
Ngôi Sao #4
Hai Loại Thần Lực
Bạn nói, họ nghe, rồi quên.
Bạn nhắc, họ nhớ, rồi lại quên.
Bạn truyền cảm hứng, họ làm, họ nhớ mãi.
Đó là một ngạn ngữ phương tây mà tôi rất ấn tượng, cũng là bí mật để tạo ra sự ảnh hưởng sâu sắc của các tác giả 5 sao.
Đã bao giờ bạn đọc sách thế này chưa?
Lúc đọc bạn rất chăm chú, tác giả viết rất hay, bạn đã bật cười và vỗ đùi đen đét. Tuy nhiên sau khi gấp sách lại, bạn chẳng biết phải áp dụng sao, cũng như bắt đầu từ đâu. Sau một thời gian, bạn chẳng còn nhớ cuốn sách đó đã viết những gì nữa.
Ngược lại, hãy nhớ tới một cuốn sách đã có ảnh hưởng sâu sắc tới bạn. Có phải bên cạnh việc chia sẻ một ý tưởng gì đó khiến bạn thích thú, tác giả còn đưa ra một gợi ý hành động rất cụ thể, hay một thói quen độc đáo mà tới giờ bạn vẫn thực hiện?
Trước khi bắt đầu hành trình vừa du lịch vừa viết sách vào 2015, tôi đã có hơn 1500 giờ huấn luyện khóa học Tôi Tài Giỏi Bạn Cũng Thế với chuẩn mực của tập đoàn Adam Khoo, Singapore. Kinh nghiệm quý báu đó đã giúp tôi nghiệm ra một điều thú vị.
Dù bạn thuyết trình hay là viết sách thì cũng đều có chung một mục tiêu. Đó là truyền tải một thông điệp nào đó để người ta thay đổi cách nghĩ, cách hành động, từ đó tạo ra kết quả mới trong cuộc đời họ. Trong hàng chục ngàn học viên tôi đã tiếp xúc, có những bạn thay đổi rất mạnh mẽ với kết quả rõ rệt, song không phải bạn nào cũng được như vậy.
Nếu đã đọc sách Thay Thói Quen Đổi Cuộc Đời, bạn sẽ biết rằng để thay đổi thành công bất cứ ai, kể cả một người khó thay đổi nhất là chính bản thân mình, thì động lực thôi vẫn chưa đủ. Bạn cần phải chú ý tới một loại “thần lực” thứ hai mà hầu hết mọi người đều bỏ qua: Thực lực.
Câu chuyện giả tưởng, bài học thực tế
Bạn còn nhớ câu chuyện rùa và thỏ chạy đua chứ? Rùa đã chiến thắng do thỏ chủ quan. Tuy nhiên, nếu đua lại lần hai thì ai sẽ là người thắng? Liệu thỏ có tiếp tục thua đau một lần nữa hay chăng?
Xét về thực lực, khả năng chạy của thỏ rõ ràng cao gấp chục lần rùa. Chỉ là do lần đầu thỏ chủ quan nên thỏ mà không có động lực về đích mau chóng. Nếu được thi lại thì với thực lực cao sẵn, cùng động lực do cay cú, thỏ chắc chắn sẽ chiến thắng. Tuy vậy, rùa dại gì thi lần hai, làm vậy thì rùa đâu có đi vào huyền thoại?
Giả sử sau hôm thua đau ấy, thỏ đã mời rùa một bữa nhậu bên sông với thực đơn là món bia gia truyền làm từ cà rốt nhà thỏ. Trong lúc ngà ngà say và có chút bốc đồng, rùa đã chót nhận lời mời thi đấu lần thứ hai với thỏ.
Bạn nghĩ lúc này động lực chiến thắng của rùa có cao không? Cao ngút trời là đằng khác. Nhờ thắng thỏ lần trước mà rùa đã đi vào huyền thoại. Giờ nếu thua, tên tuổi rùa sẽ biến mất vĩnh viễn, các thế hệ sau này sẽ không thể nào biết tới câu chuyện rùa và thỏ. Dù động lực cao nhưng rùa vẫn thiếu tự tin lắm.
Tình cờ, rùa được giới thiệu một khóa học truyền lửa gì đó, giúp khai phá khả năng tiềm ẩn và đánh thức sức mạnh phi thường trong mình. Biết đâu rùa có khả năng tiềm ẩn là chạy nhanh như tên lửa?
Nghĩ vậy, rùa đã đăng ký học.
Vào ngày tái đấu, rùa khí thế lắm, đeo băng đỏ trên trán như một võ sư, rùa thét lên trước mặt bàn dân thiên hạ, “Tôi quyết tâm! Tôi làm được! Tôi sẽ thắng!”
Thỏ thấy vậy cũng hoảng. Không biết mấy diễn giả kia truyền lửa gì vào đầu rùa, mà lại ra nông nỗi như thế này. Thế là thỏ lại càng quyết tâm chiến thắng.
Ngay khi tiếng súng của trọng tài vang lên, thỏ chạy vút đi như một cơn gió, và tới đích chỉ trong một phút. Còn rùa đứng đó há hốc mồm, rồi xấu hổ bỏ đi trong tiếng cười ha hả của mọi người. Từ ấy, không ai nghe nói về rùa nữa.
Tất nhiên, đó chỉ là một câu chuyện giả tưởng. Rùa thông minh lắm, nó không dễ gì để thỏ chuốc say mà chuốc vạ vào thân. Giờ đây con cháu nhà rùa vẫn tự hào vì chiến thắng oanh liệt của cụ tổ. Họ còn đúc tượng cho rùa với hàng chữ khắc bóng bẩy:
“Nhanh hay chậm không quan trọng, quan trọng là bạn vẫn tiến lên mỗi ngày!”
Đó cũng là là khẩu hiệu giúp loài rùa ngày càng vươn cao, vươn xa, trong… thế giới cổ tích.
Một câu chuyện giả tưởng, nhưng lại cho chúng ta một bài học thực tế, cũng là một quy luật sẽ giúp bạn và độc giả của mình thay đổi thành công.
Động lực và thực lực
Hãy cùng phân tích động lực và thực lựa của cả hai đối thủ trong câu chuyện trên.
Ở lần thi đấu thứ nhất:
Thỏ: Thực lực rất cao nhưng động lực thấp, nên chủ quan mà thua trận.
Rùa: Thực lực siêu thấp nhưng động lực cao, lại ăn may nhờ thỏ chủ quan nên chiến thắng.
Lần thi đấu thứ hai (nếu có):
Thỏ: Thực lực cao, kết hợp với động lực cao do cay cú, chiến thắng là điều tất yếu.
Rùa: Thực lực thấp, nên dù động lực có cao tới mấy, cũng không thể thắng. Đây là thực tế phũ phàng.
Tóm lại: Khi thực lực thấp mà động lực cao, thì chiến thắng chỉ là may mắn.
Điều này giải thích cho việc tại sao nhiều người tham gia các khóa học truyền động lực, đọc những cuốn sách truyền cảm hứng, cuối cùng sau một thời gian vẫn “đâu lại vào đấy.”
Lý do thật đơn giản. Nếu như thực lực bạn vốn cao, bạn luôn biết chính xác mình cần phải làm gì để thành công, chỉ là bạn lười chút thôi, thì khi được cung cấp động lực, bạn sẽ dễ dàng nhảy ra khỏi vùng an toàn, bạn hành động và bạn thành công!
Còn với những người thực lực đang thấp thì dù bạn có tạo động lực mạnh tới mấy, thì cũng giống như đẩy một người lên thuyền ra khơi tìm kho báu, trong khi anh ấy vẫn chưa tốt nghiệp lớp mẫu giáo của thủy thủ. Khi gặp sóng gió, họ sẽ tìm mọi cách để quay trở lại bờ.
Tuy vậy, tôi không phủ nhận sức mạnh của các khóa học tạo động lực. Vì bản thân khóa học Tôi Tài Giỏi ngày xưa đã từng giúp tôi tìm ra ước mơ trở thành diễn giả và tác giả sau này. Động lực lớn như một bệ phóng giúp bạn ra quyết định, giúp bạn đóng lại trang sách xưa cũ cuộc đời mình. Tất nhiên, trang sách mới có tươm tất hơn không, bạn có thành công hay không thì còn phụ thuộc vào hành động của bạn sau đó để nâng cao thực lực.
Hãy nhớ: Hầu hết mọi người không thay đổi, không phải là vì họ thiếu động lực, mà là vì họ quá phụ thuộc vào động lực.
Động lực chỉ là cảm xúc, khi đang ở trong trạng thái hừng hực khí thế, bạn có thể nghĩ mình đã thay đổi. Tuy nhiên sau đó, khi không đạt được kết quả như ý, sớm muộn mọi động lực rồi sẽ tiêu tan, người ta trở lại bình thường như chưa có gì thay đổi.
Do vậy, để cuốn sách của bạn thực sự giúp ích cho nhiều người với kết quả bền vững, thì bạn cần phải khéo khéo sử dụng cả hai loại “thần lực” này.
Nếu bạn tạo cảm hứng tốt, nhưng chỉ đưa ra gợi ý chung chung, hoặc vượt quá thực lực của độc giả thì sẽ có vấn đề lớn. Bạn sẽ không chỉ làm lãng phí thời gian của họ, mà bạn còn có thể nhận được những đánh giá kiểu như sách hay nhưng khó áp dụng.
Bí quyết để sách dễ dùng là gì?
Đó là bạn phải rất hiểu độc giả của mình.
Nếu độc giả là người có tri thức, thường thực lực sẽ cao, họ thích những ý tưởng lạ, những câu chuyện cảm hứng. Khi đã có một góc nhìn mới mẻ, hay một ý tưởng kích thích, họ sẽ hành động, họ sẽ thực hiện những điều họ vốn biết nhưng chưa làm. Lúc này, bạn có thể tập trung vào cung cấp việc động lực, đưa ra nguyên lý, họ sẽ tự áp dụng.
Còn nếu độc giả là những người mới bước vào lĩnh vực của bạn, thực lực của họ tuy mới nhú nhưng động lực học hỏi thì rất cao. Chỉ cần bạn đưa ra các gợi ý hành động cụ thể với lộ trình rõ ràng là họ sẽ áp dụng ngay để nâng cao thực lực. Dần dần, họ sẽ tự hiểu ra các nguyên lý sâu sắc đằng sau.
Điều đó có nghĩa là bạn càng muốn sách mình dễ đọc dễ dùng cho nhiều đối tượng, thì bản thân bạn phải càng trải qua mọi thứ từ A-Z trong lĩnh vực bạn định viết về nó. Vì khi ấy, bạn có thể đóng hai vai, vừa là một người bạn chia sẻ kinh nghiệm chi tiết cho những người mới bắt đầu, vừa là một người thầy chỉ đường dẫn lối, đưa ra nguyên tắc sâu sắc, giúp tháo gỡ khó khăn cho các độc giả có thực lực cao mà đang bế tắc.
Tất nhiên, bạn hoàn toàn có thể định hướng đối tượng mà viết sách. Bạn nói rõ là sách này dành cho đối tượng nào ngay từ đầu sách, thậm chí trên bìa sách, để tránh tạo kỳ vọng không hợp lý cho độc giả.
Làm sao thỏa mãn độc giả khó tính?
Để viết những ra cuốn sách 5 sao, bản thân tác giả đã phải nghiên cứu và có trải nghiệm rất sâu sắc một kỹ năng nào đó tới mức thành thục. Từ ấy họ vừa có thể truyền cảm hứng cho bạn, vừa có thể đưa ra cho bạn từng bước hành động rõ ràng. Khi phân tích sách của họ, bạn sẽ thấy chúng không thể thiếu ba thứ sau đây đi kèm với các thông điệp ấn tượng.
(1) Câu chuyện cảm hứng
Hành trình khám phá ra những bí mật thú vị để chia sẻ với độc giả, hay câu chuyện thực tế của những người đã áp dụng hiệu quả. Được kể lại một cách sống động và hấp dẫn trong sách.
Sau hơn cả chục năm kể từ khi đọc cuốn Tôi Tài Giỏi Bạn Cũng Thế, tôi vẫn còn nhớ mãi hình ảnh bố của Adam Khoo dắt ông tới từng ngôi trường, và hết lần này lần khác họ đều từ chối ông vì ông học quá dốt. Nhưng sau đó, Adam Khoo đã trở thành một trong những tỉ phú trẻ nhất và giàu có bậc nhất của Singapore.
(2) Nguyên lý sâu sắc
Những bí ẩn đằng sau sự thất bại của hầu hết mọi người, cũng như bí mật để gặt hái thành công trong lĩnh vực đó. Thường thể hiện bằng ngôn từ dễ hiểu, và các hình tượng dễ nhớ.
Sau khi đọc cuốn Ăn Con Ếch của Brain Tracy, hình tượng con ếch lúc nào cũng ám ảnh tôi, khiến tôi luôn đặt ra câu hỏi việc mình đang làm có thật sự quan trọng? Từ đó giúp tôi quản lý thời gian của mình ngày càng hiệu quả hơn.
(3) Bản đồ hành động
Những gợi ý hành động cụ thể từng bước từ dễ đến khó, phù hợp với thực lực của từng đối tượng độc giả, ở từng giai đoạn khác nhau. Bản đồ càng rõ ràng và càng được kiểm chứng bởi nhiều người, thì sức thuyết phục cho cuốn sách của bạn càng cao.
Nếu mở mục lục cuốn Những Bước Đơn Giản Tới Ước Mơ, bạn sẽ thấy Steven K. Scott đưa cho độc giả một bản đồ vô cùng chi tiết. Từ chặt bỏ 6 sợi xích làm bạn trì hoãn, cho tới kích hoạt 7 động cơ mạnh mẽ trong bạn để “bay” tới thành công.
Câu chuyện cảm hứng, nguyên lý sâu sắc, và bản đồ hành động. Đó là chiếc kiềng ba chân, giúp thông điệp trong sách của bạn có thể đứng vững trước những độc giả từ dễ tính tới khó tính nhất. Vậy làm sao để kết hợp các yếu tố trên một cách khoa học, và giúp độc giả của bạn xuyên thủng bức tường trì hoãn?
Bí quyết nằm ở ngôi sao tiếp theo.