Thời điểm bạn đặt chân tới khuôn viên Học viện Quân sự Hoa Kỳ tại West Point, bạn đã tìm thấy sự bền bỉ.
Quy trình tuyển sinh của West Point nghiêm ngặt ngang ngửa với những trường đại học danh tiếng. Thí sinh bắt buộc phải đạt mức điểm SAT và ACT2 cao nhất, đồng thời phải xếp loại học lực xuất sắc. Nhưng nếu nộp đơn vào Harvard, bạn không phải đăng ký xét tuyển từ năm lớp 11, bạn không cần thư giới thiệu từ thành viên Quốc hội, Thượng Nghị sĩ hay Phó Tổng thống Hoa Kỳ. Bạn cũng không cần nỗ lực vượt qua phần đánh giá thể lực, bao gồm chạy, chống đẩy, gập bụng và kéo xà.
2 SAT (Scholastic Assessment Test) và ACT (American College Testing) là hai kỳ thi chuẩn hóa mà học sinh trung học phổ thông phải tham dự như
một phần trong quá trình thi tuyển để bước vào cánh cửa đại học tại các trường cao đẳng, đại học ở Hoa Kỳ. (BTV)
Mỗi năm, có khoảng 14.000 học sinh trung học nộp hồ sơ vào Học viện.
Trong số này, chỉ 4.000 thí sinh có thư giới thiệu. Hơn nửa số này –
khoảng 2.500 thí sinh – đáp ứng được các tiêu chuẩn học tập và thể chất khắt khe của West Point, từ nhóm đó chỉ còn 1.200 thí sinh được nhập học. Hầu hết các học viên ở West Point, cả nam và nữ, đều từng là vận động viên, thậm chí phần lớn trong số họ còn là đội trưởng.
Tuy nhiên, cứ 5 học viên thì sẽ có 1 người bị loại trước khi tốt nghiệp. Điều đáng chú ý là theo số liệu chính thức, phần lớn học viên bị loại vào ngay mùa hè đầu tiên, trong chương trình đào tạo chuyên sâu kéo dài 7 tuần
– Chương trình Huấn luyện Beast Barracks, gọi tắt là Beast.
Liệu ai dám dành 2 năm nỗ lực nhập học rồi bị loại ngay trong 2 tháng học đầu tiên?
Ngoài ra, đây không phải là những tháng bình thường. Trong West Point handbook (tạm dịch: Cẩm nang West Point), Beast được mô tả là:
“Chương trình được xây dựng nhằm giúp bạn chuyển đổi từ học viên mới thành người lính thực thụ; Chương trình rèn luyện thể chất và cảm xúc khắc nghiệt nhất trong 4 năm học tại West Point.”
Thời gian biểu của Chương trình Huấn luyện Beast Barracks như sau:
Một ngày bắt đầu từ 5h00. Đúng 5h30, học viên xếp hàng theo đội hình, chào cờ. Sau đó, họ thực hiện bài tập rèn luyện thể lực nặng – chạy hoặc calisthenics3 – tiếp đến là các hoạt động được luân chuyển không ngừng bao gồm diễu hành theo đội hình, học bài trên lớp, huấn luyện vũ khí và tập điền kinh. Đúng 22h00, đèn tắt, một điệu nhạc chầm chậm vang lên
báo hiệu giờ “ngủ nghỉ”. Hôm sau, nhịp sinh hoạt này lại lặp lại. Cứ như
vậy, học viên không có ngày nghỉ cuối tuần, không có giờ giải lao ngoại trừ giờ ăn và hầu như không liên hệ với gia đình, bạn bè bên ngoài West Point.
3 Phương pháp tập luyện không cần tới tạ mà chỉ sử dụng cơ thể và thanh xà, hay còn gọi là môn thể dục mềm dẻo. (BTV)
Một học viên đã nói về Chương trình Huấn luyện Beast như sau: “Bạn bị
thử thách trên nhiều phương diện như trí tuệ, thể chất, quân sự và xã hội. Chương trình này sẽ phát hiện những điểm yếu của bạn, nhưng đó chính là mục đích – West Point sẽ tôi luyện bạn.”
***
Vậy ai có thể vượt qua Chương trình Huấn luyện Beast?
Năm 2004, khi học năm thứ hai của chương trình Thạc sĩ về tâm lý, tôi quyết định sẽ trả lời câu hỏi này. Tuy nhiên, trong nhiều thập kỷ, Quân đội Hoa Kỳ cũng đã đặt câu hỏi tương tự. Trên thực tế, năm 1955 – gần 50 năm trước khi tôi bắt đầu hành trình tìm câu trả lời, Jerry Kagan – nhà tâm lý học trẻ tuổi được phân công phục vụ trong ngành quân sự, được yêu cầu viết báo cáo cho West Point và đánh giá các học viên nhằm phát hiện người có khả năng ở lại và người phải ra đi. Dường như số phận sắp đặt, Jerry không chỉ là nhà tâm lý học đầu tiên nghiên cứu lý do học viên bị loại tại West Point, ông còn là nhà tâm lý đầu tiên tôi gặp gỡ ở trường.
Cuối cùng, tôi đã làm việc bán thời gian tại phòng thí nghiệm của ông
trong 2 năm.
Jerry đã mô tả những nỗ lực “đãi cát tìm vàng” tại West Point là cực kỳ
thất bại. Ông nhớ rõ mình đã dành hàng trăm giờ cho các học viên xem thẻ tranh và yêu cầu họ xây dựng câu chuyện phù hợp với nội dung trong đó. Mục đích của bài kiểm tra là nhằm phát hiện những động cơ vô thức với ý tưởng chung là học viên nào thể hiện hành động xuất sắc cùng sự
can đảm sẽ được tốt nghiệp. Giống như nhiều ý tưởng về nguyên tắc –
nghe có vẻ hay, nhưng thực tế, cách kiểm tra này không hiệu quả. Những câu chuyện các học viên kể thoạt nghe rất phong phú, thú vị nhưng hoàn toàn không liên quan tới những quyết định họ đưa ra trong cuộc sống.
Sau đó, có thêm vài thế hệ chuyên gia tâm lý hết mình nghiên cứu vấn đề vô cùng mệt mỏi này nhưng chưa ai dám khẳng định chắc chắn lý do một số học viên hứa hẹn nhất lại phải rút lui khi khóa học chỉ vừa mới bắt đầu.
Không lâu sau khi biết về Beast, tôi đã tìm đến văn phòng của Mike Matthews, nhà tâm lý học quân sự, người từng giảng dạy tại West Point trong nhiều năm. Mike giải thích quy trình tuyển sinh ở West Point có thể phát hiện đúng những ứng viên nam và nữ có tiềm năng tỏa sáng.
Đặc biệt, cán bộ tuyển sinh sẽ dự đoán điểm của từng thí sinh, điểm này được gọi là Điểm tổng ứng viên, thực chất đây là trung bình trọng số4 giữa điểm SAT hoặc ACT, xếp hạng kết quả học tập tính theo sĩ số lớp, nhận xét của chuyên gia về năng lực lãnh đạo và khả năng thực hiện các bài rèn luyện thể chất.
4 Trung bình trọng số là loại trung bình số học, mỗi giá trị được tính trung bình và được gán một tỷ trọng nhất định. (BTV) Có thể bạn nghĩ Điểm tổng ứng viên là chỉ số tốt nhất để West Point dự
báo mức độ tài năng của thí sinh nhằm chuẩn bị cho vô vàn thử thách khắc nghiệt trong chương trình rèn luyện 4 năm. Nói cách khác, điểm số
này có thể ước lượng khả năng nắm bắt những kỹ năng cần thiết đối với người chỉ huy quân sự.
Điểm tổng ứng viên là chỉ số quan trọng nhất để West Point xét tuyển nhưng nó không dự đoán chính xác những ai có thể hoặc không thể vượt qua Beast. Thực tế, các học viên đạt Điểm tổng ứng viên cao nhất lại thường là những học viên có khả năng bị loại cao nhất. Đó cũng là lý do tại sao cánh cửa văn phòng Mike thu hút tôi.
Với kinh nghiệm tham gia Lực lượng Không quân từ khi còn trẻ, Mike có manh mối về bí ẩn mà chúng tôi đang tìm hiểu. Mặc dù các nội dung thi tuyển ông từng trải qua không khắc nghiệt như ở West Point nhưng lại có rất nhiều điểm chung đáng quan tâm. Trong đó, các nội dung quan trọng nhất là những thử thách vượt quá kỹ năng hiện có. Lần đầu tiên trong đời, Mike cùng những tân binh khác được yêu cầu: cứ mỗi giờ phải làm những việc mà họ chưa thể làm được ngay lúc ấy. Mike nhớ lại:
“Trong 2 tuần liền, cũng như tất cả các bạn cùng lớp, tôi cảm thấy cực kỳ
mệt mỏi, đơn độc, ức chế và tưởng như sẵn sàng từ bỏ bất kỳ lúc nào.”
Một số người đã rút lui nhưng Mike thì không.
Điều khiến Mike ngạc nhiên là việc phải gồng mình không liên quan đến tài năng. Ít có học viên nào bị loại vì kém tài. Theo Mike, thái độ “không bao giờ đầu hàng” mới là vấn đề chính.
***
Trong thời gian đó, Mike đã kể cho tôi nghe về tâm thế luôn sẵn sàng trước mỗi thử thách. Là sinh viên tốt nghiệp vừa bắt đầu nghiên cứu tâm lý của những người thành công, tôi đã tiến hành phỏng vấn nhiều lãnh đạo trong các ngành kinh doanh, nghệ thuật, thể thao, báo chí, học thuật, y tế và luật – với câu hỏi: Ai là người đứng đầu trong lĩnh vực của bạn? Họ trông như thế nào? Theo bạn, điều gì khiến họ trở nên đặc biệt?
Một số đặc điểm mà tôi biết được từ các cuộc phỏng vấn này lại mang tính chất đặc thù của ngành. Ví dụ, nhiều doanh nhân chia sẻ họ phải chuẩn bị cho việc chấp nhận những rủi ro tài chính: “Bạn phải có khả
năng đưa ra những quyết định với giá trị lên tới vài triệu đô-la mà tối vẫn có thể ngủ ngon.” Tuy nhiên, điều này dường như nằm ngoài sự quan tâm của những người hoạt động nghệ thuật. Các nghệ sĩ lại nói nhiều đến động cơ sáng tạo: “Tôi thích làm ra thứ gì đó. Tôi không biết tại sao nhưng tôi thực sự rất thích.” Ngược lại, những người làm việc trong lĩnh vực thể thao lại nhắc đến một loại động cơ khác, đó là được trải nghiệm cảm giác chiến thắng: “Người chiến thắng thích đối đầu với người khác.
Người chiến thắng ghét thất bại.”
Ngoài các đặc điểm này, cũng có những điểm chung nhất định và chúng thực sự khiến tôi quan tâm hơn cả. Dù làm việc trong lĩnh vực nào, những người thành công nhất cũng đều may mắn và tài năng. Trước đây, tôi từng nghe về điều này và không hề nghi ngờ.
Nhưng câu chuyện về sự thành công không dừng ở đó. Nhiều người mà tôi từng tiếp xúc cũng kể cho tôi nghe về những ngôi sao đang lên nhưng bất ngờ từ bỏ giữa chừng hoặc đánh mất sự đam mê trước khi họ kịp nhận ra tiềm năng của mình.
Rõ ràng điều vô cùng quan trọng nhưng không dễ dàng chút nào là phải tiếp tục tiến lên sau thất bại: “Một số người cảm thấy ổn khi công việc diễn ra suôn sẻ nhưng lại suy sụp hoàn toàn khi công việc không tốt.”
Trong các cuộc phỏng vấn của tôi, những người đạt thành tích cao đều nhắc đến vấn đề: “Ban đầu, người này chưa phải người viết tốt nhất đâu.
Ý tôi là chúng tôi đã từng đọc những câu chuyện anh ấy sáng tác và cười lăn ra vì văn phong vụng về, cường điệu. Nhưng anh ấy vẫn liên tục tiến bộ, năm ngoái anh ấy đã thắng giải Guggenheim Fellowship5.” Những người thành công luôn có động cơ nâng cao trình độ: “Cô ấy không bao giờ hài lòng. Bạn có thể nghĩ cô ấy đã hài lòng nhưng thực ra cô ấy lại có những tự phê khắt khe nhất.” Người thành công là người kiên trì, bền bỉ
hiếm có.
5 Guggenheim Fellowship là các khoản tài trợ được trao tặng hàng năm từ năm 1925 bởi Quỹ Tưởng niệm John Simon Guggenheim cho những người “đã chứng minh năng lực sản xuất hoặc khả năng sáng tạo đặc biệt
trong nghệ thuật”. (BTV)
Tại sao người thành công lại kiên trì theo đuổi điều mình quan tâm đến vậy? Với đa số những người thành công, kỳ vọng thực tế không bao giờ
tương thích với tham vọng. Trong mắt họ, họ chưa bao giờ đủ giỏi. Họ
hoàn toàn đối lập với những người dễ bằng lòng. Nói cách khác, họ chưa bao giờ hài lòng về bản thân. Mỗi người đều theo đuổi điều mình quan tâm và thấy quan trọng, chính sự theo đuổi ấy cũng như việc đạt được mục tiêu mới mang lại cảm giác hài lòng. Dù một số việc họ buộc phải làm rất tẻ nhạt, ức chế, thậm chí đau đớn, họ vẫn không nghĩ đến việc từ
bỏ. Đam mê của họ rất bền bỉ.
Tóm lại, dù làm việc ở lĩnh vực nào, người thành công đều có quyết tâm cao, diễn ra theo hai cách. Một là họ kiên cường và chăm chỉ khác thường. Hai là họ biết rất rõ điều mình muốn. Họ không chỉ có quyết tâm, họ có định hướng.
Chính sự kết hợp giữa đam mê và kiên trì đã khiến những người thành công trở nên đặc biệt. Tóm lại, họ (có sự) bền bỉ.
***
Đối với tôi, câu hỏi lúc này là: Làm thế nào để ước lượng được điều gì đó chưa rõ ràng? Một điều khiến nhiều thế hệ chuyên gia tâm lý quân sự
chưa thể định lượng được? Một điều những người rất thành công mà tôi từng phỏng vấn nói rằng họ có thể nhìn thấy nhưng không thể nghĩ ra cách để kiểm tra?
Tôi ngồi xuống và xem lại sổ tay phỏng vấn. Tôi bắt đầu viết ra những câu hỏi có thể mô tả đúng cái gọi là bền bỉ, đôi khi tôi dùng lại nguyên văn những từ ngữ tôi đã ghi chép trong quá trình phỏng vấn.
Một nửa số câu hỏi tôi đặt ra liên quan đến tính kiên trì. Những câu hỏi đó sẽ hỏi bạn có đồng ý với những phát ngôn kiểu như: “Tôi đã vượt qua nhiều thất bại để chinh phục thử thách quan trọng” và “Tôi hoàn thành bất cứ việc gì tôi làm hay không.”
Nửa còn lại liên quan đến sự đam mê. Chúng sẽ hỏi bạn: “Liệu các mối quan tâm của bạn có thay đổi theo năm tháng không?” và mức độ bạn
“bị ám ảnh bởi ý tưởng hay dự án trong thời gian ngắn nhưng sau đó không còn quan tâm nữa”.
Điều đó là tiền đề cho sự ra đời của Grit Scale – Thang đo tính bền bỉ.
***
Vào tháng 7 năm 2004, trong ngày thứ hai của Chương trình Huấn luyện Beast, 1.218 học viên của West Point đã thực hiện Thang đo tính bền bỉ.
Chỉ một ngày trước, họ tạm biệt cha mẹ (trong buổi liên hoan chia tay kéo dài 99 giây do Học viện West Point tổ chức), cạo tóc (đối với học viên nam), thay quần áo dân sự bằng bộ đồng phục hai màu trắng xám nổi tiếng của West Point, nhận giày, mũ và các vật dụng khác. Mặc dù họ
nghĩ họ đã biết song vẫn có một học viên năm thứ tư hướng dẫn họ cách xếp hàng. (Hãy bước theo tôi! Không bước ngang hàng tôi, không bước
trước tôi, không đứng sau tôi. Cứ bước theo tôi!) Ban đầu, tôi muốn tìm hiểu xem sự bền bỉ liên quan đến điểm tài năng như thế nào. Bạn có tin không? Nó chẳng liên quan gì đến Điểm tổng ứng viên đã được tính toán cực kỳ cẩn thận trong quá trình tuyển sinh. Nói cách khác, một học viên cho dù tài năng đến mức nào cũng chẳng thể nói lên sự bền bỉ ở họ và ngược lại.
Sự phân biệt giữa bền bỉ và tài năng cũng phù hợp với những quan sát của Mike về khóa huấn luyện không quân. Lần đầu tiên phát hiện ra điều này, tôi nhận thấy điều vô cùng bất ngờ: Tại sao không phải tất cả những người tài giỏi đều bền bỉ? Nói một cách lô-gíc, người tài nên tiếp tục và cố gắng, bởi nếu làm vậy, họ sẽ trở nên tốt hơn đến kỳ lạ. Ví dụ, ở West Point, trong số những học viên đã vượt qua kỳ huấn luyện Beast, Điểm tổng ứng viên là chỉ số tuyệt đối để dự đoán người thành công trên từng mét của đường đua. Điểm tổng ứng viên không chỉ dự đoán chính xác điểm học tập mà cả tài năng quân sự và thể chất.
Như vậy, điều thực sự ngạc nhiên ở đây là tài năng không đảm bảo cho sự bền bỉ. Trong cuốn sách này, chúng ta sẽ tìm hiểu lý do tại sao.
***
Đến ngày cuối cùng của Chương trình Huấn luyện Beast, có 71 học viên bị loại.
Hóa ra bền bỉ lại là chỉ báo đáng tin cậy đối với những học viên đã vượt
qua và những học viên bị loại.
Trong năm tiếp theo, tôi quay trở lại West Point để thực hiện nghiên cứu tương tự. Lần này, có thêm 62 học viên bị loại khỏi Chương trình Huấn luyện Beast, một lần nữa, Thang đo tính bền bỉ đã đoán trước được ai là người ở lại.
Điểm tổng ứng viên của người ở lại và người ra về không khác nhau là mấy. Tôi đã xem lại kỹ hơn từng nội dung của thang điểm này. Một lần nữa, tôi không phát hiện ra sự khác biệt nào.
Như vậy, điều gì đã giúp một số học viên vượt qua Chương trình Huấn luyện Beast?
Không phải điểm SAT, không phải thứ hạng cao ở bậc trung học phổ
thông, không phải kinh nghiệm lãnh đạo, cũng không phải năng khiếu thể thao.
Không phải Điểm tổng ứng viên.
Mà là tính bền bỉ.
Phải chăng bền bỉ là phẩm chất quan trọng nhất không chỉ ở West Point mà còn trong nhiều ngành nghề khác? Để trả lời, tôi đã nghiên cứu những tình huống khó khăn khiến nhiều học viên thất bại. Tôi muốn biết liệu sự khắc nghiệt của Chương trình Huấn luyện Beast chỉ đòi hỏi học viên phải bền bỉ hay chính sự bền bỉ đã giữ chân học viên và khiến họ
không từ bỏ cam kết.
Đối tượng tiếp theo mà tôi đánh giá tính bền bỉ là các nhân viên bán hàng, một nghề mà ai cũng biết sự thất bại tính theo ngày, thậm chí theo giờ. Tôi đã đề nghị hàng trăm nhân viên nam, nữ làm trong một công ty mua quyền sở hữu về du lịch trả lời một số bảng câu hỏi về nhân cách, trong đó có cả Thang đo tính bền bỉ. Sáu tháng sau, tôi trở lại, thời điểm này có tới 55% số nhân viên bán hàng đã rời khỏi công ty. Tính bền bỉ đã dự đoán ai đi, ai ở. Hơn nữa, không có đặc điểm nào – như tính hướng ngoại, sự ổn định về cảm xúc, sự tận tụy – lại hiệu quả như tính bền bỉ
trong việc dự đoán khả năng duy trì công việc.
Cũng trong khoảng thời gian đó, tôi nhận được cuộc gọi từ Trường Công lập Chicago. Giống các chuyên gia tâm lý tại West Point, các nhà nghiên cứu ở đây cũng hào hứng tìm hiểu thêm về những học sinh có khả năng nhận bằng tốt nghiệp. Mùa xuân năm đó, hàng nghìn học sinh trung học phổ thông đã tham gia đánh giá bằng Thang đo tính bền bỉ phiên bản rút gọn cùng một loạt bảng hỏi khác. Hơn một năm sau, 12% số học sinh này trượt tốt nghiệp. Những học sinh tốt nghiệp đúng hạn đều là những người bền bỉ hơn; tính bền bỉ có thể dự đoán khả năng tốt nghiệp chính xác hơn nhiều so với việc học sinh quan tâm về trường như thế nào, các em có chăm học không và thậm chí các em có cảm thấy an toàn khi ở
trường không.
Tương tự, trong hai nhóm mẫu lớn gồm các công dân Mỹ, tôi phát hiện ra những người trưởng thành bền bỉ hơn có khả năng theo đuổi con đường học hành chính quy trong thời gian dài hơn. Cụ thể, những người có bằng Thạc sĩ Quản trị kinh doanh, Tiến sĩ Khoa học, Tiến sĩ Y học, Tiến
sĩ Luật hoặc một bằng khác sau đại học thường bền bỉ hơn những người chỉ tốt nghiệp 4 năm đại học; những người tốt nghiệp đại học lại bền bỉ
hơn những người chỉ tích lũy tín chỉ cao đẳng nhưng không lấy được bằng tốt nghiệp. Một điều thú vị là những người lấy được bằng tốt nghiệp từ các trường cao đẳng hệ 2 năm lại đạt điểm cao hơn một chút so với những người tốt nghiệp cao đẳng hệ 4 năm. Thoạt tiên, điều này cũng khiến tôi băn khoăn, nhưng tôi nhanh chóng phát hiện tỷ lệ trượt tại các trường cao đẳng cộng đồng có thể ở mức 80%. Những sinh viên đạt kết quả tốt hơn mong đợi thường là những người đặc biệt bền bỉ.
Song song với nghiên cứu này, tôi bắt đầu hợp tác với Lực lượng Tác chiến đặc biệt của quân đội, thường được biết đến với tên gọi Lực lượng Mũ nồi xanh. Đây là những binh lính được đào tạo tốt nhất, được giao một số nhiệm vụ khó khăn và nguy hiểm nhất. Việc huấn luyện Lực lượng Mũ nồi xanh vô cùng khó khăn và gồm nhiều giai đoạn. Giai đoạn tôi nghiên cứu là sau khi học viên trải qua 9 tuần huấn luyện thủy quân, 4 tuần huấn luyện bộ binh, 3 tuần huấn luyện không quân và 4 tuần tham gia khóa dự bị về di chuyển đường bộ. Tất cả những bài tập huấn luyện sơ bộ này đều rất khắc nghiệt và mỗi giai đoạn sẽ có những học viên không thể vượt qua. Nhưng kỳ tuyển chọn Lực lượng Tác chiến còn đặc biệt khắc nghiệt hơn nhiều, theo lời Tổng Đô đốc James Parker, đây là thời điểm “chúng ta quyết định người sẽ và người sẽ không” bước vào giai đoạn cuối cùng của Chương trình Huấn luyện Lực lượng Mũ nồi xanh.
So với kỳ tuyển chọn này, Chương trình Huấn luyện Beast Barracks chỉ
như kỳ nghỉ hè. Bắt đầu từ lúc tờ mờ sáng, các học viên phải dốc sức di chuyển cho đến 21h00. Ngoài các bài tập di chuyển ban ngày và ban đêm, còn có các bài chạy và hành quân với quãng đường 6,5-9,5km, đôi khi phải vác nặng gần 30kg và bài vượt chướng ngại vật thường được gọi với cái tên thân mật là “Nasty Nick” gồm các bài bò, trườn trong nước và dưới lưới thép gai, đi cầu độc mộc, vượt lưới, đu xà.
Việc vượt qua khóa tuyển chọn này đã là một thành công nhưng ngay cả
như vậy, vẫn có tới 42% học viên mà tôi nghiên cứu chủ động rút lui trước khi khóa học kết thúc. Vậy thì đâu là cơ sở để phân chia những người vượt qua được kỳ tuyển chọn này? Đó chính là tính bền bỉ.
Ngoài tính bền bỉ, còn điều gì khác có thể dự đoán thành công trong lĩnh vực quân đội, giáo dục và kinh doanh? Với nhân viên bán hàng, tôi phát hiện thấy (với họ) kinh nghiệm đóng vai trò quan trọng – người mới vào nghề ít khi giữ được việc so với người có kinh nghiệm. Tại Trường Công lập Chicago, một giáo viên hỗ trợ sẽ giúp học sinh tăng khả năng tốt nghiệp. Đối với Lực lượng Mũ nồi xanh, rèn luyện thể chất trong thời gian đầu của khóa học là vô cùng quan trọng.
Tuy nhiên, trong mỗi ngành nghề kể trên, khi so sánh những người có các đặc điểm này, bạn sẽ thấy tính bền bỉ hoàn toàn dự đoán được thành công. Cho dù một số đặc điểm và ưu thế có thể giúp người ta thành công trong từng lĩnh vực kể trên, song tính bền bỉ vẫn là yếu tố có ảnh hưởng nhất.
***
Khi tôi bắt đầu học Thạc sĩ, bộ phim tài liệu Spellbound (tạm dịch: Say mê) được công chiếu. Bộ phim kể về 3 bé trai và 5 bé gái chuẩn bị thi đấu vòng chung kết Cuộc thi Đánh vần Quốc gia6. Để vào tới vòng chung kết
– một sự kiện kéo dài ba ngày vô cùng cam go được tổ chức hàng năm, với nhiều cấp độ, diễn ra tại Thủ đô Washington DC. và phát sóng trực tiếp trên kênh ESPN, kênh truyền hình chuyên về thể thao mạo hiểm –
những thí sinh nhỏ tuổi này trước hết phải đánh bại hàng nghìn trẻ đến từ hàng trăm trường học trên khắp cả nước. Điều này có nghĩa là chúng phải đánh vần được cả những từ khó, ít dùng mà không hề mắc một lỗi nào trong từng vòng loại, trước hết là chiến thắng các bạn trong lớp, trong khối, trong trường, trong quận và trong vùng.
6 Cuộc thi Đánh vần Quốc gia là một cuộc thi trong đó các thí sinh (thường là thiếu niên) được yêu cầu đánh vần đúng các từ tiếng Anh đưa ra. Ban giám khảo đọc một từ, thí sinh có quyền đặt các câu hỏi liên quan đến từ đó (như các cách đọc khác nhau, định nghĩa, nguồn gốc từ, từ loại, ví dụ) và phải đánh vần đúng. Ý tưởng tổ chức cuộc thi dạng này xuất phát từ Mỹ, và thường được coi là một phong tục riêng của Mỹ; một trong các lý do có thể là vì tiếng Anh là ngôn ngữ có chính tả đặc biệt phức tạp và bất quy tắc. (BTV)
Spellbound khiến tôi thắc mắc: Ở mức độ nào thì khả năng đánh vần hoàn hảo những từ như schottische (điệu polka chậm) hay cymotrichous (tóc lượn sóng) cho biết tài năng ngôn ngữ sớm bộc lộ và
ở mức độ nào thì tính bền bỉ sẽ phát huy sức ảnh hưởng?
Tôi gọi điện cho Paige Kimble, CEO Cuộc thi Đánh vần Quốc gia và là một người phụ nữ năng động (bà từng là quán quân của cuộc thi). Cũng như tôi, Kimble muốn biết nhiều hơn về yếu tố tâm lý của người thắng cuộc. Bà đồng ý gửi câu hỏi đến tất cả 273 thí sinh ngay khi các em được chọn vào chung kết, vòng thi sẽ diễn ra sau vài tháng. Để được tặng phần thưởng đáng yêu trị giá 25 đô-la, khoảng 2/3 thí sinh đã gửi câu trả lời về
phòng thí nghiệm của tôi. Theo quy định cuộc thi, thí sinh lớn nhất là 15
tuổi, thí sinh nhỏ nhất là 7 tuổi.
Ngoài trả lời Thang đo tính bền bỉ, các thí sinh cũng dành thời gian để
luyện đánh vần. Trung bình các em thực hành hơn 1 tiếng mỗi ngày trong tuần và hơn 2 tiếng mỗi ngày vào dịp cuối tuần. Nhưng có sự khác nhau đáng kể về thời gian luyện tập trung bình: Một số thí sinh hầu như không luyện tập, một số lại luyện tập khoảng 9 tiếng vào ngày thứ Bảy!
Tôi chia các thí sinh thành nhóm nhỏ để liên hệ và tiến hành trắc nghiệm trí tuệ ngôn ngữ với các em. Khi là một nhóm, các thí sinh chứng minh khả năng ngôn ngữ rất khác biệt. Nhưng điểm số lại có sự khác biệt khá lớn, một số thí sinh có khả năng nổi trội về ngôn ngữ, song một số khác lại ở mức “trung bình” so với độ tuổi.
Vòng chung kết được chiếu trên kênh truyền hình ESPN, tôi đã xem tất cả các trận đấu cho đến tận giây phút hồi hộp cuối cùng khi cậu bé 13
tuổi Anurag Kashyap đánh vần chính xác từ A-P-P-O-G-G-I-A-T-U-R-A (N-Ố-T-D-Ự-A, thuật ngữ chỉ sự hoa mỹ trong âm nhạc) để giành chiến thắng.
Ngay lúc ấy, nhờ có kết quả cuối cùng trong tay, tôi lập tức phân tích số liệu.
Đây là những gì tôi phát hiện: Kết quả đo lường tính bền bỉ được thực hiện vài tháng trước vòng chung kết đã dự đoán đúng năng lực thí sinh.
Nói đơn giản, những trẻ bền bỉ hơn sẽ tiến sâu hơn trong cuộc thi. Các em đã làm như thế nào? Luyện tập trong nhiều giờ, thi đua đánh vần nhiều hơn.
Tài năng thì sao? Trắc nghiệm trí tuệ ngôn ngữ cũng dự đoán đúng khả
năng tiến sâu hơn trong cuộc thi. Tuy nhiên, tôi không thấy có mối liên quan giữa trắc nghiệm trí tuệ ngôn ngữ và sự bền bỉ. Thêm nữa, những trẻ đánh vần có tài không luyện tập nhiều hơn so với các thí sinh kém tài hơn, chúng cũng không có thành tích thi đấu tốt hơn.
Tôi phân biệt sự bền bỉ và tài năng một lần nữa trong nghiên cứu với sinh viên bậc cử nhân thuộc Ivy League7. Ngược lại, trong nghiên cứu này, điểm SAT tính bền bỉ lại liên quan với nhau. Các sinh viên trong nhóm mẫu có điểm SAT cao hơn nhưng lại kém bền bỉ hơn bạn bè cùng trang lứa. So sánh phát hiện này với các dữ liệu khác thu thập được, tôi nhận ra điều cơ bản định hướng công trình nghiên cứu khoa học trong tương lai của mình, đó là: Tiềm năng chỉ là một chuyện. Những gì chúng ta làm được với nó lại là chuyện khác.
7 Top 8 Trường đại học nổi tiếng và danh giá nhất của Mỹ. (BTV)
