
Ngôi Sao #3
Họa Sĩ Ngôn Từ
Đã bao giờ bạn xem một bộ phim và muốn đi đâu đó, nhưng lại cảm thấy thật tiếc nếu phải rời mắt khỏi màn hình chưa?
Đã bao giờ bạn đọc một cuốn sách say sưa, bạn buồn ngủ lắm nhưng vẫn chưa muốn ngủ, cái tay bạn như thể đang tự động lật trang vậy?
Bí mật của những tác giả 5 sao đã tạo ra tác phẩm thu hút ấy là gì? Hãy cùng khám phá ngay...
Bí mật “đạo diễn” ngôn từ
Năm 1970, giáo sư tâm lý học Albert Mehrabian, Đại học California, Hoa Kỳ, đã công bố công trình nổi tiếng mang tên 7-38-55. Theo đó, hiệu quả của quá trình giao tiếp và truyền đạt ý tưởng được quyết định bởi 55% là ngôn ngữ cơ thể (hình ảnh), 38% là giọng điệu (âm thanh) và 7% là ngôn từ.
Nghiên cứu này cho thấy hai cách thức tiếp thu thông tin mà bộ não dễ bị kích thích nhất. Đó là hình ảnh (ngôn ngữ cơ thể), và sự thay đổi (giọng điệu). Điều đó dễ dàng giải thích tại sao trẻ con lại thích đọc truyện tranh hơn là truyện chữ, cũng như tại sao các bộ phim dù dở vẫn có thể có doanh thu “khủng” hơn những cuốn sách bán chạy nhất. Người ta sẵn sàng bỏ tiền ra rạp dù chỉ được xem một lần, hơn là mua một cuốn sách mà thể đọc mãi mãi.
Lý do là trên phim, bộ não phải liên tục phải đối mặt với sự thay đổi của âm thanh, hình ảnh. Nó liên tục được kích thích một cách mạnh mẽ. Tuy vậy, cũng không thể phủ nhận sức mạnh của sách truyện.
Tôi đã từng đọc hết bộ truyện Harry Potter nổi tiếng và cảm thấy rất hay. Khi xem phim xong, cũng giống như nhiều độc giả khác, tôi cảm thấy vô cùng hụt hẫng. Điều này cũng xảy ra với rất nhiều tác phẩm điện ảnh được chuyển thể từ sách truyện, hầu hết các độc giả thường thất vọng sau khi xem bản điện ảnh của chúng. Tại sao lại như vậy?
Một thí nghiệm khoa học
Ngay bây giờ, tôi tha thiết cầu khẩn bạn: Đừng nghĩ về một con heo màu đỏ, làm ơn đừng nghĩ về một con heo màu đỏ đang chọc ghẹo chú chó màu xanh!
Thế nào, con heo màu đỏ đáng yêu đó vẫn còn lảng vảng trong đầu bạn chứ? Tôi đã bảo đừng nghĩ tới nó rồi. Hay là bạn đã từng xem một bộ phim nói về con heo nào đó nên giờ nó hiện ra trêu bạn chăng?
Sự thật là những hình ảnh trên phim có thể thu hút bạn ngay lập tức, nhưng nếu nói về mức độ tạo ấn tượng thì chúng sẽ phải bái lạy trước ông nội của mình là các hình ảnh trong tâm trí.
Tin tôi đi, nếu tôi dành vài trang sách tới chỉ để nói về cuộc phiêu lưu của chú heo màu đỏ đi tìm tình yêu cuộc đời là chú chó màu xanh, thì tới sáng mai có thể bạn vẫn còn nhớ chúng đấy. Bởi vì đó là hình ảnh do chính bạn tạo ra, nên chắc chắn bạn sẽ nhớ hơn so với một hình ảnh từ bên ngoài.
Thực tế trong viết lách, thứ mà mọi người thường tin rằng chỉ tạo ra 7% hiệu quả truyền đạt là ngôn từ, thật ra lại có thể tác động tới 93%.
Đây cũng chính là bí mật của các tiểu thuyết giaNếu đã từng say sưa đọc một cuốn sách truyện nào đó, bạn sẽ thấy tác giả không chỉ dùng ngôn từ để vẽ ra những hình ảnh sinh động trong tâm trí bạn, mà họ còn khiến chúng chuyển động bằng các tình tiết gay cấn, khiến bạn có cảm giác như xem phim.
Một bộ phim do tâm trí tạo ra có sức mạnh tác động ghê gớm hơn nhiều so với một bộ phim thông thường. Nếu tác giả nào làm được điều này để thu hút người đọc, tôi gọi họ là những đạo diễn ngôn từ.
Khiến cho những con chữ nhảy múa là một yêu cầu bắt buộc đối với sách truyện. Thế còn sách học, sách phát triển bản thân, sách chia sẻ kinh nghiệm thì sao?
Khi viết dạng sách này, bạn sẽ khó tạo ra những nhân vật cuốn hút, hay những tình tiết gay cấn. Bạn khó có thể làm được những việc mà các đạo diễn ngôn từ đã làm trong sách truyện. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể làm một việc có tác dụng tương đương:
Trở thành “Họa sĩ ngôn từ”
Đơn giản là bạn học cách sử dụng ngôn từ để vẽ lên trong tâm trí độc giả những hình ảnh ẩn dụ sinh động, gần gũi. Nếu đọc các cuốn sách 5 sao, bạn sẽ thấy đây là điều mà các tác giả đã làm rất nhiều.
Trong cuốn sách Ăn Con Ếch, Brian Tracy đã ví các nhiệm vụ phải thực hiện giống như việc ăn những con ếch sống. Câu hỏi đặt ra lúc này là bạn nên ăn con nào trước? Một hình ảnh ẩn dụ cực kỳ ấn tượng và đắt giá, tôi chỉ đọc một lần mà nhớ cả đời.
Hay trong cuốn sách Những Bước Đơn Giản Tới Ước Mơ, tác giả Steven K. Scott đã ví các bước ấy giống như những động cơ tên lửa. Khi bạn thực hiện hết theo chỉ dẫn, tên lửa của bạn sẽ đủ sức để giúp bạn phóng tới ước mơ.
Trong cuốn Chiến Thắng Trò Chơi Cuộc Sống, Adam Khoo đã ví cuộc sống như một trò chơi, và giới thiệu các bí quyết thành công như là “luật chơi”, giúp bạn trở thành “tay chơi thứ thiệt” và dễ dàng chiến thắng các thử thách của cuộc sống.
Nếu đọc sách do Fususu viết, bạn cũng sẽ thấy đây cũng là “đặc sản” không thể thiếu. Các hình ảnh ẩn dụ liên tục được tôi sử dụng qua từng trang sách, giúp bộ não của bạn như được “giải khát” khi đang bước trên một “sa mạc toàn chữ” vậy.
Bạn thấy đấy, “sa mạc toàn chữ” hay “giải khát cho bộ não” đều là những hình ảnh ẩn dụ thú vị. Thật vậy, ngay trong cuốn sách hướng dẫn về cách viết sách này, bạn cũng đã được chiêm ngưỡng nhiều “tác phẩm” của vị “họa sĩ ngôn từ” trong tôi đấy.
Hãy thử nhớ lại xem…
Ngoài bìa sách, tại sao tôi chọn khoảng thời gian viết sách là 9 tháng 10 ngày, chứ không phải là 10 tháng 9 ngày, hay một con số khác? Trong tâm trí bạn hiện ra hình ảnh gì? Chính xác, tôi đã ví sách như đứa con tinh thần của bạn. Để có một đứa bé khỏe mạnh, nó cần được nuôi dưỡng trong bụng mẹ tới 9 tháng 10 ngày. Cuốn sách của bạn cũng vậy!
Tôi đã ví một cuốn sách 5 sao cũng giống như một thứ gì đó 5 sao? Và từ giờ đi đâu khi nhìn thấy những Resort 5 sao, bạn hãy luôn nhớ tới ước mơ viết sách của bạn, cũng như những Review 5 sao mà bạn sẽ nhận được từ độc giả sau này.
Khi nói về thông điệp, tôi đã ví chúng như là những thứ gì lấp lánh bay qua trên trời? Phải rồi, đó là những ngôi sao chổi, và bạn cũng rất muốn làm một vị thần ném ra những ngôi sao hoàn hảo, tạo ra bức tranh tuyệt mĩ trong mắt độc giả đúng không?
Cách trở thành họa sĩ ngôn từ?
Một tin buồn với bạn, đó là rất nhiều người có khả năng viết lách lôi cuốn hay dùng từ giàu hình ảnh, là do năng khiếu.
Tin vui, bạn đang đọc sách của một người không hề có năng khiếu, đã rèn luyện được kỹ năng đó. Với kinh nghiệm viết cả sách học lẫn sách truyện, tôi tự tin khẳng định với bạn rằng: Sử dụng ngôn từ giàu hình ảnh, hay tạo ra những câu chuyện lôi cuốn đều là kỹ năng. Bạn có thể rèn luyện được, nếu bạn nắm trong tay phương pháp đúng đắn.
(1) Luyện tập gián tiếp
Với cách này, bạn hãy đọc sách thật nhiều, đọc tất cả những cuốn sách lọt top bán chạy trong lĩnh vực bạn quan tâm. Điều quan trọng nhất là khi đọc, bạn cần đọc đi đọc lại ít nhất hai lần:
(1) Lần thứ nhất bạn đọc để thưởng thức, để học hỏi tri thức mà tác giả muốn truyền đạt cho bạn.
(2) Lần thứ hai bạn đọc để học hỏi cách viết, học cách sử dụng từ ngữ của tác giả.
Bộ não của bạn rất thông minh, khi tiếp xúc nhiều với một thứ gì đó, nó sẽ tự động học hỏi và sao chép, đặc biệt là trong lĩnh vực ngôn ngữ. Bạn càng đọc nhiều, vùng thông minh ngôn ngữ trong não bộ sẽ càng được kích thích, vốn từ của bạn sẽ ngày càng tăng, khả năng diễn đạt sẽ ngày càng tốt hơn.
Do vậy, nếu có đoạn nào đó mà bạn thích thú, hãy đọc đi đọc lại thêm vài lần, và để ý các hình ảnh ẩn dụ trong đó.
(2) Luyện tập trực tiếp
Trong lúc nói chuyện hàng ngày, thậm chí đăng trạng thái Facebook, hoặc bất cứ khi nào bạn cần mô tả một thứ gì đó. Hãy cố gắng tạo ra hình ảnh trong tâm trí người nghe bằng cách so sánh, kết nối mọi thứ lại với nhau bằng các cụm từ:
“Cứ tưởng như…”, “Cứ như thể...” , “Kiểu như là…”, “Cảm giác như…”, “Giống như là…”
Ví dụ khi bạn thấy ai đó thuyết trình rất cuốn hút, thay vì khen chung chung “Bài nói của bạn hay quá” thì bạn có thể nói “Xem bạn trình bày, mà tưởng như Obama tái xuất”. Làm vậy sẽ vừa ấn tượng hơn, vừa giúp bạn trở thành “họa sĩ ngôn từ”.
Thay vì diễn tả cảm xúc một cách chung chung, bạn có thể thử diễn tả nó một cách sinh động hơn:
Bực tức: “Ruột gan lộn tùng phèo cả lên.”
Thất vọng: “Như rớt từ 9 tầng mây xuống vậy”.
Buồn bã: “Sao buồn thế? Wifi bị cá voi cắn à?”
Hớn hở: “Mới nhặt được tiền hay sao?”
Vui sướng: “Vui cứ như Nobita được 10!”
Bên cạnh đó, bạn cũng hãy tìm hiểu về một kỹ năng không chỉ hữu ích cho viết lách, mà còn giúp bạn thuyết trình đầy cảm hứng, giúp đưa thông điệp của bạn chạm bến bờ tâm trí của độc giả.
Kỹ năng kể chuyện
Bạn còn nhớ câu chuyện về chú bé nói dối cả làng là có chó sói không?
Bài học bạn rút ra là gì?
Bạn vẫn còn nhớ bài học đó sau bao nhiêu năm không ôn lại sao?
Những câu chuyện là yếu tố không thể thiếu trong bất cứ một cuốn sách 5 sao bán chạy nào. Và nói thật là nhiều khi bạn sẽ thấy có những cuốn sách chẳng có thông điệp gì rõ ràng, tác giả chỉ kể chuyện lan man mà vẫn có đầy người đọc!
Có thể độc giả sẽ quên những điều bạn giải thích, nhưng họ sẽ khó mà quên câu chuyện bạn kể. Và khi nhớ được câu chuyện, họ sẽ nhớ ra thông điệp, rồi dần kết nối lại mọi thứ.
Thực ra thì kỹ năng kể chuyện trong thuyết trình hoặc viết sách học sẽ đơn giản hơn nhiều so với sách truyện hoặc tiểu thuyết. Tuy nhiên, chừng đó cũng đủ để tôi viết hẳn một cuốn sách 300 trang về nó!
Nếu như hầu hết các tác giả thông thường hay kể theo lối tường thuật: Hôm ấy, chuyện đấy xảy ra; thì bạn sẽ thấy các tác giả 5 sao làm sống lại câu chuyện của họ với bí quyết TNT:
T - Thấy: Họ giúp độc giả thấy được những gì mình đã từng thấy.
N - Nghe: Họ giúp độc giả nghe được những gì mình đã từng nghe.
T - Trải: Họ giúp độc giả trải qua những cảm xúc mình đã trải qua.
Nếu mở sách TNT - Bí Quyết Thuyết Trình Từ Nhà Vô Địch chương #2 phần 5 Cánh Sao và chương #5 phần 7 Bước Xây, bạn sẽ không chỉ nắm được bí quyết chi tiết hơn về TNT trong kể chuyện, mà còn biết 7 yếu tố để có thể kể chuyện hấp dẫn:
(1) Bối cảnh tò mò.
(2) Nhân vật sinh động.
(3) Mâu thuẫn leo thang.
(4) Vị thầy & phương thuốc.
(5) Câu thoại hài hước.
(6) Kết quả khác biệt.
(7) Kết nối khán giả.
Nói chung kể chuyện là một kỹ năng khá nâng cao, đòi hỏi thời gian rèn luyện, nên trước mắt bạn chỉ cần tập “họa sĩ ngôn từ” là ổn. Đơn giản là dùng kỹ thuật liên tưởng so sánh để giúp độc giả hiểu và nhớ mọi thứ bạn nói, đã là quá tuyệt vời rồi!
Một bí mật ít biết
Bây giờ, giả sử độc giả đã đọc xong sách của bạn và cảm thấy rất hay. Vậy điều mà các tác giả 5 sao sẽ quan tâm nhất sau đó?
Độc giả dành tặng những Review 5 sao ư?
Độc giả viết cho họ lời cảm ơn sâu sắc ư?
Độc giả giới thiệu sách đến với bạn bè ư?
Những điều ấy thật tuyệt, nhưng một tác giả 5 sao thực thụ sẽ khác. Điều mà họ quan tâm nhất đó là người đọc sẽ áp dụng như thế nào. Khi ấy thì 5 sao, hay ngàn sao chỉ là hệ quả của việc đó mà thôi.
Do đó, bạn cần ngôi sao tiếp theo, một điều mà kể cả các tác giả viết cả tá sách, mà cũng có thể đã không để ý tới nó. Điều này khiến cho cuốn sách họ viết ra dù rất hay nhưng không áp dụng được, gây lãng phí thời gian của độc giả.