
#5
Mô tả từng chương
Nếu đọc một cuốn sách 5 sao thực thụ, bạn sẽ nhận ra một điều rằng các tác giả viết không chỉ truyền cảm hứng mà còn có một yếu tố khác không thể thiếu. Đó là sách rất dễ đọc, dễ hiểu, và dễ áp dụng.
Bí quyết của họ là gì?
Đó là họ không bao giờ viết sách để khoe kiến thức, mà họ viết để giúp người đọc hiểu được những thứ họ đang hiểu, và làm được những thứ họ đang làm (thậm chí tốt hơn). Họ luôn đặt mình vào vị trí của độc giả, và độc giả sẽ đặt sách của họ vào trái tim!
Hãy nhớ, không phải ai cũng trải qua những thứ giống bạn, không phải ai cũng được rèn luyện với thời gian tương tự như bạn. Vì vậy độc giả cần phải có từng bước để nắm bắt kiến thức của bạn một cách hiệu quả, bao gồm cả những thứ mà bạn nghĩ rằng đối với mình nó quá đơn giản.
Đó là lý do mà bạn cần phải “xây sách”, bạn cần phải thiết kế cuốn sách một cách tỉ mỉ để bất cứ ai, dù đã có kinh nghiệm hay chưa cũng đều có thể dễ dàng nắm bắt và áp dụng. Giống như một căn nhà cần có bản thiết kế tỉ mỉ, một cuốn sách cũng vậy. Bạn không chỉ cần mục lục, mà còn phải mô tả được chi tiết từng chương từng phần sẽ ra sao.
Hai dạng mục lục
Khi viết văn ở phổ thông, có thể bạn đã được học lập một dàn bài duy nhất, rồi sau đó bắt tay vào viết. Còn khi viết sách, một điều ít biết là bạn cần phải có ít nhất hai mục lục.
(1) Mục lục cho bạn
Đây là mục lục nội bộ mà chỉ mình bạn biết. Nhìn vào đó, bạn sẽ mường tượng ra được hình hài cuốn sách, cũng như biết chính xác mình định viết những gì ở phần nào.
(2) Mục lục cho độc giả
Đây là mục lục đã hoàn thiện với những câu chữ bay bổng, khơi gợi sự tò mò của người đọc. Mục lục này bạn có thể hoàn thiện sau này, trong quá trình viết sách ở bước 6, hoặc hoàn thiện sách ở bước 7.
Cấu trúc mục lục 5 sao
Tôi đã từng thấy nhiều dạng mục lục sáng tạo. Có tác giả sử dụng cấu trúc A-Z, tức là mỗi chương bắt đầu bằng một chữ cái, cho tới khi hết sách. Có tác giả sử dụng dạng 101, thậm chí 1001 mẹo, tức là cứ liệt kê mọi mẹo mình biết và đánh số thứ tự từ một đến hết, chẳng theo một logic nào cả.
Những cách đó rất sáng tạo, dễ viết và có thể thu hút một đối tượng độc giả nhất định. Tuy nhiên, mục lục kiểu đó chỉ giúp độc giả biết được trang nào có gì. Còn mục lục 5 sao thì khác, dù có thể hiện bằng bao nhiêu chương, bao nhiêu phần, thì chúng đều cần đảm bảo 3 yếu tố:
(1) Kích thích sự tò mò của độc giả.
(2) Giúp độc giả dễ theo dõi, dễ áp dụng.
(3) Giúp bạn dễ viết, viết có định hướng.
Đó là lý do tôi thích cấu trúc mục lục theo tam đoạn với mục đích rõ ràng. Dạng mục lục này đặc biệt phù hợp với dòng sách học, giúp độc giả từng bước làm chủ một kỹ năng nào đó. Bạn còn nhớ cấu trúc này chứ?
Phần I: Bạn chỉ ra các nguyên nhân thất bại, các sai lầm phổ biến (mà ít biết). Bạn chia sẻ câu chuyện cảm hứng, hành trình tìm ra bí quyết hoặc viết ra cuốn sách của bạn.
Phần II: Bạn nói về các yếu tố quan trọng cần phải có để đạt được thành công. Phần này có thể chia ra làm rất nhiều phần nhỏ hơn.
Phần III: Dựa trên các yếu tố then chốt của phần trước, bạn đưa cho người đọc một tấm bản đồ từng bước để chinh phục mục tiêu của họ.
Rất nhiều cuốn sách 5 sao, cũng như các cuốn sách của tôi, dù mục lục dành cho độc giả có thể lên tới 5 chương, 7 chương, 21 chương, vv… nhưng thật ra mục lục gốc ban đầu cũng đều tuân theo cấu trúc tam đoạn này.
Ngay cả mục lục cuốn sách này, bạn sẽ thấy “1 lời chào...” và “3 lý do” thuộc về phần I, “5 yếu tố” thuộc về phần II, và “7 bước xây” và “9 chìa khóa” thuộc về phần III.
Để triển khai mục lục chi tiết hơn cho mỗi phần, bạn có thể áp dụng một phương pháp tôi gọi là 1.3.5.7.9. Nó không chỉ giúp bạn kích thích sự sáng tạo, mà còn giúp độc giả dễ đọc dễ theo dõi. Đặc biệt là có thể áp dụng cho bất cứ loại sách học nào, bất cứ chủ đề nào. Thật tuyệt phải không?
1.3.5.7.9 là gì?
(1) Câu chuyện cảm hứng, hay lý do mạnh mẽ nào đó khiến bạn thay vì đi chơi, lại ngồi viết cuốn sách cho độc giả, hoặc cũng có thể là lời cam kết lớn về kết quả nhận được sau khi độc giả hoàn tất cuốn sách.(3) Đó là 3 nguyên nhân hàng đầu, hay 3 sai lầm ít biết khiến hầu hết mọi người thất bại khi thực hiện một mục tiêu nào đó mà cuốn sách của bạn sẽ giúp độc giả chinh phục.
(5) Đó là 5 yếu tố để đạt được thành công, hay 5 nguyên tắc, 5 nguyên lý cần phải tuân theo nếu bạn muốn tránh thất bại và chinh phục được mục tiêu nhanh hơn, hiệu quả hơn.
(7) Đó là 7 bước hành động, là tấm bản đồ giúp độc giả bắt tay vào thực hiện mục tiêu sau khi đã được bạn truyền cảm hứng, đã hiểu những nguyên lý để thành công mà bạn chia sẻ.
(9) Đó là 9 lưu ý, 9 thói quen nhỏ, hay 9 mẹo độc đáo nào đó để đọc giả có thể áp dụng hằng ngày để nâng cao thực lực, giúp họ thực hiện 7 bước trên dễ dàng hơn, hoặc có sự chuẩn bị tốt hơn cho kế hoạch lớn hơn tiếp theo.
Dựa vào gợi ý trên, hãy bắt tay vào xây dựng ngay mục lục cuốn sách của bạn. Dù nó thế nào, dù bao nhiêu chương thì hãy đảm bảo đầy đủ các yếu tố của tam đoạn.
Nhanh nhất là bạn hãy thử áp dụng tuyệt chiêu 1.3.5.7.9 để kích hoạt bộ não và có được mục lục trong thời gian ngắn nhất có thể. Sau đó bạn có thể chỉnh sửa trong quá trình viết.
Lưu ý: 1.3.5.7.9 chỉ là gợi ý giúp bạn kích thích ý tưởng. Thực tế sau khi viết xong và hoàn thiện sách, bạn có thể có 1.3.5.7, 1.3.6, 1.2.4.8, vv... tất cả phụ thuộc vào kiến thức thực tế của bạn. Tuy nhiên, cá nhân tôi thấy đưa được về 1.3.5.7.9 vẫn là dễ nhớ, dễ viết, và dễ đọc nhất.
Mẹo hay xài ngay: Google Docs
Dù bạn dùng phần mềm hay ứng dụng nào để viết lách, hãy đảm bảo nó có tính năng Outline. Tức là khi bạn thiết lập một dòng nào đó trở thành tiêu đề (Heading), ứng dụng đó sẽ tự động tạo ra một bản đồ góc trái để bạn theo dõi mục lục.
Cá nhân tôi khi viết bản thảo đều sử dụng Google Docs rất thông minh, hoàn toàn miễn phí, và có thể sử dụng đồng bộ trên mọi thiết bị. Điều đó có nghĩa là bạn có thể viết sách ở mọi nơi, trên laptop, trên máy tính bảng, thậm chí ghi âm bằng di động và Google sẽ tự động gõ lại giúp bạn.

Khi viết bản thảo sách, tôi đã thiết lập các tiêu đề cho từng phần từng chương, thậm chí từng ý nhỏ và Google Docs hiện chúng ngay ở góc trái rất thuận tiệnThói quen này sẽ giúp bạn vừa có cái nhìn tổng thể về cuốn sách, vừa giúp bạn di chuyển nhanh chóng trong quá trình viết lách.
Bởi vì có thể đôi khi bạn viết phần này mà bạn lại nảy ra ý tưởng cho phần khác, thì bạn có thể nhảy có ngay tới phần đó và ghi chú lại. Ngay sau đó bạn có thể quay trở lại phần đang viết dang dở nhanh chóng dễ dàng.
Mô tả từng chương
Tôi từng thực hiện một thăm dò trên Facebook cá nhân của mình về những khó khăn khi viết sách. Rất nhiều bạn đã để lại bình luận chia sẻ rằng họ gặp tình trạng viết được một lúc là bí ý tưởng.
Thật ra nguyên nhân rất đơn giản. Giống như đi rừng mà không có bản đồ hay la bàn, thì một lúc sau có thể bạn sẽ thốt lên vì mình đã quay lại chỗ cũ. Hầu hết mọi người viết theo cảm xúc nên khi cảm xúc hết, đương nhiên là ý tưởng sẽ cạn kiệt.
Để tránh tình trạng đó, bạn cần có một bộ câu hỏi định hướng, giúp bạn tạo ra mô tả chi tiết từng chương. Hãy chọn một chương sách bất kỳ trong mục lục của bạn, và thử trả lời các câu hỏi dưới đây. Bạn sẽ thấy ý tưởng dạt dào, và từng chương sách như hiện ra trước mắt vô cùng rõ ràng.
(1) Sau khi đọc chương này, bạn muốn độc giả sẽ có suy nghĩ mới nào? Họ cảm thấy khác đi thế nào?
(2) Để làm được điều đó, bạn sẽ nói với độc giả điều gì, hay họ cần biết thêm những điều gì?
(3) Tại sao bạn lại tin vào điều đó?
Bạn đã trải qua những gì để rút ra nó?
(4) Để áp dụng điều ấy vào cuộc sống, độc giả cần làm gì và tránh làm những gì?
(5) Nếu làm theo bạn, độc giả sẽ tránh được khó khăn nào, và đạt được thành tựu gì thú vị?
Nếu bạn đọc từ đầu và thực hiện tới đây, cuốn sách của bạn giống như một Resort 5 sao đã được xây xong phần móng. Công việc tiếp theo là làm sao viết sách mỗi ngày, và hoàn thiện nó lúc nào không hay.
Hãy tiếp tục khám phá!