Cuốn sách này phân tích sức mạnh của tính bền bỉ vì nó có thể giúp bạn phát huy mọi tiềm năng. Những gì chúng ta đạt được trong cuộc đời phụ
thuộc rất nhiều vào sự bền bỉ của chính chúng ta – đó chính là lòng đam mê và sự kiên trì theo đuổi các mục tiêu dài hạn. Tuy nhiên, vì quá quan tâm đến tài năng nên đôi khi chúng ta đã quên mất sự thật đơn giản này.
Cuốn sách này giống như thể tôi mời bạn đi uống cà phê và kể cho bạn nghe những điều tôi biết.
Tôi đã kể cho bạn gần hết câu chuyện rồi đấy.
Hãy cho phép tôi chia sẻ thêm vài suy nghĩ cuối cùng trước khi kết thúc nhé.
Theo tôi, có hai cách để nâng cao tính bền bỉ. Bạn nên nâng cao độ bền bỉ của bản thân “từ trong ra ngoài”. Bạn nên nuôi dưỡng sở thích của mình. Hãy rèn thói quen vượt qua thách thức hàng ngày. Bạn nên đặt ra mục tiêu cao hơn cho công việc. Và bạn nên học cách hy vọng.
Bạn cũng nên nâng cao sự bền bỉ của mình “từ ngoài vào trong”nhờ cha mẹ, huấn luyện viên, giáo viên, cấp trên, giáo viên dạy kèm, bạn bè. Nâng cao sự bền bỉ ở cá nhân phụ thuộc rất nhiều vào người khác.
❀ ❀ ❀
Chắc bạn cũng muốn biết nếu bền bỉ và thành công hơn, liệu bạn có bớt hạnh phúc đi không?
Vài năm trước, tôi đã đi tìm câu trả lời cho câu hỏi này bằng một cuộc khảo sát với 2.000 thanh niên Mỹ. Sơ đồ dưới đây cho thấy mối quan hệ
giữa tính bền bỉ và sự hài lòng với cuộc sống, tôi sử dụng thang đo gồm 7-35 đề mục, gồm các câu như: “Nếu có được một cuộc sống mới, tôi sẽ
thay đổi lại hầu như mọi thứ.” Cũng trong nghiên cứu này, tôi đã đo lường được những cảm xúc tích cực như hào hứng và những cảm xúc tiêu cực như xấu hổ. Tôi phát hiện thấy người càng bền bỉ càng có khả năng hưởng thụ đời sống tình cảm lành mạnh. Ngay ở phần đầu của Thang đo tính bền bỉ, những câu hỏi về bền bỉ bao giờ cũng đi kèm với câu hỏi về
tâm trạng thoải mái cho dù tôi có đo lường bằng cách nào.
Khi tôi và các sinh viên công bố kết quả này, chúng tôi đã kết luận như
sau: “Liệu vợchồng và con cái của những người bền bỉ nhất có hạnh phúc hơn những người khác không? Còn đồng nghiệp và nhân viên của họ thì sao? Chúng ta cần nghiên cứu thêm điều gì để hiểu được khía cạnh tiêu cực của người có tính cách bền bỉ?”
Dù vẫn chưa biết câu trả lời nhưng tôi nghĩ đó là những câu hỏi thú vị.
Khi tôi trò chuyện với những cá nhân bền bỉ đột phá, họ nói cho tôi biết họ hào hứng như thế nào khi đam mê phấn đấu vì một mục tiêu nào đó chứ không phải vì bản thân họ, tôi không thể khẳng định gia đình họ
cũng cảm thấy như vậy.
Ví dụ, tôi không biết những năm tháng cống hiến cho mục tiêu cao cả
nhất đòi hỏi phải trả giá như thế nào.
Việc tôi đã làm được là hỏi hai con gái của tôi cảm thấy như thế nào khi lớn lên cùng một người mẹ bền bỉ. Các con đã chứng kiến tôi thử làm những điều chưa làm trước đó – chẳng hạn như viết một cuốn sách – và đã thấy tôi khóc khi gặp những công việc thực sự gian khó. Các con đã biết rèn luyện kỹ năng khó khăn đến nhường nào. Các con cũng đã hỏi tôi trong bữa tối: “Có phải chúng ta luôn nói về việc rèn luyện có chủ đích không hả mẹ? Tại sao mọi thứ chỉ xoay quanh công việc nghiên cứu của
mẹ?”
Amanda và Lucy ước tôi có thể thư giãn một chút, thậm chí chúng còn mong tôi có thể nói nhiều hơn về Taylor Swift.
Nhưng bọn trẻ lại ước mẹ chúng là cá nhân đột phá.
Thực tế, Amanda và Lucy cũng ước ao trở thành người như vậy. Chúng cũng bắt đầu cảm thấy hài lòng sau khi đã làm được việc gì đó quan trọng
– cho bản thân và những người khác – và làm thật tốt dù đó là việc khó.
Chúng muốn nhiều hơn thế. Chúng thừa nhận rằng cảm giác hài lòng cũng rất hấp dẫn nhưng không gì sánh bằng việc tiềm năng của chúng được công nhận.
❀ ❀ ❀
Aristotle cho rằng quá ít hay quá nhiều đều không tốt. Ví dụ, ông cho rằng không dũng cảm tức là hèn nhát song dũng cảm quá lại là ngông cuồng. Cũng với cách lập luận này, bạn có thể quá tốt, quá hào phóng, quá trung thực và kiểm soát bản thân quá mức. Đó là lý lẽ các nhà tâm lý học như Adam Grant và Barry Schwartz đã đề cập nhiều lần. Họ cho rằng tính cách nào cũng sẽ có lợi nếu nó không quá nhiều hoặc quá ít.
Cho đến lúc này, riêng về tính bền bỉ, tôi vẫn chưa thể tìm thấy các bằng chứng cho dự đoán của Aristotle, hay những tính cách như hướng ngoại
mà Adam Grant và Barry Schwarts đã phát hiện. Tuy nhiên, tôi nhận ra lựa chọn nào cũng có giá của nó, vì vậy tôi ủng hộ sự đánh đổi để trở
thành người bền bỉ. Không khó để nhớ lại những tình huống mà bạn thấy từ bỏ là lựa chọn tốt nhất. Bạn có nhớ lại những lần bạn rơi vào thế bế
tắc với một ý tưởng, một môn thể thao, một bạn tình lãng mạn lâu hơn bạn tưởng?
Bỏ học đàn piano khi mọi chuyện trở nên rõ ràng là tôi hiểu rõ bản thân vừa không đam mê lại thiếu năng khiếu là một quyết định lớn. Lẽ ra tôi phải từ bỏ sớm hơn mới phải và giúp giáo viên khỏi phải nghe tôi đàn những bản nhạc mà cả tuần trước đó tôi không hề luyện tập. Bỏ học tiếng Pháp cũng là một quyết định đúng đắn cho dù tôi thực sự thích thú với việc này và cũng chú tâm hơn so với học đàn. Dành ít thời gian cho đàn và tiếng Pháp giúp tôi có thêm thời gian để theo đuổi những gì tôi cảm thấy hứng thú hơn.
Vì vậy, hoàn thành bất kỳ việc gì bạn làm không có nghĩa là bỏ lỡ cơ hội bắt đầu việc khác. Tốt nhất, cho dù bạn không theo đuổi một mục đích nào đó và chọn những mục đích thấp hơn, bạn vẫn có thể nhanh chóng tìm ra đam mê.
Lý do khiến tôi không lo lắng nhiều về tính bền bỉ là vì nó sẽ nhanh chóng biến mất khỏi hiện tại. Đã bao giờ sau khi đi làm về bạn nói với người yêu: “Trời ơi, mọi người ở văn phòng đều bền bỉ! Họ chỉ chăm chăm theo đuổi những mục đích quan trọng nhất! Họ cố gắng không ngừng! Em ước gì họ bớt đam mê hơn!”
Gần đây, tôi đã đề nghị hàng trăm người trưởng thành kiểm tra bằng Thang đo tính bền bỉ và cho tôi biết cảm xúc của họ sau khi biết điểm.
Nhiều người nói họ rất vui với điểm số nhận được, một số muốn mình bền bỉ hơn. Tuy nhiên, trong toàn bộ nhóm mẫu, không có cá nhân nào nói họ muốn kém bền bỉ hơn.
Tôi chắc chắn phần lớn chúng ta muốn mình bền bỉ hơn. Có thể có một số trường hợp ngoại lệ – song lại rất hiếm.
Đã hơn một lần tôi được hỏi tại sao lại cho rằng bền bỉ là điều duy nhất có ý nghĩa. Thực ra tôi không nghĩ như vậy.
Ví dụ, tôi có thể nói cho bạn biết bền bỉ không phải là tính cách duy nhất tôi muốn con mình phát triển từ tấm bé. Tôi muốn con mình giỏi bất kỳ
việc gì chúng làm. Tuy nhiên, giỏi và tốt lại hoàn toàn khác nhau, và nếu phải chọn, trước hết tôi sẽ chọn tốt.
Là một chuyên gia tâm lý, tôi có thể khẳng định bền bỉ không phải là tính cách duy nhất – hay quan trọng nhất – của một con người. Thực ra, trong những nghiên cứu về cách người ta đánh giá người khác, đạo đức là yếu tố quan trọng hơn tính cách. Chắc chắn, chúng ta sẽ để ý xem có phải hàng xóm là người lười nhác không, song chúng ta sẽ cảm thấy cực kỳ
khó chịu nếu họ không có những phẩm chất như trung thực, đứng đắn và tin cậy.
Vì vậy, bền bỉ không phải là tất cả. Con người cần nhiều phẩm chất khác để trưởng thành và thành công. Tính cách rất đa dạng.
Còn một cách khác để đánh giá về bền bỉ là tìm hiểu mối liên quan giữa nó và những khía cạnh khác của tính cách. Khi đánh giá bền bỉ cùng những tính cách khác, tôi phát hiện ra ba nhóm tính cách tương đối tin cậy. Tôi gọi đó là tính hướng nội, tính hướng ngoại và tính trí tuệ. Bạn cũng có thể gọi đó là sức mạnh của ý chí, trái tim và tâm trí.
Bền bỉ thuộc nhóm tính cách hướng ngoại. Nhóm tính cách này bao gồm cả khả năng tự kiểm soát, vì nó có liên quan tới khả năng chống lại cám dỗ như cám dỗ từ việc nhắn tin và chơi điện tử. Điều này nghĩa là người bền bỉ thường có khả năng tự kiểm soát tốt và ngược lại. Nhìn chung, những tính cách góp phần đạt được mục tiêu cao của một cá nhân cũng được gọi là “tính trình diễn“ hoặc “các kỹ năng tự quản lý”. Nhà bình luận xã hội đồng thời là nhà báo, David Brooks, gọi đây là “tính cách tốt”
vì chúng giúp ta tìm và duy trì được việc làm.
Nhóm tính cách hướng ngoại gồm biết ơn, thông minh xã hội và kiểm soát cảm xúc, ví dụ như kiểm soát cảm xúc giận dữ. Những tính cách này giúp bạn hòa đồng và hỗ trợ bạn trong quan hệ với người khác. Đôi khi, chúng còn được gọi là “đặc điểm đạo đức”. David Brooks lại thích gọi đó là “những đặc điểm đáng khen ngợi” vì xét cho cùng việc bạn được nhớ
đến là người như thế nào quan trọng hơn bất kỳ điều gì khác. Tôi nghĩ
khi nói ai đó là người “vô cùng tốt” với giọng ngưỡng mộ thì đó chính là lúc chúng ta nói về những tính cách này.
Cuối cùng, nhóm tính cách trí tuệ gồm những đặc điểm như tò mò và đam mê. Tính cách này khuyến khích chủ nhân tham gia tích cực và cởi
mở cùng cả thế giới ý tưởng.
Nghiên cứu xuyên thời gian mà tôi thực hiện cho biết ba nhóm tính cách này dự đoán những kết quả khác nhau. Về học tập, nhóm tính cách hướng ngoại có khả năng dự đoán rõ nhất. Tuy nhiên, về thực hiện chức năng xã hội tích cực, giao tiếp liên nhân lại quan trọng hơn. Và để có thái độ tích cực, độc lập trong học tập, tính trí tuệ lại quan trọng hơn hết thảy những tính cách khác.
Tóm lại, có rất nhiều khía cạnh liên quan đến tính cách, do đó, chúng ta không thể nói khía cạnh này quan trọng hơn khía cạnh khác.
❀ ❀ ❀
Duckworth, nếu không trẻ sẽ lớn lên và tưởng chúng là Usain Bolt, Wolfgang Mozart hoặc Albert Einstein.”
Nếu không thể là Einstein thì chúng ta học vật lý để làm gì? Nếu không thể trở thành Usain Bolt, chúng ta có nên đi chạy vào mỗi buổi sáng không? Có gì tốt nếu cố gắng chạy nhanh hơn một chút hoặc lâu hơn một chút so với ngày hôm qua? Theo quan điểm của tôi, đây là những câu hỏi vô lý. Nếu con gái tôi nói: “Mẹ, con không nên tập đàn hôm nay vì con không bao giờ có thể trở thành Mozart.” Tôi sẽ đáp lại: “Con không tập đàn để trở thành Mozart.”
Tất cả chúng ta đều đối diện với giới hạn – không chỉ trong tài năng mà cả cơ hội nữa. Nhưng sự thật thường là: giới hạn của chúng ta là do chúng ta tự đặt ra cho mình. Chúng ta làm, thất bại và kết luận chúng ta đang tự làm khó mình. Hoặc có thể sau khi thực hiện được vài bước, chúng ta liền đổi hướng. Trong cả hai trường hợp trên, chúng ta đều không bao giờ dám mạo hiểm.
Bền bỉ là để đặt chân này lên trước chân kia. Bền bỉ là để phấn đấu vì mục đích thú vị và có chủ đích. Bền bỉ là đầu tư vào việc rèn luyện gian khó từ
ngày này qua ngày khác, tuần này qua tuần khác, năm này qua năm khác. Bền bỉ là để vấp ngã 7 lần và đứng lên 8 lần.
Gần đây, có một phóng viên phỏng vấn tôi. Khi gập cuốn sổ lại, anh ấy bình luận: “Cô có thể nói suốt cả ngày được nhỉ. Cô dường rất thích chủ
đề này.”
“Trời ơi, có gì thú vị như việc nghiên cứu về sự thành công cơ chứ? Có gì có thể quan trọng hơn ngành tâm lý này được?”
Anh phóng viên cười thích thú: “Cô biết không, tôi cũng rất yêu công việc. Tôi không thể tưởng tượng nổi có biết bao người đã 40 tuổi rồi nhưng vẫn chưa thực sự say mê với bất kỳ điều gì. Họ không biết mình đang thiếu gì.”
❀ ❀ ❀
những người chiến thắng là Ta-Nehisi Coates, nhà báo và là tác giả có cuốn sách bán chạy Between the World and Me (tạm dịch: Giữa thế giới và tôi).
Tám năm trước, Coates rơi vào cảnh thất nghiệp, rồi sau đó anh bị tạp chí Time từ chối và phải bươn chải để tìm việc tự do. Đó là quãng thời gian khó khăn. “Tôi biết kiểu nhà văn tôi muốn trở thành. Nhưng tôi lại không trở thành kiểu nhà văn đó. Tôi đập đầu vào tường nhưng chẳng viết ra được cái gì.”
Vợ anh vẫn “luôn ủng hộ” chồng. Tuy nhiên họ còn có một con trai nhỏ.
Cuộc sống phải thực tế. “Tôi đã tính tới việc sẽ lái xe taxi.”
Cuối cùng, anh quyết định vẫn đứng trên đôi chân của mình, và sau khi vượt qua “áp lực kinh khủng” từ cuốn sách mình viết, anh bắt đầu sải bước. “Viết lách là một nghề vô cùng khác biệt. Từ ngữ có nhiều sức mạnh hơn bất kể thứ gì khác.”
Trong một đoạn video giới thiệu về anh trên trang web của tổ chức MacArthur, điều đầu tiên mà Coates nói là: “Thất bại có thể là yếu tố
quan trọng nhất trong mọi công việc của tôi. Viết là một sự thất bại. Tôi viết đi viết lại rất nhiều lần.” Sau đó, anh giải thích, khi còn nhỏ, anh rất tò mò. Lớn lên ở Baltimore, anh đặc biệt bị ám ảnh bởi vấn đề an toàn cơ
học, tình trạng thiếu thốn và ông vẫn như vậy kể từ đó cho đến giờ. Báo chí đã cho phép anh được liên tục đặt ra những câu hỏi mà ông quan tâm.
Ở phần cuối đoạn video, Coates đưa ra lời nhận xét chính xác nhất về
nghề cầm bút mà tôi từng biết. Để giúp bạn cảm nhận phần nào giọng ngâm nga và nhịp điệu của anh, tôi đã ghi lại những từ mà tôi nghe thấy, nó giống như một bài thơ vậy:
Thách thức của nghề cầm bút
Là nhìn thấy sự khủng khiếp trên trang giấy.
Là nhìn thấy sự kém cỏi của bạn
Rồi lại lên giường đi ngủ.
Rồi thức dậy vào buổi sáng hôm sau,
Xem lại sự kém cỏi ấy,
Sửa chữa nó,
Làm cho nó bớt kém cỏi đi.
Rồi lại đi ngủ.
Rồi một ngày mới lại đến,
Lại sửa chữa nó thêm chút ít,
Làm cho nó bớt tệ đi.
Rồi lại đi ngủ vào ngày hôm sau.
Và làm lại việc đó
Làm cho nó có vẻ khá hơn.
Rồi thêm lần nữa,
Nếu bạn may mắn,
Có thể bạn sẽ đạt được kết quả tốt.
Và nếu bạn làm được điều đó,
Đó là một thành công.
Có thể bạn cho rằng Coates là người cực kỳ khiêm tốn. Đúng như vậy.
Nhưng ông cũng cực kỳ bền bỉ. Tôi chưa từng gặp chủ nhân của giải thưởng MacArthur, Nobel, Olympic nào lại nói rằng họ có thể thành công theo một cách khác.
Khi còn nhỏ, cha tôi vẫn thường nói với tôi: “Con không phải là thiên tài.” Giờ đây, tôi nhận ra ông cũng nói điều đó với chính mình cũng giống như nói với tôi vậy.
Nếu bạn cho rằng thiên tài là những người có khả năng làm được những điều vĩ đại trong cuộc sống mà cần phải cố gắng thì cha tôi đã đúng khi nói: Tôi không phải là thiên tài và ông cũng như vậy.
Tuy nhiên, nếu bạn cho rằng thiên tài cũng phải phấn đấu không ngừng để đạt đến đỉnh cao với mọi phẩm chất sẵn có – thì trên thực tế, cha tôi cũng là thiên tài, tôi cũng vậy, và nếu muốn, bạn cũng có thể là thiên tài./.
