
Lý do #1
Tôi không có gì để viết,
tôi không nổi tiếng...
Trứng có trước hay gà có trước?
Đó là câu hỏi huyền thoại đã làm đau đầu biết bao thế hệ triết gia. Tôi cũng từng băn khoăn một câu hỏi tương tự. Đó là bạn nổi tiếng rồi thì mới viết sách, hay là cứ viết rồi bạn sẽ nổi tiếng?
Thời đó, vị sếp lớn nhất trong công ty tôi, cũng là một diễn giả nổi tiếng, đang viết sách. Khi biết tin, tôi đã mang câu hỏi ấy đến anh.
“Theo anh thì khi nào mình nên viết sách ạ? Nổi tiếng rồi mới viết hay cứ viết rồi sẽ nổi tiếng?”
Vị sếp cười và nói, “Sách là một ý tưởng mà em muốn nhiều người biết tới. Vậy thì khi có ý tưởng, em cứ viết thôi!”
Câu trả lời thật đơn giản, nhưng đã mở ra cho tôi một chân trời mới. Sách là tri thức, sách là sức mạnh, sách là... vô vàn định nghĩa khác nhau, khiến người ta tin rằng sách là một thứ gì đó siêu nhiên. Để tạo ra nó thì người viết sách cũng phải siêu nhân.
Thực tế, sách đơn giản là… giấy. Trên giấy có chữ, rất nhiều chữ, và chúng là ý tưởng, là lời tác giả muốn nói. Tùy vào cách nói, tùy vào nội dung mà sách được chia làm nhiều thể loại khác nhau.
Với lối suy nghĩ đơn giản ấy thì đây là ba loại sách chính mà các độc giả thường quan tâm.
(1) Nếu cách nói kể chuyện, còn nội dung tưởng tượng, thì đó là sách truyện hay tiểu thuyết.
(2) Nếu cách nói kể chuyện, kết hợp với nội dung thực tế, bạn sẽ có sách tự truyện hay hồi ký.
(3) Nếu cách nói chia sẻ kinh nghiệm, giúp độc giả thực hiện mục tiêu nào đó, thì bạn sẽ có sách học, sách kỹ năng, sách phát triển bản thân.
Cá nhân tôi đã dành nhiều thời gian nghiên cứu về tiểu thuyết, và tự xuất bản cuốn “Bật Đèn”. Tôi thấy rằng, để tạo ra sách truyện không đơn giản. Bạn sẽ phải mất nhiều hơn 9 tháng 10 ngày, có khi nhiều năm để hoàn thiện, mà khả năng thành công thường khó hơn các loại sách khác.
Vì sao?
Ngay cả Harry Potter, một tác phẩm huyền thoại như vậy mà không phải ai đọc cũng thấy hay. Đặc điểm của sách truyện là thường dành cho một đối tượng độc giả rất cụ thể, và khó có ai biết trước được liệu có thể thành công hay không. Thực tế là trước khi xuất bản, Harry Potter đã bị từ chối rất nhiều lần.
Thống kê cũng cho thấy, trừ J. K Rowling, nữ nhà văn tỉ phú hiếm hoi ra, thì không có nhiều tác giả “Full Time” và tự do tài chính nhờ sách truyện, tiểu thuyết. Hầu hết họ phải bươn trải cuộc sống để có thể tiếp tục niềm đam mê văn học của mình.
Bên cạnh đó, một cuốn sách chia sẻ về cách học ngoại ngữ hiệu quả thì từ trẻ em tới người già, sẽ đều cảm thấy cần thiết. Hay một cuốn sách nói về cách thức xây dựng thói quen tốt hoặc xóa bỏ một thói quen xấu nào đó, ai cũng sẽ cảm thấy hữu dụng.
Tôi gọi chúng là sách học, giúp bạn học được một điều gì đó cụ thể qua kinh nghiệm của tác giả. Thể loại sách này thật ra rất dễ viết, và rất dễ đến tay độc giả. Đó là lý do cuốn sách này tập trung giúp bạn viết sách học, sách kỹ năng, sách chia sẻ kinh nghiệm.
Tất nhiên, do dễ viết nên độ cạnh tranh của loại sách này cũng rất cao. Tuy thế, bạn đừng lo lắng, vì tất cả những gì bạn cần chỉ là kinh nghiệm và tâm huyết của bạn. Các công cụ ở phần sau sẽ giúp cho cuốn sách của bạn trở nên khác biệt và hấp dẫn.
Còn sách truyện hay tiểu thuyết, xin phép hẹn gặp bạn trong một cuốn sách khác. Phương châm của tôi là chỉ chia sẻ những kinh nghiệm hiệu quả. Nên một cuốn thôi chưa đủ, tôi cần phải xuất bản thêm vài cuốn tiểu thuyết nữa thì mới tự tin hướng dẫn bạn.
Phải nổi tiếng mới có người đọc?
Trước khi Harry Potter nổi tiếng, J. K Rowling chẳng là ai cả. Với thể loại sách truyện, thì hầu hết các tác giả trở nên nổi tiếng sau khi một cuốn sách nào đó của họ nổi tiếng, và tiếp tục nhờ tiếng tăm đó để xuất bản các cuốn tiếp theo.
Vậy còn thể loại sách học, sách phát triển bản thân, sách chia sẻ kinh nghiệm chúng ta đang quan tâm thì sao? Câu trả lời là tiếng tăm có thể giúp cuốn sách của bạn cất cánh, nhưng liệu có bay xa được hay không, thì vẫn phụ thuộc vào chất lượng.
Hơn nữa, nổi tiếng là con dao hai lưỡi. Càng nhiều người biết đến bạn, chắc chắn họ sẽ càng kỳ vọng lớn vào sách của bạn. Nếu sách hay thì không sao, nhưng nếu cuốn sách đầu tay mà dở thì “tin xấu đồn xa” sẽ ảnh hưởng tới bạn và các cuốn sách sau này.
Lúc ấy, danh tiếng của bạn có thể nổi bồng bềnh, nhưng sách của bạn sẽ chìm nghỉm. Do đó, nếu cùng là nổi tiếng, thì tôi vẫn thích bạn chọn nổi tiếng là nhờ sách thì vẫn tốt hơn là dùng cái danh vốn có của bạn để làm cho sách nổi tiếng.
Bạn còn nhớ tôi định nghĩa sách là gì chứ?
Nó là giấy. Trên đó có chữ, là những điều mà bạn muốn nói với độc giả. Nếu bạn có một điều gì đó muốn nói với cả thế giới, thì hãy bắt tay vào viết sách, trước khi ý tưởng đó bị nhấn chìm vào vũng sình lầy của trì hoãn. Đơn giản như vậy thôi!
Còn niềm tin rằng bạn không nổi tiếng, thì không ai đọc sách của mình. Nó chỉ đúng với những cuốn sách kém chất lượng.
“Trăm năm bia đá cũng mòn, nghìn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ”, các cụ nói cấm có sai. Một công cụ quảng cáo mạnh mẽ mà chưa hình thức nào vượt mặt từ xưa tới nay, đó là “truyền miệng”.
Nếu sách của bạn thực sự hay, người ta sẽ truyền tay nhau, nổi tiếng chỉ là hệ quả!
Một lần nữa, đừng quan tâm tới nổi tiếng!
Nếu ai đó viết sách vì cái danh tác giả, vì được nổi tiếng, vì được nhiều người biết đến, thì tôi dám cá cuốn sách đó sẽ không có gì khác ngoài việc nói về cái tôi của họ, hoặc thỏa mãn mục đích ích kỷ nào đó. Tất nhiên, tôi sẽ không bao giờ giới thiệu một cuốn sách như vậy đến với bạn bè người thân.
Còn nếu tôi đọc sách mà thấy rằng tác giả thân thiện gần gũi, và thực sự giúp tôi tháo gỡ băn khoăn nào đó, giúp thắp sáng hy vọng trong tôi, thì dù tác giả đó thế nào, tôi vẫn sẽ ủng hộ và giới thiệu cuốn sách cho mọi người. Không chỉ vậy, tôi sẽ còn tiếp tục tìm đọc các cuốn sách khác của tác giả ấy!
Bạn thấy chứ?
Vấn đề vẫn là chất lượng.
Một người nổi tiếng có thể làm cho ai cũng biết tới cuốn sách của họ tạm thời, nhưng một cuốn sách để đời sẽ làm cho vị tác giả sống mãi.
Được rồi, tôi không nổi tiếng, nhưng...
Tôi chẳng có gì để viết thì sao?
Có thật là bạn không có gì để viết không? Vậy tại sao bạn đọc cuốn sách này?
Tin tôi đi, nếu như bạn có duyên đến với cuốn sách này, chắc chắn bạn có điều gì đó muốn nói với cả thế giới. Bên trong bạn có một hạt giống tiềm năng nào đó, chỉ là nó đang bị vùi trong lòng đất mà thôi.
Mà để lớn lên, hạt giống bị vùi trong lòng đất chuyện đương nhiên rồi! Đó cũng là lý do tôi yêu cầu bạn phải tự hứa phải trân trọng những gì mình có ngay ở chương đầu tiên. Bởi vì...
Bạn có nhiều thứ để viết hơn là bạn nghĩ!
Nếu biết cách, mọi trải nghiệm của bạn đều có thể đưa vào sách. Chẳng hạn, đã bao giờ bạn bị chó cắn hoặc thấy ai đó bị chó cắn chưa?
Bạn có nghĩ câu chuyện đơn giản như thế, lại có thể đưa vào sách và rút ra bài học không? Hãy thử đọc câu chuyện lần đầu tôi bị chó cắn.
Bạn có nỗi sợ nào đó không?
Người ta nói cách vượt qua nỗi sợ tốt nhất là đối diện với nó, còn tôi đã được học một cách khác tốt hơn. Đó cũng là lần đầu tôi bị chó cắn.
Một ngày hè đổ lửa cách đây hơn 20 năm, tôi chạy sang nhà hàng xóm chơi. Nếu mở cánh cửa gỗ nặng trịch ấy ra, bạn sẽ thấy một cô chó đen to bự. Cô ta nhìn tôi, vẫy đuôi xoành xoạch, rồi lặng lẽ quay đi như suy tính điều gì đó.
Một lát sau, tôi sực nhớ ra có chương trình TV hay ở nhà. Tôi chạy một mạch ra ngoài cửa, và…
Gấu gấu, ái ối, ẳng ẳng!
Nếu đứng đó cùng tôi, bạn sẽ thấy một điều phi lý hết sức. Cô chó hiền lành lúc nãy, đã táp cho tôi một miếng đau điếng. Chưa kể, ánh mắt sáng rực của cô ta nhìn tôi như muốn nói, “Thì ra chỗ cắn ngon nhất trên cơ thể người là cái mông!”
Đúng đợt ấy xóm tôi lại đang hoang mang vì dịch chó dại, nên sau đó là những ngày tháng thấp thỏm. Liệu nước dãi mình có chảy tùm lum tùm la và phát điên lên như những người bị chó dại cắn không? Kể từ đó, mỗi lần thấy chó là tôi lại nổi da gà. Với một cái xóm mà nhà nào cũng nuôi chó, trong tôi phát triển một nỗi sợ khác: Liệu tôi có hóa thành gà?
Có lẽ bố không nỡ để con trai mình hóa gà, nên ông quyết định giúp tôi đối diện với nỗi sợ của mình. Chiều hôm ấy về nhà, ông mỉm cười nhìn tôi. Nụ cười như muốn nói, “Con à, cách vượt qua nỗi sợ tốt nhất là đối diện với nó.”
Rồi trên chiếc xe Honda màu đỏ, bố đưa tôi vào nơi đáng sợ nhất thế giới: Chợ bán chó. Sau một hồi tìm kiếm, chúng tôi đã gặp được ông trùm. Đó là một chú chó trông y hệt như phiên bản tí hon của cô chó đã cắn tôi ngày nào. Tôi chắc mẩm trong đầu bố sẽ định cho mình đánh nhau với con chó này, và khi hạ gục nó tôi sẽ đủ tự tin để quay trở lại với con chó đen to bự kia.
Bố nói, “Chúng ta sẽ mua con chó này!”
Tôi ngỡ ngàng, con chó cũng ngỡ ngàng. Nó nhìn tôi với hai con mắt long như muốn nói, “Cách tốt hơn để vượt qua nỗi sợ, là làm bạn với nó.”
Bố đặt tên con chó là Giềng, lấy cảm hứng từ một món người ta hay ăn kèm với thịt chó hồi đó (tội quá). Điều lạ là tôi không thấy sợ Giềng, một phần là do tên gọi, vì ai lại sợ một món rau cỏ? Song phần lớn là do Giềng rất dễ thương, lại thông minh.
Còn nhớ một lần trước khi đi học tôi dặn nó, “Nhớ đi vệ sinh ở ngoài sân, cấm đi trong bếp!” và khi về nhà, tôi kinh hoàng khi phát hiện một “cục ấy” ở sân sau nhà. Thật không thể tin được, Giềng hiểu những gì tôi nói sao?
Giềng và tôi đã thành bạn thế đấy, chúng tôi quấn quýt bên nhau hơn cả bạn thân. Dần dần, nỗi ám ảnh về chó đã biến mất lúc nào không hay. Thậm chí có lần, tôi đã dắt Giềng sang chơi với đám cún con của cô chó đã cắn tôi ngày nào. Thật là tuyệt, cảm giác sợ chó như chưa hề tồn tại.
Giềng đã giúp tôi vượt qua nỗi sợ, và tung tăng chạy khắp nơi trong xóm như ngày nào. Cứ mỗi lần nhìn Giềng là tôi lại nhớ tới bài học: “Cách tốt hơn để vượt qua nỗi sợ, là làm bạn với nó.”
Bài học ấy cứ văng vẳng bên tai tôi từ đó tới nay, giúp tôi làm bạn thêm với nhiều nỗi sợ khác sau này.
Mỗi lần thuyết trình gì đó, kỷ niệm ngày xưa giơ tay phát biểu nói sai và cả lớp cười lại xuất hiện. Nhưng tôi vẫn cứ thuyết trình.
Mỗi lần viết gì đó, là kỷ niệm 4 điểm văn khiến tôi tốt nghiệp tiểu học trung bình lại hiện lên như đe dọa. Nhưng tôi vẫn cứ viết láchVà bạn biết gì không?
Giờ cả việc thuyết trình lẫn viết lách, đều đã trở thành những người bạn thân của tôi mỗi ngày, trở thành sự nghiệp giúp tôi tự do vừa du lịch vừa làm việc, và viết những dòng chữ này, chia sẻ với bạn.
Còn bạn thì sao? Nỗi sợ của bạn là gì?
Hãy nhớ, thù hận chỉ làm nảy sinh thù hận. Cảm xúc tiêu cực này sẽ dẫn tới cảm xúc tiêu cực khác. Nếu như bạn đã biết bao lần chống chọi nỗi sợ mà vẫn không vượt qua, thì đã tới lúc phải thay đổi chiến thuật.
Bạn sợ nhất điều gì?
Hãy tìm phiên bản tí hon của điều đó, và làm quen với nó. Giống như khi xưa bố đã mua cho tôi chú chó tí hon giống hệt cô chó to bự. Dần dần bạn sẽ biến nỗi sợ thành đồng minh, bạn sẽ có cảm xúc tích cực, bạn sẽ thấy nỗi sợ dường như không tồn tại.
Một lần nữa hãy nhớ:
“Cách vượt qua nỗi sợ tốt hơn, là làm bạn với nó.”
Nếu bạn thấy có thêm chút cảm hứng nào đó sau câu chuyện trên, thì thật là vui. Một trải nghiệm đơn giản, tưởng như không là gì cả nhưng lại có thể trở thành 4 trang giá trị trong cuốn sách này.
Bản thân tôi cũng rất ngạc nhiên, khi có thể viết kỷ niệm lần đầu chó cắn ấy thành một câu chuyện với bài học ý nghĩa. Tất cả đều bắt đầu bằng việc tôi tự hứa với bản thân rằng mình cần phải trân trọng mọi thứ đã xảy ra, và đặt câu hỏi:
“Cuộc đời đang cố gắng dạy tôi điều gì?”
Tôi tin rằng bất cứ ai cũng có thể truyền cảm hứng, bởi vì cuộc đời mỗi người là cả một kho truyện, điều quan trọng là bạn có thật sự trân trọng, có thật sự cởi mở để học hỏi bài học mà cuộc đời đang cố trao tặng cho bạn hay không mà thôi!
Thực hành ngay
Đọc, đọc nữa, nhưng đừng đọc mãi. Cách áp dụng hiệu quả của bất cứ cuốn sách nào tôi viết, là bạn đọc tới đâu thực hành ngay tới đó.
Ngay bây giờ, hãy nhớ lại một vài kỉ niệm của bạn. Một lần nghịch dại, lần đầu tiên làm thứ gì đó, bất cứ thứ gì cũng được.
Hãy nhớ lại thật chi tiết những kỷ niệm ấy, và thử rút ra bài học nào đó từ chúng. Bạn có thể viết ra, hoặc ghi âm lại. Bạn không nhất thiết phải viết từng chữ, mà chỉ cần gạch đầu dòng là được. Điều quan trọng là bài học bạn rút ra cho mỗi kỷ niệm.
Hãy trân trọng những gì bạn đã trải qua, bởi vì chúng có thể trở thành tư liệu quý giá cho bất cứ cuốn sách nào của bạn sau này.
Một lần nữa, đừng lãng phí bất cứ câu chuyện, bất cứ trải nghiệm nào của bạn!
Hãy viết chúng xuống!
Thế nào?
Nếu đã nghiêm túc thực hành bài tập trên, bạn sẽ thấy thực ra mình cũng “nhiều chuyện” đấy chứ.
Cũng có thể bạn gặp khó khăn khi nhớ lại hoặc rút ra bài học, thì cũng đừng lo lắng. Ở các chương sau bạn sẽ biết cách “khai quật” kho báu trong mình, biến những câu chuyện “vặt vãnh” thành nguyên liệu giúp bạn tạo ra cuốn sách 5 sao!
Còn bây giờ, bạn sẽ được tiếp tục khám phá lý do tiếp theo rất phổ biến, đang cản trở rất nhiều người đến với cuốn sách đầu tay của họ.
Kể cả những người nổi tiếng với vốn liếng kinh nghiệm đầy mình, khi bắt tay vào viết sách họ cũng có thể gặp khó khăn này!