bản thân Uông Diệc Thích cũng chẳng hiểu nổi hôm nay mình bị làm sao, đầu óc dường như có phần bất bình thường. Anh kiên quyết và thật tâm muốn đợi cho bằng được Lý Đắc Hải đánh ra một cái rắm, không phải vì hờn dỗi, cũng chẳng phải miễn cưỡng, mà là kiên trì cam tâm tình nguyện chờ đợi. Có lẽ anh đang đợi một kết quả thực nghiệm, có lẽ đang đợi một minh chứng tinh thần, hoặc giả, anh đang chờ đợi quá trình biến chuyển trong thái độ nhân sinh của chính mình. Tóm lại anh đã quyết tâm đợi đến cùng, Lý Đắc Hải chưa thả cái rắm đó ra thì anh tuyệt đối không rời đi.

Ngô Học Mẫn năm lần bảy lượt khuyên anh về nghỉ, bảo bệnh nhân tình trạng tốt, ăn uống bình thường, chẳng việc gì phải giam chân một bác sĩ ở đây. Nhưng anh trước sau vẫn không lay chuyển. Hễ Lý Đắc Hải thức thì anh nghe kể chuyện, nghe kể về chiến dịch Mạnh Lương Cố và Hoài Hải; Lý Đắc Hải ngủ say thì anh lại nhìn trộm gương mặt kiên nghị ấy đến ngẩn ngơ. Về sau Ngô Học Mẫn thấy anh có vẻ bồn chồn mất hồn mất vía, thậm chí sau khi anh ra ngoài đi tiểu trở vào, cô bèn ấp úng bảo: "Thả rồi." Uông Diệc Thích một chân trong một chân ngoài cửa, vội gặng hỏi: "Thả cái gì?" Ngô Học Mẫn đành cắn răng nói: "Xì hơi rồi." Ngô Học Mẫn vốn là công nhân nhà máy địa phương mới được tuyển vào, chưa từng qua đào tạo y tá bài bản nên tính tình còn rất bẽn lẽn. Anh gặng hỏi cô là thật hay giả, tiếng kêu ra sao, mùi vị thế nào, lực mạnh hay yếu. Hỏi dồn vài ba câu đã khiến Ngô Học Mẫn đỏ bừng mặt tía tai không đáp nổi, lập tức lộ tẩy.

Thực tế chứng minh phán đoán của Viện trưởng Đinh là vô cùng sáng suốt, thương bệnh binh Lý Đắc Hải nhất định sẽ đánh rắm, chẳng qua chỉ là vấn đề thời gian. Khi Lý Đắc Hải đánh rắm, Uông Diệc Thích đã túc trực bên giường bệnh ngót nghét bảy tiếng đồng hồ, anh mệt rã rời, suýt chút nữa đã ngủ thiếp đi. May mà anh chưa chợp mắt, ngay lúc tâm trí mơ màng chuẩn bị chìm vào giấc ngủ, anh bỗng nghe thấy trong phòng bệnh, chuẩn xác hơn là từ trên giường bệnh của Lý Đắc Hải, truyền đến một chuỗi âm thanh kỳ dị — là một tràng dài chứ không phải một hai tiếng lẻ tẻ, âm thanh ấy thoạt đầu tựa như sấm rền trong mây, đoạn cuối lại giòn tan như tiếng xé vải, rồi sau đó, "phì" một tiếng, đột ngột im bặt. Cơn buồn ngủ của Uông Diệc Thích tan biến sạch trơn, anh phấn kích nắm chặt hai nắm đấm. Nhưng anh không hề bị thắng lợi làm mờ mắt, trái lại vô cùng bình tĩnh, thong thả ghé sát đầu về phía mép giường bệnh của Lý Đắc Hải. Anh muốn dùng mũi của mình để kiểm chứng cho đôi tai. Thế nhưng anh nhanh chóng thất vọng, vì anh chẳng ngửi thấy mùi thối nồng nặc nào cả. Kết quả này quả thực chẳng mấy lý tưởng, bất kể là do khứu giác của anh có vấn đề, hay chất lượng cú đánh rắm của Lý Đắc Hải không đạt chuẩn, thì đều là điều anh không hề mong muốn.

Ngô Học Mẫn cũng nghe thấy âm thanh đó, hơn nữa lúc này Ngô Học Mẫn thanh thản và tỉnh táo hơn Uông Diệc Thích nhiều, bởi cô là người ngoài cuộc, học vấn không cao nên bụng dạ chẳng có lắm suy tính phức tạp. Uông Diệc Thích hỏi: "Tiểu Ngô, cô nghe thấy chưa?" Ngô Học Mẫn đáp: "Nghe thấy rồi." Uông Diệc Thích hỏi: "Là tiếng gì?" Ngô Học Mẫn ngập ngừng: "Là... chính là... cái loại... âm thanh đó." Uông Diệc Thích cáu, cao giọng hỏi: "Rốt cuộc là loại âm thanh nào? Cô miêu tả xem!" Ngô Học Mẫn cũng nổi nóng, cất cao giọng đáp trả: "Chính là tiếng đánh rắm chứ còn gì nữa, tôi chịu không miêu tả nổi!"

Trong thời gian Lý Đắc Hải nằm viện, Viện trưởng Đinh hầu như ngày nào cũng tới hỏi han tình hình, Phó Viện trưởng Tiêu cùng Trưởng phòng Trình lại càng ân cần thăm hỏi thường xuyên, ngay cả Thư Vân Thư cũng hay ghé qua thăm nom, bởi lẽ đây là ca phẫu thuật đổ máu đầu tiên kể từ ngày Bệnh viện Vinh Quân thành lập. Có một chuyện bấy lâu nay vẫn chôn chặt trong lòng Uông Diệc Thích, đó là bức thư trước thềm giải phóng thành Tây An Huy. Cho đến nay, vẫn chưa có ai nói cho Uông Diệc Thích biết rốt cuộc bức thư ấy có phải do Thư Vân Thư viết hay không, được viết xuất phát từ ý nghĩ gì, viết vào lúc nào, và đó là thư viết riêng cho một mình anh hay chỉ là một lá thư ngỏ gửi cho nhiều người. Nhưng xét theo tâm cảnh và hoàn cảnh hiện tại, Uông Diệc Thích chẳng buồn truy cứu ngọn ngành nữa. Dẫu sao bức thư đó cũng chẳng phải thư tình. Anh cảm thấy khoảng cách giữa mình và Thư Vân Thư đã quá xa xôi, đôi bên đã trở nên xa lạ vô cùng.

Một buổi tối nọ, Uông Diệc Thích đi dạo trong vườn hoa nhỏ của bệnh viện, tình cờ bắt gặp hai chị em Thư Vân Thư cùng Tiêu Trác Nhiên. Nhóm ba người của Tiêu Trác Nhiên từ trên dốc đi xuống, còn Uông Diệc Thích đi từ dưới lên. Uông Diệc Thích muốn tránh cũng không kịp nữa, mà bước tới đón chào thì thấy không tiện, đành chần chừ đứng khựng lại. Anh toan lảng đi, lại thấy không ổn, bởi không chỉ có Thư Vân Thư và Tiêu Trác Nhiên mà còn có cả Thư Vũ Phỉ. Từ nhỏ anh đã rất thân quen với Thư Vũ Phỉ, thuở ấy anh vẫn thường gọi cô là chị cả. Năm xưa, cứ đông qua hạ tới là hai nhà lại qua lại thăm nhau, ấn tượng của chị cả trong lòng anh là người xốc vác, nhanh mồm nhanh miệng, hồi bé mỗi lần bênh em gái mắng lũ con trai thì lời lẽ tuôn ra như suối, bài bản rành rọt. Nhưng cô chưa từng nặng lời với Uông Diệc Thích bao giờ, bởi từ nhỏ anh đã lễ phép nhã nhặn, con gái chơi chung cũng chẳng bao giờ bài xích anh.

Tiêu Trác Nhiên vốn định đi vòng qua bồn hoa, thấy Uông Diệc Thích bèn dừng bước, đứng đợi anh bước lên. Uông Diệc Thích cũng ghìm chân lại. Tiêu Trác Nhiên cất tiếng: "Uông Diệc Thích, qua đây đi cùng một đoạn." Uông Diệc Thích đáp: "Tôi định ra cửa hàng bách hóa mua bánh xà phòng." Tiêu Trác Nhiên nói: "Đi dạo một lát rồi hẵng tính." Uông Diệc Thích bảo: "Tôi không muốn dạo trong vườn hoa, muốn ra ngoài đi một vòng." Tiêu Trác Nhiên cười nói: "Uông Diệc Thích, cậu hẹp hòi quá đấy nhé. Cậu không muốn nhìn thấy tôi với Vân Thư đi dạo cùng nhau, nhưng cậu cũng nên qua đây tiếp chuyện với chị cả chứ." Bị Tiêu Trác Nhiên nói trúng một câu như vậy, quả thực có cảm giác hẹp hòi thật. Nhưng Uông Diệc Thích vẫn đứng chôn chân tại chỗ. Tiêu Trác Nhiên đi đầu, hai chị em họ Thư theo sau, cười cười nói nói bước về phía Uông Diệc Thích. Uông Diệc Thích đành bấm bụng chào một tiếng: "Chị cả khỏe ạ", sau đó cạn lời. Trái lại, Thư Vũ Phỉ vô cùng phóng khoáng nói: "Diệc Thích đấy à, mấy năm không gặp trông cậu tuấn tú hẳn ra! Nghe nói cậu vung dao dứt khoát, cắt ruột thừa ngọt xớt chẳng tốn chút công sức nào!" Uông Diệc Thích cười gượng: "Chị cả chê cười rồi, điều kiện bệnh viện hạn chế, tôi cũng chỉ mổ được cái ruột thừa cỏn con thôi." Thư Vũ Phỉ bảo: "Cắt ruột thừa có gì đáng chê cười, cũng là phục vụ nhân dân cả thôi! Chẳng lẽ làm bác sĩ chúng ta lại mong bệnh nhân của mình toàn người bị xuất huyết ồ ạt với lao phổi sao?" Tiêu Trác Nhiên đỡ lời: "Chị cả nói chí phải, điều bình dị thường cũng là điều vĩ đại." Uông Diệc Thích im lặng, ánh mắt vô cảm liếc nhìn Thư Vân Thư một cái.

Thư Vân Thư nói: "Diệc Thích, hiếm khi thấy anh có nhã hứng thế này, cùng đi dạo đi." Uông Diệc Thích đáp: "Được thôi." Tiêu Trác Nhiên bước tới trước mặt Uông Diệc Thích, ân cần hỏi: "Diệc Thích, tôi thấy tinh thần cậu dạo này khá tốt, công việc gần đây thuận lợi cả chứ?" Uông Diệc Thích nói: "Cũng tạm. Cứ nghe theo sự sắp xếp của tổ chức, nghiêm túc cải tạo thế giới quan." Tiêu Trác Nhiên bảo: "Diệc Thích này, tôi thấy cậu thích nghi khá nhanh đấy, cứ đà này chẳng mấy chốc cậu sẽ thành rường cột nghiệp vụ của bệnh viện, tôi với Vân Thư đều mừng cho cậu." Uông Diệc Thích đáp: "Tôi chẳng thấy mình làm được trò trống gì ra hồn cả." Tiêu Trác Nhiên khẽ chau mày hỏi: "Cậu đã về quê Mai Sơn lần nào chưa?" Uông Diệc Thích nói: "Chưa, nhưng có gửi thư về. Ở nhà mọi sự đều tốt."

Uông Diệc Thích nói thật, dẫu Mai Sơn cách thành Tây An Huy chưa đầy hai trăm dặm, nhưng đường núi quanh co hiểm trở, lúc này lại chưa có xe hơi. Trước khi thành Tây An Huy được giải phóng, mỗi lần về quê anh có thể ngồi kiệu, bết bát lắm thì cũng có xe ngựa, nhưng sau ngày giải phóng, chính quyền mới đã bãi bỏ kiệu, ngựa phần lớn cũng sung công, đi một chuyến về quê phải mất tới hai ngày hai đêm. Uông Diệc Thích viết thư về nhà từ hồi còn ở lớp học tập cải tạo tù binh, khi ấy chẳng dám nói nhiều, chỉ bảo mình ở lại thành Tây An Huy, đang được huấn luyện trong lớp học tập của Giải phóng quân, mai này e rằng không làm bác sĩ được nữa, may mắn thì về quê làm ruộng, xấu số thì có khi phải ngồi tù. Về sau bức thư bị Cán bộ quản giáo Trương phát hiện, ông Trương bắt anh viết lại, đổi nội dung phần sau thành: đang tiếp thu cải tạo của chính quyền mới, lột xác đổi thay, làm lại cuộc đời, phấn đấu giành lấy cơ hội phục vụ nhân dân. Cán bộ quản giáo Trương còn yêu cầu anh phải giáo dục gia đình trong thư, căn dặn phải phục tùng sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, phối hợp và ủng hộ chính quyền mới. Anh đều nhất nhất làm theo.

Sau đó anh cũng nhận được thư hồi âm của cha già, báo rằng quê nhà nay đã thuộc về thiên hạ của Đảng Cộng sản, chính quyền mới cũng đã lập xong. Đoạn cuối thư có hai câu: "Trong nhà vẫn trước sau như một, chính quyền mới đối đãi lễ độ. Mong con thuận thời ứng biến, tranh thủ sự khoan hồng của chính phủ, sớm ngày quay lại nghề cũ". Nhận được lá thư này, lòng Uông Diệc Thích mới thực sự buông xuống được tảng đá đè nặng.

Vừa đi vừa nói chuyện, hàng ngũ bất giác thay đổi, Tiêu Trác Nhiên đi phía trước, Uông Diệc Thích đành theo sau, tự nhiên kéo ra một khoảng cách với hai chị em họ Thư. Tiêu Trác Nhiên hỏi: "Mai Sơn đã tiến hành cải cách ruộng đất chưa? Nghe bảo sắp làm công tư hợp doanh rồi, nhà cậu tình hình ra sao?" Uông Diệc Thích đáp: "Tôi không rõ." Tiêu Trác Nhiên nói: "Cậu không phải lo, gia đình như cậu và Vân Thư đều là gia đình kinh doanh thực nghiệp an phận thủ thường, chính quyền mới đối với những gia đình như vậy chỉ có giúp đỡ chứ không hãm hại đâu." Uông Diệc Thích đáp: "Cứ thuận theo tự nhiên thôi." Thấy Uông Diệc Thích trò chuyện chẳng mấy mặn mà, Tiêu Trác Nhiên có phần cụt hứng, bèn nói: "Uông Diệc Thích này, tuy biểu hiện của cậu khá tốt, nhưng tôi nhận ra tâm trạng cậu vẫn chưa thông suốt, quan niệm vẫn chưa chuyển biến hẳn đâu. Tôi nói cho cậu hay, cậu phải mở rộng tầm mắt, tích cực tham gia học tập chính trị, tiếp xúc nhiều với quần chúng. Cậu nhìn bầu trời này xem, trời vùng giải phóng là bầu trời trong sáng quang đãng. Thế giới cũ đã một đi không trở lại, một vầng thái dương đang bừng lên rực rỡ nơi đường chân trời phía đông. Chúng ta sẽ kiến thiết nên một thế giới hoàn toàn mới. Cậu có nghi ngờ điều đó không?" Uông Diệc Thích đáp: "Tôi không nghi ngờ." Tiêu Trác Nhiên hỏi: "Vậy sao trông cậu lúc nào cũng uể oải, nặng trĩu thế kia?" Uông Diệc Thích nói: "Tôi chẳng có hứng thú với việc kiến thiết thế giới mới, đó là việc của các anh. Tôi chỉ mong sớm bổ sung thêm trang thiết bị, sắp xếp lại các mối quan hệ nghiệp vụ cho quy củ. Tôi học khoa xương, bị điều sang làm bác sĩ nội khoa, rồi lại bị bắt đi cắt ruột thừa. Giờ đến chính tôi cũng chẳng rõ rốt cuộc mình có thể làm được cái gì nữa."

Tiêu Trác Nhiên cười lớn bảo: "Câu hỏi này hay đấy. Hiện tại chúng ta mới giải phóng chưa lâu, kinh tế còn nghèo nàn. Nhưng chúng ta đâu có nghèo mãi được. Tôi đã làm một bản báo cáo đệ trình lên Đảng ủy viện, trù tính cử người đi Thượng Hải, Bắc Kinh mua sắm trang thiết bị, đến lúc đó có khi cậu cũng phải xuất trận đấy. Có thiết bị rồi thì phân công chuyên môn tự khắc sẽ rạch ròi, bác sĩ khoa nào làm tròn bổn phận khoa nấy, đội ngũ y tá điều dưỡng được đào tạo chính quy, đông tây nội ngoại phân minh rành rọt, quy trình thao tác nghiêm ngặt bài bản. Y học là khoa học, quy trình không thể tùy tiện làm liều, dùng người không thể trái với sở trường, phải làm việc theo đúng quy luật khoa học. Đến lúc đó, cậu vẫn làm khoa xương, Thư Vân Thư vẫn phụ trách gây mê của cô ấy. Tôi hy vọng Bệnh viện Vinh Quân chúng ta sẽ là đơn vị đầu tiên trong số các bệnh viện mới thành lập bước vào con đường quy chuẩn hóa." Tiêu Trác Nhiên nói một cách đầy nhiệt huyết, Uông Diệc Thích nghe mà ngẩn người ra. Anh cứ cảm thấy có chỗ nào đó không đúng, nhưng lại chẳng rõ nguồn cơn sai lệch nằm ở đâu, mãi cho đến mấy tháng sau, khi nghe tin Viện trưởng Đinh phê bình gay gắt Tiêu Trác Nhiên, anh mới vỡ lẽ, hóa ra suy nghĩ của Tiêu Trác Nhiên đã đi chệch khỏi tư tưởng chỉ đạo xây dựng bệnh viện của Viện trưởng Đinh. Viện trưởng Đinh trước sau vẫn luôn nhấn mạnh: đất nước chúng ta vừa đứng lên từ đống tro tàn đổ nát, đất nước ta còn rất nghèo, chúng ta phải chuẩn bị tư tưởng trường kỳ gian khổ lập nghiệp, dùng những trang thiết bị thô sơ nhất để tạo nên những thành tựu vĩ đại nhất. Tất nhiên, công bằng mà nói, Uông Diệc Thích tán đồng với dự định của Tiêu Trác Nhiên. Bệnh viện rốt cuộc là nơi coi trọng khoa học, không thể trông chờ vào những câu chuyện thần thoại; dùng thiết bị thô sơ tồi tàn có thể đôi khi làm nên chút thành tích, thậm chí ăn may tạo ra thành tựu đáng kể, nhưng xét riêng trong lĩnh vực y học thì không thể nào làm nên những cống hiến vĩ đại nhất được.

Thấy Uông Diệc Thích trầm ngâm không nói, Tiêu Trác Nhiên bảo: "Thôi, tôi cũng chẳng nói nhiều với cậu nữa. Nhưng có một câu tôi phải nhắc nhở cậu: cần tăng cường học tập chính trị, phải nắm vững đường lối chính sách của Đảng, phải hiểu rõ thời cuộc đại sự quốc gia. Đừng làm một gã bác sĩ u mê. Về mặt chính trị mà u mê thì không thể làm bác sĩ tốt được đâu." Uông Diệc Thích nói: "Tôi chính vì u mê về chính trị nên mới thành tù binh đấy thôi." Tiêu Trác Nhiên tiếp lời: "Đúng thế đấy, sai một ly đi một dặm, cậu phải lấy đó làm răn." Nói xong, anh quay sang gọi Thư Vân Thư: "Đi thôi, chúng ta tới phòng họp."

Thư Vân Thư nhìn sang bên này bảo: "Trác Nhiên, anh đưa chị cả đi trước một bước đi, em có chuyện muốn nói với Diệc Thích." Nét mặt Tiêu Trác Nhiên khẽ cứng lại, nhìn Thư Vân Thư rồi lại liếc Uông Diệc Thích một cái, nói: "Được thôi, nhưng hai người phải nhanh lên đấy, tham gia học tập chính trị là việc hệ trọng, đến muộn ảnh hưởng không tốt đâu." Thư Vân Thư vâng một tiếng bảo đã biết, bấy giờ Tiêu Trác Nhiên mới chào Thư Vũ Phỉ một tiếng rồi rảo bước theo con đường rợp bóng cây ra khỏi vườn hoa. Thư Vân Thư bước chầm chậm quanh bồn hoa, Uông Diệc Thích cũng đành bước theo. Thư Vân Thư cất lời: "Diệc Thích, có một câu em vẫn luôn đợi anh tới hỏi, nhưng anh trước sau chẳng hề mở miệng. Em không biết anh nghĩ thế nào." Uông Diệc Thích đáp: "Tôi chẳng có gì để hỏi cả." Thư Vân Thư kinh ngạc nhìn anh: "Chẳng lẽ anh không nhận được lá thư đó sao? Ý em là, lá thư kẹp trong cuốn 'Chiến đấu vì Chủ nghĩa Tam dân' vào ngày trước khi giải phóng thành Tây An Huy ấy?" Uông Diệc Thích thành thật đáp: "Nhận được rồi, vả lại tôi cũng đã làm theo yêu cầu của cô... Bức thư đó thực sự là do cô viết sao?" Thư Vân Thư hỏi ngược lại: "Anh thấy sao?"

Uông Diệc Thích nói: "Chữ của cô dẫu có viết bằng tay trái tôi cũng nhận ra được. Ý tôi muốn hỏi là, những lời lẽ trong thư có phải xuất phát từ lòng cô hay không?" Thư Vân Thư gượng cười bẽn lẽn: "Đó là một bức thư ngỏ dưới danh nghĩa cá nhân, trong đó có vài câu từ không hợp với anh, đó chẳng phải giọng điệu trò chuyện giữa hai chúng ta, có phần cứng nhắc, anh phải thông cảm. Đó là do Tiêu Trác Nhiên, không, thực ra lúc ấy em đã ở văn phòng lâm thời của Ban Công tác Thành thị thuộc Ủy ban Quân quản rồi, chỗ Khách sạn Cao Thành ấy, nội dung là do Tiêu Trác Nhiên khởi thảo." Uông Diệc Thích à một tiếng: "Điều này tôi cũng đã đoán ra. Kỳ thực, tôi thực lòng muốn hướng về ánh sáng. Tôi thậm chí đã khuyên nhủ Trình Tiên Giác và Trịnh Hoắc Sơn, chỉ tiếc là sự việc đi ngược lại mong muốn, khéo quá hóa vụng." Thư Vân Thư nói: "Điều này em biết. Em rất ân hận vì trước đó đã không nói rõ ngọn ngành với anh. Hôm ấy, chính tại vườn hoa này, nếu anh chịu nán lại thêm ba phút thì có lẽ những chuyện sau đó đã không xảy ra. Nhưng anh tự phụ quá, bị một chiếc lá che mắt, chỉ vì..." Uông Diệc Thích hỏi: "Vì cái gì?" Thư Vân Thư đáp: "Vì tình cảm. Em hiểu tâm ý của anh, nhưng anh biết đấy, em và Tiêu Trác Nhiên đã xác định quan hệ yêu đương rồi. Thế nhưng nói đi cũng phải nói lại, giữa chúng ta không có tình yêu nhưng không đồng nghĩa là không có tình nghĩa, không đồng nghĩa là chúng em không quan tâm tới anh về mặt chính trị. Hôm ấy nếu anh chịu nghe em nói hết lời, cùng hành động với chúng em, thì cục diện giờ đã là một ngả khác rồi." Uông Diệc Thích nói: "Tôi của hiện tại thế này cũng rất tốt." Thư Vân Thư dừng bước, nhìn sâu vào mắt anh hỏi: "Thật sao, anh đang nói thật lòng đấy chứ?" Uông Diệc Thích đáp: "Cô biết tính tôi rồi đấy, tôi không nói dối."

Thư Vân Thư bảo: "Em thấy anh dường như vẫn chưa được thuận lòng, tâm sự trĩu nặng." Uông Diệc Thích nói: "Từ mùa đông bước sang mùa hè, có lẽ tôi vẫn cần một giai đoạn thích nghi." Thư Vân Thư nói: "Cũng phải. Làm việc ở Bệnh viện Vinh Quân, anh có thấy ấm ức tủi thân không?" Uông Diệc Thích đáp: "Không, tôi thấy rất tốt. Chỉ là, tôi hy vọng bệnh viện chúng ta sớm đi vào nền nếp chính quy, nhất là việc xây dựng chuyên môn nghiệp vụ, phải có chế độ, có quy củ đàng hoàng. Vừa rồi nghe Tiêu Trác Nhiên nói một hồi, tôi thấy anh ấy quả là có tài cán của người lãnh đạo. Cô đến với anh ấy là đúng đắn đấy." Thư Vân Thư hỏi: "Anh nói thật lòng chứ?" Uông Diệc Thích đáp: "Cô biết đấy, tôi không nói lời dối trá, nhất là đối với cô, tôi chưa từng nói lời trái lòng."

Sự việc ập đến quá bất ngờ, Uông Diệc Thích hoàn toàn không có sự chuẩn bị tư tưởng. Sau ca mổ ruột thừa, Lý Đắc Hải bình phục rất nhanh, sang ngày thứ tư đã tung tăng hoạt bát trở về đơn vị tham gia tiễu phỉ ở Đại Biệt Sơn. Không ngờ vào một buổi sáng nọ, anh ta đột ngột đau bụng dữ dội, lăn lộn vật vã dưới đất. Y tá đại đội không biết mổ xẻ, nhưng kinh nghiệm thì quả thực có thừa, sau khi khám một hồi cho Lý Đắc Hải liền khẳng định chắc như đinh đóng cột rằng trong bụng anh ta có dị vật. Thậm chí y tá còn suy luận thêm rằng thứ nằm trong bụng Lý Đắc Hải chính là đồ bỏ quên từ ca mổ ruột thừa lần trước, không phải kẹp phẫu thuật thì cũng là gạc y tế hoặc mối chỉ khâu. Y tá bảo: "Nếu bên trong không có đồ, các anh cứ chặt đầu tôi đi!" Dẫu chỉ là y tá cấp đại đội, nhưng anh ta cũng là người bước ra từ bom đạn chiến tranh, từng bao phen băng bó cứu thương nơi tiền tuyến lửa đạn vào sinh ra tử, chẳng biết đã bước qua ngưỡng cửa Diêm Vương bao nhiêu bận, thành thử lời nói của anh ta rất có sức nặng.

Bệnh nhân lại một lần nữa được chuyển tới Bệnh viện Vinh Quân. Viện trưởng Đinh hay tin thì đùng đùng nổi giận, lập tức lệnh cho Tiêu Trác Nhiên dẫn theo đám người Trình Tiên Giác rầm rộ kéo đến khoa nội như lâm đại địch, triệu tập toàn bộ những người liên quan từng tham gia ca mổ ruột thừa cho Lý Đắc Hải một tuần trước vào nhà ăn để truy tìm nguyên nhân, và mục tiêu mũi nhọn dĩ nhiên là Uông Diệc Thích. Trong lòng Uông Diệc Thích cũng không mấy chắc chắn. Dẫu chỉ là một ca tiểu phẫu không thể nhỏ hơn, nhưng đây là lần đầu tiên anh mổ ruột thừa, hơn nữa y tá dụng cụ lẫn y tá theo dõi đều không xuất thân từ trường đào tạo điều dưỡng, họ toàn là công nhân nhà máy vừa nhập ngũ vào viện, mới qua một tuần tập huấn đã phải nhận nhiệm vụ ngay, khó tránh khỏi luống cuống tay chân rồi dẫn đến sai sót. Vì thế, khi Tiêu Trác Nhiên yêu cầu anh cam đoan không bỏ quên dụng cụ phẫu thuật hay dị vật trong ổ bụng bệnh nhân, anh chần chừ mãi không dám khẳng định. Anh nói: "Tôi không dám chắc, thực sự không dám bảo đảm. Cùng lắm thì mở ổ bụng ra kiểm tra lại." Tiêu Trác Nhiên bất đắc dĩ đành báo cáo sự thực. Viện trưởng Đinh đập bàn gầm lên: "Mẹ kiếp, bác sĩ Quốc dân đảng bụng dạ hiểm độc, không có chút tình cảm nào với anh hùng Giải phóng quân, quá sức tắc trách. Bắn bỏ!" Tiêu Trác Nhiên vội can: "Sự tình còn chưa rõ ràng, e rằng chưa thể vội vàng kết luận." Viện trưởng Đinh quát: "Thế thì nhốt lại trước đã, thẩm vấn cho tôi, rốt cuộc là có chuyện gì! Dám chôn bom hẹn giờ trong bụng anh hùng của chúng ta, thật là chuyện không thể dung thứ!" Tiêu Trác Nhiên nói: "Bắt giam e là cũng không ổn. Việc cấp bách lúc này là phải giải tỏa nỗi đau đớn cho người bệnh. Tôi đề xuất, chi bằng cứ để Uông Diệc Thích mổ, rạch ra xem sao."

Viện trưởng Đinh đau đớn cùng cực, rơi nước mắt nói: "Cậu tin tưởng tên bạn học Quốc dân đảng của cậu đến thế cơ à? Nó mà cố tình phá hoại, chỉ cần một nhát dao bậy bạ chẳng phải sẽ hại chết vị anh hùng của chúng ta sao? Cậu gánh nổi trách nhiệm này không?" Mặt Tiêu Trác Nhiên lúc đỏ lúc trắng, suýt chút nữa cũng đập bàn, nhưng anh đã kìm lại được, bình tĩnh không hèn mọn mà đáp: "Viện trưởng Đinh, chính ông từng nói y thuật không có đảng phái, cũng chẳng phân tả hữu. Y học là khoa học, không thể giải quyết bằng cảm tính. Tôi đề xuất chuyển sang bệnh viện quân bộ để chiếu chụp X-quang xem rốt cuộc có dị vật sót lại hay không." Viện trưởng Đinh bảo: "Được, vậy nghe theo cậu, cậu đích thân tổ chức cấp cứu. Xảy ra chuyện gì thì các người cùng nhau ra tòa án binh." Sự việc coi như đã định đoạt. Nào ngờ khi Tiêu Trác Nhiên quay về khoa nội truyền đạt quyết định của Viện trưởng Đinh, Uông Diệc Thích lại thẳng thừng từ chối thi hành. Uông Diệc Thích nói: "Không cần chuyển tới bệnh viện quân bộ đâu. Tôi nhớ lại rồi, đúng là có để sót một cục bông gòn. Tôi đề xuất mổ bụng lấy ra ngay." Tiêu Trác Nhiên tức tối gắt lên: "Uông Diệc Thích, trách nhiệm nặng nề vô cùng, cậu đừng có giận dỗi làm liều! Để cho an toàn, tốt nhất vẫn nên chuyển viện." Uông Diệc Thích đáp: "Họa do tôi gây ra, tôi xin chịu trách nhiệm. Tôi lập quân lệnh trạng, nếu an toàn tính mạng bệnh nhân có mệnh hệ nào, tôi xin đền mạng."

Hai bên đang tranh cãi thì Viện trưởng Đinh đích thân chạy tới, trừng mắt nhìn Uông Diệc Thích hằn học: "Được, vậy cậu rạch thêm một dao nữa đi. Nhưng tôi nói cho cậu biết, nếu vị anh hùng của chúng ta có mệnh hệ nào thì cậu cũng đừng hòng ăn cơm quân đội nữa." Uông Diệc Thích đáp cộc lốc một tiếng "được", rồi bình thản dặn dò trợ thủ và y tá chuẩn bị. Ổ bụng Lý Đắc Hải một lần nữa được mở ra, bàn tay Uông Diệc Thích chầm chậm dò dẫm trong khoang bụng đẫm máu. Trong lòng anh giằng xé giữa hai luồng suy nghĩ. Một tiếng nói giục giã: "Mau hiện ra đi, cái thứ tội lỗi kia, mày rốt cuộc là cái gì, là cục bông hay cái kẹp, là miếng gạc hay hạt cát?" Một tiếng nói khác lại van nài: "Ngàn vạn lần xin đừng, ngàn vạn lần đừng để sót thứ gì, mình là một bác sĩ được đào tạo bài bản, nếu thực sự để quên dụng cụ trong bụng bệnh nhân khi phẫu thuật thì đúng là nỗi ô nhục tày trời, dù tổ chức không xử bắn thì sự nghiệp học thuật của mình cũng chấm dứt tại đây, kiếp này đời này mình còn làm được gì nữa đây?"

Bất thình lình, khóe má Uông Diệc Thích giật mạnh một cái, cánh tay anh khựng lại, bất động hoàn toàn. Những người đứng vây quanh đều nhìn thấy cảnh tượng ấy, toàn thể nín thở. Viện trưởng Đinh và Tiêu Trác Nhiên cũng trông thấy, hai hàng lệ nóng từ khóe mắt Uông Diệc Thích tuôn trào, mau chóng hợp thành hai dòng suối nhỏ. Tay phải của Uông Diệc Thích cẩn trọng rút ra khỏi ổ bụng người bệnh, kẹp giữa ngón trỏ và ngón giữa là một vật đẫm máu. Viện trưởng Đinh không kìm được lòng, lao vọt tới giật lấy, đem vật đó chùi vội lên túi áo quân phục của mình. Lần này mọi người đều đã nhìn rõ, hóa ra là một đầu đạn. Viện trưởng Đinh sững sờ, Tiêu Trác Nhiên sững sờ, ngay cả Uông Diệc Thích cũng ngơ ngác. Tiêu Trác Nhiên thốt lên: "A, sao lại thế này, chuyện này là sao?" Viện trưởng Đinh nhìn trừng trừng vào Uông Diệc Thích một hồi, bỗng nhiên vung nắm đấm thụi mạnh vào vai anh, òa khóc nức nở: "Tiểu Uông à, tôi có lỗi với cậu, đáng lẽ tôi phải nghĩ ra từ sớm mới phải. Khổ nỗi hết đánh nhau rồi cái đầu tôi đâm ra lú lẫn, tôi đã trách lầm cậu rồi..."

Uông Diệc Thích thều thào: "Tôi đói bụng rồi." Ngô Học Mẫn đứng bên cạnh vội nói: "Bác sĩ Uông nhịn hai bữa rồi đấy ạ." Viện trưởng Đinh lập tức phân phó: "Mau lên, bảo nhà bếp luộc mấy quả trứng chần nước sôi, bồi dưỡng cho vị bác sĩ công lao to lớn vất vả của chúng ta." Mọi người giải tán, để lại Lý Đắc Hải tiếp tục do Uông Diệc Thích giám sát theo dõi. Trình Tiên Giác đi sau cùng, bước được vài bước lại quay gót trở vào, ghé sát tai Uông Diệc Thích hỏi nhỏ đầy vẻ bí hiểm: "Diệc Thích, rõ ràng là đầu đạn, sao cậu lại bảo là bỏ quên một cục bông gòn?" Uông Diệc Thích lạnh lùng liếc anh ta một cái, không đáp lời, xoay người cất bước ra ngoài cửa. Mãi về sau mọi chuyện mới sáng tỏ, đầu đạn trong ổ bụng Lý Đắc Hải là di chứng còn sót lại từ Chiến dịch Hoài Hải, trước đây đã bị các thớ cơ trong khoang bụng bao bọc lại. Lần phẫu thuật cắt ruột thừa vừa rồi đã làm thay đổi cấu trúc cơ thịt, Lý Đắc Hải trong lúc tham gia tiễu phỉ ở Đại Biệt Sơn lại vận động mạnh, khiến đầu đạn dần dần di chuyển bung ra ngoài.

Hôm nay cảm xúc của Viện trưởng Đinh thăng trầm dữ dội, lúc này có lẽ do quá đỗi kích động nên ông xắn tay áo lên, nói năng hùng hồn hào sảng. Nói tới đoạn cao trào, ông giáng nắm đấm xuống bàn kêu huỳnh huỳnh, chén trà nảy tưng tưng trên mặt bàn. Trong lúc Viện trưởng Đinh đăng đàn thuyết giảng những lời đao to búa lớn, Trình Tiên Giác nhìn không chớp mắt, vẻ mặt đầy vẻ sùng kính, chốc chốc lại cắm cúi ghi chép vào sổ tay. Tiêu Trác Nhiên cũng ngồi ngay ngắn chỉnh tề, nhưng anh không hề ghi chép. Dù sao anh cũng là người xuất thân ngành y, sau ngày chính quyền mới thành lập, anh cũng từng trải qua những tháng ngày nhiệt huyết và cuồng nhiệt ban đầu, cũng từng ấp ủ bao mộng tưởng tươi đẹp, ảo tưởng chỉ sau một đêm sẽ đánh bại toàn bộ chủ nghĩa đế quốc, sáng sớm mai thức dậy giang sơn đã tiến thẳng lên chủ nghĩa cộng sản, sữa tươi uống không xuể, bánh mì ăn không hết. Còn về bệnh viện thì sẽ giống như bên Liên Xô, toàn là trang thiết bị kỹ thuật tối tân, chẩn đoán bệnh tình chuẩn xác rõ ràng mồn một, hễ làm phẫu thuật là thành công tức thì. Thế nhưng, đó chỉ là lý tưởng, còn hiện thực thì vô cùng nghiệt ngã. Toàn bộ Bệnh viện Vinh Quân hiện thời chỉ có duy nhất một chiếc máy chiếu X-quang do Liên Xô viện trợ, ngặt nỗi lại hỏng hóc chưa sửa được, chẳng thể dùng nổi. Thiết bị thở oxy thì căn bản là con số không. Thiết bị cấp cứu trước kia từng có một ít do Trường Y khoa Giang Hoài để lại, nhưng đã bị Viện trưởng Đinh hào phóng đem tặng hết cho bộ đội tiễu phỉ rồi. Một chiếc máy chiếu X-quang cùng hai chiếc kính hiển vi do cụ ông Thư Nam Thành quyên tặng cũng bị Viện trưởng Đinh đem cho bệnh viện địa phương mượn nốt. Viện trưởng Đinh đúng là người chí công vô tư, khắc kỷ vì việc chung, nhưng bệnh viện thì đâu thể điều hành theo cái lối ấy được.

Tiêu Trác Nhiên đã mấy lần đề xuất xin kinh phí mua sắm trang thiết bị, song Viện trưởng Đinh trước sau đều gạt đi. Lý lẽ của Viện trưởng Đinh là: Đất nước đang nghèo, chính quyền mới bước đi muôn phần chật vật, vào lúc này chúng ta chỉ có nghĩa vụ chung tay chia sẻ gánh nặng, chứ không có quyền ngửa tay xin tiền gây thêm rối ren. Còn về khí tài thiết bị, cái gì nhịn được thì nhịn, cái gì sửa được thì không mượn, cái gì mượn được thì quyết không mua. Kẻ nào còn dám nhắc tới chuyện mua sắm thiết bị, xử tội phản cách mạng! Viện trưởng Đinh đã nói tới mức ấy rồi thì còn ai dám khơi chuyện mua sắm thiết bị nữa? Chẳng phải là tự lấy đá ghè chân mình sao? Dưới tư tưởng chỉ đạo này, Bệnh viện Vinh Quân chẳng khác nào một trạm xá ăn mày, điều đó khiến Tiêu Trác Nhiên không khỏi âu lo trĩu nặng.

Trưa hôm nay, tâm trí của Tiêu Trác Nhiên không chỉ dồn cả vào chuyện trang thiết bị. Anh ngẫm nghĩ lời Viện trưởng Đinh nói, tuy có phần lý tưởng hóa, nhưng đặt vào những hoàn cảnh khác nhau thì thường cũng hàm chứa chân lý. Đúng lúc này, trong đầu anh chợt lóe lên một linh cảm, đó chính là mối quan hệ giữa vị thế và vai trò. Viện trưởng Đinh sở dĩ rộng rãi đem hết thiết bị của viện dâng tặng cho người khác hết lần này đến lần khác là vì hiện đang ở thời bình, nhiệm vụ hiện tại của Bệnh viện Vinh Quân chỉ là tiêm thuốc phát thuốc cho bộ đội dưỡng quân và dân cư bản địa, không có nhiệm vụ tác chiến, cũng chẳng có nhiệm vụ cứu hộ tiền tuyến; việc chi viện máy móc thuốc men cho bộ đội tiễu phỉ ở Đại Biệt Sơn là chuyện đương nhiên, chi viện cho bệnh viện địa phương đang gánh vác nhiệm vụ vệ sinh phòng dịch của chính quyền mới cũng là lẽ dĩ nhiên. Viện trưởng Đinh sở dĩ không cho nhắc tới chuyện mua sắm thiết bị là vì không có tiền, ý của ông là muốn Bệnh viện Vinh Quân khắc phục khó khăn trước mắt, tự lực cánh sinh, tự tay gây dựng cơ đồ, những điều này đều không có gì để chê trách. Mà việc Uông Diệc Thích gắp được đầu đạn từ người Lý Đắc Hải đã giúp Tiêu Trác Nhiên chớp lấy một thời cơ chiến lược.

Tiêu Trác Nhiên tính toán sơ bộ, lực lượng bộ đội rút từ chiến trường Giải phóng quân về đóng quân tại khu vực Tây An Huy bao gồm một sư đoàn dã chiến, hai trung đoàn độc lập địa phương, và một sư đoàn thủy lợi sắp sửa phục viên tập thể, tổng cộng ngót nghét hai vạn quân. Lực lượng hai vạn người này đã đánh từ thời kháng chiến chống Nhật cho tới Chiến tranh Giải phóng, trong đó còn có rất nhiều chiến sĩ Hồng quân kỳ cựu từng tham gia chiến tranh ruộng đất, ai nấy đều là những người từng vào sinh ra tử trong làn mưa bom bão đạn; trong số họ, những đồng chí còn mang mầm họa trong cơ thể như Lý Đắc Hải chắc chắn không phải là hiếm. Nếu Bệnh viện Vinh Quân chúng ta tiên phong hành động, mở một đợt tổng rà soát rà phá bom mìn trong cơ thể con người, thì một mặt có thể giải trừ đau đớn cho những người anh em giai cấp, xóa tan nỗi lo sau này; mặt khác, đây sẽ là một việc công đức vô lượng nhằm nâng cao uy danh cũng như vị thế của Bệnh viện Vinh Quân.

Trong cuộc họp lần này, Tiêu Trác Nhiên đã trình bày suy nghĩ của mình, anh nói rất cặn kẽ. Trước hết, anh nhấn mạnh rằng dưới sự dẫn dắt gợi mở của Viện trưởng Đinh, chỉ cần trung thành với sự nghiệp của Đảng thì kỳ tích nhân gian nào chúng ta cũng làm nên được, thế thì việc tổ chức một đợt tổng khám nghiệm cho hơn hai vạn cán bộ chiến sĩ nhằm loại bỏ những di vật chiến tranh còn ẩn sâu trong cơ thể là hoàn toàn khả thi. Tuy nhiên, Tiêu Trác Nhiên lại nhấn mạnh thêm: chí ít cần phải có một chiếc máy chiếu X-quang hoạt động bình thường. Tiêu Trác Nhiên vừa dứt lời, hội trường bỗng rơi vào một khoảng lặng ngắn ngủi. Trình Tiên Giác bất an liếc mắt nhìn quanh, khi ánh mắt dừng lại trên người Viện trưởng Đinh, anh ta giật nẩy mình, bởi anh ta thấy Viện trưởng Đinh lúc ấy mặt đỏ tía tai, thở hổn hển, quai hàm run bần bật, gân xanh trên cánh tay nổi cộm lên. Trình Tiên Giác không khỏi toát mồ hôi hột thay cho Tiêu Trác Nhiên, anh ta không biết vị cán bộ lão thành cách mạng tính khí thất thường như giông như bão kia sẽ phản ứng ra sao, chỉ sợ đề xuất của Tiêu Trác Nhiên sẽ chọc giận con người này.

Quả nhiên, Viện trưởng Đinh đứng phắt dậy, vung nắm đấm lên giữa không trung rồi thình lình giáng mạnh xuống. Mặt bàn rung lên bần bật kêu loảng xoảng, một chiếc nắp chén trà lăn lông lốc trước mặt Trình Tiên Giác rồi rơi tõm xuống chân anh ta. Tim Trình Tiên Giác thắt lại, toan cúi xuống nhặt nắp chén, nhưng do dự một hồi rốt cuộc không dám manh động. Nắm đấm của Viện trưởng Đinh ghì chặt trên mặt bàn một hồi lâu, ánh mắt quắc thước nhìn chằm chằm Tiêu Trác Nhiên, nghiến răng nghiến lợi nói: "Đồng chí Tiêu Trác Nhiên, kể từ ngày đồng chí về công tác tại Bệnh viện Vinh Quân đến nay, đã nhiều lần bộc lộ tàn dư tư tưởng tiểu tư sản, nhiều lần tỏ ra chưa thấu hiểu và chưa ủng hộ thỏa đáng cho đại cục cách mạng, nhiều lần bộc lộ tư tưởng cục bộ, chủ nghĩa địa phương, sùng bái kỹ thuật đơn thuần, cho nên tổ chức Đảng đối với đồng chí là chưa hài lòng đâu. Đừng tưởng chúng tôi không hiểu đồng chí, chúng tôi vẫn đang quan sát, đang thử thách đồng chí đấy!" Lời Viện trưởng Đinh thốt ra khiến cả phòng họp bàng hoàng kinh hãi, Trình Tiên Giác sợ đến tái mét mặt mày, ngay cả Tiêu Trác Nhiên cũng sững sờ há hốc mồm, hoang mang chẳng biết xoay xở ra sao. Viện trưởng Đinh tiếp: "Một người phạm sai lầm không có gì đáng sợ, nhận thức đi đường vòng cũng chẳng sao, mấu chốt là phải tăng cường học tập chính trị. Học tập mới giúp chúng ta tiến bộ, học tập mới giúp chúng ta nâng cao nhận thức, học tập mới giúp chúng ta nhanh chóng quay về con đường cách mạng đúng đắn, học tập mới giúp chúng ta từ ngu muội trở nên sáng suốt, học tập..."

Viện trưởng Đinh nói đến mệt lả, bèn bưng ca nước lên tu ừng ực mấy ngụm, quệt miệng một cái, đang định nói tiếp thì chợt khựng lại, quay sang hỏi Tiêu Trác Nhiên: "À, tôi nói tới đâu rồi nhỉ?" Tiêu Trác Nhiên điềm tĩnh đáp: "Học tập mới giúp chúng ta từ ngu muội trở nên sáng suốt ạ." Viện trưởng Đinh bảo: "Đúng rồi! Học tập mới giúp chúng ta từ ngu muội trở nên sáng suốt, đồng chí Tiêu Trác Nhiên chính là một ví dụ điển hình. À... ban nãy cậu vừa đề xuất cái gì ấy nhỉ?" Tiêu Trác Nhiên đáp: "Tiến hành một đợt tổng khám sức khỏe cho lực lượng bộ đội đóng quân ở Tây An Huy, loại bỏ những quả bom tàng hình còn găm lại trong cơ thể cán bộ chiến sĩ từ thời chiến tranh — chính là những đầu đạn, mảnh đạn." Viện trưởng Đinh lại đập bàn một cái đét, hô lớn: "Phải, chính là cái đó! Đề xuất này của Phó Viện trưởng Tiêu thật sáng suốt vĩ đại, hoàn toàn thiết thực và khả thi, thể hiện sâu sắc tình cảm của Bệnh viện Vinh Quân chúng ta đối với anh em giai cấp, thể hiện trọn vẹn lòng trung thành vô hạn và tinh thần trách nhiệm cao độ của bệnh viện đối với sự nghiệp của Đảng, thể hiện rõ Bệnh viện Vinh Quân luôn biết chia sẻ gánh nặng, giải tỏa âu lo cho đất nước, cho chính quyền mới!"

Tiêu Trác Nhiên nói thêm: "Tôi còn đề xuất, chí ít phải mua một chiếc máy chiếu X-quang hoạt động bình thường." Cánh tay đang vung vẩy giữa không trung của Viện trưởng Đinh bỗng dừng khựng lại, ông trợn tròn mắt hỏi Tiêu Trác Nhiên: "Cậu nói cái gì?" Tiêu Trác Nhiên lặp lại câu trả lời vừa rồi. Viện trưởng Đinh ngẩn người, đôi mắt vốn đang sáng quắc bỗng chốc tối sầm lại, nhìn Tiêu Trác Nhiên bảo: "Cậu nói cái gì cơ, nói to lên xem nào, tai tôi bị điếc, không nghe thấy." Tiêu Trác Nhiên đành phải cất cao giọng nhắc lại một lần nữa. Viện trưởng Đinh đưa tay phải lên ngoáy ngoáy vành tai, nghển dài cổ hết cỡ về phía Tiêu Trác Nhiên, lại gắt tướng lên: "Cậu nói to lên chút nữa, tai tôi nghễnh ngãng rồi!" Tiêu Trác Nhiên không buồn nói thêm lời nào nữa, khoanh tay trước ngực, nét mặt vô cảm ngước mắt nhìn lên trần nhà.