Ai "Chống Lưng" Cho Bạn

Lượt đọc: 230 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
1 - Sự Ra Đời Của Bài Thuyết Trình Kêu Gọi Đầu Tư

❊ ❊ ❊

• Bài thuyết trình là gì?

• Lược sử huy động vốn của các công ty khởi nghiệp

• Sử dụng bài thuyết trình làm nguyên mẫu kinh doanh đầu tiên của bạn

Thuyết trình kêu gọi đầu tư là gì?

Thuyết trình kêu gọi đầu tư là tập hợp các từ ngữ và hình ảnh được sử dụng để minh họa câu chuyện và mô hình kinh doanh của một doanh nghiệp.

Bài thuyết trình giải quyết được ba việc: giúp mọi người hiểu, khiến mọi người quan tâm và khiến mọi người hành động.

Các doanh nhân khởi nghiệp đã sử dụng các bài thuyết trình để huy động vốn, tuyển dụng nhân viên và có được khách hàng, đối tác và nhà cung cấp. Nó là một trong những công cụ mạnh nhất mà các doanh nhân khởi nghiệp cần có trong những năm đầu tiên. Nó thể hiện tất cả các giá trị của một công ty khởi nghiệp – tầm nhìn, đội ngũ đứng sau tầm nhìn đó, các yếu tố chính trong mô hình kinh doanh, thông tin về nhóm khách hàng mà doanh nghiệp muốn nhắm tới và ngành nghề mà doanh nghiệp muốn phát triển.

Có hai dạng tài liệu thuyết trình:

1. Tài liệu trình bày: Sử dụng phương tiện hình ảnh để hỗ trợ phần diễn thuyết trong buổi gặp mặt nhà đầu tư hoặc sử dụng trên sân khấu trong ngày giới thiệu sản phẩm (demo day).

2. Tài liệu đọc: Một văn bản chi tiết và đầy đủ hơn để một người có thể đọc và hiểu hết toàn bộ nội dung khi không có bạn ở đó.

Lược sử về huy động vốn của các công ty khởi nghiệp

Nếu khởi nghiệp vào những năm 1960, cơ hội huy động vốn của bạn khá ít ỏi. Ngày nay, môi trường dành cho các công ty khởi nghiệp luôn ngập tràn các cơ hội.

Không chỉ trong lĩnh vực công nghệ và chăm sóc sức khỏe. Năm 2014, chỉ tính riêng các khoản đầu tư thiên thần đã lên tới 24,1 tỷ đô-la dành cho 73.400 doanh nghiệp. Thêm vào đó là 48,3 tỷ đô-la vốn đầu tư mạo hiểm cho 4.356 thương vụ. Và gấp đôi số đó đến từ nguồn đầu tư của bạn bè và gia đình. Đồng thời, các trang gây quỹ cộng đồng như Kickstarter và Indiegogo đã mở ra cánh cửa để các doanh nhân có thể gọi vốn và giúp định vị doanh nghiệp theo những cách thức hoàn toàn mới. Khi Điều IV của Đạo luật JOBS (JOBS Act) được thông qua vào năm 2012, gần như bất kỳ ai cũng có thể đầu tư và nhận vốn sở hữu trong các công ty khởi nghiệp, chứ không chỉ những người giàu nhất. Chúng ta đã phát triển từ chỗ chỉ có một vài công ty đầu tư mạo hiểm rót số vốn vài triệu đô-la vào các công ty khởi nghiệp cho đến lúc có vô số các nguồn để huy động cùng lúc nhiều khoản tiền lớn. Giờ đây, nguồn vốn để những nhà lãnh đạo có tầm nhìn và các doanh nhân khởi nghiệp huy động vốn đã trở nên sẵn có hơn bao giờ hết. Cũng có thể bạn đã biết hết các loại hình đó rồi.

Có thể bạn cũng biết rằng gọi vốn là việc khó. Đó là vấn đề quá khó hoặc cũng bình thường thôi, tùy thuộc vào người bạn nói chuyện mà thôi.

Bạn có thể đoán một doanh nhân khởi nghiệp nghĩ gì. Họ ghét bị ngăn cản. Đối với một nhà khởi nghiệp đang cố gắng huy động vốn, vấn đề của họ là không có đủ tiền để quay vòng. Mặt khác, các nhà đầu tư lại không muốn mất tiền. Nhưng họ cũng biết rằng phần lớn các công ty khởi nghiệp mà họ đầu tư tiền sẽ thất bại. Họ biết rằng không có đủ các công ty khởi nghiệp tốt để quay vòng.

Cả hai bên đều đồng tình rằng cần có cách tốt hơn để các công ty khởi nghiệp có thể tiếp cận những loại vốn thích hợp tốt hơn. Để làm được như vậy, các doanh nhân khởi nghiệp và nhà đầu tư cần tìm cách để đến được với nhau – tìm ra cơ hội để thu hút và gia tăng số người chịu ngồi cùng với ta. Thông thường, mặc dù không phải lúc nào cũng vậy, điều này có nghĩa là các doanh nhân khởi nghiệp cần đầu tư thời gian để “tán tỉnh” các nhà đầu tư còn nhà đầu tư sắm vai cô nàng e thẹn, khi thì đong đưa lúc lại từ chối phũ phàng.

Thời của các bản kế hoạch kinh doanh

Trong nhiều năm, cánh cửa đưa bạn đến với trò chơi tình ái này là thông qua bản kế hoạch kinh doanh.

Khởi đầu từ các công ty như DuPont và GM – các doanh nghiệp có hợp đồng lớn với các cơ quan chính phủ như Bộ Quốc phòng Mỹ trong Thế chiến II, vì vậy những bản kế hoạch kinh doanh được làm theo mẫu kế hoạch chiến lược trong quân đội Mỹ. Sau khi phân tích kỹ càng về ngành, môi trường cạnh tranh, mục tiêu và những thị trường tiềm năng, các doanh chủ tham vọng sẽ trình bày thật chi tiết từng bước kinh doanh từ lúc bắt đầu cho tới khi kết thúc, cách vận hành doanh nghiệp, tăng trưởng lợi nhuận và chi phí theo từng năm, trên hết là mức giá họ hy vọng thị trường sẽ định giá doanh nghiệp khi họ bán nó đi hoặc đưa ra đại chúng.

Tài liệu kinh doanh khiêm tốn này cung cấp cho doanh nghiệp gần như mọi thứ họ cần để thực hiện ý tưởng kinh doanh của mình. Điều kiện cần duy nhất còn lại là sự xuất hiện của nhà đầu tư phù hợp, người nhìn ra giá trị của bản kế hoạch và đổ cả tấn tiền vào đó. Ý tưởng này thực sự hoàn hảo vào những năm 1980 khi tất cả các giáo sư giảng dạy kinh tế, các nhà tư vấn và huấn luyện viên chuyên nghiệp ở Mỹ đều xuất bản sách để biến những con người rất bình thường trở thành Steve Jobs hay Bill Gates tiếp theo của nước Mỹ thông qua một công cụ duy nhất: bản kế hoạch kinh doanh. Nghe thật tuyệt phải không?

Kế hoạch kinh doanh cho các công ty khởi nghiệp hóa ra lại là một trong những ý tưởng nghe qua thì rất tuyệt nhưng không hiệu quả khi triển khai thực tế. Steve Blank – doanh nhân liên tục (serial entrepreneur) và là Giáo sư của trường Stanford đã giải thích như sau: “Không một bản kế hoạch kinh doanh nào sống sót sau lần liên hệ đầu tiên với khách hàng”. Kế hoạch chỉ hữu hiệu khi tất cả những thông tin bạn cần đều đã có sẵn và tất cả những gì bạn cần làm là bắt tay thực hiện nó. Tuy nhiên, các công ty khởi nghiệp thực chất luôn phải vận hành trong môi trường có tính biến động cực lớn. Một công ty khởi nghiệp, như Steve Blank định nghĩa, là một tổ chức đang tìm kiếm mô hình kinh doanh, chứ không phải một tổ chức với kế hoạch đã sẵn sàng để thực hiện. Khoảng giữa năm 1982-1989, thời đại của cơn khát kế hoạch kinh doanh, 79% số doanh nghiệp trong danh sách Inc. 500 đã ra đời mà không có một kế hoạch kinh doanh chính thức (trong đó có Apple và Microsoft). Một nghiên cứu gần đây hơn cũng đưa ra kết luận tương tự: bản kế hoạch kinh doanh không hề quan trọng đối với thành công của một công ty khởi nghiệp.

Trong mười năm qua, cùng với sự cổ vũ của những cuốn sách như The Lean Start up (Khởi nghiệp Tinh gọn) của Eric Ries, ngày càng nhiều nhà khởi nghiệp từ bỏ việc sử dụng các bản kế hoạch kinh doanh để phân tích cơ hội, thay vào đó họ ra mắt những công cụ đặc biệt cho phép họ thử nghiệm linh hoạt và lặp lại các giả định quan trọng về mô hình kinh doanh của mình – các giả định bao gồm vấn đề mà doanh nghiệp muốn giải quyết, chi phí của việc thu hút được một khách hàng và vũ khí để chống lại các đối thủ.

Sự xuất hiện của bài thuyết trình kêu gọi đầu tư

Doanh nhân khởi nghiệp không phải là những người duy nhất nhận ra các bản kế hoạch kinh doanh không hề hiệu quả. Với sự phát triển bùng nổ của các công ty đầu tư mạo hiểm trong những năm 1970, ngành đầu tư ngân hàng nhận ra họ đang đối mặt với con số các thương vụ tăng nhanh chưa từng thấy. Khi quyết định từ bỏ những bản kế hoạch kinh doanh, ngành này bắt đầu tiếp thu những phương pháp mới để rà soát đối tượng nhanh chóng và thuyết trình về các cơ hội trước mắt. Với những phần mềm mới như PowerPoint, các chuyên gia ngân hàng đầu tư có thể thay thế bản kế hoạch kinh doanh bằng các slide trình bày những ý tưởng lớn, dữ liệu và các hình ảnh minh họa khác khi họ thuyết trình ngắn gọn về doanh nghiệp của mình.

Các bài trình bày này về sau được gọi là bài thuyết trình kêu gọi đầu tư. Không chỉ ngắn gọn hơn, hình thức trình bày về doanh nghiệp mới mẻ này còn mang lại một số lợi ích quan trọng khác. Ví dụ, bạn có thể dễ dàng xem lại và điều chỉnh nội dung của bài thuyết trình. Phải mất đến hàng tháng trời để soạn thảo và rà soát một bản kế hoạch kinh doanh, nhưng với một bài thuyết trình, bạn có thể dễ dàng đảo vị trí các slide riêng biệt và chỉnh sửa toàn bộ bài thuyết trình trong vòng vài phút. Bạn cũng có thể in các slide ra và gửi cho nhà đầu tư trước cuộc gặp mặt. Các nhà đầu tư yêu thích hình thức mới này, họ sử dụng các bài thuyết trình ngắn để lọc những đối tượng không đạt yêu cầu và tìm hiểu chi tiết hơn các đối tượng còn lại để xác định tính phù hợp.

Có lẽ ưu thế lớn nhất của một bài thuyết trình kêu gọi đầu tư là nó cho phép người trình bày kể một câu chuyện thực sự. Các chuyên gia ngân hàng đầu tư chính là những người bán hàng giỏi, họ hiểu rằng các dữ liệu mình có không quan trọng bằng khả năng kể những câu chuyện hấp dẫn về doanh nghiệp. Giống như nhà làm phim là người tạo ra khung sườn của một tuyệt tác điện ảnh, các chuyên gia ngân hàng đầu tư kiếm sống bằng cách kể chuyện về việc thế giới trở nên tốt đẹp như thế nào nếu ACME Corp. mua AJAX Corp. để hợp thành siêu doanh nghiệp ACMAJAX (bộ phận marketing sẽ chịu trách nhiệm về một cái tên mới). Bài thuyết trình trở thành công cụ để kể những câu chuyện đó. Vào thời điểm Loomis tham gia khóa học dành cho các nhà phân tích vào năm 2004 tại một ngân hàng đầu tư đa quốc gia khá vị thế ở Phố Wall, công ty anh đã dành gần một tháng trong chương trình đào tạo nhân viên kéo dài ba tháng để huấn luyện về PowerPoint. (Bạn đọc đúng rồi đấy.)

Năm sau đó, một doanh nhân liên tục tên là Paul Graham đã khởi động một trại hè ba tháng dành cho các công ty khởi nghiệp. Trong khóa học này, các công ty khởi nghiệp giai đoạn đầu được tiếp cận các chương trình huấn luyện, các mối quan hệ và một khoản vốn đầu tư nhỏ ban đầu. Trọng tâm của chương trình được Graham được gọi là Y Combinator (Kết nối Y) hay là “Demo Day” (Ngày giới thiệu), một sự kiện kéo dài cả ngày, nơi mỗi đội sẽ thuyết trình về dự án của họ trong một căn phòng toàn các nhà đầu tư chỉ với một phần trình bày ngắn gọn và các slide đi kèm. Phần kế hoạch kinh doanh, “Không dành cho chúng tôi”, công ty viết trong mục câu hỏi thường gặp (FAQs) trên website. “Chúng tôi yêu thích các bản thử nghiệm nhưng không bao giờ đọc các bản kế hoạch kinh doanh.” Đến năm 2011, theo tạp chí Wired, chương trình mùa hè đó đã trở thành “chương trình uy tín nhất trong thế giới công nghệ dành cho các doanh nhân khởi nghiệp kỹ thuật số”. Đến thời điểm đó, chương trình này chỉ là một trong 200 vườn ươm tăng tốc khởi nghiệp ở Mỹ.

Cùng năm đó, tờ Wall Street Journal đặt ra một câu hỏi tại diễn đàn các huấn luyện viên khởi nghiệp: “Các nhà sáng lập thường mắc sai lầm ở khâu nào trong bản kế hoạch kinh doanh của mình”. Câu trả lời ngắn gọn là: khi họ tạo ra nó. Phản ứng của một trong các huấn luyện viên khi đó là: “Hãy đốt ngay bản kế hoạch kinh doanh đó đi trước khi nó thiêu cháy bạn.” Thay vào đó, vị huấn luyện nói, bạn hãy tập trung vào hai điều: mô hình kinh doanh và bài thuyết trình. Trong một phản ứng khác với tiêu đề “Bản kế hoạch kinh doanh không còn là công cụ huy động vốn”, nhà đầu tư mạo hiểm Paul Lee viết: “Những bài thuyết trình xuất sắc nhất chỉ có từ 10-12 slide PowerPoint giải thích cô đọng một mô hình kinh doanh cùng đường dẫn tới trang web và tiểu sử hay kinh nghiệm của doanh nhân khởi nghiệp. Chỉ thế thôi.”

Bất chấp sự phản đối của các giáo sư kinh tế, nhà tư vấn và các chuyên viên ngân hàng, những bản kế hoạch kinh doanh thực sự đã chết. Trong thế giới khởi nghiệp, một công cụ mới đã ra đời.

Bài thuyết trình kêu gọi đầu tư là hình mẫu đầu tiên của bạn

Bạn đang ở nơi làm việc thì bỗng nhiên một ý tưởng xuất sắc hiện ra trong đầu. “Sẽ ra sao nếu…?” hay “Tại sao lại không…?” hay “Thế giới không phải sẽ tốt đẹp hơn sao nếu như…” Hạt mầm đó, một khi đã được gieo xuống, nó sẽ phát triển với tốc độ nhanh đến mức không ai có thể ngó lơ và bạn không thể dừng việc làm một điều gì đó.

Ý tưởng trong khoảnh khắc đầu tiên đó có thể hoàn toàn sai (và thường là sai). Nhưng có điều không bao giờ sai đó là câu hỏi đau đáu “Tại sao?” Sức mạnh tiềm ẩn của một bài thuyết trình nằm ở khả năng gây ảnh hưởng lên người khác với câu hỏi “Tại sao?”

Hãy nghĩ về cảm giác phấn khích với ý tưởng khởi nghiệp của bạn. Có thể bạn không thể dừng được việc kể với người khác về nó. Có khả năng chồng hay vợ bạn sẽ thấy phát ghen. Hãy thành thực đi, bạn bị ám ảnh bởi nó. Nếu ở một thời đại khác, bạn không phải là doanh nhân khởi nghiệp mà sẽ trở thành một kẻ điên. Đó chính là sự phấn khích mà bạn muốn người khác cảm nhận được khi bạn trình bày ý tưởng với họ. Nhưng sẽ rất khó để người khác cũng cảm thấy hào hứng với ý tưởng đó nếu bạn không biết cách thể hiện.

Làm sáng tỏ ý tưởng của bạn

Những người đang say đắm với một ý tưởng thường sẽ trình bày ý tưởng đó trên những mẩu giấy vụn, qua e-mail và bằng những suy nghĩ trong đầu. Tập hợp các mẩu ghi nhớ lộn xộn này rất giống cách ý tưởng đang diễn ra trong não của bạn: hàng nghìn sợi nơ-ron thần kinh đang đốt cháy những suy nghĩ của bạn, tạo ra những liên kết giữa các khớp thần kinh trong một mạng lưới gồm các ký ức và thông tin đã bị mất kết nối. Nhưng nếu bạn muốn người khác hiểu được mạng lưới lộn xộn đó, bạn phải tìm cách để nó trở nên dễ tiếp cận hơn.

Viết một mô hình kinh doanh ra giấy là bước đầu tiên để biến nó trở thành một mô hình tốt hơn. Việc này khiến các nhà khởi nghiệp phải chia nhỏ mô hình kinh doanh thành nhiều phần và giải thích rõ ràng từng phần. Có thể nói, bạn không thể khiến mô hình kinh doanh trở nên tốt hơn cho tới khi nào bạn viết được nó ra giấy.

Đối với những người lần đầu khởi nghiệp, lời khuyên dành cho ý tưởng của họ còn quý hơn tiền bạc. Câu nói chúng tôi thường được nghe khi phỏng vấn các nhà đầu tư và doanh nhân khởi nghiệp cho cuốn sách này là: Nếu bạn muốn có lời khuyên cho dự án của mình, hãy hỏi vay tiền. Nếu bạn muốn có tiền, hãy hỏi xin lời khuyên. Còn để thành công, bạn cần cả hai.

Bạn phải có một bản mô tả về tầm nhìn và mô hình kinh doanh dành cho chính mình và sẵn sàng để gửi cho bất kỳ người nào bạn gặp. Tài liệu này sẽ là cơ sở để những người khác gửi phản hồi, bình luận, bổ sung hoặc trích xuất nội dung từ nó. Không có cách nào nhanh hơn hay rẻ hơn để trình bày việc kinh doanh của bạn trong những giai đoạn đầu tiên hơn là tạo ra và chỉnh sửa một bài thuyết trình. Đối với rất nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp trước khi nhận vốn, bài thuyết trình này là chính họ, là nguyên mẫu mô hình kinh doanh của doanh nghiệp đó. Nó làm sáng tỏ những giả định quan trọng về việc kinh doanh của bạn, và quan trọng hơn, nó cho bạn cơ hội để thực hành kể chuyện với những người khác về lý do vì sao họ nên thích ý tưởng kinh doanh của bạn.

Vậy làm thế nào để tạo ra một bài thuyết trình kêu gọi đầu tư cho doanh nghiệp của bạn? Cấu trúc của một bài thuyết trình thực ra đơn giản đến không ngờ. Nó bao gồm những câu hỏi quan trọng mà nhà đầu tư sẽ tự hỏi bản thân khi nhìn vào một cơ hội tiềm năng. Chúng tôi sẽ lần lượt giới thiệu các câu hỏi này ở chương tiếp theo.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 18 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.