#7
Viết, viết nữa,
đừng viết mãi...
Tất nhiên là càng viết đi viết lại nhiều lần, cuốn sách của bạn sẽ càng hoàn thiện, nhưng xin bạn đừng quá cầu toàn. Vì đôi khi quá cầu toàn, lại là cản trở cho quá trình xuất bản cuốn sách đầu tay.
Không có gì là hoàn hảo, mọi thứ sẽ hoàn thiện trên con đường bạn đi. Hãy yên tâm là sau khi xuất bản, bạn sẽ có ít nhất một năm “tách rời” để bán sách, nhận phản hồi từ độc giả, và chỉnh sửa cho lần tái bản tiếp theo.
Trong quá trình hoàn thiện, hãy áp dụng 4 tuyệt chiêu dưới đây, bạn sẽ không chỉ biết được khi nào thì một chương sách đã hoàn thiện, mà còn khiến độc giả phải “nuốt” từng chữ mà bạn viết ra.
Tuyệt chiêu #1
“Bạn, bạn và… bạn”
Craig Valentine, nhà vô địch diễn thuyết thế giới 1999 chia sẻ rằng: Chỉ cần bạn gửi cho ông bài nói của bạn ở dạng văn bản, và sau 30 giây là ông sẽ biết được nó cuốn hút tới mức độ nào. Đơn giản là ông đếm số từ ‘bạn’ xuất hiện trong đó.
Nếu từ “bạn” xuất hiện ít hơn từ “tôi”, có nghĩa là vị diễn giả đang tập trung nói về bản thân mình, chứ không hướng tới khán giả. Sử dụng từ “bạn” thật nhiều, là bí quyết đã giúp Craig và nhiều nhà diễn thuyết đạt chức vô địch thuyết trình thế giới.
Điều này cũng hoàn toàn đúng trong viết lách. Bạn càng sử dụng nhiều từ “bạn”, thì cuốn sách của bạn càng trở nên thân thiện, gần gũi, và độc giả sẽ có cảm giác đó là cuộc trò chuyện thân mật.
Đây cũng chính là bí mật của nhiều tác giả 5 sao, cách viết của họ không khác nào nói chuyện trực tiếp với bạn. Do vậy trong khi đọc lại, hãy để ý bất cứ câu nào xuất hiện từ “tôi” và tìm cách chuyển nó sang bạn, hoặc ưu tiên đặt từ “bạn” ở vị trí hàng đầu.
Thay vì viết “trong chương này, tôi sẽ chia sẻ cho bạn bí quyết để khiến độc giả nuốt từng chữ”, hãy viết “trong chương này, bạn sẽ được chia sẻ bí quyết để độc giả nuốt từng chữ”. Làm vậy sẽ vừa ngắn gọn hơn, vừa hướng tới “bạn” nhiều hơn.
Thay vì viết “tới chương này, tôi đã cung cấp 7 bước quan trọng để hoàn tất một cuốn sách”, hãy viết “tới chương này, bạn đã nắm được 7 bước quan trọng để hoàn tất của sách của bạn.”
Thay vì viết: “Đây là những điều tôi đã làm, đầu tiên tôi làm thế này, sau đó tôi thế làm kia” bạn có thể viết: “Đây là những điều tôi đã làm, bạn có thể thử. Đầu tiên bạn thế này, sau đó bạn thế kia.”
Hãy nhớ: Khi bạn cố gắng viết cho tất cả, thì thật ra bạn đang chẳng viết cho ai cả.
Thực tế là hầu hết độc giả của bạn đều đọc sách một mình, chứ ít ai đọc chung cả một nhóm. Do đó nếu bạn dùng từ “các bạn”, “mọi người”, vv... họ sẽ nhìn quanh và tự hỏi, “Ủa, có mỗi mình ở đây, tác giả này đang nói chuyện với ai vậy?”
Do đó, bạn hãy chế tối đa các từ như “các”, “các bạn”, thậm chí cũng không cần phải quá khách sáo mà xưng “anh chị”, “quý vị”, “các bạn trẻ”, vv… những từ này chỉ càng làm cho cuốn sách của bạn thêm xa cách độc giả mà thôi.
Mẹo hay xài ngay: Bạn có thể dùng chức năng tìm kiếm của phần mềm soạn thảo, tìm tới tất cả các từ “tôi”, “các bạn”, “mọi người”, vv... để xem xét và chỉnh sửa nhanh hơn, chứ bạn không cần phải đọc từ đầu tới cuối để phát hiện ra chúng.
Tất nhiên, sẽ có tình huống mà việc thay “tôi” bằng “bạn” rất khó, như khi bạn đang kể một câu chuyện của bản thân chẳng hạn “Ngày hôm ấy, tôi đã thấy con heo màu đỏ”, chả nhẽ lại thay bằng “Ngày hôm ấy, bạn đã thấy con heo màu đỏ”? Cảm giác sẽ không thật phải không nào?
Tuy thế, không có gì là không thể. Bạn chỉ cần khéo léo một chút và sửa thành “Ngày hôm ấy, nếu đứng cạnh tôi, bạn sẽ thấy con heo màu đỏ.”
Khi làm như vậy, bạn sẽ khiến độc giả như đang chứng kiến câu chuyện đó cùng bạn. Nói chung, đừng bao giờ sử dụng “các bạn”, mà hãy luôn thay “tôi” bằng “bạn” bất cứ khi nào bạn có thể. Và bạn sẽ kết nối mạnh mẽ gấp đôi với độc giả của mình!
Tuyệt chiêu #2
Tra dầu “lợi ích”
Một chiếc xe muốn chạy bền, nó cần phải được tra dầu thường xuyên. Nếu bộ não là động cơ, thì việc đọc sách ngấu nghiến sẽ tốn không ít năng lượng, dễ dẫn tới tình trạng “nóng máy”. Do vậy, để độc giả có thể lật trang không mệt mỏi từ đầu tới cuối cuốn sách của bạn, bạn cũng cần phải “tra dầu” cho bộ não của họ thường xuyên.
Có một loại “dầu” đặc biệt, mà tôi gọi là dầu “lợi ích”. Bộ não luôn tìm kiếm những thứ gì đó giúp ích cho chủ nhân của nó: Làm mọi thứ dễ dàng hơn, tiết kiệm thời gian, nguồn lực hơn, đạt chất lượng cao hơn, đạt được nhiều thứ hơn; vv...
Nếu trong quá trình viết, bạn liên tục chỉ rõ những bí quyết của mình sẽ mang lại những lợi ích cụ thể như thế nào, đặc biệt giúp họ hình dung xem mình sẽ áp dụng vào cuộc sống ra sao, thì bạn đang tra dầu “lợi ích” cho bộ não của độc giả.
Tuyệt chiêu này không chỉ giữ sự hào hứng của độc giả qua từng trang sách, mà còn kích thích họ áp dụng trong thực tế để đem lại những kết quả mà bạn đã vẽ ra trong tâm trí họ. Hãy tra dầu “lợi ích” liên tục cho cuốn sách của bạn, đặc biệt là ở phần nối giữa các đoạn, và các phần “kết mở” giữa các phần, các chương.
Nếu chiến thuật “bạn, bạn, và bạn” giúp độc giả của bạn luôn có cảm giác cuốn sách của bạn là dành cho họ, nếu bí quyết “tra dầu lợi ích” giúp độc giả của bạn hình dung ra viễn cảnh áp dụng vào thực tiễn, thì chiến thuật sau đây sẽ khiến khán giả không thể rời mắt ra khỏi cuốn sách của bạn.
Bạn đã đọc tiếp tới đây à?
Vừa rồi tôi đã “tra dầu lợi ích” đấy, bạn thử đọc lại và nghĩ xem lợi ích là gì?
Tuyệt chiêu #3
Sử dụng “chiếu nghỉ”
Bạn đã bao giờ leo cả trăm bậc thang chưa?
Ở Việt Nam có rất nhiều ngôi chùa trên núi to và đẹp, và có thể bạn sẽ chóng mặt khi nhìn thấy cả ngàn bậc thang. Tuy vậy, dù có bao nhiêu bậc đi nữa các kiến trúc sư không bao giờ quên đặt những “chiếu nghỉ” xen kẽ. Đó là một khoảng sân rộng để bạn nghỉ ngơi, trò chuyện, uống nước, trước khi leo tiếp.
Việc đọc sách cũng có thể ví như việc leo lên đỉnh núi. Bộ não của độc giả phải leo qua hàng chục ngàn con chữ, để đến được đỉnh núi tri thức của bạn. Điều gì sẽ xảy ra nếu không có “chiếu nghỉ”? Bạn cũng đoán được mà, phải không?
Khi độc giả mỏi mắt, họ tất nhiên sẽ phải rời mắt khỏi cuốn sách của bạn, và sau đó bị thu hút bởi ti tỉ những thứ khác, và bạn đã đánh mất họ. Vậy “chiếu nghỉ” cho bộ não khi đọc sách của bạn là gì?
Đó có thể là bất cứ thứ gì giúp mắt độc giả thư giãn sau khi leo qua những đoạn dài toàn chữ. Nó cũng góp phần tạo cảm giác cuốn sách tuy dày, tuy nhiều chương, nhiều phần nhưng lại sinh động và có cấu trúc rõ ràng.
Đó là tiêu đề lớn nhỏ
Đó là những danh sách:
Đó là những câu chuyện thú vị.
Đó là những hình ảnh minh họa.
Đó là những bài tập thực hành.
Đó là những phần tóm tắt.
Đó là những sơ đồ, mô hình.
Đó là dấu phẩy, dấu chấm.
Xuống dòng.
Thậm chí… đó là một khoảng trống như bạn thấy bên trên!
Một cuốn tiểu thuyết trăm trang chi chít chữ mà người ta vẫn đọc từ đầu tới cuối, vì tác giả là “đạo diễn ngôn từ”, họ tạo nên sự sinh động qua từng tình tiết. Còn sách học, không có nhân vật, không có tình tiết, rất khó để thu hút như sách truyện. Nếu bạn không có “chiếu nghỉ”, thì các con chữ như ở trong một nhà tù chật ních, chen chúc không thể thở nổi.
Do đó, hãy nhớ:
Nút Enter là miễn phí!
Hãy đảm bảo trong cuốn sách 5 sao của bạn, mỗi phần từ nhỏ tới lớn, đều phải có “chiếu nghỉ”. Và cũng hãy đảm bảo bạn linh hoạt sử dụng các loại “chiếu nghỉ” khác nhau.
Chẳng hạn, ý tưởng đầu tiên được bạn minh họa bằng câu một chuyện ngụ ngôn, ý tưởng thứ hai bạn dùng câu chuyện của bản thân, thì ý tưởng thứ ba bạn có thể dùng một trải nghiệm, hay một yêu cầu thực hành nào đó, thì sẽ tốt hơn là kể chuyện tiếp.
Cách này sẽ giúp cho các “chiếu nghỉ” trở nên hấp dẫn hơn, giúp bộ não của độc giả năng động hơn. Từ giờ khi đọc sách này (hoặc đọc lại), bạn hãy để ý xem tôi đã linh hoạt sử dụng nhiều các “chiếu nghỉ” khác nhau cho bộ não của bạn như thế nào nhé!
Tuyệt chiêu #4
Kiểm tra “Chuẩn TNT”
Nếu đã đọc sách TNT: Bí Quyết Thuyết Trình Từ Nhà Vô Địch, bạn sẽ hiểu rất rõ thế nào là “chuẩn TNT”:
Thu HÚT ngay.
Neo THẬT chắc.
Tóm CHẶT lại.
Bí mật này còn có tên thân mật là “Hút Thật Chặt”.
Đó vừa là một công thức để đảm bảo mỗi ý tưởng bạn đều để lại ấn tượng sâu sắc trong trái tim độc giả, vừa là công cụ giúp bạn biết được đoạn đó, phần đó, chương đó đã đủ hoàn thiện hay chưa.
Không có gì là hoàn hảo, song luôn có thứ gì đó gần với hoàn hảo, và bạn chỉ cần... đạt tới mức đó là được. Tư duy TNT sẽ giúp bạn làm được điều ấy. Đơn giản là khi đọc bất cứ chương nào, phần nào, đoạn nào, hãy tự hỏi:
T - Thu hút ngay:
Chương này đã có gì thu HÚT?
Lực hút do thứ ấy tạo ra có đủ nhanh, đủ mạnh với độc giả hay chưa?
N - Neo thật chắc:
Ý tưởng đã được neo THẬT chắc bởi minh họa nào chưa?
Minh họa ấy có đủ ấn tượng không? Có gì sinh động và ấn tượng hơn nữa không?
T - Tóm chặt lại:
Mọi thứ bạn nói trong phần này đã được tóm CHẶT lại bằng câu nói nào dễ nhớ, hoặc một hành động nào dễ thực hiện chưa?
Khi mọi ý tưởng bạn đưa ra đều có thứ gì đó thu HÚT đủ nhanh để kéo sự chú ý của độc giả, rồi bạn neo THẬT chắc ý tưởng đó bằng một minh họa dễ hiểu, hoặc câu chuyện sâu sắc, và cuối cùng bạn tóm CHẶT bài học bằng một câu nói dễ nhớ, hoặc một hành động dễ làm, thì chắc chắn ý tưởng đó sẽ đi sâu vào tim độc giả, và ở lại luôn trong đó.
Hãy luôn nhớ kiểm tra xem mình đã đạt chuẩn TNT hay chưa. Tóm lại, phải… HÚT THẬT CHẶT!
3 mẹo hạn chế chính tả
.
Bạn có để ý dấu chấm ở trang trắng phía trước không? Tại sao cả tờ giấy to, trắng, và đẹp như thế, mà bạn vẫn để ý dấu chấm chỉ bé tẹo?
Đó là do một thói quen của não bộ, nó thích làm việc dễ trước, và việc nhìn ra sai lầm hay vết nhơ của ai đó thì không cần tới năng khiếu. Chắc chắn bạn sẽ không muốn nhận được những Review kiểu như, “Sách hay, mà có lỗi chính tả!”
Một cuốn sách hàng trăm trang, hàng chục ngàn chữ, thì việc dính vài lỗi chính tả cũng có thể thông cảm được. Tuy thế, nó sẽ làm mất đi sự chuyên nghiệp, hãy tưởng tượng một Resort 5 sao, tự nhiên có ai đổ một bãi rác trước cổng, hoặc vẽ bậy lên tường mà xem. Đó là lý do tuy không hoàn hảo, nhưng bạn cần hạn chế tối đa lỗi chính tả!
Mẹo #1 - Hạn chế lỗi cơ bản
Nếu bạn dùng Google Docs để viết và đặt ngôn ngữ là Tiếng Việt, thì Google sẽ tự động rà soát, giúp bạn sửa ngay một số lỗi cơ bản trong khi đang viết. Tuy nhiên, khi viết đi viết lại nhiều lần, thì sẽ có một lỗi rất hay gặp, đó là bị lặp từ, tức là một một từ xuất hiện hai lần (bạn có để ý trong câu vừa rồi có một chữ tôi cố ý cho lặp lại không?)
Mẹo #2 Xử lý lỗi lặp từ
Với sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại thì việc xử lý lỗi này khá đơn giản.
Với Google Docs, bạn chỉ để ý Menu phần Edit, tìm Find and Replace (Tìm kiếm và Thay thế) của Google Docs, chọn Match using regular expressions và dán đoạn mã \b(\w+)\s+\1\b này vào là Google sẽ chỉ cho bạn biết chữ nào bị lặp.
Mẹo này cũng có thể dùng được trong các phần mềm dàn trang chuyên nghiệp như Adobe Indesign, khi tìm kiếm bạn chọn chế độ GREP và dán đoạn mã trên vào rồi cho phần mềm rà soát.
Khi làm vậy, bạn nên bấm Find Next để tới từng chỗ kiểm tra, vì đó có thể là một lỗi, hoặc cũng có thể đó là một từ luyến láy nào đó.
Mẹo #3 - Cách tốt nhất
Bên cạnh các lỗi đó, còn có thể có rất nhiều các lỗi khác mà chỉ bạn mới biết, như cách dùng từ, câu viết quá dài, đặt sai dấu câu, vv… thì có một cách, là bạn in bản thảo ra giấy, nhờ ai đó (hoặc tự bạn) đọc to lên thành tiếng. Đọc hai lần, một lần từ trên xuống dưới, một lần đọc từng đoạn ngược từ cuối sách lên.
Sau nhiều lần thử, thì tôi thấy rằng cách in ra và đọc thành tiếng ngược xuôi đó là hiệu quả nhất. Ngoài ra, bạn hoàn toàn có thể kết hợp với việc đọc thành tiếng để rà lỗi chính tả với ghi âm lại tác phẩm của mình, để khi xuất bản sách là có ngay sách nói.
Bạn có thể coi đó là một món quà tặng độc giả mua sách, hoặc bán kèm theo sách để tăng giá trị. Ở chương sau tôi có nói về phần này chi tiết hơn.
Dù sao đi nữa, thì cũng không có gì là hoàn hảo. Bản thân cuốn tiểu thuyết Bật Đèn tôi đã làm đủ mọi thứ để soát chính tả, rồi phía NXB cũng rà chính tả, ấy thế mà khi xuất bản xong, cầm sách giấy trên tay, đọc vẫn còn thấy lỗi!!
Tất nhiên những lỗi khi ấy cũng khá là khó phát hiện khi đọc nhanh và bị câu chuyện lôi cuốn. Còn nếu đọc chậm, đọc thành tiếng từng chữ thì mới thấy, và chủ yếu là lỗi bị thừa chữ nào đó do quá trình viết đi viết lại nhiều lần.
Nếu phát hiện lỗi nào đó nhỏ mà có thể khiến độc giả hiểu sai, thì bạn có thể in thêm một tờ giấy hiệu đính kẹp trong sách, và lấy đó làm động lực tái bản lần tới và chỉnh sửa!
Vậy là bạn đã nắm được từng bước rất cụ thể để tạo ra cuốn sách 5 sao rồi. Mọi công trình vĩ đại nhất đều phải có viên gạch đầu tiên. Tất cả những gì bạn cần làm là hành động. Chỉ hành động mới tạo ra kết quả!
Hãy hình dung, khi bạn viết sách xong, bạn cảm thấy rất tuyệt vời. Đứa con tinh thần sau bao tháng ngày nung nấu, cuối cùng cũng đã ra đời. Là bậc cha mẹ, ai mà không muốn con cái của mình thành công chứ? Bạn cũng không muốn cuốn sách của mình bị ế trên kệ (mặc dù nội dung rất hay), phải không nào?
Lúc ấy, bạn sẽ phải đối mặt với một vấn đề mà không tác giả nào có thể tránh khỏi: Làm sao để bán được sách?
Đừng lo lắng, ở ngay chương sau, bạn sẽ được bật mí 9 tuyệt chiêu để không chỉ tự xuất bản sách, mà còn bán sách thành công, tái bản hết lần này tới lần khác, và trở thành một “Tác giả Full-time”.
Nếu đã sẵn sàng, hãy lật trang để khám phá!