Tất cả chúng tôi vốn đều định quay về nhà. Quả thật, chúng tôi chưa từng có ý định—dù bằng bất cứ giá nào—ở lại lâu đến thế. Thế nhưng, khi đối mặt với việc bị đuổi khéo, tống cổ và tống xuất vì tội hạnh kiểm kém, chẳng ai trong chúng tôi thực sự cảm thấy dễ chịu.

Terry bảo rằng anh ấy chẳng buồn. Anh lớn tiếng khinh miễn hình phạt và phiên tòa, cùng tất cả những đặc điểm khác của “cái nửa-quốc gia khốn khổ này.” Nhưng anh thừa nhận, và chúng tôi cũng biết thừa, rằng ở bất kỳ một quốc gia “trọn vẹn” nào đi nữa, chúng tôi cũng không bao giờ có thể được đối xử khoan dung đến thế.

“Nếu người ta tới tìm chúng tôi theo đúng chỉ dẫn mà chúng tôi đã để lại, thì câu chuyện đã hoàn toàn khác rồi!” Terry nói. Về sau, chúng tôi mới vỡ lẽ lý do tại sao chẳng có đội cứu viện nào từng xuất hiện. Toàn bộ những chỉ dẫn tỉ mỉ của chúng tôi đã bị thiêu rụi trong một vụ hỏa hoạn. Suýt chút nữa tất cả chúng tôi đã bỏ mạng nơi đây mà chẳng một ai ở quê nhà hay biết tung tích.

Lúc này, Terry đang bị giam lỏng dưới sự canh gác nghiêm ngặt, bị xem là phần tử nguy hiểm và đã phạm phải tội lỗi mà đối với họ là không thể dung thứ.

Anh cười nhạo trước sự kinh hoàng lạnh lẽo của họ. “Đám đàn bà góa chồng cổ hủ!” anh gọi họ như thế. “Họ đều là những bà cô già—dù có con hay chưa. Họ chẳng biết mảy may gì về Tình dục cả.”

Khi Terry thốt lên hai chữ Tình dục, với chữ T viết hoa rền vang, dĩ nhiên ý anh là giống đực; với những giá trị đặc thù của nó, niềm tin sâu sắc rằng bản thân mình chính là “ngọn nguồn sự sống,” sự phớt lờ đầy hân hoan đối với tiến trình sự sống thực thụ, cùng cách lý giải về phái bên kia hoàn toàn xuất phát từ lăng kính của chính họ.

Tôi đã học được cách nhìn nhận những vấn đề ấy theo một góc độ hoàn toàn khác kể từ khi sống cùng Ellador; còn về phần Jeff, anh ấy đã “Herland hóa” triệt để đến mức không còn công tâm với Terry, kẻ đang cảm thấy bức bối và gắt gỏng trong gông cùm mới.

Moadine, điềm tĩnh và kiên định, mang vẻ kiên nhẫn đầy xót xa của một người mẹ đối với đứa con lầm đường lạc lối, vẫn kiên trì giám sát anh, cùng với một số lượng lớn phụ nữ túc trực ngay gần đó để ngăn chặn mọi hành vi bộc phát. Anh chẳng có vũ khí trong tay, và thừa hiểu rằng mọi sức mạnh của mình chẳng thấm vào đâu trước những người phụ nữ kiệm lời mà cương quyết ấy.

Chúng tôi được phép đến thăm anh một cách tự do, nhưng anh chỉ bị giam trong căn phòng của mình cùng một khu vườn nhỏ có tường cao bao quanh để đi dạo, trong lúc mọi công tác chuẩn bị cho cuộc ra đi của chúng tôi đang được tiến hành.

Ba người chúng tôi sẽ lên đường: Terry, bởi anh buộc phải đi; tôi, bởi có hai người thì chiếc phi cơ và chuyến hành trình dài bằng thuyền ra bờ biển sẽ an toàn hơn; Ellador, bởi cô kiên quyết không để tôi đi mà thiếu cô.

Nếu Jeff chọn quay về, Celis cũng sẽ đi theo—họ là những cặp tình nhân quấn quýt sâu đậm nhất; thế nhưng Jeff lại chẳng mảy may có ý định đó.

“Tại sao tôi lại muốn quay lại cái chốn ồn ào bụi bặm, cái ổ thói hư tật xấu và tội ác, bệnh tật và sự suy đồi ấy của chúng ta chứ?” anh gặng hỏi tôi khi chỉ có hai người. Chúng tôi chẳng bao giờ nói năng kiểu đó trước mặt phụ nữ. “Tôi đời nào đem Celis đến đó!” anh quả quyết. “Cô ấy sẽ chết mất! Cô ấy sẽ chết vì kinh hãi và hổ thẹn khi mục sở thị những khu ổ chuột và bệnh viện của chúng ta mất. Sao anh dám liều lĩnh thế với Ellador? Tốt hơn là anh nên nhẹ nhàng rào trước đón sau với cô ấy trước khi cô ấy thực sự hạ quyết tâm.”

Jeff đã đúng. Lẽ ra tôi nên thổ lộ với cô ấy một cách tường tận hơn về tất cả những điều chúng tôi phải hổ thẹn. Thế nhưng, thật vô cùng khó khăn để san lấp cái vực thẳm của sự khác biệt quá lớn giữa cuộc sống của chúng và đời sống của chúng tôi. Dù vậy, tôi vẫn cố gắng.

“Này em yêu,” tôi nói với cô ấy. “Nếu em thực sự muốn cùng anh về nước, em phải chuẩn bị tinh thần đón nhận rất nhiều cú sốc đấy. Nơi đó không đẹp đẽ như thế này đâu—ý anh là các thành phố, những vùng văn minh ấy—đương nhiên là vùng hoang dã thì vẫn đẹp.”

“Em sẽ tận hưởng tất cả thôi,” cô nói, đôi mắt sáng ngời niềm hy vọng. “Em hiểu là nó không giống chốn này. Em có thể thấy cuộc sống yên bình của chúng ta đơn điệu thế nào đối với anh, và cuộc sống của anh kích thích ra sao. Chắc nó phải giống như bước chuyển hóa sinh học mà anh từng kể khi giống đực xuất hiện—một sự vận động vĩ đại hơn rất nhiều, sự thay đổi không ngừng với những tiềm năng phát triển mới.”

Tôi từng kể cho cô nghe về các học thuyết sinh học hậu kỳ về giới tính, và cô vô cùng tin tưởng vào những lợi ích vượt trội của việc tồn tại hai giới, cũng như sự ưu việt của một thế giới có sự hiện diện của đàn ông.

“Chúng tôi đã làm những gì có thể khi chỉ có một mình; có lẽ chúng tôi có vài thứ tốt hơn theo một cách yên bình nào đó, nhưng các anh lại nắm giữ cả thế giới—tất cả con người thuộc đủ mọi quốc gia—cả một lịch sử lâu đời phong phú phía sau—cả những tri thức mới mẻ tuyệt diệu. Ồ, em thực sự không tài nào chờ đợi lâu hơn để được nhìn thấy nó nữa!”

Tôi biết làm sao đây? Tôi đã nói thẳng với cô ấy bằng ngần ấy từ rằng chúng tôi có những vấn đề chưa thể giải quyết, rằng chúng tôi có sự gian trá và tham nhũng, thói hư tật xấu và tội phạm, bệnh tật và điên loạn, những nhà tù và bệnh viện; thế nhưng những điều đó chẳng gây ấn tượng gì với cô hơn là việc kể cho một thổ dân biển Nam Hải nghe về nhiệt độ ở Vòng cực Bắc cả. Về mặt lý trí, cô có thể hiểu rằng việc tồn tại những thứ đó là xấu; nhưng cô hoàn toàn không cảm nhận được điều ấy.

Chúng tôi đã dễ dàng chấp nhận cuộc sống ở Herland như một điều bình thường, bởi vì nó vốn dĩ là thế—chẳng ai trong chúng ta lại đi than vãn về sức khỏe, sự bình yên và lao động hạnh phúc thuần túy cả. Còn cái sự bất thường mà tất cả chúng ta đã quen thích ứng đến đáng buồn kia, thì cô chưa từng một chút mục kích.

Hai điều mà cô tha thiết muốn nghe và khao khát được nhìn thấy nhất chính là: mối quan hệ hôn nhân tốt đẹp và những người phụ nữ đáng yêu trọn đời chỉ làm mẹ; vượt lên trên những điều đó, tâm trí sắc sảo và năng động của cô vẫn khao khát khôn nguôi hướng về thế giới rộng lớn ngoài kia.

“Em thậm chí còn nóng lòng muốn đi chẳng kém gì anh,” cô nài nỉ, “và hẳn là anh đang nhớ nhà đến phát điên rồi.”

Tôi trấn an cô rằng chẳng ai có thể nhớ nhà khi đang ở chốn thiên đường như thế này, nhưng cô dứt khoát không nghe.

“Ồ, vâng—em biết chứ. Nó giống như những hòn đảo nhiệt đới nhỏ bé mà anh từng kể cho em nghe, lấp lánh như những viên ngọc giữa đại dương xanh thẳm—em không thể chờ được đến lúc được nhìn thấy biển! Hòn đảo nhỏ có thể hoàn mỹ tựa khu vườn, nhưng chẳng phải lúc nào anh cũng muốn quay về đất nước rộng lớn của chính mình sao? Ngay cả khi nó có những điểm tồi tệ ở mặt này hay mặt khác?”

Ellador hoàn toàn sẵn lòng. Thế nhưng, càng đến gần thời điểm chúng tôi thực sự lên đường, và việc tôi phải đưa cô trở về với nền “văn minh” của chúng tôi sau bầu không khí thanh sạch, bình yên và xinh đẹp nơi họ, tôi lại càng bắt đầu cảm thấy sợ hãi, và càng nỗ lực giải thích nhiều hơn.

Dĩ nhiên là lúc đầu tôi đã rất nhớ nhà, trong khoảng thời gian chúng tôi còn là tù nhân và chưa có Ellador. Và dĩ nhiên, lúc đầu tôi cũng có xu hướng lý tưởng hóa quê hương cùng những lề thói nơi đó khi miêu tả về nó. Thêm nữa, tôi vẫn luôn mặc nhiên xem một vài tệ nạn là một phần tất yếu của nền văn minh chúng ta và chẳng bao giờ bận tâm đả động đến chúng. Ngay cả khi tôi cố gắng kể cho cô nghe những góc khuất tồi tệ nhất, tôi vẫn bỏ sót một vài thứ—để rồi khi tận mắt chứng kiến, chúng đã gây ấn tượng mạnh mẽ cho cô ngay lập tức, theo cách chưa từng tác động lên tôi. Giờ đây, qua những nỗ lực giải thích ấy, tôi bắt đầu nhìn rõ cả hai phía một cách sâu sắc hơn trước; nhận ra những khiếm khuyết đau đớn trên chính mảnh đất quê hương, và những thành quả kỳ diệu của xứ sở này.

Vì thiếu vắng đàn ông, ba vị khách chúng tôi đương nhiên đã bỏ lỡ phần lớn ý nghĩa rộng lớn của cuộc đời, và vô tình mặc định rằng họ cũng phải chịu đựng sự thiếu hụt ấy. Tôi đã mất rất nhiều thời gian để nhận ra—còn Terry thì chưa bao giờ nhận ra—rằng điều đó đối với họ vốn chẳng mang lại ý nghĩa gì to tát. Khi chúng ta thốt lên những từ đàn ông, nam nhi, tính nam, nam tính, và tất cả những từ phái sinh mang tính đực rực khác, ẩn sâu trong tâm trí chúng ta là một bức tranh đồ sộ, mơ hồ và đông đúc về thế giới cùng mọi hoạt động của nó. Trưởng thành và “trở thành một người đàn ông,” “hành xử như một trang nam nhi”—ý nghĩa và hàm ý của nó quả thực vô cùng rộng lớn. Phông nền bao la ấy ngập tràn những binh đoàn đàn ông đang hành quân, những hàng ngũ đàn ông đổi thay liên tục, những đoàn người đàn ông nối đuôi nhau dài đằng đẵng; những người đàn ông điều khiển con tàu hướng ra biển lớn, thám hiểm những ngọn núi vô danh, thuần dưỡng ngựa, chăn gia súc, cày bừa gieo hạt và gặt hái, nhọc nhằn bên lò rèn và lò luyện kim, đào mỏ, xây dựng đường xá, cầu cống và những ngôi thánh đường cao ngất, quản lý các cơ sở kinh doanh lớn, giảng dạy tại mọi trường đại học, thuyết giáo ở mọi nhà thờ; đàn ông ở khắp mọi nơi, làm mọi thứ—“thế giới.”

Và khi chúng ta thốt lên từ phụ nữ, chúng ta nghĩ đến giống cái—nòi giống.

Nhưng đối với những người phụ nữ này, trong dòng chảy không đứt đoạn của nền văn minh nữ tính đã kéo dài hai nghìn năm ấy, từ phụ nữ gợi lên toàn bộ cái phông nền vĩ đại đó, xét theo mức độ phát triển xã hội mà họ đạt tới; còn từ đàn ông đối với họ chỉ mang ý nghĩa đơn thuần là giống đực—giống cái.

Dĩ nhiên chúng tôi có thể kể cho họ nghe rằng trong thế giới của chúng ta, đàn ông làm tất cả mọi việc; thế nhưng điều đó chẳng thể lay chuyển nổi phông nền trong tâm trí họ. Việc người đàn ông, “giống đực,” làm tất cả những công việc ấy đối với họ chỉ là một lời trần thuật, chẳng tạo ra sự thay đổi nào trong góc nhìn hơn là cảm giác của chúng ta khi lần đầu tiên đối mặt với một sự thật sửng sốt—đối với chúng tôi—rằng ở Herland, phụ nữ chính là “thế giới.”

Chúng tôi đã sống ở đó hơn một năm trời. Chúng tôi đã tìm hiểu về lịch sử có giới hạn của họ, với những đường nét thẳng tắp, mượt mà và vươn cao, tiến lên phía trước ngày một nhanh chóng để đạt đến sự tiện nghi êm ả của cuộc sống hiện tại. Chúng tôi đã học hỏi đôi chút về tâm lý học của họ, một lĩnh vực rộng lớn hơn lịch sử rất nhiều, nhưng ở đây chúng tôi không thể theo kịp một cách dễ dàng. Giờ đây, chúng tôi đã hoàn toàn quen với việc nhìn nhận phụ nữ không phải dưới lăng kính giới tính mà là những con người; những con người đủ mọi thành phần, làm mọi loại công việc khác nhau.

Sự bộc phát lần này của Terry, cùng phản ứng mạnh mẽ chống lại nó, đã mang lại cho chúng tôi một góc nhìn mới về thiên tính nữ đích thực của họ. Điều này đã được Ellador và Somel truyền đạt cho tôi với sự rõ ràng tuyệt đối. Cảm giác ấy hoàn toàn tương đồng—sự ghê tởm đến phát nôn và kinh hoàng, hệt như cảm giác trước một lời lộng ngôn tột đỉnh.

Trong tâm trí họ không hề tồn tại mảy may khái niệm nào về chuyện đó, bởi họ hoàn toàn không biết gì về thói quen hoan lạc trong hôn nhân của chúng tôi. Đối với họ, mục đích tối thượng duy nhất của tình mẫu tử đã từ lâu trở thành quy luật chi phối cuộc đời, và sự đóng góp của người cha, dẫu họ vẫn tường tận, lại rõ ràng chỉ là một phương thức khác để đạt cùng một cái đích ấy, khiến cho dẫu đã cố gắng hết sức, họ cũng không tài nào thấu hiểu được góc nhìn của một sinh vật giống đực kẻ mà những ham muốn hoàn toàn phớt lờ chuyện sinh sản và chỉ đi tìm cái mà chúng ta dùng những mỹ từ gọi là “những niềm vui của ái ân.”

Khi tôi cố gắng nói với Ellador rằng phụ nữ ở chỗ chúng tôi cũng có cảm giác đó, cô liền rụt người lại, ráng sức nắm bắt bằng lý trí thứ mà cô hoàn toàn không thể đồng cảm nổi.

“Ý anh là—ở chỗ các anh—tình yêu giữa nam và nữ thể hiện theo cách đó—mà không màng tới tình mẫu tử? Ý em là quan hệ sinh thành ấy,” cô cẩn thận bổ sung.

“Đúng vậy, chắc chắn rồi. Chúng ta nghĩ đến tình yêu—tình yêu ngọt ngào sâu sắc giữa hai người. Dĩ nhiên là chúng ta muốn có con, và con cái rồi sẽ đến—nhưng đó không phải là điều chúng ta nghĩ tới.”

“Nhưng—nhưng—điều đó thật trái với tự nhiên!” cô nói. “Chẳng có sinh vật nào chúng ta biết lại làm thế cả. Còn các loài động vật khác thì sao—ở đất nước của anh ấy?”

“Chúng ta không phải là loài vật!” tôi đáp lại với chút gay gắt. “Ít ra chúng ta là một thứ gì đó hơn thế—cao quý hơn. Đây là một mối quan hệ cao thượng và tốt đẹp hơn rất nhiều, như anh đã giải thích trước đây. Góc nhìn của em đối với chúng tôi dường như hơi—anh nên nói sao nhỉ? Thực dụng chăng? Phù phiếm? Đơn thuần chỉ là phương tiện để đạt mục đích! Còn với chúng ta—ồ, em yêu của anh—em không thể hiểu được sao? Không thể cảm nhận được sao? Đó là sự viên mãn cuối cùng, ngọt ngào và cao cả nhất của tình yêu đôi lứa.”

Cô thực sự bị dao động. Người cô run lên trong vòng tay tôi, khi tôi ôm siết lấy cô và khao khát đặt những nụ hôn lên môi. Thế nhưng trong đôi mắt cô lại ánh lên cái vẻ nhìn quen thuộc ấy, một cái vẻ nhìn xa xăm và trong trẻo hệt như thể cô đã lùi đi rất xa dẫu tôi đang ôm chặt lấy cơ thể tuyệt mỹ của cô trong ngực, và lúc này tựa như đang đứng trên một đỉnh núi tuyết nào đó để quan sát tôi từ khoảng cách xa vời.

“Em cảm nhận điều đó rất rõ ràng,” cô nói với tôi. “Nó mang lại cho em sự đồng cảm sâu sắc với những gì anh cảm nhận, và chắc chắn là cảm xúc ấy ở anh còn mạnh mẽ hơn nhiều. Thế nhưng những gì em cảm nhận, thậm chí cả những gì anh cảm nhận, người yêu dấu ạ, vẫn không tài nào thuyết phục được em rằng đó là điều đúng đắn. Cho đến khi em chắc chắn về điều đó, dĩ nhiên em không thể làm theo ý anh muốn được.”

Những lúc thế này, Ellador luôn gợi cho tôi nhớ đến Epictetus. “Ta sẽ tống ngươi vào ngục tối!” bậc thầy của ông nói. “Ý ngài là thể xác tôi,” Epictetus bình thản đáp. “Ta sẽ chém đầu ngươi,” bậc thầy của ông nói. “Tôi từng nói rằng cái đầu của tôi không thể bị chém đứt bao giờ chắc?” Quả là một nhân vật khó nhằn, Epictetus.

Đâu là thứ phép màu khiến một người phụ nữ, dẫu đang nằm trong vòng tay bạn, lại có thể thu mình lại, biến mất hoàn toàn cho đến khi thứ bạn đang ôm ấp trở nên xa cách và không thể chạm tới hệt như vách đá dựng đứng?

“Hãy kiên nhẫn với em nhé, anh yêu,” cô dịu dàng nài nỉ. “Em biết điều đó thật khó khăn cho anh. Và em bắt đầu hiểu ra—chút ít thôi—vì sao Terry lại bị dồn ép đến mức phạm tội.”

“Ôi thôi nào, đó là một từ quá nặng nề cho việc ấy đấy. Dù sao thì, Alima cũng là vợ của cậu ta cơ mà,” tôi giục giã, trong khoảnh khắc ấy bỗng dâng lên một niềm đồng cảm đột ngột dành cho tội nghiệp Terry. Đối với một người đàn ông có tính cách—và thói quen—như cậu ta, đó hẳn phải là một hoàn cảnh không tài nào chịu nổi.

Thế nhưng Ellador, bất chấp khả năng nắm bắt trí tuệ bao quát cùng sự thấu cảm rộng lượng mà tôn giáo của họ đã rèn giũa, vẫn không thể châm chước cho một hành vi bạo lực—mà theo cô là—báng bổ thánh thần ấy.

Việc giải thích cho cô càng trở nên khó khăn hơn, bởi vì ba chúng tôi, trong những cuộc trò chuyện và bài thuyết giảng liên tục về phần thế giới còn lại, đã vô tình né tránh những góc khuất tăm tối; không hẳn vì mong muốn lừa dối, mà vì muốn phô bày bộ mặt tốt đẹp nhất của nền văn minh chúng ta trước vẻ đẹp và sự tiện nghi từ xứ sở của họ. Thêm vào đó, chúng tôi thực sự nghĩ rằng một số điều là đúng đắn, hoặc ít ra là không thể tránh khỏi, mà chúng tôi thừa biết sẽ khiến họ chê bai ghê tởm, và do đó đã không bàn đến. Lại thêm rất nhiều điều trong đời sống thế giới của chúng tôi, vì đã quá quen thuộc, nên chúng tôi chẳng hề để ý thấy có điểm gì đáng để miêu tả cả. Và xa hơn nữa, ở những người phụ nữ này còn tồn tại một sự ngây thơ vô tận mà qua đó, nhiều điều chúng tôi từng thốt ra chẳng để lại bất kỳ ấn tượng nào dù là nhỏ nhất.

Tôi tường thuật tỉ mỉ về điều này bởi nó cho thấy ấn tượng sâu sắc đến bất ngờ mà Ellador đã trải qua khi cuối cùng cô bước chân vào nền văn minh của chúng tôi.

Cô giục tôi hãy kiên nhẫn, và tôi đã kiên nhẫn. Bạn thấy đấy, tôi yêu cô ấy nhiều đến mức ngay cả những ranh giới mà cô kiên định thiết lập cũng vẫn để lại cho tôi vô vàn hạnh phúc. Chúng tôi là tình nhân, và chắc chắn niềm vui trong chuyện đó là quá đủ rồi.

Đừng tưởng bở rằng những người phụ nữ trẻ này hoàn toàn cự tuyệt “Niềm Hy Vọng Mới Vĩ Đại,” theo cách họ gọi, tức là việc sinh con lưỡng tính. Chính vì điều đó mà họ đã đồng ý kết hôn với chúng tôi, dẫu cho phần cưới xin xét cho cùng chỉ là sự nhượng bộ đối với định kiến của chúng tôi nhiều hơn là của họ. Đối với họ, quá trình ấy mới là điều thiêng liêng—và họ quyết tâm giữ gìn sự thiêng liêng ấy.

Thế nhưng cho đến lúc này, ngoại trừ Celis với đôi mắt xanh ngập tràn những giọt nước mắt hạnh phúc, trái tim được nâng niu bởi dòng trào lưu làm mẹ của giống loài vốn là niềm đam mê tối cao của họ, mới có thể với niềm vui khôn tả và sự kiêu hãnh tuyên bố rằng cô sắp sửa làm mẹ. “Tình Mẫu Tử Mới” là cách họ gọi điều đó, và toàn bộ đất nước đều hay biết. Chẳng có niềm vui, sự phục vụ hay vinh dự nào trên khắp xứ sở này mà Celis không thể có được. Gần như tương tự với sự cung kính đến nín thở mà hai nghìn năm trước, nhóm phụ nữ thưa thớt ấy từng dõi theo phép màu trinh sinh, chính là sự kinh ngạc sâu sắc cùng niềm mong đợi ấm áp mà họ dành để chào đón phép màu kết hợp mới mẻ này.

Mọi người mẹ trên vùng đất ấy đều thiêng liêng. Đối với họ, qua bao thế kỷ dài đằng đẵng, con đường tiến tới tình mẫu tử luôn được dẫn lối bởi tình yêu và nỗi khát khao mãnh liệt, tinh tế nhất, bởi Niềm Khát Khao Tối Thượng, sự thôi thúc chế ngự tâm can hướng về một đứa trẻ. Mọi suy nghĩ họ nuôi dưỡng liên quan đến quá trình mang thai đều quang minh chính đại, giản dị mà vô cùng linh thiêng. Mỗi người phụ nữ nơi đây không chỉ đặt tình mẫu tử lên trên mọi bổn phận khác, mà còn đặt cao hơn đến mức gần như chẳng còn bổn phận nào khác tồn tại trên đời. Tất cả tình yêu thương tương hỗ bao la của họ, mọi sự đan cài tinh tế của tình bạn và sự sẻ chia, thôi thúc của tư duy tiến xúc và phát minh, cảm xúc tôn giáo sâu sắc nhất, mọi tình cảm và hành động đều quy về Quyền Năng trung tâm vĩ đại này, hướng về Dòng Sông Sự Sống đang tuôn chảy qua huyết mạch họ, biến họ thành những người gìn giữ chính Tinh Thần của Thượng Đế.

Về tất cả những điều này, tôi càng lúc càng tường tận hơn—qua sách vở của họ, qua những câu chuyện trò, đặc biệt là từ Ellador. Lúc đầu, trong một thoáng chốc ngắn ngủi, cô từng có ý ghen tị với người bạn của mình—một ý nghĩ mà cô đã lập tức gạt phăng đi ngay lập tức và mãi mãi.

“Tốt hơn thế,” cô nói với tôi. “Tốt hơn rất nhiều khi điều đó chưa đến với em—với chúng ta, ý em là. Bởi vì nếu em định cùng anh về đất nước của anh, chúng ta có thể sẽ phải trải qua ‘những cuộc phiêu lưu trên biển và đất liền,’ như anh vẫn nói [và quả thực đúng là chúng ta đã trải qua như vậy], và điều đó có thể hoàn toàn không an toàn cho một đứa trẻ. Thế nên chúng ta sẽ không thử lại đâu, anh yêu—cho đến khi mọi chuyện an toàn—phải không nào?”

Đó là một lời thật khó nghe đối với một người chồng đang yêu tha thiết.

“Trừ khi,” cô tiếp lời, “nếu một đứa trẻ sắp chào đời, anh sẽ để em ở lại. Anh biết là anh có thể quay lại mà—và em sẽ nuôi đứa bé.”

Khi ấy, cái cảm giác lạnh lẽo cổ xưa sâu kín của sự ghen tuông nam tính, ngay cả với chính dòng dõi ruột thịt của mình, lại chạm đến trái tim tôi.

“Anh thà có em, Ellador, còn hơn tất cả lũ trẻ trên thế giới này cộng lại. Anh thà có em đi cùng—theo những điều kiện của em—còn hơn là không có em.”

Đó thực sự là một câu nói ngớ ngẩn. Đương nhiên là tôi thà chọn thế rồi! Bởi nếu cô ấy không có ở đó, tôi sẽ khao khát có được toàn vẹn con người cô nhưng lại chẳng sở hữu được chút gì. Thế nhưng nếu cô ấy đi cùng như một kiểu người chị được lý tưởng hóa—chỉ là gần gũi và ấm áp hơn thế rất nhiều, thực sự là vậy—thì hà cớ gì tôi lại không thể có được toàn bộ con người cô ngoại trừ cái khía cạnh duy nhất ấy chứ. Và tôi bắt đầu nhận ra rằng tình bạn của Ellador, sự đồng hành của Ellador, tình cảm chị em của Ellador, tình yêu hoàn toàn chân thành của Ellador—dù vẫn sâu sắc dường ấy dẫu cô giữ lại một ranh giới rõ rệt—cũng đã đủ để sống một cách vô cùng hạnh phúc rồi.

Tôi thấy việc miêu tả xem người phụ nữ này thực sự có ý nghĩa thế nào đối với mình vượt quá khả năng diễn đạt. Chúng ta thường thốt ra những lời hay ý đẹp về phụ nữ, nhưng tận sâu trong tim, chúng ta thừa nhận rằng họ là những sinh thể rất đỗi giới hạn—hầu hết là thế. Chúng ta tôn vinh họ vì khả năng sinh sản, ngay cả khi chúng ta hạ nhục họ bằng cách lạm dụng khả năng đó; chúng ta tôn vinh họ vì đức hạnh được ép buộc một cách cẩn trọng, dẫu chính qua hành vi của mình, chúng ta cho thấy mình xem nhẹ đức hạnh ấy đến nhường nào; chúng ta trân trọng họ, một cách thành tâm, vì những hoạt động làm mẹ bị bóp méo đã biến vợ chúng ta thành những người hầu hạ tiện nghi nhất, bị trói buộc với chúng ta suốt đời với đồng lương hoàn toàn do chúng ta quyết định, toàn bộ công việc của họ ngoài những bổn phận tạm thời của việc làm mẹ mà họ có thể đạt được, là đáp ứng nhu cầu của chúng ta bằng mọi cách. Ồ, chúng ta trân trọng họ lắm chứ, rất đúng chỗ là đằng khác, “đúng vị trí của họ,” mà vị trí ấy chính là tổ ấm, nơi họ thực hiện thứ hỗn hợp các bổn phận từng được mô tả vô cùng tài tình bởi bà Josephine Dodge Daskam Bacon, trong đó các dịch vụ của “một người tình” được quy định chi tiết cẩn thận. Bà là một cây bút rất sáng sấu, phu nhân J. D. D. Bacon, và thấu hiểu tường tận đề tài của mình—từ chính góc nhìn của bà. Thế nhưng—sự kết hợp của những ngành nghề ấy, dẫu tiện lợi và xét theo một cách nào đó là tiết kiệm, lại không thể khơi gợi lên loại cảm xúc mãnh liệt mà những người phụ nữ Herland tạo ra. Đó là những người phụ nữ mà người ta phải yêu theo chiều “hướng lên,” hướng lên thật cao, thay vì cúi xuống. Họ không phải là vật cưng. Họ không phải là kẻ hầu người hạ. Họ không phải là những kẻ nhút nhát, thiếu kinh nghiệm hay yếu đuối.

Sau khi tôi đã vượt qua được cú sốc giáng vào lòng tự kiêu của mình (điều mà tôi thực lòng nghĩ Jeff chưa từng trải qua—anh ấy sinh ra đã có bản tính sùng bái, còn Terry thì chưa bao giờ rũ bỏ được—cậu ta hoàn toàn rạch ròi trong quan niệm về “địa vị của phụ nữ”), tôi nhận ra rằng việc yêu theo chiều “hướng lên” rốt cuộc lại là một cảm giác vô cùng tuyệt vời. Nó đánh thức trong tôi một cảm giác kỳ lạ, tận sâu thẳm tận đáy lòng, tựa như sự cựa quậy của một ý thức tiền sử mờ mịt cổ xưa nào đó, một cảm giác rằng họ hoàn전히 đúng đắn—rằng đây mới là cách đúng đắn để cảm nhận. Nó giống như—trở về nhà với mẹ. Ý tôi không phải là kiểu người mẹ chỉ lo quần áo lót với bánh rán, cái con người lăng xăng phục vụ bạn, chiều hư bạn và thực sự chẳng hiểu gì về bạn. Ý tôi là cảm giác của một đứa trẻ thơ dại, kẻ từng bị lạc lối—suốt một khoảng thời gian dài đằng đẵng. Đó là thứ cảm giác được tìm về mái nhà; được thanh tẩy và nghỉ ngơi; của sự an toàn nhưng vẫn tự do; của tình yêu luôn luôn hiện hữu, ấm áp tựa ánh nắng tháng Năm, không oi bức như lò sưởi hay chiếc nệm bông—một tình yêu không gây bực bội và chẳng ngột ngạt.

Tôi ngắm nhìn Ellador hệt như thể chưa từng gặp lại cô trước đó. “Nếu em không chịu đi,” tôi nói, “anh sẽ đưa Terry ra bờ biển rồi một mình quay lại. Em có thể thả dây thừng xuống cho anh. Còn nếu em chịu đi—ôi, người phụ nữ kỳ diệu được ban phước của anh—anh thà sống với em suốt quãng đời còn lại—như thế này đây—còn hơn là có bất kỳ người phụ nữ nào khác mà anh từng gặp, hay dẫu có bao nhiêu người đi nữa để mặc anh tùy ý sai bảo. Em có đi cùng không?”

Cô tỏ ra vô cùng hào hứng với việc lên đường. Thế là các kế hoạch tiếp tục được tiến hành. Cô hẳn đã rất thích thú nếu được chờ đợi Kỳ Quan của Celis, nhưng Terry thì chẳng hề có chút mong muốn nào như thế. Cậu ta phát cuồng lên được vì muốn thoát khỏi chốn này. Cậu bảo rằng mình thấy phát ốm, phát ốm lên được; cái điệp khúc mẹ-mẹ-làm-mẹ muôn thủa ấy. Tôi không nghĩ Terry sở hữu cái gọi là “khối u ái tử” theo cách gọi của các nhà tướng số học phát triển một cách bình thường chút nào.

“Những kẻ tàn tật lệch lạc bệnh hoạn,” cậu ta gọi họ như vậy, ngay cả khi đứng từ ô cửa sổ nhìn xuống sức sống và vẻ đẹp lộng lẫy của họ; ngay cả khi Moadine, với vẻ nhẫn nại và thân thiện hệt như chưa từng cùng Alima giữ chặt và trói buột anh, vẫn điềm nhiên ngồi đó trong phòng, là hình ảnh thu nhỏ của sự uyên bác và sức mạnh thanh thản. “Những kẻ vô tính, ái nam ái nữ, những sinh vật trung tính chưa phát triển!” cậu ta tiếp tục càu nhàu cay đắng. Trông cậu ta chẳng khác nào Ngài Almwroth Wright.

Chà—thật là khó khăn. Thực lòng thì cậu ta yêu Alima đến phát điên; sâu đậm hơn bất kỳ mối tình nào trước đó, và chính quãng thời gian tán tỉnh đầy bão táp, những trận cãi vã cùng các lần tái hợp đã thổi bùng lên ngọn lửa ấy. Và rồi khi cậu tìm cách dùng cuộc chinh phục tối thượng—vốn dĩ là một chuyện hiển nhiên đối với kiểu đàn ông như thế—để ép cô phải yêu mình như một kẻ bề trên—để rồi chứng kiến người phụ nữ vạm vỡ, khỏe mạnh và hung hãn ấy vùng lên trói chặt lấy cậu—cả cô lẫn những người bạn của cô—thì cũng chẳng có gì lạ khi cậu ta nổi giận lôi đình.

Ngẫm lại mà xem, tôi chẳng thể tài nào nhớ ra một trường hợp tương tự nào trong suốt lịch sử hay văn học. Phụ nữ thà tự sát còn hơn khuất phục trước bạo hành; họ đã giết chết kẻ cưỡng bức; họ tìm cách trốn chạy; hoặc họ chấp nhận khuất phục—đôi khi sau đó lại có vẻ sống khá hòa thuận với kẻ chiến thắng. Lấy ví dụ như câu chuyện về “Sextus giả,” kẻ từng “phát hiện Lucrese đang chải len bên ngọn đèn lúc nửa đêm.” Hắn ta đe dọa, theo như tôi nhớ, rằng nếu cô không khuất phục hắn sẽ giết chết cô, giết một tên nô lệ đặt nằm bên cạnh rồi bịa chuyện bắt gặp hắn ở đó. Quả là một thủ đoạn tồi tệ, tôi luôn nghĩ thế. Nếu ông Lucretius hỏi hắn lý do gì mà lại xuất hiện trong phòng ngủ của vợ mình để soi mói đạo đức cô ấy, thì hắn ta biết đường nào mà trả lời? Thế nhưng vấn đề là Lucrese đã khuất phục, còn Alima thì không.

“Cô ta đá tôi,” người tù nhân đầy cay đắng tâm sự—cậu ta buộc phải trò chuyện với ai đó. “Tôi đương nhiên là đau quặn cả ruột, và cô ta nhảy chồm lên người tôi rồi hét toáng lên gọi mụ phù thủy già này tới [Moadine không thể nghe thấy cậu ta nói] và chẳng mấy chốc chúng đã trói nghiến tôi lại. Tôi tin là một mình Alima cũng đủ sức làm điều đó,” cậu ta nói thêm với vẻ ngưỡng mộ bất đắc dĩ. “Cô ta khỏe như trâu ấy. Và dĩ nhiên một người đàn ông sẽ hoàn toàn bất lực khi bị đánh úp kiểu đó. Chẳng có người phụ nữ nào còn chút liêm sỉ nào mà lại—”

Tôi buộc phải cười trừ trước câu nói ấy, và thậm chí Terry cũng cười, một nụ cười méo mó. Cậu ta vốn chẳng mặn mà gì với việc lý luận, thế nhưng có một điều khiến cậu ta phải suy ngẫm rằng một cuộc tấn công như kiểu của cậu ta rõ ràng đã vứt bỏ mọi cân nhắc về liêm sỉ.

“Tôi sẵn sàng đánh đổi một năm tuổi thọ để được ở một mình với cô ấy một lần nữa,” cậu ta chậm rãi nói, hai bàn tay siết chặt đến mức các đốt ngón tay trắng bệch.

Thế nhưng cậu ta chẳng bao giờ có được cơ hội ấy. Cô rời khỏi vùng đất phía chúng tôi hoàn toàn, đi lên khu rừng thông trên những sườn dốc cao nhất và ở lại đó. Trước khi chúng tôi rời đi, cậu ta khao khát đến phát điên được gặp lại cô, nhưng cô nhất quyết không chịu xuống và cậu cũng chẳng thể lên đó nổi. Bọn họ canh chừng cậu ta chặt như rận. (Không biết rận có canh chừng giỏi bằng mèo bắt chuột không nữa!)

Chà—chúng tôi phải chuẩn bị sẵn sàng cho chiếc phi cơ, kiểm tra xem lượng nhiên liệu còn lại có đủ hay không, dẫu Terry bảo rằng chúng ta hoàn toàn có thể lượn một mạch xuống hồ nước đó một khi đã cất cánh. Đương nhiên là chúng tôi đã sẵn sàng rời đi một cách vui vẻ chỉ trong vòng một tuần, thế nhưng khắp cả nước lại đang rộ lên một sự náo động lớn xoay quanh việc Ellador rời bỏ họ. Cô có những buổi gặp gỡ trao đổi với một số nhà đạo đức học hàng đầu—những người phụ nữ khôn ngoan với ánh mắt tĩnh lặng, cùng những giáo viên xuất sắc nhất. Khắp mọi nơi đâu đâu cũng sục sôi một bầu không khí náo nức, chấn động và phấn khích sâu sắc.

Những kiến thức chúng tôi truyền dạy về phần thế giới còn lại đã mang đến cho họ cảm giác bị cô lập, xa xôi, cảm giác mình chỉ là một mẫu vật ngoại vi nhỏ bé của một quốc gia, bị bỏ quên và lãng quên giữa đại gia đình các quốc gia. Chúng tôi từng gọi đó là “đại gia đình các quốc gia,” và họ vô cùng yêu thích cụm từ này.

Họ vô cùng hứng khởi đối với chủ đề tiến hóa; quả thật, toàn bộ lĩnh vực khoa học tự nhiên đã thu hút họ một cách không thể cưỡng lại. Bất kỳ ai trong số họ cũng sẵn sàng đánh đổi mọi thứ để được đến những vùng đất kỳ lạ chưa từng được biết đến để nghiên cứu; thế nhưng chúng tôi chỉ có thể đưa đi một người, và người đó hiển nhiên phải là Ellador.

Chúng tôi đã vạch ra những kế hoạch lớn lao về việc quay trở lại, về việc thiết lập một tuyến đường thủy kết nối; về việc thâm nhập vào những khu rừng bao la ấy và khai hóa—hoặc tiêu diệt—những kẻ dã man nguy hiểm. Ý tôi là, mấy tên đàn ông chúng tôi bàn tán về điều sau—chứ không phải trước mặt phụ nữ. Họ có một sự chán ghét rõ rệt đối với việc tước đoạt sinh mạng.

Thế nhưng trong lúc đó, một hội đồng tối cao đang được triệu tập giữa những người thông thái nhất trong số họ. Các học giả và tư tưởng gia, những người đã thu thập thông tin từ chúng tôi suốt thời gian qua, đối chiếu, liên kết chúng lại và rút ra các suy luận, đã trình bày kết quả lao động của mình trước hội đồng.

Chúng tôi chưa từng nghĩ rằng những nỗ lực che giấu cẩn mật của mình lại bị nhìn thấu một cách dễ dàng đến thế, mà chẳng có lấy một lời hé lộ cho chúng tôi biết rằng họ đã nhận ra. Họ đã âm thầm khai thác những lời nói của chúng tôi về khoa học quang học, đặt những câu hỏi ngây thơ về kính đeo mắt hay những thứ tương tự, và nắm bắt được thực trạng thị lực kém vốn rất phổ biến ở chỗ chúng tôi.

Với sự nhẹ nhàng tinh tế, những người phụ nữ khác nhau đặt ra những câu hỏi khác nhau vào những thời điểm khác nhau, rồi chắp nối tất cả các câu trả lời của chúng tôi lại hệt như một bức tranh ghép hình, họ đã phác thảo ra một loại biểu đồ khung về mức độ hoành hành của bệnh tật trong xã hội chúng ta. Thậm chí còn tinh vi hơn thế khi không hề bày tỏ chút biểu cảm kinh hoàng hay lên án nào, họ đã thu thập được đôi điều—dù còn cách xa sự thật, nhưng khá rõ ràng—về tình trạng nghèo đói, thói hư tật xấu và tội ác. Họ thậm chí còn liệt kê ra một danh sách kha khá các hiểm họa của chúng tôi, xuất phát từ việc hỏi han về bảo hiểm và những thứ ngây thơ tương tự.

Họ nắm rất rõ về các chủng tộc khác nhau, bắt đầu từ những thổ dân sử dụng mũi tên tẩm độc ở miền hạ nguồn cho đến khi mở rộng ra các phân chia chủng tộc rộng lớn mà chúng tôi từng kể cho họ. Chưa từng có một biểu cảm bàng hoàng trên gương mặt hay tiếng thốt lên ghê rởm nào cảnh báo chúng tôi; họ đã rút cạn những bằng chứng ấy mà chúng tôi hoàn toàn chẳng hay biết gì suốt bấy lâu nay, và giờ đây đang nghiên cứu với sự tận tụy sùng kính nhất phần tài liệu mà họ đã chuẩn bị.

Kết quả mang lại khiến chúng tôi cảm thấy khá phiền muộn. Trước tiên, họ giải thích cặn kẽ mọi chuyện cho Ellador, bởi cô là người duy nhất dự định đến thăm Phần Còn Lại Của Thế Giới. Còn với Celis, họ không nói gì cả. Cô tuyệt đối không được phép chịu bất kỳ sự phiền muộn nào, trong lúc toàn thể quốc gia đang mong ngóng Công Trình Vĩ Đại của cô.

Cuối cùng thì Jeff và tôi cũng được gọi vào. Somel và Zava có mặt ở đó, cùng với Ellador và nhiều người quen khác.

Họ có một quả địa cầu lớn, được vẽ bản đồ khá rõ ràng dựa trên những tấm bản đồ khu vực thu nhỏ nằm trong cuốn cẩm nang của chúng tôi. Các dân tộc khác nhau trên trái đất đã được phác thảo sơ lược trên đó, cùng với địa vị trong nền văn minh của họ được chỉ rõ. Họ có các biểu đồ, con số và ước tính, dựa trên những sự kiện nằm trong cuốn sách phản bội nhỏ bé ấy cùng những gì họ đã học hỏi từ chúng tôi.

Somel giải thích: “Chúng tôi nhận thấy rằng trong suốt thời kỳ lịch sử của các anh, kéo dài hơn chúng tôi rất nhiều, với tất cả sự đan xen của các dịch vụ, sự trao đổi các phát minh khám phá cùng tiến bộ kỳ diệu mà chúng tôi vô cùng ngưỡng mộ, thì trong Thế Giới Khác rộng lớn này của các anh, vẫn tồn tại rất nhiều bệnh tật, thường là có tính truyền nhiễm.”

Chúng tôi thừa nhận điều đó ngay lập tức.

“Thêm vào đó vẫn còn sự thiếu hiểu biết, cùng với định kiến và cảm xúc không được kìm chế, ở những mức độ khác nhau.”

Điều này cũng được thừa nhận.

“Chúng tôi cũng nhận thấy rằng dẫu cho nền dân chủ có tiến bộ và sự giàu có gia tăng, thì vẫn còn đó sự bất ổn và đôi khi là chiến tranh.”

Vâng, vâng, chúng tôi thừa nhận tất cả. Chúng tôi đã quen với những điều đó và chẳng thấy có lý do gì để phải nghiêm trọng hóa vấn đề lên như vậy.

“Xét trên mọi khía cạnh,” họ nói, và họ chẳng thèm nhắc đến một phần trăm trong số vô vàn thứ mà họ đang cân nhắc, “chúng tôi không sẵn lòng để đất nước mình phải chịu sự giao thương tự do với phần thế giới còn lại—vào lúc này. Nếu Ellador quay trở lại, và chúng tôi chấp thuận báo cáo của cô ấy, chuyện đó có thể được xem xét sau—nhưng chưa phải lúc này.

“Vì thế chúng tôi có điều này muốn thỉnh cầu các ngài [họ biết từ đó được xem là một tước hiệu vinh danh đối với chúng tôi], đó là các ngài hãy hứa không bằng bất kỳ cách nào tiết lộ vị trí của đất nước này cho đến khi nhận được sự cho phép—sau khi Ellador quay về.”

Jeff hoàn toàn mãn nguyện. Anh ấy nghĩ họ hoàn toàn đúng. Anh ấy lúc nào cũng thế. Tôi chưa từng thấy một người ngoại quốc nào nhập tịch nhanh như gã đó ở Herland.

Tôi ngẫm nghĩ một lúc, nghĩ đến viễn cảnh sẽ ra sao nếu một vài thứ dịch bệnh truyền nhiễm của chúng tôi sổng chuồng ra nơi này, và đi đến kết luận rằng họ đúng. Thế là tôi đồng ý.

Terry mới là chướng ngại vật. “Ta đời nào thèm làm thế!” cậu ta phản đối. “Việc đầu tiên tôi làm là tổ chức một chuyến thám hiểm để ép người ta phải mở cửa cho vào Ma-land.”

“Vậy thì,” họ điềm tĩnh đáp, “cậu ta buộc phải tiếp tục là một tù nhân tuyệt đối, mãi mãi.”

“Tiêm thuốc mê có lẽ sẽ nhân đạo hơn,” Moadine đề nghị.

“Và an toàn hơn nữa,” Zava bổ sung.

“Tôi nghĩ cậu ta sẽ hứa thôi,” Ellador nói.

Và quả thực cậu ta đã hứa. Với thỏa thuận đó, cuối cùng chúng tôi cũng rời khỏi Herland.

Lời Của Người Phiên Âm

Bìa sách gốc mới được đính kèm trong ấn bản điện tử này thuộc quyền sở hữu công cộng.