Một mùa đông không tuyết rơi thì chẳng giống mùa đông. Cơn gió khô cứng cuốn theo cát vàng từ tận cùng cánh đồng trút tới, chỉ sau vài lượt xé cào, những cành cây từng xum xuê một thời đã hoàn toàn trần trụi, dưới sự gảy gót thô bạo của trận gió dữ, tựa như những phím đàn cũ kỹ nát tươm, phát ra những tiếng gầm gừ khàn đặc và những tiếng than van già cỗi. Một mùa giải dằng dặc cứ thế xơ xác vội vã đi qua trong khoảng không gian bao la giữa độ bắc 30-40 độ và độ đông 110-120 độ, mãi cho đến khi ngày đông sắp tàn, gió xuân hình như đã thong thả tới từ phương nam, những bông tuyết đứng canh trên bầu trời im lặng đã lâu mới vội vã nắm lấy khoảng thời gian cuối cùng của mùa đông, ban đầu chỉ rơi vài cánh như hoa tuyết, lúc còn đang chu du giữa không trung đã bị nghiền thành sương nước, đáp xuống mặt đất khô khốc không lưu lại chút dấu vết nào rồi mất hút, sau đó mới tiếp tục rơi xuống, hình như vòm trời vốn dĩ được ngưng tụ bởi lớp băng gồm những mảnh tuyết này, giờ phút này rốt cuộc đã bong tróc vỡ vụn, những vón tuyết hạt to tròn như bông liễu xù xì, chen chúc nối đuôi nhau rầm rộ ép xuống, tăng thêm từng li từng tí độ cao so với mặt nước biển trên mặt đất. Cát gió ồn ào lặng đi, thảm thực vật chịu đựng suốt một mùa đông trong cơn gió khô cứng bất ngờ có được sự ẩm ướt. Chỉ sau một đêm, trên những dải núi và đồng ruộng bao la rộng lớn hàng trăm dặm về phía bắc sông Cửu Phái và phía tây tuyến Kinh Quảng, đã phủ lên một lớp thảm tuyết dày xốp mềm mại. Thế giới chợt yên tĩnh trở lại, chỉ có vùng tuyết mênh mông âm thầm lan rộng, như gợn sóng vỗ về chốn chân trời.

Những người lính vào núi huấn luyện mùa đông thầm mừng rỡ trong lòng. Những ngày chưa có tuyết, mỗi ngày nhìn bầu trời mờ tối như tro cỏ, nhìn mặt trời vàng vọt như chiếc mũ quân trang rách, lại đón lấy gió bắc thô ráp thấu xương, bàn tay nứt nẻ ra những vết thương, trên mặt nổi đầy mụn nhọt, những ngày trôi qua từ đầu đến chân đều lạnh ngắt, chút nhiệt lượng tích góp được từ việc húp cháo cắn bánh mỳ, đến cả cây viết chì cũng chẳng ủ ấm nổi. Thước tính bằng hợp kim nhôm niken cầm lâu trong tay là frozen dính chặt vào da.

Lần này thì tốt rồi, rốt cuộc cũng đổ tuyết. Tuyết rơi rồi thì có thể dừng các thao tác ngoài trời. Mà hễ tuyết ngừng, cây dương liền bắt đầu nảy mầm, đến lúc đó sẽ bắt đầu bắn đạn thật —— Những người lính cũ nói với lính mới một cách rất chắc chắn như vậy.

Phó tiểu đoàn trưởng Lý Kiến Vũ đi theo Đại đội 1 vào núi, một bước đạp tuyết một bước tung sương, suốt chặng đường tung tăng bước về phía một căn nhà độc lập nằm trên lưng chừng núi. Căn nhà đó vốn là trạm cảnh giới của bãi tập bắn, hiện tại đang là nơi đóng quân của Tiểu đội 1, Đại đội 1, Tiểu đoàn 2 thuộc Trung đoàn Pháo binh trực thuộc Sư đoàn. Lý Kiến Vũ vai rộng lưng hùm, bước chân văng ra cũng vô cùng ngoạn mục, nếu như trời quang không có vật cản thì đoạn đường bốn năm trăm mét này đi chỉ là chuyện ba năm phút. Nhưng bây giờ thì không xong rồi. Lớp tuyết bên dưới còn chưa đóng đóng nén chặt, bên trên lại rơi thêm một lớp bông xù, đi lên cứ nhẹ hẫng, tiến một bước lại thối lùi hơn nửa bước, một lúc sau đã vã ra một còi mồ hôi hột.

Lý Phó tiểu đoàn trưởng trở nên sốt ruột, đành không đi nữa, đứng ngay lưng chừng núi mà thở hồng hộc, luồng khí nóng cuồn cuộn phun ra như khối mây trắng sữa, vừa ra khỏi miệng liền vỡ tan bốn phía. Lại quay đầu nhìn xuống chân núi, tuyết bay phơ phất, cánh đồng tuyết vô tận, không gian trống trải muôn dặm trắng xóa, đất trời mịt mờ nguyên sơ. Lý Phó tiểu đoàn trưởng lập tức cảm thấy thảnh thơi sảng khoái, một luồng hào khí đột nhiên nổ tung từ rốn, men theo thành dạ dày từ từ bốc lên, tràn ngập trong lồng ngực sục sôi nóng hổi, không kìm được liền cất tiếng ngân nga —— Bắc quốc phong quang, thiên lý băng phong, vạn lý tuyết phiêu. Vọng Trường Thành nội ngoại, duy dư mãng mãng, Đại Hà thượng hạ, đốn thất thao thao. Sơn vũ ngân xà, nguyên trì sáp tượng, dục dữ thiên công thí tỷ cao... Dục dữ thiên công thí tỷ cao...

Lý Kiến Vũ không phải nhà thơ, cũng chẳng thể có được lồng ngực kinh thiên vĩ địa ôm trùm càn khôn, nhưng điều này không ảnh hưởng đến việc ông đứng trên một cao điểm cận nhiệt đới sừng sững bốc cao do băng tuyết và tăng thêm độ cao so với mặt nước biển vào một buổi sáng tuyết cuồng cuộn trút xuống này, bộc phát ra hào khí trángchí "muốn so cùng trời cao thấp", loại hào khí trángchí này khiến Lý Phó tiểu đoàn trưởng có cơ hội cho bản thân hả hê một trận ra trò.

Sau đó lại tiếp tục bước lên, một bước một hố tuyết, vụng về như gấu rừng, kiên trì như rùa bò. Đi đến một vị trí liền đứng lại, hai bàn tay cuộn thành cái loa đất áp lên miệng, vén họng cất tiếng gào to: "Đàm——Văn——Thao!"

Quả nhiên là giọng nói của Phó tiểu đoàn trưởng pháo binh, đã qua nhiều thử thách, một tiếng gào thốt ra sang sảng có lực, đè ra một dải âm thanh vang dội rôm rốp trên cánh đồng tuyết. Phó tiểu đoàn trưởng pháo binh trong phân công công tác là chỉ huy trưởng trận địa, lúc bắn đạn thật thường cần phải truyền đạt khẩu lệnh trong khoảng nghỉ giữa các lượt bắn của vài khẩu hoặc hàng chục khẩu pháo, hạ đạt khẩu lệnh trong một thế giới gầm ầm ĩ gầm rú đó, không có một chất giọng khỏe khoắn có lực đương nhiên là không được.

Căn nhà độc lập bị tuyết dữ bao phủ đến hoa mắt chóng mặt, không có bất kỳ phản ứng nào trước tiếng gào cao vút của Lý Phó tiểu đoàn trưởng.

Lúc này, Tiểu đội 1 Đại đội 1 đang lấy chậu lửa than làm tâm hình học, lấy nơi Tiểu đội trưởng Đàm Văn Thao chiếm giữ làm tâm tư tưởng, triển khai hoạt động đọc báo một cách uể ả uể ả.

"Mọi người chú ý, bây giờ tôi đọc tờ mới nhất đây. Ngày X tháng X, Phó Chủ tịch XXX hội kiến Tổng thống XXX, Phó Thủ tướng XXX hội kiến Bộ trưởng Ngoại giao XXX, XXX đến thăm quốc gia XXX, XXX và XXX đến sân bay tiễn đưa... Quốc vương Sihanouk lại đến rồi. Lãnh tụ vĩ đại Kim Nhật Thành của nhân dân Triều Tiên phát biểu phát biểu quan trọng tại Bình Nhưỡng. Tình hình tăng sản lượng lương thực tỉnh XX rất tốt, Viện nghiên cứu XX lại nghiên cứu chế tạo giống bông ghép mới, lấp đầy một khoảng trống ngành này trên thế giới..."

Người đảm nhận công việc đọc báo là Phó tiểu đội trưởng Hầu Kỳ Minh, lính cũ quê Hà Nam. Vốn dĩ giọng thổ ngữ của hắn đã làm cả đám khó chịu, cộng thêm những nội dung vĩnh viễn đại đồng tiểu dị trên tờ báo, rất có tác dụng gây ngủ, thế là chẳng trách toàn thể đồng chí đều ủ rũ rũ rượi buồn ngủ. Ngay cả Tiểu đội trưởng Đàm Văn Thao cũng chạm tuyết sinh tình, lại có chút nhớ nhà.

Tâm trạng nhớ nhà này đương nhiên không mấy phù hợp với thân phận của một người lính cũ, đặc biệt là tiểu đội trưởng, nhưng một khi lính cũ đã nhớ nhà thì cái hương vị đó lại khác xa so với lính mới. Lính mới nhớ nhà là lẽ tự nhiên, từ nội dung đến hình thức đều rất đơn thuần. Huấn luyện vất vả nhớ nhà, sinh hoạt kém cỏi nhớ nhà, trời mưa nhớ nhà, trời tuyết nhớ nhà, cho dù không có bất kỳ nhân tố bên ngoài nào kích thích, hắn chẳng cần lý do cũng vẫn cứ nhớ nhà, nhớ cha mẹ, nhớ bạn bè, nhớ thời thơ thiếu niên vừa mới kết thúc, nhớ sự náo nhiệt trên sân tuyết và niềm vui năm mới ở quê nhà, thậm chí còn có thể nhớ đến đôi mắt to đẹp đẽ của cô gái nào đó. Nhưng lính cũ nhớ nhà lại phức tạp hơn nhiều, lính cũ nhớ nhà đa phần phải gắn liền với trải nghiệm đi lính mấy năm nay của bản thân, ví như sự tiến bộ nè, tương lai nè, hy vọng của cha mẹ nè, lý tưởng của bản thân nè, vân vân, nói một lời tóm gọn, lính cũ nhớ nhà không thể hiện rõ ràng như lính mới, nhưng một khi nhớ tới thì càng mãnh liệt hơn, có thêm chút tưởng tượng cũng như thêm chút sung cảnh, thậm chí thường hay có sự hụt hẫng và đau thương —— Đàm Văn Thao hiện tại đang bước vào cảnh giới này.

Hai

Giữa những năm 70, Đàm Văn Thao là một học sinh tốt nghiệp cấp ba ở thị trấn Bách Tuyền phía bắc sông Thương Viên, nhưng lượng kiến thức của người học sinh tốt nghiệp cấp ba này có chút không đủ. Năm Đàm Văn Thao học lớp ba tiểu học thì gặp phải "Cách mạng giáo dục", lũ trẻ hân hoan chào đón những tháng ngày hạnh phúc không cần nộp bài tập, vui vẻ đánh cờ chơi bóng đá cầu. Năm 13 tuổi, thiếu niên Đàm Văn Thao chơi cờ tướng ở thị trấn Bách Tuyền chỉ còn lại duy nhất một đối thủ, đó chính là cha của hắn, mà cha của hắn trong thời gian bị gạt sang một bên thời Văn cách từng bị nhốt trong kho lương thực sống hai năm, trong lúc rảnh rỗi chán nản đã nghiên cứu kỳ phổ hơn hai năm, nghiên cứu đến mức xuất thần nhập hóa, đến mức sau này trở thành Kỳ vương địa phương, có thể đánh bại một lão tướng có nền tảng sâu dày như vậy, đủ thấy thiên tư của Đàm Văn Thao không phải dạng vừa. Gia đình Đàm Văn Thao ăn lương nhà nước, bố lại là cán bộ nhà nước, đảm nhận chức Chủ tịch thị trấn này, gia cảnh tự nhiên ưu việt hơn những đứa trẻ khác, không lo sau này không kiếm nổi bát cơm ăn, trở thành một sinh viên Công Nông Binh cũng là điều cực kỳ có khả năng.

Nào ngờ, đến cuối những năm 70, tình hình đột ngột thay đổi, dựa vào tiến cử Công Nông Binh để học đại học xem ra không còn hy vọng nữa, Đàm Chủ tịch thị trấn khẩn cấp hành động, như kiến tha tha núi dọn về cho con trai một đống lớn sách Toán Lý Hóa. Nhưng đã quá muộn. Đàm Văn Thao vốn đã thoải mái cầm được bằng tốt nghiệp cấp ba tưởng rằng thế giới này xoay chuyển từ nay về sau sẽ không còn chuyện thi cử nữa, không ngờ còn có một cú giáng chí mạng, suýt nữa thì chết đuối trong biển sách bao la. Thời gian đó ngày tháng trôi qua tối u ám, trong đầu cuồn cuộn toàn là những ẩn số.

Lần đầu tiên đăng ký thi khối Văn, việc rớt đài cũng nằm trong dự đoán, còn về việc đứng sau Tôn Sơn thứ mấy vạn hay thứ mấy chục mấy trăm, ngay cả bản thân hắn cũng không biết.

Đương nhiên sẽ không chịu bỏ cuộc. Cắn răng tiếp tục chiến đấu, tin chắc "Khoa học có gian trắc, chiến đấu gian khổ mới qua gạt", nào biết chiến đấu gian khổ không phải chuyện một ngày hai ngày, qua gạt cũng không phải nói qua là qua được. Lần này mới thấy rõ sự thông minh của Đàm Văn Thao quả thực không phải lời khen quá lời, ít nhất trong số những thanh niên chờ thi ở thị trấn này vẫn là hạc giữa bầy gà. Sau hơn một năm đột kích, quả nhiên đã làm rõ không ít ẩn số, sự tự tin tăng lên rất nhiều. Lần thứ hai ra trận liền có chút đắc ý chí khí. Lần này thay đổi hướng tấn công, đăng ký thi khối Tự nhiên. Nhưng kết quả vẫn bị Tôn Sơn đá văng xuống ngựa, may mà lần này cách Tôn Sơn không còn xa nữa, chỉ thiếu đúng ba điểm.

Sau vài hiệp, mặt mũi có chút sưng xỉa nản lòng thối chí, trên mặt mũi cũng không gánh nổi. Trong lúc tức giận đành bỏ mẹ nó cho xong, lùi một bước xuống nông thôn tại chỗ, nghiến răng nghiến lợi vung cán cuốc.

Chính vào lúc nản lòng thối chí này, đợt tuyển quân mỗi năm một lần bắt đầu. Thủ trưởng cao nhất đến thị trấn Bách Tuyền nhận quân là Lý Kiến Vũ, Đại đội trưởng thuộc một đơn vị pháo binh Quân khu W. Thời đó cán bộ nhận quân do quân đội phái đến có quyền quyết định rất lớn. Ban đầu, Lý Kiến Vũ không hề chấm Đàm Văn Thao, thằng ranh này mới nhìn qua có chút ỉu ỉu, rủ mặt xuống chẳng có chút sức sống, không giống người lanh lợi. Hơn nữa, với tư cách là con em nông dân nghèo khổ, ông có lý do để nghi ngờ phẩm hạnh và tinh thần chịu khổ của loại con em cán bộ nhỏ như Đàm Văn Thao. Tuy nhiên, Đàm Chủ tịch thị trấn có uy vọng khá cao tại địa phương đã tự mình đề xuất muốn Đàm Văn Thao vào quân đội rèn luyện, Lý Kiến Vũ cũng không thể nhắm mắt ngó lơ.

Sau khi đến Bách Tuyền, Lý Kiến Vũ đã nhiều lần nghe người trong thị trấn kể, nói Đàm Chủ tịch thị trấn đánh cờ tướng giỏi thế này thế nọ, ban đầu không để ý, nghe kể nhiều lần rồi thì trong lòng bắt đầu ngứa ngáy, rốt cuộc vào một buổi tối đã nhận lời mời của Đàm Chủ tịch thị trấn, đến nhà ông đánh cờ tướng.

Ông không ngờ đây là một trận "công tâm chiến" mà Đàm Chủ tịch thị trấn đã mưu tính từ lâu. Tổng cộng đánh ba ván, từ bảy giờ tối đánh đến mười hai giờ đêm. Kết cục là mỗi người thắng một ván, hòa một ván, đương nhiên mỗi người cũng thua một ván. Sau một trận ác chiến, Đàm Chủ tịch thị trấn và Lý Kiến Vũ đều kiệt sức. Đàm Chủ tịch thị trấn đã bảo vợ chuẩn bị vài món nhắm, muốn giữ Lý Đại đội trưởng lại uống chút rượu, Lý Kiến Vũ lại kiên quyết từ chối, một vẻ mặt tràn đầy chính khí, kéo một đống gió mát bước ra khỏi cửa.

Nhưng đêm hôm đó Lý Kiến Vũ mất ngủ, càng nghĩ càng nghi hoặc, ông phát hiện rõ ràng mình không phải đối thủ của Đàm Chủ tịch thị trấn, nhưng lại đánh hòa, mà lại không nhìn ra ông ấy đang nhường mình. Thế này thì có uẩn khúc rồi. Đêm hôm sau, Lý Kiến Vũ lại tìm Đàm Chủ tịch thị trấn đánh tiếp. Lần này Đàm Chủ tịch thị trấn quả nhiên không khách khí, không nhường chút nào. Người từng một thời tung hoành trên kỳ đài của đại đội này, vị Đại đội trưởng Quân Giải phóng Nhân dân còn chưa kịp hoàn hình thì đã nhận kết quả thua liền hai ván, thua một cách nhanh gọn lẹ. Ông yêu cầu đánh thêm một ván, Đàm Chủ tịch thị trấn mỉm cười. Đàm Chủ tịch thị trấn nói: "Tôi đánh cờ có một quy tắc, đánh với bạn cờ chỉ đánh một ván, một ván định càn khôn, thắng thua đều là nó. Bạn tốt đến, tôi đánh với ông ấy ba ván, thắng ông ấy hai ván thua ông ấy một ván. Nếu gặp khách quý, đánh với ông ấy lần đầu phải đánh năm ván, ví như đối với cậu chẳng hạn. Tôi sẽ không nhường cậu thắng, nhưng đây là một cái lệ. Năm ván này, nguyên tắc của tôi là Thắng, Hòa, Thua, Thắng, Thắng. Ván đầu tiên không thắng, cậu sẽ nghĩ tôi cố ý nhường cậu, không hứng thú. Ván thứ hai nếu lại thắng thì lại đả kích cậu quá lớn, e rằng cậu mất niềm tin. Đương nhiên cũng không thể lập tức thua ngay, ngược lại cũng chẳng có ý nghĩa gì? Cho nên kết cục tốt nhất của ván thứ hai là hòa, hòa rồi mới giữ được cơn thèm của cậu. Ván thứ ba là có thể thua cậu rồi, để cậu cảm thấy chúng ta là kỳ phùng địch thủ, đánh tiếp vẫn còn khả năng thắng, cơn thèm lại lên cao hơn. Thế nhưng, hai ván cuối tôi sẽ không nhường, ván thứ tư để cậu thua cậu vẫn chưa phục, nhưng ván thứ năm lại thua tiếp thì cậu không còn gì để nói nữa. Tôi không thể nhường cậu, nhường cậu là không thành thật với bạn bè. Đã là bạn bè, tôi phải nói thật, đánh cờ cậu không xong đâu, đừng nói là tôi, cậu đến cả Đàm Văn Thao cũng đánh không lại. Cậu đừng nhìn nó không thích lên tiếng, thằng ranh này trong bụng có răng đấy, cậu dắt nó vào quân đội, sẽ không làm cậu mất mặt đâu."

Lý Kiến Vũ không bắt vào đề chính, nói: "Đàm Chủ tịch thị trấn ông không có lúc nào thua sao?"

Đàm Chủ tịch thị trấn nói: "Đương nhiên là có, nếu không thì tôi đã đi thi đấu quốc tế rồi. Có điều, đi được mười nước là tôi đã nắm được đáy của đối phương rồi, nếu đánh không lại, tôi chỉ đánh một ván, thua là đứng dậy về."

Lý Kiến Vũ thầm nghĩ, đây là tác phong gì thế? Đúng chuẩn cán bộ nông thôn mà. Nhưng ông không thể không thừa nhận, vị cán bộ nông thôn điển hình này rất có sức nặng. Đánh cờ xong ngày thứ hai, Lý Kiến Vũ gặp riêng Đàm Văn Thao.

Tòng quân đối với Đàm Văn Thao mà nói vốn là chuyện có cũng được không có cũng chẳng sao, thái độ của hắn không tích cực bằng bố hắn, nhưng cũng không phải hoàn toàn không tích cực. Ở thị trấn nhỏ không có tương lai, thi đại học thì cứ va vách suốt, hơn nữa, cho dù thi đậu thì đã làm sao? Thi đậu cũng chưa chắc tốt hơn tòng quân chỗ nào, nếu cho hắn chọn giữa danh hiệu sinh viên và sĩ quan, hắn vẫn chọn làm một sĩ quan. Người xưa chẳng đã nói, thà làm phu trăm người còn hơn làm một kẻ sĩ sao. Đương nhiên, sở dĩ hắn có chút hứng thú là nhắm thẳng vào việc làm sĩ quan. Thời đó, nghề sĩ quan đối với đông đảo thanh niên cách mạng chờ việc vẫn còn có sức hút khá lớn.

Đêm đó Lý Kiến Vũ nói chuyện với Đàm Văn Thao rất nhiều, đương nhiên đều mang tính chất thử thách, ví như lý tưởng này, hoài bão này, sự nghiệp này, vân vân, đều bảo Đàm Văn Thao nêu quan điểm. Cuối cùng, Lý Kiến Vũ hỏi: "Cậu có sở trường gì không?"

Đàm Văn Thao không biết ngượng nói: "Biết đánh cờ."

"Còn biết cái gì nữa?"

"Biết đánh bóng rổ."

"Biết kéo hồ cầm."

Đàm Văn Thao cực kỳ không thoải mái nhìn Lý Kiến Vũ, nhìn một hồi, tràn đầy tự tin gào lên một tiếng: Biết——làm——ruộng!

Ba

Trận bóng rổ là do Lý Kiến Vũ khơi mào. Là một sĩ quan pháo binh, Lý Kiến Vũ không chỉ say mê đánh cờ tướng mà còn vô cùng yêu thích sự nghiệp bóng rổ nghiệp dư, ba ngày không chơi bóng là tay chân ngứa ngáy. Điều này cũng phù hợp với tinh thần nghề nghiệp —— làm lính mà, trọng nhất là một chữ "đánh".

Hai bên thi đấu là Đội Bộ đội nhận quân đấu với Liên đội Bách Tuyền. Nhưng quân nhân tại ngũ đến nhận quân chỉ có bốn người, Lý Kiến Vũ thế là kéo vài thanh niên ứng tuyển xếp hạng đầu sang làm quân nhân dự bị để góp cho đủ số.

Lại một lần nữa mắt mù không thấy thái sơn —— khi chọn người, Lý Đại đội trưởng lại không nhìn trúng Đàm Văn Thao, đại khái là ấn tượng về Đàm Văn Thao tối hôm trước không ra sao, cảm thấy thằng ranh này không chỉ ỉu ỉu mà còn có chút bướng bỉnh uốn nắn không xong.

Đàm Văn Thao nén một bụng tức uất giận phẫn nộ tham gia vào liên đội quê hương mình, trở thành trung phong chủ lực, trên sân hóa phẫn nộ thành sức mạnh, rồng bay hổ nhảy thế không thể cản, dù là dẫn bóng luồn lách hay lên rổ ba bước, dù là tấn công tập kích hay bắn xa từ cự ly dài, đều đánh đến mẫn tiệp sắc bén dư sức qua cầu, đến mức đội nhận quân đỡ không kịp đỡ.

Lý Kiến Vũ nhìn đội ngũ của mình ngày càng lực bất tòng tâm, điểm số không những không nới rộng ra mà ngược lại còn có nguy cơ bị người ta đuổi kịp bất cứ lúc nào, hai mắt liền sùng sục bốc lửa vì sốt ruột. Lý Kiến Vũ nổi giận đùng đùng là có lý do —— Đội Quân Giải phóng đường đường nổi danh được chú ý tại thị trấn Bách Tuyền nếu như thua một đội quê mùa của dân thường thì chẳng phải làm mất mặt Quân Giải phóng lớn lắm sao? Lại còn pháo binh nổ như sấm nữa chứ, về nhà nếu để Trung đoàn trưởng Sư đoàn trưởng biết được thì không chỉ đơn thuần là ăn một trận chửi bới vu vơ đâu.

Lý Kiến Vũ gấp quá liền tung chiêu độc, điều chỉnh bố trí lực lượng, hạ mình lấy thân phận thống soái chuyên môn đối phó với tay săn bàn chủ lực Đàm Văn Thao của đội dân thường. Nào ngờ đội dân thường càng đánh càng hăng, Đàm Văn Thao càng xem cái chết nhẹ như lông hồng xung phong hãm trận, có tư thế báo thù rửa hận rất lớn.

Trận đấu đến bốn mươi giây cuối cùng, cho dù đội Quân Giải phóng xông pha thòng lọng vây bắt chặn đánh thế nào thì tỷ số vẫn hòa, đáng sợ hơn là Tiểu đội trưởng 4 lỡ tay một chiêu, quả bóng trong tay liền không cánh mà bay, đồng thời nhanh chóng bị Đàm Văn Thao lừa qua háng văng ra ngoài, vượt qua đường giữa sân, lao thẳng về phía sườn yếu của đối phương. Lý Kiến Vũ thấy vậy kinh hãi, khẩn cấp chặn đánh, một mặt chạy đôn chạy đáo múa tay múa chân chắn trước mặt Đàm Văn Thao, một mặt thở hổn hển đe dọa: "Thằng ranh cậu còn muốn đi lính nữa không? Muốn đi lính thì để lại cho mình con đường sống."

Đàm Văn Thao lại không thèm đếm xỉa đến câu đó, nói: "Anh quản tôi có muốn đi lính hay không làm gì, chúng ta đánh xong quả bóng này rồi hãy nói."

Lý Kiến Vũ nói: "Đánh xong quả này thì muộn mất quả bóng rồi, cậu dám thắng tôi quả này, tôi dám gạch tên cậu khỏi danh sách đi lính."

Đàm Văn Thao nói: "Anh có gạch tên tôi, tôi cũng phải đánh xong quả này."

Lời dứt người bật lên, một cú nhảy bật trên không trung tuyệt đẹp, quả bóng rổ dưa hấu liền rời tay bay ra, trên không trung vẽ một đường cong mượt mà, sau đó rơi lọt thỏm vào rổ không gợn sóng —— là một quả bóng lọt tâm không chạm vành.

Trận đấu kết thúc với chiến thắng cuối cùng thuộc về Liên đội dân thường thị trấn Bách Tuyền. Rời sân xong Lý Kiến Vũ hỏi Đàm Văn Thao: "Thằng ranh cậu có phải ăn gan hùm rồi không, sao mà hung dữ thế?" Đàm Văn Thao nói: "Đều là do anh chọc tức đấy. Chó dồn đến chân tường còn biết nhảy qua tường, người ta tức quá lên thì gan giết người cũng có. Nói thật với anh, lần đánh bóng này là lần tôi phát huy tốt nhất trong lịch sử đánh bóng của tôi đấy."

Lý Kiến Vũ nói: "Được, thằng ranh cậu chỉ cần không bị viêm gan B, cho dù có trĩ hay thoát vị bẹn tôi cũng lấy."

Nửa tháng sau, Đàm Văn Thao liền theo Lý Kiến Vũ tràn đầy hào khí đến đơn vị. Lúc đi, Đàm Chủ tịch thị trấn đóng cửa lại nói chuyện với con trai nửa đêm. Đàm Chủ tịch thị trấn có thể cắn răng dứt tình gửi đứa con trai duy nhất đi lính là đã hạ quyết tâm lớn bằng trời, không còn nghi ngờ gì nữa là hy vọng con trai có thể làm một sĩ quan. Rồng sinh rồng phượng sinh phượng, con chuột sinh ra biết đào hang, họ Đàm ông ở thị trấn Bách Tuyền là người có máu mặt, nếu như con nhà người ta làm sĩ quan còn con mình thì mặt mày xám xịt cứ làm lính quấy mãi, cuối cùng lại ôm vắt vắt chăn mền "về lại xã", thế thì muối mặt quá.

Trời đã sang thu, đêm rất tĩnh mịch, chỉ có tiếng côn trùng thu nỉ non than ngắn thở dài. Lúc này cách thời điểm tân binh "tạm biệt Dương Thôn" còn khoảng ba bốn tiếng đồng hồ. Người bố dùng ánh mắt rất phức tạp nhìn con trai hồi lâu, một lúc sau mới cất tiếng, đồng thời nhẹ nhàng thở dài một hơi, nói: "Văn Thao à, con ngày mai là đi rồi, trong lòng bố thật sự không phải là cái hương vị gì. Chỉ có mỗi mình con là con trai, bố lỡ lòng nào cho con đi chứ? Nhưng không đi thì để con ở nhà cũng không phải là chuyện. Đứa trẻ thông minh thế này mà lại không gặp thời, đi học thì phơ phất coi thường, lãng phí mất rồi. Người xưa nói chí nam nhi ở bốn phương, đại trượng phu dọc thiên hạ ngang cũng thiên hạ. Thôi thì cứ ra ngoài bươn chải một chuyến xem sao, với chí khí và tài khí của con, có lẽ đi lính là một đường ra tốt cho con."

Con trai không lên tiếng, con trai trong lòng đang nghĩ chuyện khác. Trên người bố đang mặc một chiếc áo quân trang, đó là một người trong thị trấn đi lính ở Đông Bắc về thăm nhà tặng cho bố, bên trên chỉ có hai cái túi. Con trai nghĩ, bố mặc chiếc áo quân trang này có chút không mấy tương xứng với thân phận của bố. Con trai đang tính toán, có thể kiếm về cho bố một chiếc áo sĩ quan bốn túi, bố mặc lên người thì tương đối phù hợp rồi.

Đàm Chủ tịch thị trấn dựa theo tư duy và habit của một chủ tịch thị trấn, đưa ra rất nhiều yêu cầu cho con trai, nào là kính trọng lãnh đạo đoàn kết đồng chí nè, không ngủ nướng làm nhiều việc tốt nè, gian khổ mộc mạc cần kiệm tiết kiệm nè, chấp hành kỷ luật không lấy của dân dù chỉ kim sợi chỉ nè, vân vân và vân vân, những chân lý có tính phổ biến như thế này tự nhiên sẽ không quên dặn dò. Cuối cùng, Chủ tịch thị trấn tích lũy hơn ba mươi năm kinh nghiệm công tác lãnh đạo cơ sở, lên cho con trai một tiết học xử thế vô cùng quan trọng ——

"Thằng ranh con này thông minh thì thông minh thật, nhưng chí khí quá cao, đây là việc tốt, nhưng làm gì cũng có một cái chừng mực. Làm người và đánh cờ có một số đạo lý khá giống nhau, là người đánh cờ ai chẳng muốn thắng, cái này không cần phải nói. Nhưng muốn thắng chưa chắc đã thắng được, con phải có chiêu. Bố con tuy chưa từng đi lính, nhưng lính từ thị trấn Bách Tuyền chúng ta gửi đi những năm qua ít nhất cũng phải có ngàn người, bố chú ý một chút, hễ những ai làm sĩ quan trong quân đội thì phần lớn là có học thức, cái này cũng không cần phải nói. Nhưng có học thức chưa chắc đã được cất nhắc, còn có rất nhiều người trình độ học thức đứng hàng đầu, làm việc cũng rất cố gắng, kỹ thuật quân sự cũng không kém người khác, nhưng tại sao không cất nhắc lên được? Một câu thôi, nhân duyên kém. Bố đối với các mặt khác của con đều yên tâm, chỉ có mặt không yên tâm nhất chính là nhân duyên con kém, sự kiêu ngạo của con là có tiếng rồi, không thích bắt chuyện với người khác, lần trước đoàn thanh niên đại đội các con bầu Bí thư Chi đoàn, theo lý mà nói con giỏi giang hơn Trương Vũ chứ, làm gì cũng không yếu hơn nó, nhưng tại sao phiếu bầu lại ít hơn nó? Chính là vì con kiêu ngạo. Ghi nhớ một điều, tuyệt đối đừng kiêu ngạo."

Con trai nói: "Con nhớ rồi."

Bố lại nói: "Làm gì cũng phải tranh tiên."

Bố lại nói: "Có điều cũng đừng quá tranh tiên. Cái nên tranh thì tranh, cái nên nhường cũng phải nhường người ta một chút. Đừng quá sắc bén. Quá sắc bén dễ bị người ta ghen ghét."

Bố cuối cùng nghiến răng nói: "Bố con cả đời chưa từng làm quan lớn, dù sao cũng là cán bộ cơ sở, quản lý mấy vạn người, coi như là cán bộ cấp tiểu đoàn đi? Con làm việc trong quân đội không thể kém hơn bố con được. Mũi tên đã bắn không có đường quay lại, đi rồi thì phải sống cho ra dáng người cho bố."

Con trai cũng nghiến răng nói: "Con nhớ rồi."

Sau đó liền đi.

Lúc ở nhà, đám Đàm Văn Thao nghe nói nơi họ sắp đến là "Đơn vị thuộc Quân khu W", trong lòng hân hoan tưởng rằng sẽ đến thành phố lớn mở mang tầm mắt một chuyến, đến doanh trại mới biết, cái gọi là "Đơn vị thuộc Quân khu W" là nằm trong một cái hốc núi phía bắc sông Cửu Phái, cách thành phố W còn xa mấy trăm dặm nữa cơ.

Trong hốc núi trồng rất nhiều cây hồng, còn trồng cả những khẩu pháo chân dài cổ dài như con châu chấu, các lính cũ gọi pháo đó là pháo nòng dài. Về sau, Đàm Văn Thao liền cọ xát với những khẩu pháo nòng dài này, dùng lời của Lý Đại đội trưởng mà nói: "Tôi thấy thằng ranh cậu kéo hồ cầm kéo violon viết văn chương đều là nửa mùa cả, đại trượng phu chơi mấy cái trò ướt rượt đó đều không phải việc chính đàng. Tôi thấy thằng ranh cậu làm pháo thủ mới gọi là tìm đúng cảm giác. Cậu ném hai quả bóng rổ là tôi biết cậu là cái hạt giống pháo thủ rồi."

Lý Đại đội trưởng lại nói: "Trong đơn vị của chúng ta, lính thành phố chính gốc và lính nông thôn chính gốc đều dễ dắt, lính thành phố có tật xấu của lính thành phố nhưng cũng có ưu thế của lính thành phố, lính nông thôn có ưu thế của lính nông thôn nhưng cũng có tật xấu của lính nông thôn, chúng ta quản lý đều quen tay quen đường. Chỉ có loại người như cậu vừa không phải người thành phố cũng chẳng phải người nông thôn là chúng ta chưa bắt đúng mạch, hình như còn có cá tính gồ ghề lắm. Tuy nhiên, theo tôi thấy thì những kẻ ngổ ngáo đường phố như các cậu lại thích hợp làm lính nhất. Vào thành phố thì cậu là người quê, ở dưới quê thì cậu lại ăn lương nhà nước, ở thành phố hay dưới quê đều không tìm thấy cảm giác, thế cậu không đi lính thì cậu còn làm được cái gì?"

Lý Đại đội trưởng còn nói: "Thế nào là đàn ông, đàn ông sống vì một chữ thôi, đó chính là chữ đánh. Đánh sắt, đánh bắt, đánh bóng, đánh pháo, đánh trận... Đương nhiên rồi, không được đánh vợ, người đàn ông đánh vợ là người đàn ông vô dụng nhất, những thứ khác đều không dám đụng đến, chỉ biết đánh vợ, thế thì ra cái thể thống gì? Đàm Văn Thao cậu phải ghi nhớ, thằng ranh cậu là từng chém gió với tôi đấy nhé, cậu chẳng phải muốn làm nhà này nhà nọ sao, những cái đó toàn là không thưởng bậy bạ, cậu trước tiên cứ ngoan ngoãn làm một pháo thủ tốt cho tôi, hầu hạ khẩu pháo cho ngon lành, cậu chính là chuyên gia pháo binh, lúc đó không chỉ là đôi giày da và cái áo bốn túi đâu, đó mới là tương lai thực sự của cậu."

Lúc đó Đàm Văn Thao cảm thấy Lý Đại đội trưởng rất anh em. Nhưng rất nhanh Đàm Văn Thao đã phát hiện ra hoàn toàn không phải chuyện như vậy. Trên bãi tập, Lý Đại đội trưởng đơn giản là một con chó sói, đối với Đàm Văn Thao hắn lại càng hung dữ, mười tiểu đội trưởng tàn sát lẫn nhau, cho dù Đàm Văn Thao hắn thi sát hạch đứng thứ hai thứ ba thì cũng không qua nổi cửa quan. Lý Kiến Vũ đối với Đàm Văn Thao chỉ có một tiêu chuẩn, đó chính là thứ nhất. Theo tư duy của Lý Kiến Vũ, quân đội là để đánh trận, mà trong chiến tranh chỉ có thứ nhất, không có thứ hai; làm lính chỉ nên tranh thứ nhất, không tranh thứ hai. Hẹp đường gặp nhau kẻ dũng thắng, xem phim nước ngoài thì biết liền, hai người quyết đấu, người thứ nhất sống còn người thứ hai chết.

Từ đó về sau, Đàm Văn Thao rất ít khi thấy nét mặt nụ cười của Lý Đại đội trưởng nữa, thay vào đó là những khẩu lệnh và tiếng gào rống không hồi kết. Cái công việc pháo thủ đó vừa cần thể lực lại vừa cần trí lực, Đàm Văn Thao cứ thế trước mặt lạnh và tiếng gào rống của Lý Kiến Vũ từ pháo thủ số ba lên pháo thủ số một, sau đó là ngắm bắn thủ. Năm thứ hai Đàm Văn Thao với tư cách là người đứng đầu cuộc thi ngắm bắn thủ pháo binh toàn sư đoàn đã làm Tiểu đội trưởng Tiểu đội 1, cuối năm tên tuổi liền được đưa vào danh sách "hạt giống cán bộ" của Ban Cán bộ trung đoàn.

Đến lúc này, Đàm Văn Thao mới thấu hiểu được tấm lòng khổ tâm của Lý Đại đội trưởng. Đại đội trưởng đó là hận sắt không thành thép mà.

Bốn

Ba năm trôi qua, khi Đàm Văn Thao trở thành một tiểu đội trưởng pháo binh và trở thành một lá bài tẩy quan trọng để họ Lý so tài cao thấp với người khác, Lý Kiến Vũ ngày càng cảm thấy may mắn vì ban đầu đã chọn trúng hạt giống tốt này. Đàm Văn Thao không thể hiện ra sự sâu sắc mưu mẹo như bố hắn, nhưng cũng có thể coi là suy nghĩ thấu đáo rồi, sự chăm chỉ khỏi cần phải nói, sự kiên trì mới là phẩm chất quan trọng hơn, chính nhờ vào sự chăm chỉ và kiên trì mà hết lần này đến lần khác lập nên danh dự, không chỉ giúp Lý Kiến Vũ có thêm nhiều cơ hội nở mày nở mặt mà còn giúp bản thân hắn trở thành "hạt giống cán bộ" xếp hạng nhất toàn trung đoàn. Theo kinh nghiệm truyền thống của quân đội, một hạt giống cán bộ nếu đã trải qua thử thách từ một đến hai năm, chỉ cần không xảy ra sơ suất, các mặt công tác có thể duy trì ở mức độ cần thiết thì "hạt giống cán bộ" này nói chung là cầm chắc suất cất nhắc. Đàm Văn Thao trong mấy năm này sơ suất đương nhiên là không xảy ra nửa điểm, mà tiếng tăm chim đầu đàn huấn luyện lại ngày một tăng lên. Sát hạch địa hình dã ngoại cá nhân đứng nhất toàn quân, tiểu đội do hắn dẫn dắt hai lần đoạt quán quân trong kỳ sát hạch chiến thuật kỹ thuật pháo binh của quân khu.

Đương nhiên, nếu để Lý Kiến Vũ đánh giá thì thể hiện của Đàm Văn Thao vẫn chưa vừa ý lắm. Ngay trong một lần tỉ võ cách đây không lâu, Lý Kiến Vũ còn mắng Đàm Văn Thao một trận vu vơ. Lần đó là ba mươi mốt tiểu đội chuẩn toàn quân khu dự thi, đối thủ gặp phải lại cứng rắn chưa từng có, có thể nói là quần anh hội tụ cường thủ như rừng. Đặc biệt là Lăng Vân Hà của Trung đoàn Pháo binh trực thuộc Quân đoàn, giống như một con hắc mã từ mặt đất chui lên, một bộ chiến thuật tiểu đội chơi đến hoa mỹ không chút sơ hở, cá nhân tự đo khoảng cách xác định điểm mục tiêu, ở khoảng cách hai ngàn mét mà sai số lại chỉ có bảy mươi xentimét. Còn có Thường Song Quần của Trung đoàn 1 thuộc Sư đoàn Độc lập, chiều cao tuy không cao, cùng lắm cũng chỉ khoảng một mét sáu lăm, theo suy nghĩ của Đàm Văn Thao thì loại lùn tịt như vậy không xứng làm tiểu đội trưởng, chỉ riêng hình tượng này đã làm tổn hại quân uy rồi —— nhưng từ từ đã, người không thể nhìn mặt mà bắt hình dong, gã đó chiều cao tuy nhỏ một chút nhưng vừa bước lên bãi pháo là cái tinh thần khí liền bốc lên sùng sục, con người nhỏ bé cũng như được thăng hoa cao thêm cả thước, lá cờ đỏ nhỏ vừa giơ lên là cái hồn của tiểu đội đó liền ngưng tụ lại cùng nhau bay lên nửa không trung, khoảnh khắc vồ lấy vị trí pháo đó khí thế hừng hực lật bão cuộn sóng. Bài tập trên bàn thằng ranh này cũng nổi đình nổi đám, các yếu lĩnh sửa đổi thông số tính năng học thuộc làu làu, độ chính xác và tốc độ xác định thước ngắm hướng bắn khiến các pháo thủ lâu năm thao tác pháo cũng phải kinh ngạc thán phục. Không ai ngờ tới, vị trí thứ nhất tổng hợp cuối cùng lại bị cái kẻ có ngoại hình không mấy nổi bật này đoạt mất.

Theo lý mà nói các cao thủ đối trận, có thể bước vào vị trí top ba đã là thành tích rất tốt rồi, nhưng Lý Kiến Vũ lại cực kỳ tức giận. Đương nhiên, sự tức giận của Lý Kiến Vũ ngoài việc Đàm Văn Thao đánh mất vị trí thứ nhất ra thì điều quan trọng hơn còn ở chỗ ngay cả vị trí thứ hai cũng tranh giành không đàng hoàng, phía sau còn kéo theo một cái đuôi, mà cái đuôi này lại do một tiểu đội khác của trung đoàn mình nối vào.

Lưu Hải Văn của Tiểu đội 1 Đại đội 1 bình thường vẫn luôn chịu đứng dưới Đàm Văn Thao, mỗi lần gặp Đàm Văn Thao đều kính kính cẩn cẩn gọi Đàm lão đại, một vẻ mặt không lộ chút tài năng của thế hệ đàn em, ai ngờ lần này cũng bất ngờ từ nẻo xéo đâm ra, đoạt mất hai giải nhất đơn mục. Mấy mục cuối Đàm Văn Thao đánh chắc tiến chắc, khó khăn lắm mới hòa điểm với Lưu Hải Văn, hai tiểu đội tổng điểm đồng hạng nhì. Điều này chẳng trách Lý Kiến Vũ cực kỳ không hài lòng, thậm chí giận đến mức bốc hỏa.

Sau khi khải hoàn trở về, các thủ trưởng trung đoàn đều hân hoan vui mừng, tự mình ra tận cổng trung đoàn đón tiếp, vừa chúc mừng chiến thắng vừa mừng công. Thế nhưng vừa về đến tiểu đoàn, cái mặt vừa được sưởi nóng ở trung đoàn đụng ngay phải cái mông lạnh của Lý Phó tiểu đoàn trưởng. Đàm Văn Thao chào ông nhưng ông chỉ coi như không thấy.

Đợi phân đội dự thi vào nhà bạt doanh trại, Lý Kiến Vũ liền gọi Đàm Văn Thao ra bờ ruộng rau phía sau doanh trại, sa sầm mặt suốt một thời gian dài không nói một lời, đến khi phát biểu thì lại rất cay nghiệt —— "Thối tha cái gì mà đẹp, cậu tưởng các thủ trưởng trung đoàn đang hoan nghênh các cậu sao? Đó là hoan nghênh Lưu Hải Văn đấy. Người ta Lưu Hải Văn năm kia ở quân khu lấy hạng chín, năm ngoái lấy hạng sáu, năm nay giống hệt như cậu, lấy đồng hạng nhì, sang năm là đến lượt lấy hạng nhất rồi. Người ta là đang đi lên. Thằng ranh cậu thì hay rồi, năm kia lấy hạng nhất, năm ngoái lấy hạng nhất, năm nay lại lấy cái hạng nhì thối tha, mà lại còn là đồng hạng nữa chứ, tôi thấy sang năm cậu nên lấy hạng năm hạng sáu đi là vừa, cái thứ gì không biết?"

Đàm Văn Thao không thoải mái nói: "Phó tiểu đoàn trưởng anh cũng không thể nói như vậy được, thắng bại là chuyện thường của nhà binh, ngựa tốt cũng có lúc sẩy chân mà. Chúng tôi nếu không phải lúc định điểm ngã một cú thì vị trí thứ nhất chẳng phải là của chúng tôi sao?"

Lý Kiến Vũ quay đầu liếc Đàm Văn Thao một cái: "Hơ, nói nghe nhẹ nhàng nhỉ, thằng ranh cậu lại còn có phong độ đại tướng cơ đấy. Được rồi, mấy cái đơn vị ngoài kia tạm thời gác lại đã, cái gì mà Lăng Vân Hà cũng được, Thường Song Quần cũng xong, đó đều là những kẻ sang năm cậu phải đối phó, trước mắt, việc quan trọng là phải nhìn kỹ Lưu Hải Văn. Trong phạm vi trung đoàn này, cậu không thể để người khác chiếm ưu thế trước, lá cờ bị mất thế nào thì cậu cắm lại cho tôi thế ấy."

Từ "người khác" mà Lý Kiến Vũ nói bề ngoài là chỉ Lưu Hải Văn, nhưng đi sâu vào bên trong thì mũi nhọn chĩa vào vẫn là Đại đội trưởng Dương Vũ của Lưu Hải Văn.

Lúc Lý Kiến Vũ làm đại đội trưởng, Đại đội 1 Tiểu đoàn 2 và Đại đội 1 Tiểu đoàn 1 chính là đối thủ cũ của nhau, các lần tỉ võ trước đây chính là hai đại đội này tranh qua đoạt lại, không phải anh trước tôi sau thì cũng là tôi nhất anh nhì, trước sau luôn ngang tài ngang sức. Thế nhưng lúc điều chỉnh cán bộ, Đại đội trưởng Dương Vũ của Đại đội 1 Tiểu đoàn 1 nhảy tót từ vị trí đại đội trưởng lên thẳng tiểu đoàn trưởng, còn chức tiểu đoàn trưởng của lão Lý thì phía trước lại thêm một cái đuôi rất thừa thãi —— "phó", điều này khiến Lý Kiến Vũ trong lòng cực kỳ không thoải mái. Kể từ hai năm trước khi Tiểu đội 1 của Đàm Văn Thao đoạt quán quân tại quân khu, năm thứ hai lại giữ vững chức vô địch, Lý Kiến Vũ mới trút được một hơi thở dài dồn nén, thầm nghĩ Đại đội Chuẩn của trung đoàn chó đẻ rốt cuộc cũng thua Đại đội Chuẩn của Tiểu đoàn 2, lần này tốt rồi, để mấy vị quan lớn trong trung đoàn giương mắt ra mà xem, rốt cuộc ai mới là Đại đội Chuẩn của trung đoàn này, chỉ nhìn vào thứ tự biên chế thì không tính được đâu, thành tích do các chuyên gia quân khu phán quyết đó mới là quyền uy. Thế nào gọi là Chuẩn? Tốt nhất mới được tính là Chuẩn. Nào ngờ trời có bão bùng bất trắc, vừa mới đắc ý chưa được bao lâu thì Đàm Văn Thao lại xách về một cái hạng nhì. Càng làm Lý Kiến Vũ tức đến bốc hỏa là đối thủ cũ Tiểu đội 1 Đại đội 1 Tiểu đoàn 1 cũng đồng hạng nhì. Cóc ghẻ bám lưng bàn chân, không cắn người nhưng cũng làm người ta phát tởm.

Trong toàn thể sĩ quan binh sĩ trung đoàn này có một cách nói, bảo là Đại đội trưởng tỉ võ, Tiểu đội trưởng tỷ văn. Ý là so đi tính lại, Đại đội trưởng so chính là Đại đội trưởng Dương Vũ của Đại đội 1 Tiểu đoàn 1 và Đại đội trưởng Lý Kiến Vũ của Đại đội 1 Tiểu đoàn 2, Tiểu đội trưởng so chính là Tiểu đội trưởng 1 Lưu Hải Văn của Dương Vũ và Tiểu đội trưởng 1 Đàm Văn Thao của Lý Kiến Vũ. Lại còn có một cách nói khác, bảo là trong vòng không quá mười năm nữa, trung đoàn pháo binh sẽ là thiên hạ của Dương Vũ hoặc Lý Kiến Vũ, trong vòng không quá hai mươi năm nữa, trung đoàn pháo binh sẽ là thiên hạ của Lưu Hải Văn và Đàm Văn Thao. Đàm Văn Thao và Lưu Hải Văn đều là những hạt giống cán bộ được Ban Cán bộ lưu hồ sơ, hơn nữa lại là những "hạt giống" xếp hạng đầu. Lý Kiến Vũ ở mảnh vườn bãi pháo này như người nông dân vun trồng mấy năm nay, chính là hy vọng hai chữ "hạt giống" trên đầu Đàm Văn Thao sớm ngày nhổ bỏ, trở thành một cán bộ pháo binh danh bất hư truyền, đồng thời có thể bỏ xa Lưu Hải Văn, từ đó bỏ xa Dương Vũ đang đuổi sát nút phía sau. Nay Đàm Văn Thao hòa điểm với Lưu Hải Văn, cũng tức là Lý Kiến Vũ ông hòa điểm với Dương Vũ, ông có thể không bốc hỏa sao?

Tức giận thì tức giận, quân cờ này của Lý Kiến Vũ vẫn phải đặt vào tay Đàm Văn Thao.

Không lâu sau, đơn vị liền tiến vào núi huấn luyện mùa đông. Lý Kiến Vũ tuy là thủ trưởng tiểu đoàn được phân công cắm điểm, nhưng trên thực tế năng lực chủ yếu của ông cơ bản đều đặt trên người Tiểu đội 1 - tiểu đội chuẩn. Đơn vị có cứng hay không đều dựa vào hai đầu lên tiếng, một đầu là tốt nhất, một đầu là kém nhất, làm cán bộ cơ sở bảy tám năm nay, Lý Kiến Vũ đối với điểm này vẫn rất hiểu rõ.

Năm

"Đàm Văn——Thao! Đàm——Văn Thao!"

Lý Phó tiểu đoàn trưởng đứng dưới núi, gọi lâu không nghe thưa, đành phải tăng thêm lực lượng, lại còn kèm theo động tác phối hợp —— trước tiên vỗ vào mông một cái, rồi hơi vươn cổ ra, như động cơ đánh lửa phút phút ủ một trận, dồn hết sức lực một hơi, thậm chí còn uốn ớ ngâm nga ra cái giọng Tứ Xuyên méo mó. Nào ngờ tiếng gào vừa thốt ra khỏi miệng lại bị cơn gió bắc tạt thẳng vào mặt chặn lại, xoay một vòng, cùng với trận gió lốc quay trở lại sau lưng.

Lý Kiến Vũ bị nghẹn một cú, suýt chút nữa sặc cuống phổi, hoàn hình lại liền trố mắt ra, nghiến răng nghiến lợi thốt ra một câu chửi thề quốc dân, há miệng muốn gào tiếp nhưng lại nuốt trở vào, sau đó hằn học bước tiếp mười mấy bước lên trên, lúc này mới như mang mối thù sâu hận lớn mà gào lên một tiếng nữa: "Đàm——Văn——Thao! Tiểu——đội——trưởng 1!"

Căn nhà độc lập rốt cuộc cũng có động tĩnh. Hầu Kỳ Minh đọc một hồi báo, bản thân cũng cảm thấy nhạt nhẽo, liền dừng lại, đem tờ báo xếp lên đùi, đem nét mặt của bảy người toàn tiểu đội (bao gồm cả Tiểu đội trưởng Đàm Văn Thao) duyệt qua một lượt từ đầu đến cuối, vô cùng không hài lòng với vẻ mặt thèm ngủ của họ, trước tiên ho hắng một tiếng long trọng để nhắc nhở mọi người chú ý, sau đó liền hăng hái lớn tiếng quát tháo: "Tất cả ngồi đàng hoàng ngồi đàng hoàng, xem cái thái độ gì của các người kìa, tôi đọc báo các người ngủ gật, quá không nghiêm túc rồi, đây không chỉ là không tôn trọng lao động của cá nhân tôi, mà còn là..."

Đàm Văn Thao giật mình một cái, từ cánh đồng cải dầu xa xôi rút thân ra, ngồi thẳng lưng lên, khẩn cấp ngắt lời phó tiểu đội trưởng, nói: "Được rồi được rồi, đừng có nâng quan điểm lên nữa, cũng đừng có chỉ biết oán trách người khác, cũng không nhìn xem cậu đọc toàn là cái trò gì."

Hầu Kỳ Minh đang định phản bác thì đột nhiên im bặt, cái yết hầu lồi ra nhảy nhót nổi bật hai cái, điều động đôi tai pháo thủ to bự ra làm tư thế lắng nghe, nghe một hồi rồi nói với Đàm Văn Thao: "Ơ, lão Đàm, hình như có người gọi anh đấy, tuyết lớn thế này là ai nhỉ?"

Một cánh cửa gỗ cũ kỹ rốt cuộc cũng bị gào mở ra. Đầu tiên là thò ra một cái đầu mờ mờ, nhìn xuống phía dốc núi, đại khái nhìn rõ là tiểu đoàn phó, liền có một bóng người lăn lộn trượt xuống dốc núi. Trong khoảnh khắc, Đàm Văn Thao vừa mới từ dải đất cải dầu ấm áp quê nhà trở lại đơn vị liền đứng sừng sững trắng xóa trước mặt Lý Kiến Vũ. "Phó tiểu đoàn trưởng, là gọi tôi sao?"

Lý Kiến Vũ đứng nguyên tại chỗ không nhúc nhích, ho hai tiếng, rất có phong độ nhếch mũi một cái, khôi phục lại uy nghiêm cấp phó tiểu đoàn, trợn mắt mắng: "Thằng ranh con cậu trong tai nhét lông chuột rồi à, hả...? Hét sưng cả mông gọi cậu mà mãi không thưa."

Đàm Văn Thao mặc áo bông dày sụ, lại còn đội mũ bông. Tuy nhiên hắn không hạ hai cái che tai xuống như Lý Phó tiểu đoàn trưởng, trông như thợ rèn nhỏ. Được cái lợi thế chiều cao, hắn mặc dù cũng một thân đồ bông nhưng lại không vẻ lụng thụng. Đàm Văn Thao bịt tai, giọng ồm ồm nói: "Chúng tôi đang đọc báo mà, cộng thêm gió lớn..."

"Đọc... báo?" Lý Phó tiểu đoàn trưởng nghi ngờ liếc Đàm Văn Thao một cái: "Trời cao hoàng đế xa, các cậu lại quy củ đến thế sao? Khai thật đi, các cậu có phải đang 'bắt ba ba' không?"

Đàm Văn Thao cười hì hì, bĩu môi nói: "Haizz, ai chơi cái trò đó, nhố nhăng thấp kém, chẳng có tí ý nghĩa gì."

Lý Phó tiểu đoàn trưởng suy nghĩ một chút, đổi góc độ lại trợn mắt nhìn Đàm Văn Thao một cái. Cái thằng ranh này, bản thân không có hứng thú không nói, lại còn hạ thấp người khác, làm như chỉ có mẹ nó đẳng cấp cậu là cao ấy. Lý Kiến Vũ ngẫm nghĩ một chút, lại kéo giọng cấp phó tiểu đoàn lên hỏi: "Các cậu đọc báo, đều đọc được những nội dung gì thế?"

Đàm Văn Thao liền đem những tin tức mới nhất nghe được từ cái miệng Hà Nam của Hầu Kỳ Minh đoạn chương thủ nghĩa rồi thêm mắm thêm muối nói lại một lượt.

"Được rồi được rồi..." Lý Kiến Vũ mất kiên nhẫn vẫy vẫy tay, cúi người hốt một vốc tuyết, hai bàn tay lớn ép lại với nhau, vo tuyết thành một cục cứng ngắc, dốc sức ném một cái, cục tuyết gạch qua bầu trời xám xịt một đường vết mờ mờ rồi nhanh chóng biến mất. Lý Kiến Vũ cười như không cười nói: "Các cậu cũng khá quan tâm đến việc lớn quốc gia đấy nhỉ. Tờ báo đó của cậu là từ tuần trước rồi. Có biết đơn vị chúng ta có tình hình mới gì không?"

Đàm Văn Thao không nắm được trọng tâm, ngơ ngác nhìn phó tiểu đoàn trưởng, nói: "Mười ngày nửa tháng mới đưa báo một lần, tin tức gì chúng tôi biết đều thành tin cũ rồi. Động thái của đơn vị đến cấp bọn tôi thì cả thiên hạ cũng biết rồi. Bọn tôi làm sao biết được cái gì?"

Lý Kiến Vũ nghiêm túc nhìn Đàm Văn Thao một cái, dáng vẻ rất kiêu ngạo, sau đó vẫy tay với Đàm Văn Thao nói: "Đi, xuống núi, bản tiểu đoàn phó tiết lộ cho cậu một tình hình mới nhất, không chừng thằng ranh cậu sắp gặp hạn... hì hì, mà cũng không chừng là sắp trúng số đấy."

Đàm Văn Thao nói: "Thế để tôi quay về dặn dò một tiếng."

Lý Kiến Vũ nói: "Cậu bảo cái thằng phó tiểu đội trưởng thối tha của các cậu trả lại cây bút Parker cho tôi. Giỡn một chút mà nó làm thật, muốn gánh tội đánh bạc viết bản kiểm điểm à?"

Đàm Văn Thao cười cười nói: "Chỉ thị của Lý Phó tiểu đoàn trưởng tôi có thể truyền đạt, còn đồ có đòi lại được hay không thì tính sau. Con khỉ đó đâu phải loại vừa."

Chiều hôm qua lúc nghỉ giải lao huấn luyện ở Hoàng Long Phố, Hầu Kỳ Minh cãi lộn đập cơ với cán bộ đại đội, thắng mất một Chi bộ Đảng. Cái gọi là đập cơ là một trò giải trí khác của đơn vị này, điểm khác biệt với "bắt ba ba" là lực lượng thể chất lớn hơn trí lực, nhưng cũng rất coi trọng kỹ xảo, một cái cây lau pháo kẹp giữa háng hai người, hai người đối mặt dựa vào cây cơ mà đẩy lùi nhau, một là ép đối phương lùi bước, hai là hất văng đối phương lật úp, đều tính là chiến thắng. Gã Hà Nam Hầu Kỳ Minh vóc dáng ngắn tủn nhưng sức lực hơn người, huênh hoang đập khắp đại đội không có đối thủ.

Lý Kiến Vũ thấy cái thằng chó đẻ này quá hợm hĩnh, đích thân ra trận, nào ngờ sau ba hiệp cũng thua xiêu quẹo bỏ chạy. Tổng kết kinh nghiệm muốn gỡ lại mặt mũi thì Hầu Kỳ Minh lại không chịu. Hầu Kỳ Minh nói, muốn đập nữa thì phải đặt cược, đập chay đập qua đập lại chẳng có ý nghĩa gì. Lý Kiến Vũ nói, cậu nói cược cái gì đi, bản tiểu đoàn phó lẽ nào lại sợ cậu chắc?

Hầu Kỳ Minh tinh tướng nói, tôi thua thì miễn phí lau giày da cho anh nửa năm, anh thua thì... hì hì, thằng lính nghèo bọn tôi không có giày da cho anh lau, anh cho bọn tôi cây bút máy trên túi áo anh đi.

Lý Kiến Vũ nói một lời đã định. Hai người thế là tiếp tục đập cơ, liên tiếp hai lần, lại là Hầu Kỳ Minh thắng lớn đại thắng.

Đến lượt Hầu Kỳ Minh đòi chiến lợi phẩm thì Lý Kiến Vũ lại lật lọng. Mẹ kiếp đó là cây bút Parker đấy, sao có thể để thằng ranh này dễ dàng đoạt mất được? Hầu Kỳ Minh là lính cũ phục dịch quá thời hạn rồi, ỷ vào kỹ thuật thao tác pháo có vài chiêu, bình thường đã cợt nhả với cán bộ tiểu đoàn đại đội quen rồi, một mực không biết lớn nhỏ, không thèm giải thích, gào khóc la ó rượt đuổi gần cả dặm đường, suýt nữa rượt Lý Phó tiểu đoàn trưởng té re, cứng rắn giật mất cây bút Parker đi, làm Lý Phó tiểu đoàn trưởng tiếc rẻ bữa tối ăn cũng không ngon.

Đàm Văn Thao đi một lúc liền quay lại, lúc ra cửa phía sau còn có Hầu Kỳ Minh đi theo. Hầu Kỳ Minh không đi xuống, đứng ở cửa căn nhà độc lập từ trên cao nhìn xuống gào với Lý Phó tiểu đoàn trưởng: "Lý Phó tiểu đoàn trưởng không giữ uy tín, tự quét dọn uy tín của mình. Thắng thua là chuyện thường của nhà binh, thắng được cây bút máy là lẽ đương nhiên. Muốn mạng một cái, muốn bút thì không." Lý Phó tiểu đoàn trưởng cũng hằn học gào lên: "Thằng chó đẻ Hầu Kỳ Minh cậu cứ chờ đấy, tuần sau sát hạch tôi không làm cậu blunder mất mặt thì cậu đánh văng răng cửa của tôi đi." Hầu Kỳ Minh đương nhiên không sợ trò này. Hầu Kỳ Minh nói: "Anh mà dám cho tôi đi giày hẹp, nửa đêm tôi nhét cục băng vào chăn anh, làm anh với vợ anh cùng bị cảm lạnh một lượt." Lý Phó tiểu đoàn trưởng thấy không dọa nổi cái thằng lính cũ ranh ma này, vẫy vẫy tay với Đàm Văn Thao nói: "Bỏ đi bỏ đi, người lớn không chấp trẻ ranh, lão tử không thèm chấp nhặt với con khỉ này nữa, lần sau tìm nó tính sổ sau. Chúng ta đi thôi, tôi có việc chính đàng quan trọng muốn nói với cậu."

Sáu

Năm XXXX, Toàn quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc cải cách chế độ cán bộ, thế là, thông lệ trực tiếp đề bạt cán bộ (sĩ quan) từ binh sĩ kéo dài mấy chục năm kể từ khi quân đội này thành lập đến đây đột ngột chấm dứt. Cán bộ cơ sở tương lai toàn bộ đến từ các học viện nhà trường. Mùa đông năm đó, một mệnh lệnh dấu đỏ hạ xuống, hàng ngàn hàng vạn nòng cốt binh sĩ đã được đưa vào "hạt giống cán bộ", từng lăn lộn rèn luyện trong thực tiễn chỉ trong một đêm đã vỡ vụn giấc mơ tương lai hằng ao ước, đồng thời cũng khiến thủ trưởng các cấp và cơ quan rơi vào tình trạng hoang mang và lo lắng.

Đám người Đàm Văn Thao lại trùng hợp gặp phải một bước ngoặt lớn của cuộc đời.

Xét về chiến lược lâu dài, cán bộ toàn bộ xuất thân từ học viện nhà trường vô cùng là biện pháp lực lượng nhằm thay đổi cơ cấu trí thức của đơn vị, nâng cao tố chất hiện đại hóa, nhưng phanh gấp quá, đà quán tính khó chống đỡ, đơn vị đối mặt với rất nhiều vấn đề thực tế. Ví như luyện quân, những nòng cốt lính cũ này đều là qua từng lần tôi luyện mà ra, đối với một khẩu pháo một tiểu đội, tính năng thuộc như lòng bàn tay, tính nết hòa quyện như nước với sữa, chỉ huy đắc lực trôi chảy, tổ chức huấn luyện dư sức qua cầu. Ví như quản lý, những nòng cốt này cùng rét cùng nóng cùng chia sẻ ngọt bùi đắng cay cùng gánh vác vinh đao, giữa nhau hiểu rõ ủng hộ tình như tay chân, nếu nói các chiến sĩ là những mảnh ván gỗ thì chính những nòng cốt này đóng vai trò là đai niềng thùng, chính là dựa vào họ niềng chặt các chiến sĩ lại với nhau, tạo thành một khối thống nhất nghiêm ngặt. Nhất loạt không đề bạt, tạm thời không bàn đến tiền đồ số phận cá nhân của những nòng cốt này, việc quản lý đơn vị quả thực đã xuất hiện vấn đề tre già mà măng chưa mọc.

Sau khi vài nghìn sinh viên tốt nghiệp trường sĩ quan thuộc đợt đầu tiên sau khi khôi phục chế độ thi đại học ở thời kỳ hoang đường kết thúc được phân về các đơn vị, quả nhiên đã xác nhận những mối lo ngại của thủ trưởng các cấp. Những sĩ quan xuất thân sinh viên này mới đến còn bỡ ngỡ, đối mặt với cuộc sống quân ngũ xa lạ và cứng nhắc thì vô cùng hoang mang, trên bãi pháo hay sân tập đều cục cịch túng túng, đến cả ăn nói đi đứng cũng ngập ngừng ngượng ngùng. Chưa nói đến chuyện khác, chỉ riêng khẩu lệnh thao trường, họ đã chẳng thể hô ra được cái thần thái khí thế ngút trời như các cựu binh. Rõ ràng, họ cần một quá trình thích nghi rất dài, họ cần thích nghi với quân đội, mà quân đội cũng cần thích nghi với họ. Trước khi những sĩ quan sinh viên này hoàn toàn thích nghi và quen thuộc với cuộc sống quân ngũ, trước khi văn hóa quân trại truyền thống và tri thức mới hòa nhập êm đẹp với nhau, công tác quản lý cơ sở tiếp xúc trực tiếp nhất với bộ đội tất nhiên sẽ xuất hiện những mắt xích yếu kém.

Các cấp đều dồn dập phản ánh mối lo ngại của mình lên trên. Thế là, đối với một số cực ít người mà nói, tình thế lại bước ngoặt bất ngờ, lại có tin tốt——đây chính là "chuyện chính sự" mà Lý Kiến Vũ muốn nói với Đàm Văn Thao.

Đến ban chỉ huy tiểu đoàn tạm thời của Lý Kiến Vũ thì trời đã về chiều. Trong phòng của Phó tiểu đoàn trưởng Lý có đốt một lò than, những hòn than đỏ thẫm hắt lên bốn bức tường ánh sáng màu hoa hồng. Trong phòng ấm áp, tỏa ra hơi thở sinh hoạt nồng nàn. Chiến sĩ thông tin rót nước sôi xong, Lý Kiến Vũ liền xua tay đuổi cậu ta ra ngoài, rồi đóng chặt cửa lại. Đàm Văn Thao lập tức nhận ra, buổi nói chuyện lần này của phó tiểu đoàn trưởng với anh có ý nghĩa không hề bình thường.

"Đàm Văn Thao này, chú muốn nghe tin tốt hay muốn nghe tin xấu đây?"

Đàm Văn Thao hơi ngơ ngác, suy nghĩ một chút mới nói: "Nếu có cả tin tốt lẫn tin xấu, tất nhiên là tôi đều muốn nghe rồi."

"Được rồi, vậy tớ nói tin xấu trước." Lý Kiến Vũ bốc một nhúm trà thả vào chiếc ca men quân dụng, rồi đặt ca trà xuống bên bếp lửa vần nóng, châm một điếu thuốc, thong thả nói: "Chú cũng không cần căng thẳng, chú là cựu binh rồi, tớ tin chú có thể đối mặt một cách đúng đắn. Tin xấu này ấy mà... tớ nói một câu cho xong nhé, mấy cái suất 'hạt giống cán bộ' của các chú e là tiêu tùng rồi."

Đàm Văn Thao nhất thời chưa phản ứng kịp, cảm giác ban đầu là có một tiếng động như con sâu bay qua bay lại bên tai, dường như nghe không được rõ ràng lắm. Ngoài cửa sổ, trận tuyết lớn vẫn lất phất rơi như mọi khi, trong tầm mắt vẫn là một màu trắng xóa vô tận. Ngoại trừ trong bếp lửa thỉnh thoảng lách tách nổ ra vài tia lửa nhỏ, thì vạn vật đều im lìm. Anh ngơ ngác nhìn Lý Kiến Vũ, trong một khoảng thời gian dài đều tưởng rằng ông đang nói giỡn, hoặc là bản thân mình nghe nhầm. Sao có thể như thế được? Một đợt lính có biết bao nhiêu người, làm đến tiểu đội trưởng đã là mười chọn một, tiểu đội trưởng và tiểu đội phó của cả một trung đoàn lại có hơn hai trăm người, vào được danh sách "hạt giống cán bộ" của cơ quan cán bộ chỉ có khoảng hai mươi người, có thể nói lại là mười chọn một. Một phần mười nhân với một phần mười chính là một phần trăm. Trăm người mới chọn được một đấy. Xòe ngón tay ra tính xem, những cán bộ hiện tại có ai là không được cất nhắc lên từ hạt giống cán bộ cơ chứ?

"Phó tiểu đoàn trưởng, ý anh là... một mình tôi không được nữa hay là... tất cả đều không được nữa?"

Lý Kiến Vũ quẹt miệng một cái, tát chát chát vào mặt mình mấy cái thật đau, như muốn đập cho khuôn mặt mặt cứng đờ vì lạnh bớt đi cái giá rét, thấy thoải mái rồi mới nói: "Tất cả đều không tính nữa. Đã có tinh thần mới rồi, từ nay về sau, sẽ không trực tiếp cất nhắc làm cán bộ từ chiến sĩ nữa." Lý Kiến Vũ cầm một thanh củi khều lửa trong tay, bẻ "rắc" một tiếng thành hai khúc, hằn học chửi một câu: "Mẹ kiếp, dân đi lính chúng ta chỉ có mỗi một con đường này để vươn lên, lại bị bịt chặt mất rồi."

Đàm Văn Thao nghe xong ngơ ngác, lúc này trong đầu trống rỗng, đột nhiên cảm thấy một cơn đau nhói: Rốt cuộc là thế nào đây, tại sao lại như vậy? Chẳng phải là hạt giống cán bộ sao? Đây là danh sách của ban cán bộ cơ mà, sao bảo không tính là không tính nữa chứ? Đây chẳng phải là trêu đùa các cựu binh chúng ta sao? Nhưng những lời này anh không nói ra, vẫn ngẩn ngơ nhìn Lý Kiến Vũ, vẫn hy vọng ông đang nói giỡn.

Trong lòng Lý Kiến Vũ cũng chẳng dễ chịu gì. Bản thân Lý Kiến Vũ cũng trưởng thành từ con đường "hạt giống cán bộ", ông biết những "hạt giống cán bộ" từ lúc làm "hạt giống" đến khi trở thành "cán bộ" phải bỏ ra biết bao nỗ lực. Nhưng những lời này ông chỉ có thể nghĩ ở trong lòng. Là một lãnh đạo, ông bắt buộc phải giữ bình tĩnh, dùng cảm xúc tích cực để truyền cảm hứng cho hạt nhân nòng cốt mà mình yêu mến. Vả lại, con đường vẫn chưa hoàn toàn bị bịt kín.

Nước trong bếp lửa đã sôi, ùng ục trào bọt, hơi nóng màu trắng sữa cuồn cuộn bốc lên, tăng thêm không ít hơi ấm cho căn phòng. Lý Kiến Vũ dùng khăn mặt bọc quai ca trà, nhấc lên chêm thêm nước cho Đàm Văn Thao.

"Đàm Văn Thao, tớ đã nói tớ tin chú có thể đối mặt một cách đúng đắn, cũng hiểu tâm trạng của chú, tạm thời chưa nghĩ thông suốt là điều khó tránh khỏi. Gặp phải cục diện này, chẳng ai thoải mái nổi, nhưng người không thoải mái đâu phải chỉ có mình chú. Không nói đâu xa, chỉ riêng quân khu ta, cộng tất cả các binh chủng lại, hạt giống cán bộ có tên trong danh sách đã có hơn hai nghìn người, nhìn qua đều là những người năm nay hoặc năm sau sẽ được cất nhắc, nhưng mà... ai ngờ được lại có chiêu này cơ chứ? Nhưng nói đi thì phải nói lại, đã là miếng thép tốt, dù có rèn thành cái xẻng thì cũng xúc sâu hơn người khác. Chú là cựu binh, cựu binh phải có giác ngộ của cựu binh, cựu binh phải có phong độ của cựu binh. Hôm nay tớ báo cái tin xấu này cho chú, chú... tớ tin chú sẽ không tự sát."

Đàm Văn Thao ban đầu không lên tiếng, bĩu đôi môi dày, sa sầm mặt nhìn ra xa, nhìn nhìn một lúc rồi lại cười, ban đầu là cười nhạt, sau đó là cười khổ.

Đàm Văn Thao quay mặt lại, cười khổ nói với Phó tiểu đoàn trưởng Lý: "Tôi là người lính do anh đón về, cũng là do anh một tay đào tạo ra, anh còn không hiểu tôi sao? Tôi đúng là nghĩ không thông, nhưng nghĩ không thông không có nghĩa là nghĩ bậy nghĩ bạ. Dù sao đi nữa, tôi cũng đã ăn cơm quân ngũ ba năm, mặc quân phục ba năm. Thường ngôn có câu Thái Sơn đè lên đỉnh đầu cũng không khom lưng, cái gã cao một mét tám mươi lăm như tôi đây lại vô dụng đến thế sao? Lại dễ bị đánh gục đến thế sao? Phó tiểu đoàn trưởng anh cứ yên tâm, hạt giống cán bộ có bị nhổ đi, thì cái xương sống của tiểu đội trưởng tiêu binh quân khu này cũng không mềm đi được, cái lưng của cựu binh sẽ không bao giờ khom xuống. Phải làm thế nào tôi vẫn sẽ làm thế nấy."

"Tốt——!" Lý Kiến Vũ không kìm được reo lên một tiếng. "Họ Lý tớ không nhìn nhầm người, rồng sinh rồng, phụng sinh phụng, con của chuột biết đào hang, nòng cốt do Lý Kiến Vũ tớ đào tạo ra, dù thế nào cũng không thể làm kẻ hèn nhát. Chú có thể đứng ở tầm cao như vậy để nhận thức vấn đề, tớ không còn gì để nói nữa——sự thử thách của tớ dành cho chú chính thức kết thúc. Vừa rồi tớ chẳng phải đã nói với chú là có một tin xấu và một tin tốt sao? Bây giờ tớ sẽ nói cho chú biết thế nào là tin tốt." Sau đó ông thao thao bất tuyệt kể ra.

Lý Kiến Vũ nói cho Đàm Văn Thao biết, để giữ lại một đợt nhân tài nòng cốt nghiệp vụ, giải cứu đợt nhân tài cựu binh cuối cùng từ trong số các cựu binh, Quân khu W sẽ mở thêm một trung đội đào tạo cán bộ dự bị tại Đại đội Giáo đạo Pháo binh quân khu, thời gian học là một năm rưỡi, sau khi tốt nghiệp sẽ định cấp cất nhắc làm cán bộ. Đảng ủy trung đoàn đã họp bàn, chọn cử Đàm Văn Thao cùng Lưu Hải Văn, Kim Quảng Học... tổng cộng mười hai "hạt giống cán bộ" tham gia kỳ thi.

Lý Kiến Vũ nói: "Đây là cơ hội cuối cùng đấy. Chú phải hiểu cho rõ, tỷ lệ mười hai chọn một đấy, trong mười hai người này, chú chỉ có thể đứng thứ nhất, chú mà thi đứng thứ hai thì coi như hỏng bét. Thi thứ hai với thi thứ mười hai chẳng có cái quái gì khác nhau cả."

Đàm Văn Thao nghe Lý Kiến Vũ thông báo cái gọi là tin tốt đó thì ngẩn người một lúc lâu. Trái tim vừa mới chết lặng lúc nãy, trong chớp mắt lại sống lại đập thổn thức. Anh gục đầu suy nghĩ một hồi mới ngẩng đầu lên nói: "Mười hai chọn một, tỷ lệ này thấp quá."

Phó tiểu đoàn trưởng Lý cười, nói: "Tỷ lệ đúng là hơi thấp thật. Tớ thấy dạo này chú mày hơi ẻo lả, hình như không có chút chắc chắn nào. Dùng cái tâm không chắc chắn đánh một trận đánh không chắc chắn, thì dĩ nhiên là không có chắc chắn rồi."

Đàm Văn Thao há miệng, lại nuốt những lời định nói vào trong.

Sắc mặt Lý Kiến Vũ đột nhiên sầm xuống: "Mười hai chọn một mà tỷ lệ đã thấp rồi à? Tớ nói cho chú biết, chú có biết đợt của chú cộng thêm đợt trước đợt sau, mấy năm nay pháo binh chúng ta nhận bao nhiêu tân binh không? Tớ nói cho chú biết, ít nhất cũng phải bảy tám vạn người, cả ba đợt lính này đều rơi đúng vào thời điểm này. Trong bảy tám vạn lính đó, cuối cùng người có thể cất nhắc lên làm cán bộ chỉ có sáu mươi ba người này thôi, đây là tỷ lệ một phần nghìn đấy, chú đã từ khả năng một phần nghìn xông lên tới khả năng một phần mười hai rồi. Nếu tính kỹ ra, chỉ có một mình Lưu Hải Văn là có thể so kè với chú. Năm đó chú thi đại học chẳng phải chỉ thiếu có ba điểm sao? Thi văn hóa tớ khẳng định nó không đấu lại chú đâu. Về khoản thao tác pháo, chú vẫn luôn lấn lướt nó một đao, thỉnh thoảng thất bại một lần không nói lên điều gì, nhìn tổng thể thì chú vẫn có ưu thế hơn nó. Tớ thấy cái suất đi Đại đội Giáo đạo này chắc chắn là thuộc về chú rồi. Nhưng không được lơ đễnh, Quan Vân Trường lợi hại như thế mà còn lơ đễnh mất Kinh Châu đấy. Tớ nói trước lời mất lòng, chú mà thi hỏng, tớ lột da chú ra."