Tuyển Tập Truyện Ngắn Hay Nhất Năm 1920 Và Niên Giám Truyện Ngắn Mỹ

Lượt đọc: 596 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Lời Giới Thiệu

❊ ❊ ❊

Tôi đồ rằng chẳng ai trong chúng ta có thể thành thật phủ nhận rằng mình ít nhiều đều quan tâm đến truyện ngắn Mỹ. Quả thực, thật khó tìm thấy một người ở bất kỳ đâu lại không thích kể một câu chuyện hay. Nhưng có những người sinh ra đã mang thiên bẩm kể chuyện hay hơn kẻ khác, và biết cách truyền tải sao cho đông đảo người nghe thưởng thức trọn vẹn hương vị của câu chuyện. Hầu hết quý vị hẳn đều quen biết một người kể chuyện tài ba như thế, với điều kiện người nghe chỉ gồm một hoặc hai người. Và nếu tình cờ sống chung nhà với một người như vậy, tôi tin quý vị sẽ nhận ra rằng, dù câu chuyện ấy có hay đến mấy trong lần đầu tiên quý vị thưởng thức, nó cũng sẽ dần mất đi sức hấp dẫn khi anh ta đã quá quen thuộc với việc kể lại nó và đưa nó vào vốn "ngón nghề" riêng của mình.

Một người viết truyện hay thực chất là một kẻ dám mạo hiểm kể cùng một câu chuyện cho hàng chục ngàn người nghe. Quý vị đã bao giờ mạo hiểm như thế chưa? Quý vị đã bao giờ bắt đầu kể một câu chuyện cho một người xa lạ, cố gắng truyền tải điểm đắt giá mà không hề biết đối phương là người thế nào chưa? Nếu từng làm vậy, trải nghiệm của quý vị ra sao? Chắc hẳn quý vị đã nhận ra rằng kể chuyện là một nghệ thuật, và có lẽ quý vị từng tự hỏi liệu mình có bao giờ học được nghệ thuật ấy hay không.

Nhà văn viết truyện ngắn trên các tạp chí Mỹ cũng ở trong tình cảnh tương tự, chỉ khác là chúng ta kiên nhẫn với họ hơn nhiều. Thông thường, đó là một người đã kể câu chuyện của mình rất nhiều lần trước đó. Lần đầu tiên anh ta kể, chúng ta đã vỗ vai tán thưởng, như anh ta xứng đáng nhận được, và bảo rằng anh ta là một gã cừ khôi. Các nhà xuất bản của anh ta cũng nói vậy. Và câu chuyện anh ta kể quả thực rất hay. Rắc rối ở chỗ chúng ta lại muốn nghe lại lần nữa, và chúng ta đã trả cho anh ta quá hậu hĩnh để anh ta lặp lại nó. Nhưng cũng giống như câu chuyện của quý vị trở nên kém thú vị hơn vào lần thứ hai mươi ba quý vị kể, những câu chuyện mà tôi đọc trong thời gian qua thường mang lại cảm nhận tương tự. Tôi nhận thấy mình phải van xin tác giả hãy nghĩ ra một câu chuyện khác.

Dĩ nhiên, quý vị không cảm thấy bị ép buộc phải đọc nhiều truyện đến thế, và tôi cũng chẳng khuyên quý vị làm vậy. Nhưng chính việc đọc đó đã giúp tôi có cái nhìn tổng quan, nhận ra truyện ngắn Mỹ đang đi về đâu cũng như những gì nó đã đạt được. Nó giúp tôi thấy các nhà văn Mỹ đang làm suy yếu chất lượng tác phẩm của mình ra sao do lặp lại quá thường xuyên, và giúp tôi xác định đúng trách nhiệm thuộc về đâu.

Giờ đây, đây là một vấn đề có tầm quan trọng đáng kể. Một trong những điều chúng ta nên khao khát tìm hiểu nhất là tâm lý của độc giả Mỹ. Chúng ta muốn biết họ phản ứng thế nào với những gì đọc được trên tạp chí, cho dù đó là một truyện ngắn, một bài báo hay một quảng cáo. Chẳng hạn, chúng ta muốn biết điều gì giữ chân người đọc tạp chí Atlantic Monthly, và điều gì thu hút độc giả của Ladies' Home Journal.

Tôi tin rằng sự khác biệt giữa các tầng lớp độc giả này phần lớn chỉ là sự khác biệt nhân tạo, xét trên khía cạnh chất lượng giải trí và giá trị tưởng tượng mà một truyện ngắn mang lại. Dĩ nhiên có những trường hợp ngoại lệ, và tôi cũng đang nghĩ đến một vài trường hợp như thế, nhưng nhìn chung, tôi không thấy có sự khác biệt cốt yếu nào giữa những câu chuyện hay nhất trên Saturday Evening Post và những câu chuyện hay nhất trên Harper's Magazine, chẳng hạn. Sự khác biệt mà ai cũng cảm nhận được, và thực sự tồn tại, nằm ở việc nhấn mạnh vào khía cạnh nào hơn là ở thể loại. Đó là sự thể hiện qua con số trung bình chứ không phải sự khác biệt ảnh hưởng đến những câu chuyện hay nhất trên cả hai tạp chí. Bản chất con người ở đâu cũng vậy, và khi một nghệ sĩ diễn giải nó bằng sự đồng cảm, độc giả sẽ thấu cảm với cảm xúc của ông dù tìm thấy nó ở bất kỳ đâu.

Trải nghiệm của tôi cho thấy độc giả dễ tìm thấy sự diễn giải đầy thấu cảm sâu sắc này về bản chất con người—những niềm vui và nỗi buồn, cái hài hước và bi kịch của nó—thường xuyên nhất ở các tạp chí Mỹ ít phô trương về giá trị của chính mình nhất. Tất cả chúng ta đều quen thuộc với loại tạp chí chỉ biết lặp đi lặp lại ngày này qua ngày khác một cách ồn ào và dai dẳng: "Tạp chí Planet Magazine là tạp chí vĩ đại nhất trong vũ trụ. Những văn nghệ sĩ vĩ đại nhất và những họa sĩ minh họa hàng đầu thế giới đều góp mặt trên các trang báo của chúng tôi." Và nó dừng lại ở đó. Nó lặp lại tuyên bố này quá thường xuyên đến mức tự tin vào điều đó. Một tạp chí như vậy chính là con đà điểu văn học vĩ đại; nó trốn chạy bằng cách vùi mắt vào cát.

Có một chân lý về bản chất con người là những bậc vĩ nhân không thấy cần thiết hay khả thi khi phải thao thao bất tuyệt về sự vĩ đại của chính mình. Họ bận rộn đến mức chẳng bao giờ có nhiều thời gian để nghĩ về điều đó. Và các tạp chí hay nhất, cũng như những truyện ngắn hay nhất, cũng vậy. Người viết ra câu chuyện mà tôi đánh giá là hay nhất xuất bản năm 1915 là người ngạc nhiên nhất ở Brooklyn khi tôi nói với anh ấy điều đó.

Sự thật của vấn đề là chúng ta đang thay đổi rất nhanh chóng, và một ý thức dân tộc mới trong văn học đang đồng hành cùng sự thay đổi đó. Đã có một thời—và thực ra thời kỳ đó chỉ vừa mới khép lại—khi truyện ngắn bị trục lợi bởi những kẻ hám lợi, những kẻ tạo ra tiếng ồn lớn đến mức quý vị khó lòng nghe thấy điều gì khác. Những kẻ tạo tiếng ồn thành công nhất vẫn đang hò reo, nhưng tâm huyết của họ thì không còn nữa. Chủ biên của một trong những tạp chí lớn nhất đất nước cách đây không lâu đã nói với tôi rằng, hiện ông gặp khó khăn nhất trong việc tìm kiếm các truyện ngắn từ những tác giả mà tạp chí của ông từng luyện cho công chúng thói quen đòi hỏi. Lý do trực tiếp mà ông đưa ra cho tình trạng này là phần thưởng thương mại mà các công ty điện ảnh đưa ra cho các nhà văn quá lớn, và sự khác biệt về thời gian lẫn công sức giữa việc viết kịch bản và phát triển một câu chuyện hoàn chỉnh là quá rõ rệt, khiến các tác giả chọn phương thức kiếm tiền hấp dẫn hơn. Sự thương mại hóa quá mức đối với văn học trong thập kỷ qua giờ đây đang quay lại chống lại chính những tạp chí đã nuôi dưỡng nó. Những tạp chí vốn mua bán hư cấu như mua bán xà phòng đang bắt đầu ăn ăn hối cải. Họ đã giết chết con ngỗng đẻ trứng vàng.

Cuộc đấu tranh cho sự chân thành trong truyện ngắn là một cuộc đấu tranh đáng giá. Nó là cốt lõi của tất cả những gì tôi đang phấn đấu. Người điềm tĩnh, chân thành, có điều muốn kể cho quý vị nghe không nên bị lấn át bởi những kẻ tạo tiếng ồn. Anh ấy nên được lắng nghe. Anh ấy chân thực, và chúng ta cần anh ấy.

Đó là lý do tại sao tôi tự gánh lấy công việc hằng năm là đọc nhiều truyện ngắn đến vậy. Tôi đang tìm kiếm người nam hay người nữ có điều gì đó để nói,—người thực sự quan tâm đến cách mình diễn đạt. Tôi đang tìm kiếm người nam hay người nữ mang một giấc mơ nào đó, người nhìn thấy ở người bán dạo lướt qua trên đường nhiều hơn một chút so với quý vị hay tôi, và muốn dành trọn cuộc đời mình để kể cho chúng ta nghe về điều đó. Tôi cũng muốn nghe câu chuyện của chính mình, để có thể tự nhìn lại bản thân như cách người khác nhìn tôi. Và tôi muốn cảm nhận rằng người kể chuyện nói với tôi về những điều này cũng tâm huyết như một vị mục sư chân chính, một bác sĩ vị tha, hay một luật sư giàu lý tưởng. Tôi muốn cảm nhận rằng anh ấy thuộc về một nghề nghiệp mang tính linh thánh, chứ không phải đang giữ một vị trí công việc đơn thuần hay vận hành một cơ sở đầu cơ vô độ.

Tôi đã tìm thấy người viết có thông điệp này ở hầu hết các tạp chí mà tôi nghiên cứu trong năm qua. Anh ấy cũng đầy tâm huyết trên Collier's Weekly như trên Scribner's Magazine. Tôi không hay gặp anh ấy, nhưng anh ấy ở đâu đó quanh đây. Và anh ấy là người duy nhất đáng để chúng ta dõi theo. Tôi cảm thấy việc mình thích hay đồng ý với những gì anh ấy nói hay không không phải là chuyện của tôi. Tất cả những gì tôi tìm kiếm là xem liệu anh ấy có thực sự nghiêm túc với những gì mình nói và khiến nó trở nên chân thực nhất có thể đối với tôi hay không. Tôi chấp nhận giá trị nội dung của anh ấy theo cách đánh giá của chính anh ấy, nhưng tôi muốn biết anh ấy làm được gì từ đó.

Mỗi sắc tộc cấu thành nên chất liệu trong nồi nấu chảy lớn của chúng ta đang mang theo những truyền thống giàu có nhất của mình để bồi đắp vào di sản của con cháu chúng ta. Đó là một điều tuyệt vời khi nghĩ đến. Chẳng hạn, đây là một nhà văn Do Thái trẻ tuổi, đang trong bóng tối kể lại những câu chuyện của dân tộc mình với tất cả nghệ thuật của các bậc thầy người Nga. Và người Ireland đang mang đến cho chúng ta những gì tinh túy nhất trong di sản của họ, cùng nam nữ thuộc nhiều sắc tộc khác đang đóng góp để tạo nên nền văn học dân tộc đầu tiên trên thế giới không dựa trên một tình cảm sắc tộc đơn lẻ. Tại sao chúng ta không tò mò hơn về câu chuyện của người thu gom ve ve, người đánh giày và người chủ cửa hàng hoa quả? Quý vị không nghĩ rằng cuộc sống đang mang đến cho cậu bé trong phòng giữ áo những điều thú vị chẳng kém gì bất kỳ thiên tiểu thuyết lãng mạn nào sao? Chẳng phải cuộc sống đang thay đổi chúng ta theo những cách phi thường nhất, và chẳng lẽ chúng ta không muốn biết mình sẽ đón nhận và thích nghi với những thay đổi đó như thế nào sao? Có một nhà văn khiêm tốn trên căn gác xếp ngoài kia biết rõ tất cả những điều đó, nếu quý vị chịu lắng nghe anh ấy. Rắc rối là anh ấy quá mải mê nói về cuộc đời đến mức quên mất việc nói về bản thân, còn chúng ta thì quá lười biếng để lắng nghe bất kỳ ai quên thổi kèn khen mình. Nhưng các tạp chí đang bắt đầu tìm kiếm anh ấy, và thật tuyệt vời làm sao, họ đang bắt đầu tìm thấy anh ấy, và phát hiện ra rằng anh ấy thú vị và được công chúng yêu mến hơn vị đầu bếp chuyên nghiệp—người luôn có thể trông cậy để nấu một món ăn duy nhất theo cách cũ kỹ, nhưng chưa từng có thời gian để học thêm bất kỳ điều gì khác.

Tóm lại, điểm mấu chốt của tất cả những gì tôi đang cố gắng nói là gì? Đơn giản là thế này. Nếu chúng ta định làm bất cứ điều gì với tư cách một dân tộc, chúng ta phải thành thật với chính mình và với mọi người. Nếu chúng ta là người viết truyện hay người đọc truyện—mà hầu như ai trong thời đại này cũng thuộc một trong hai nhóm đó—chúng ta phải đối diện thẳng thắn với cuộc sống trong tác phẩm hư cấu mà chúng ta viết hoặc đọc. Sự ủy mị sướt mượt và những trò hề lố bịch phải khiến chúng ta vô cùng chán ngán, đặc biệt nếu chúng ta có chút khiếu hài hước. Cuộc sống quá thực tế để chúng ta có thể ngủ gật trên đó.

Để nhắc lại những gì tôi đã nói trên các trang sách này trong những năm trước, vì lợi ích của độc giả chưa quen với các tiêu chuẩn và nguyên tắc tuyển chọn của tôi, tôi xin chỉ ra rằng tôi đã tự đặt cho mình nhiệm vụ tách biệt các phẩm chất nhân văn cốt yếu trong văn học hư cấu đương đại của chúng ta—những phẩm chất mà khi được các nghệ sĩ văn học ghi chép lại một cách tận tụy, có thể gọi một cách công bằng là sự phê bình cuộc sống. Tôi hoàn toàn không quan tâm đến các công thức, và sự phê bình có tổ chức ở dạng tốt nhất cũng chẳng qua là sự phê bình chết, giống như mọi sự diễn giải giáo điều về cuộc sống luôn luôn là sự diễn giải chết. Điều làm tôi hứng thú, đến mức gạt bỏ những điều khác, là dòng chảy tươi mới, đầy sống động chảy qua những tác phẩm hay nhất của chúng ta, và thực tại tâm lý lẫn tưởng tượng mà các nhà văn của chúng ta đã ban tặng cho nó.

Không có chất liệu nào có tầm quan trọng trong văn học hư cấu trừ khi đó là chất liệu hữu cơ, nghĩa là chất liệu mà nhịp đập của cuộc sống đang đập trong đó. Văn học hư cấu vô cơ đã là lời nguyền của chúng ta trong quá khứ, và hứa hẹn sẽ tiếp tục như vậy, trừ khi chúng ta thể hiện sự tinh tường nghệ thuật lớn hơn nhiều so với những gì chúng ta thể hiện hiện nay.

Tập hồ sơ này bao quát giai đoạn từ tháng Mười năm 1919 đến tháng Chín năm 1920. Trong giai đoạn này, tôi đã cố gắng tuyển chọn từ các truyện ngắn xuất bản trên các tạp chí Mỹ những câu chuyện thể hiện cuộc sống một cách giàu tính tưởng tượng trong chất liệu hữu cơ và hình thức nghệ thuật. Chất liệu là điều đạt được bởi nghệ sĩ trong từng hành vi sáng tạo, chứ không phải là thứ đã có sẵn, và do đó một thực tế hay tập hợp các thực tế trong một câu chuyện chỉ đạt được sự thể hiện vật chất khi sức mạnh thuyết phục bằng trí tưởng tượng của nghệ sĩ biến chúng thành một sự thật sống động. Thử thách đầu tiên của một truyện ngắn, vì vậy, trong bất kỳ phân tích định tính nào, là đánh giá xem người viết làm cho các thực tế hoặc sự cố được lựa chọn của mình có sức cuốn hút sinh động đến mức nào. Thử thách này có thể gọi một cách thuận tiện là thử thách về chất liệu.

Nhưng thử thách thứ hai là cần thiết nếu câu chuyện muốn xếp hạng trên các câu chuyện khác. Người nghệ sĩ chân chính sẽ tìm cách nhào nặn chất liệu sống động này thành hình thức đẹp đẽ và viên mãn nhất, bằng cách lựa chọn và sắp xếp khéo léo các chất liệu của mình, và bằng cách trình bày trực tiếp và lôi cuốn nhất trong khắc họa và xây dựng nhân vật.

Các truyện ngắn mà tôi đã xem xét trong nghiên cứu này, giống như những năm trước, tự nhiên chia thành bốn nhóm. Nhóm đầu tiên gồm những câu chuyện mà theo tôi là không vượt qua được thử thách về chất liệu lẫn thử thách về hình thức. Những câu chuyện này được liệt kê trong niên giám mà không có bình luận hay dấu sao chứng nhận. Nhóm thứ hai gồm những câu chuyện có thể tuyên bố một cách công bằng rằng chúng vượt qua được thử thách về chất liệu hoặc thử thách về hình thức. Mỗi câu chuyện này có thể tuyên bố sở hữu sự ưu tú về kỹ thuật đơn thuần, hoặc thường xuyên hơn, tôi vui mừng khi nói rằng, một cảm giác thuyết phục về cuộc sống trong đó mà người đọc phản ứng bằng một phần trải nghiệm của chính mình. Các câu chuyện thuộc nhóm này được đánh dấu trong chỉ mục niên giám bằng một dấu sao đơn phía trước tiêu đề.

Nhóm thứ ba, gồm những câu chuyện có sự ưu tú lớn hơn nữa, bao gồm những câu chuyện kể có thể đưa ra tuyên bố thuyết phục cho lần đọc thứ hai, bởi vì mỗi câu chuyện đều vượt qua cả hai thử thách, thử thách về chất liệu và thử thách về hình thức. Các câu chuyện thuộc nhóm này được đánh dấu trong chỉ mục niên giám bằng hai dấu sao phía trước tiêu đề.

Cuối cùng, tôi đã ghi lại tên của một nhóm nhỏ các câu chuyện sở hữu, tôi tin là, sự ưu tú còn tinh tế hơn nữa—sự ưu tú của việc kết hợp chất liệu chân thực và hình thức nghệ thuật trong một kết cấu đan chặt với sự chân thành đến mức những câu chuyện này có thể tuyên bố một vị trí trong nền văn học của chúng ta. Nếu tất cả những câu chuyện này của các tác giả Mỹ được xuất bản lại, chúng sẽ không chiếm nhiều dung lượng hơn năm cuốn tiểu thuyết có độ dài trung bình. Việc tôi lựa chọn chúng không hàm ý niềm tin phê bình rằng chúng là những câu chuyện vĩ đại. Một năm tạo ra một câu chuyện vĩ đại sẽ là một năm ngoại lệ. Nó đơn giản được hiểu là tôi đã tìm thấy tương đương năm tập sách đáng được xuất bản lại trong số tất cả các câu chuyện được xuất bản trong giai đoạn đang xét. Những câu chuyện này được đánh dấu trong chỉ mục niên giám bằng ba dấu sao phía trước tiêu đề, và được liệt kê trong "Bảng Vàng Danh Dự" đặc biệt. Khi biên soạn các danh sách này, tôi không để sự thiên vị hay định kiến cá nhân nào cố ý ảnh hưởng đến nhận định của mình. Tuy nhiên, đối với tiêu đề của một số câu chuyện nhất định trong "Bảng Vàng Danh Dự", một dấu sao được đặt phía trước, và dấu sao này, tôi phải thú nhận, tiết lộ ở một mức độ nào đó sự ưu ái cá nhân, mà vì điều đó, có lẽ tôi có thể được châm chước. Chính từ danh sách ngắn cuối cùng này mà các câu chuyện được in lại trong tập sách này đã được tuyển chọn.

Rất danh dự cho tôi khi không xuất bản lại một câu chuyện Tiếng Anh nào, hay một bản dịch từ một tác giả nước ngoài. Tôi cũng đưa ra quy tắc không đưa quá một câu chuyện của một tác giả cá nhân vào tập sách. Kết quả chung và chi tiết của nghiên cứu của tôi sẽ được giải thích và ghi lại chi tiết cẩn thận trong phần bổ sung của tập sách.

Giống như những năm qua tôi đã có vinh dự và niềm vui gắn kết niên giám này với tên tuổi của Benjamin Rosenblatt, Richard Matthews Hallet, Wilbur Daniel Steele, Arthur Johnson, và Anzia Yezierska, vì vậy mong muốn của tôi là dành tặng năm nay những gì tốt đẹp nhất mà tôi tìm thấy trên các tạp chí Mỹ như thành quả lao động của mình cho Sherwood Anderson, người có các câu chuyện "The Door of the Trap", "I Want to Know Why", "The Other Woman", và "The Triumph of the Egg" đối với tôi dường như nằm trong số những đóng góp giàu trí tưởng tượng nhất cho truyện ngắn được thực hiện bởi một nghệ sĩ Mỹ trong năm qua.

Edward J. O'Brien.

Forest Hill, Oxon, England,

Ngày 8 tháng 11 năm 1920.

Lưu ý.—Thứ tự in các câu chuyện trong tập sách này không nhằm mục đích chỉ ra sự xuất sắc tương đối của chúng; sự sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái theo tác giả.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 10 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.