Ai "Chống Lưng" Cho Bạn

Lượt đọc: 230 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
9 - Tổng Quan Về Các Nguồn Vốn

❊ ❊ ❊

Ai đầu tư vào các công ty khởi nghiệp? Có năm nguồn vốn chiếm phần lớn số vốn mà các công ty khởi nghiệp kiếm được. Các nguồn này khác nhau ở số tiền đầu tư, giai đoạn tham gia đầu tư và những thứ các nhà đầu tư đặt lên bàn ngoài vốn.

Các nguồn chính:

• Gia đình và bạn bè

• Gây quỹ cộng đồng

• Vườn ươm tăng tốc khởi nghiệp

• Các nhà đầu tư thiên thần

• Các công ty đầu tư mạo hiểm

0166_03

Gia đình và bạn bè

Đánh giá nhanh

Bao nhiêu? 5.000-100.000 đô-la

Khi nào? Giai đoạn hạt giống

Một chàng trai tài năng, đầy lòng quyết tâm muốn tự mình bắt đầu hoặc mua lại một cơ sở kinh doanh. Không có trong tay mạng lưới các chuyên gia tài chính, anh tìm đến những người có đầu óc kinh doanh vàhoặc giàu có nhất mà anh biết: một ông bác giàu có, bác sĩ của gia đình, một người hàng xóm vừa phát hiện ra trang trại của ông ta nằm trên một mỏ dầu đá phiến. Đây chính là câu chuyện tìm kiếm các nhà đầu tư “gia đình và bạn bè” điển hình.

Theo một nghiên cứu, 82% số vốn được cấp cho các công tư khởi nghiệp là từ gia đình và bạn bè của những người sáng lập. Nếu tính là một nhóm, thì đây là nguồn vốn mục tiêu lớn nhất của nước Mỹ (và có thể là của cả thế giới). Năm 2011, gia đình và bạn bè đã đầu tư tổng cộng 50 tỷ đô-la, nhiều hơn rất nhiều so với số vốn do các công ty đầu tư mạo hiểm và nhà đầu tư thiên thần cộng gộp lại.

Nếu bạn có kế hoạch huy động tiền từ gia đình và bạn bè, hãy chắc chắn rằng bạn sẽ thẳng thắn và chân thật về các rủi ro gắn với công việc kinh doanh của mình. Sự thật là hầu hết các công ty khởi nghiệp đều thất bại và các nhà đầu tư cần được biết rằng rất có thể họ sẽ bị mất tiền. Nếu việc bị mất khoản đầu tư có thể gây hại cho tài chính của các thành viên trong gia đình hay bạn bè, đừng thỏa thuận. Về nguyên tắc, bạn nên yêu cầu ít hơn hoặc không vượt quá mức 5% tài sản ròng của một người.

0167_03

Những thành viên gia đình và bạn bè đáng quý

• Những người họ hàng giàu có

• Các lãnh đạo doanh nghiệp bạn gặp tại nhà thờ

• Bác sĩ và luật sư

• Bạn thời trung học

Gây quỹ cộng đồng

Đánh giá nhanh

Bao nhiêu: 5.000-100.000 đô-la

Khi nào: Giai đoạn hạt giống, giai đoạn ban đầu

Gây quỹ cộng đồng là một hình thức gọi vốn rất khác và có khả năng tạo ra số vốn tăng vọt, trong đó rất nhiều nhà đầu tư sẽ bỏ ra những khoản tiền nhỏ để cấp vốn cho một ý tưởng khởi nghiệp hoặc một vài khía cạnh trong ý tưởng đó. Gây quỹ cộng đồng có thể chia thành hai loại:

• Kiểu góp vốn – nhận tri ân: Mọi người đóng góp như những người “đỡ đầu” hơn là nhà đầu tư, họ trao tiền mặt để nhận lại các hình thức cảm ơn khác nhau. Trong một số trường hợp, quà tri ân có thể là nhà đầu tư được mua sản phẩm trước khi chính thức mở bán. Đây là điều phần lớn mọi người nghĩ đến khi nhắc tới gây quỹ cộng đồng. Ví dụ: các nền tảng gây quỹ như Indiegogo và Kickstarter.

• Kiểu góp vốn cổ đông: Mọi người đầu tư thật sự để nhận lại cổ phần trong doanh nghiệp. Trong quá khứ, các nền tảng gây quỹ cộng đồng dựa trên góp vốn cổ đông chỉ được phép chấp nhận các nhà đầu tư uy tín (đồng nghĩa với giàu có) theo quy định của pháp luật. Với các quy định SEC mới ra đời cùng với đạo luật JOBS vào tháng 3 năm 2015, các hình thức gây quỹ cộng đồng dựa trên góp vốn cổ đông đã được mở rộng ra cho hầu như tất cả mọi người. Ví dụ: các nền tảng như CircleUp và Crowdfunder.

Các nền tảng gây quỹ cộng đồng không chỉ dừng lại ở việc huy động vốn. Các doanh nghiệp có thể sử dụng chúng như các công cụ marketing, để khẳng định tính khả thi của một sản phẩm mẫu hay một ý tưởng, để tích luỹ khách hàng trước khi chính thức bán sản phẩm và để thử nghiệm các yếu tố như giá cả hay thông điệp sản phẩm.

0168_03

Các nền tảng gây quỹ cộng đồng uy tín

• Kickstarter

• CircleUp

• Indiegogo

• Crowdfunder

Vườn ươm tăng tốc khởi nghiệp

Đánh giá nhanh

Bao nhiêu? 5.000-50.000 đô-la

Khi nào: Giai đoạn hạt giống, giai đoạn ban đầu

Các quỹ vườn ươm này được coi là lớp học quản trị kinh doanh dành cho các doanh nhân khởi nghiệp. Với các công ty ở giai đoạn đầu, trước khi được cấp vốn, các quỹ vườn ươm tăng tốc có thể sẽ lựa chọn các ý tưởng tốt của bạn và giúp nó tăng tốc.

Các quỹ vườn ươm thường dẫn những công ty khởi nghiệp đến với các nguồn vốn hơn là một nguồn vốn theo đúng nghĩa đen. Nếu được chấp nhận vào vườn ươm, bạn sẽ tiếp cận được vốn, được hỗ trợ hoàn thiện ý tưởng, gặp những người phát triển sản phẩm, có không gian làm việc chung và có thể xác định tính khả thi của ý tưởng. Các vườn ươm tăng tốc khởi nghiệp là nơi đã sinh ra các công ty có trị giá hàng tỷ đô-la như Airbnb hay Dropbox. Rất nhiều quỹ vườn ươm giúp bạn tiếp cận các nhà đầu tư, người bán hàng, nhà cung cấp sản phẩm và rất có thể cả những người đồng sáng lập tiềm năng. Các công ty thường chỉ phải trả cho những vườn ươm này một số cổ phần rất nhỏ để đổi lấy mạng lưới do các vườn ươm cung cấp.

Lưu ý rằng khi bước chân vào một vườn ươm, bạn sẽ bước chân vào một mạng lưới cụ thể gồm các mối quan hệ, nguồn vốn, thương hiệu, vì vậy hãy lựa chọn một cách khôn ngoan. Khi số lượng vườn ươm tăng lên, chất lượng của các chương trình và thương vụ bắt nguồn từ những vườn ươm sẽ giảm xuống. Kết quả là, sẽ có nhiều vườn ươm đi sâu vào chuyên môn hóa trong các lĩnh vực cụ thể.

0169_03

Các vườn ươm khởi nghiệp uy tín

• Y Combinator

• 500 Startups

• Techstars

• Seedcamp

Các nhà đầu tư thiên thần

Điểm cộng Điểm trừ

Đánh giá nhanh

Bao nhiêu: 150.000-500.000 đô-la

Khi nào: Giai đoạn hạt giống, giai đoạn ban đầu

Các nhà đầu tư thiên thần là những người giàu có và chuyên đầu tư cho các công ty khởi nghiệp giai đoạn ban đầu. Một số doanh nghiệp xuất sắc nhất trong vòng 30 năm trở lại đây đã khởi nghiệp với khoản tiền đầu tư từ các nhà đầu tư thiên thần, bao gồm Google, Yahoo, Amazon, Starbucks, Facebook, Costco và Paypal. Khoản đầu tư của các nhà đầu tư thiên thần được xử lý nhanh và riêng tư hơn những khoản đầu tư từ các công ty đầu tư mạo hiểm. Một trong các nhà đầu tư của TreeHouse đã đầu tư 50.000 đô-la cho công ty mà không cần gặp mặt Loomis vì ông ta làm việc trong lĩnh vực cải tạo nhà ở và thích ý tưởng này. Cuộc gặp mặt đầu tiên của Outbox đã mang lại khoản đầu tư trị giá 100.000 đô-la từ một nhà đầu tư thiên thần trong lĩnh vực công nghệ. Rất nhiều nhà đầu tư thiên thần cũng chính là các doanh nhân khởi nghiệp. Cũng có những nhà đầu tư thiên thần đã từng hoặc đang là lãnh đạo các tập đoàn và dân kinh doanh chuyên nghiệp.

0170_03

Các nhà đầu tư thiên thần uy tín

• Peter Thiel

• Dave McClure

• Mike Maples

• Naval Ravikant

NGHIÊN CỨU SÂU HƠN

AngelList

Tổng quan

Ở cấp độ cơ bản nhất, AngelList chính là trang LinkedIn của các công ty khởi nghiệp – trang danh bạ để tìm kiếm và nghiên cứu thông tin về các công ty khởi nghiệp xuất sắc. Rất nhiều công ty đầu tư mạo hiểm chuyên đầu tư vào những doanh nghiệp hạt giống và các nhà đầu tư thiên thần lớn nhất có mặt trong danh sách này, rất nhiều người sử dụng nó để xác định nguồn vốn và đánh giá tính khả thi của các thỏa thuận làm ăn. Nhưng AngelList còn là một nền tảng gây quỹ cộng đồng, là nơi để những công ty khởi nghiệp và các nhà đầu tư không chỉ liên kết với nhau mà còn gọi vốn thông qua các “nghiệp đoàn” (syndicate) như cách gọi của AngelList. Hầu hết các công ty khởi nghiệp có mặt trong danh sách và gọi vốn thành công với AngelList đều đang sử dụng vốn từ vòng hạt giống hoặc Serie A.

AngelList là danh bạ các công ty khởi nghiệp và nhà đầu tư

Thậm chí nếu không muốn gọi vốn qua AngelList, bạn vẫn nên lập một hồ sơ cho bản thân và công ty của mình trên trang này. Hãy theo dõi những người bạn thấy thú vị; nghiên cứu các đối thủ cạnh tranh. Tìm kiếm các chuyên gia thiết kế và kỹ sư xuất sắc để tuyển dụng.

Gọi vốn trên AngelList

Đăng hồ sơ của bạn lên AngelList rất đơn giản, nhưng điều đó không có nghĩa rằng gọi vốn trên trang này cũng đơn giản. Rất nhiều nhà sáng lập có xu hướng chơi trò chơi may rủi bằng chiến lược cứ-lập-hồ-sơ-và-nhà-đầu-tư-sẽ-đến trên AngelList: đăng hồ sơ của bạn lên rồi chờ đợi một tỷ phú giàu có tìm ra bạn, trầm trồ vì sao bạn lại có ý tưởng tuyệt vời đến vậy và muốn gửi gắm tiền nơi bạn. Cảnh này chỉ có trong trò chơi xổ số. Phần lớn các công ty khởi nghiệp trên AngelList không hề huy động vốn. Những doanh nghiệp thực sự muốn huy động vốn sẽ chú ý đến các động lực và lực đẩy của các vòng gọi vốn ảnh hưởng đến chiến lược của họ như thế nào. Nếu có dự định gọi vốn trên AngelList, bạn nên chú ý tới những điều dưới đây:

• Hãy kết nối với tất cả những nhân vật có khả năng gây ảnh hưởng lên hồ sơ của bạn theo mọi cách có thể. Bạn có thể kể tên họ như các nhà cố vấn không chính thức, nhân viên, thậm chí là khách hàng và đề nghị họ viết lời chứng nhận cho bạn. Hồ sơ của bạn càng liên kết với nhiều người thì càng nhiều người nhìn thấy nó khi bạn huy động vốn. Bạn muốn thể hiện như thể bạn đã có một nhóm bạn bè và người ủng hộ rất tốt.

• Góp vốn trước khi gọi vốn. Thời gian lý tưởng nhất để đăng lên AngelList là sau khi bạn đã huy động được ít nhất một phần ba, nếu không nói là một nửa tổng số tiền bạn muốn huy động. Hầu hết các nhà đầu tư đều muốn đưa ra quyết định đầu tư dựa trên những gì các nhà đầu tư chủ chốt đã tìm hiểu trước đó. Nếu bạn đã có những người ủng hộ quan trọng, phần lớn những người góp sức thêm sẽ muốn tham gia vì người khác đã thực hiện công tác kiểm tra trước đó giúp họ. Chất lượng của các nhà đầu tư cũng rất quan trọng. Họ càng có danh tiếng và có nhiều người theo dõi trên AngelList càng tốt.

• Biết bạn đang cố gắng huy động loại tiền nào. AngelList giúp bạn gọi vốn theo hai cách. Đầu tiên, họ hỗ trợ cung cấp thông tin giới thiệu bạn với các nhà đầu tư lớn hơn, bao gồm cả các công ty đầu tư mạo hiểm truyền thống. Khi một công ty cấp vốn hạt giống yêu cầu được giới thiệu hoặc tiếp cận bạn qua AngelList, họ sẽ khởi động một cuộc đối thoại được phát triển theo cách giống như mọi cuộc đối thoại đời thường vẫn diễn ra bên ngoài AngelList. Có thể bắt đầu bằng một cuộc điện thoại, sau đó là một cuộc gặp mặt trực tiếp. Nếu một người quyết định đầu tư, mọi việc sẽ diễn ra như một vòng gọi vốn truyền thống – các luật sư soạn thảo văn bản, viết lệnh chuyển tiền, và những bước tiếp theo tuần tự diễn ra. Nhưng AngelList còn tạo ra một cơ chế khác để đầu tư đó là các nghiệp đoàn. Nghiệp đoàn là cách để các nhà đầu tư thiên thần cùng tham gia đóng góp với mức đầu tư nhỏ hơn, từ 1.000-10.000 đô-la và cùng đầu tư vào một ý tưởng khởi nghiệp. Nhóm các nhà đầu tư thiên thần trong một nghiệp đoàn sẽ có một mức vốn đã cam kết với nhau từ trước, khi nào người lãnh đạo nghiệp đoàn đầu tư vào một dự án khởi nghiệp, những người khác sẽ đầu tư theo như đã cam kết. Đối với các nghiệp đoàn, AngelList sẽ lo liệu khâu hậu cần của quá trình cấp vốn thực tế, bao gồm cả việc xác minh tư cách của nhà đầu tư và xử lý việc chuyển tiền. AngelList sẽ giữ lại 5% giá trị của mỗi thỏa thuận diễn ra trên nền tảng của họ.

Tại sao bạn nên huy động vốn của một nghiệp đoàn

Trong khi các công ty cấp vốn hạt giống truyền thống có thể đầu tư khoảng 500.000 đô-la thì một nhà đầu tư hạt giống trên AngelList có thể chỉ đầu tư 5.000 đô-la. Vì thế, với vòng gọi vốn của mình, bạn có thể có hàng chục nhà đầu tư nhỏ cùng hợp sức để tạo ra một khoản đầu tư trị giá 500.000 đô-la. Nếu công ty của bạn là dạng doanh nghiệp cần rất nhiều sự hỗ trợ, ví dụ nếu bạn ra mắt ở các thị trường khác nhau về địa lý, quảng bá sản phẩm hoặc muốn giới thiệu về công ty của bạn, AngelList sẽ giúp bạn thu hút một kiểu người hâm mộ rất đặc biệt – những người hâm mộ kiêm nhà đầu tư.

Doanh nghiệp điển hình: Outbox

Với dự án khởi nghiệp đầu tiên của mình – Outbox, Baehr lựa chọn gây vốn qua AngelList. Vào thời điểm đó, anh đã kết thúc vòng gọi vốn với số vốn kỷ lục lớn thứ hai trong số các vòng gọi vốn từng diễn ra trên nền tảng này. Dưới đây là câu chuyện của anh.

Chúng tôi muốn thực hiện vòng gọi vốn Serie A và biết mình muốn có ít nhất một tổ chức làm nhà đầu tư chủ lực. Chúng tôi quyết định gọi vốn song song các nhà đầu tư truyền thống qua kênh AngelList với hai lý do:

1. Chúng tôi muốn biết liệu có thể huy động thêm 1 hay 2 triệu đô-la để tăng tổng quy mô vòng gọi vốn hơn mức các tổ chức đầu tư chủ lực đã dự định hay không.

2. Chúng tôi muốn tìm ra cách để huy động hàng chục, thậm chí hàng trăm người tham gia và chia sẻ thành công với chúng tôi trong tương lai với tư cách là một doanh nghiệp. Theo ý đó, AngelList đối với chúng tôi là một cách để kết nối với nhiều kiểu nhà đầu tư khác nhau. Vì họ sẽ đầu tư số tiền ít hơn rất nhiều, tất nhiên chúng tôi sẽ cần có thêm thật nhiều người tham gia vào vòng gọi vốn này.

Chúng tôi được khuyên nên có sẵn một tổ chức đầu tư chủ lực và có trong tay 50% số vốn cần huy động trước khi đăng hồ sơ trên AngelList. Khi chính thức đăng lên AngelList, chúng tôi cũng công khai việc đã huy động được 2,5 triệu đô-la trong tổng số 4 triệu đô-la mục tiêu của vòng gọi vốn này. Trong tuần tiếp theo, chúng tôi nhận được những lời giới thiệu và đề nghị cấp vốn thêm 8 triệu đô-la nữa. Cuối cùng, chúng tôi kết thúc vòng gọi vốn với 2,5 triệu đô-la thông qua AngelList. Khoảng 2 triệu trong số đó đến từ những người mà thực chất họ là các tổ chức đầu tư và có quỹ riêng. Khoảng 500.000 đô-la còn lại đến từ khoảng 40 cá nhân thông qua sản phẩm đầu tư trực tuyến của AngelList. Như vậy, Outbox đã có thêm 50 người đóng góp vào thành công của chúng tôi và muốn giúp ích theo cách của họ.

NGHIÊN CỨU SÂU HƠN

Giải phẫu một hồ sơ trên AngelList

0174_03

0175_03

Công ty đầu tư mạo hiểm

Đánh giá nhanh

Bao nhiêu: 1-300 triệu đô-la

Khi nào: Giai đoạn ban đầu, giai đoạn tăng trưởng, giai đoạn sau

Những công ty đầu tư mạo hiểm lấy tiền từ các quỹ, công ty bảo hiểm, quỹ hưu trí và các tổ chức đầu tư, dùng tiền đó để đầu tư và mua cổ phần của các doanh nghiệp nhiều rủi ro.

Bản thân các công ty đầu tư mạo hiểm cũng là các công ty khởi nghiệp. Một nhóm các nhà sáng lập có tầm nhìn kiếm tiền bằng cách mua cổ phần của các công ty khởi nghiệp khác đang ở giai đoạn đầu hay giai đoạn giữa của quá trình phát triển. Để tạo ra một quỹ vốn đủ lớn để trả tiền mua các cổ phần này, họ cũng phải huy động vốn. Các đối tác sáng lập phải thuyết phục được nhà đầu tư rằng họ có khả năng tiếp cận những công ty và doanh nhân khởi nghiệp xuất chúng, và họ có năng lực nhận ra các dự án kinh doanh xuất sắc từ rất sớm. Theo Hiệp hội Vốn đầu tư mạo hiểm Quốc gia (National Venture Capital Association), quỹ vốn trung bình của các công ty đầu tư mạo hiểm là 149 triệu đô-la. Do loại hình đầu tư mà các công ty này theo đuổi có tính rủi ro cao nên các quỹ này kỳ vọng đầu tư của họ sẽ thu về lãi lớn.

0176_03

Các công ty đầu tư mạo hiểm uy tín

• Kleiner Perkins Caufield & Byers

• Greylock Partners

• Andreesen Horowitz

• Sequoia Capital

Đặc điểm chung của tất cả các nguồn vốn đầu tư

Dù bạn theo đuổi nguồn đầu tư nào, tất cả đều có một đặc điểm chung: họ tồn tại để tìm ra bạn.

Nếu không tiếp cận được dòng mua bán – dòng chảy ổn định của các ý tưởng và dự án kinh doanh giàu tiềm năng – thì các nguồn vốn sẽ chết. Một số nhà đầu tư muốn các doanh nhân khởi nghiệp cảm thấy những động lực chính phần lớn nằm trong tay bên cấp vốn. Nhưng sự thật không phải như vậy.

Các xu hướng kinh tế lớn luôn có những lúc lên bổng xuống trầm. Có những lúc tiền vốn nhiều nhưng không có đủ ý tưởng kinh doanh để đầu tư. Lúc khác mọi việc lại diễn ra theo chiều ngược lại. Sau cùng, cả hai bên đều cần có nhau và muốn thu về nhiều nhất có thể bằng cách đối xử với nhau như những người bạn đồng đẳng đáng trân trọng.

Đừng quá lo lắng, bạn phải hiểu rằng bạn cũng có động lực và sức mạnh bởi nhiệm vụ của nhà đầu tư là tìm gặp bạn. Nếu bạn theo dõi các công ty đầu tư mạo hiểm trong vòng một tháng, bạn sẽ nhận ra họ buộc phải giữ cho dòng chảy mua bán liên tục diễn ra, phải hiểu được chuyện gì đang diễn ra ngoài kia và đâu là những thương vụ nổi tiếng nhất.

- Jeff Avallon, Đồng sáng lập IdeaPaint

Những câu hỏi bạn nên tự hỏi trước khi gọi vốn

Quyết định sử dụng phương án huy động vốn cổ đông là một quyết định quan trọng. Các câu hỏi này giúp bạn sắp xếp tư duy của mình khi xem xét việc gọi vốn và các nguồn huy động vốn.*

* Cảm ơn Jeff Avallon, đồng sáng lập của IdeaPaint đã gợi ý một số câu hỏi. (TG)

1. Tại sao bạn lại muốn gọi vốn?

Hỏi thật đấy, vì sao bạn lại muốn gọi vốn? Để không phải đi làm mỗi ngày nữa? Để thuê thêm người? Để tự khẳng định với bản thân rằng đây là một công việc kinh doanh tốt? Để thấy mình hay ho trong một buổi tiệc cocktail? Hãy viết ra tất cả những lý do này trên giấy – lý do tài chính, tâm lý và các ví dụ kinh doanh thực tế để thực hiện một vòng gọi vốn.

2. Bạn muốn gọi bao nhiêu vốn?

Không có cơ sở khoa học nào để trả lời câu hỏi này. Hầu hết các công ty khởi nghiệp tính toán số vốn họ cần bằng cách sử dụng cột mốc đầu tiên họ muốn đạt được (ví dụ, một sản phẩm khả thi tối thiểu hoặc điểm hòa vốn), sau đó lập kế hoạch ngược lại để xác định những đối tượng và nguồn lực họ cần để cán đích.

3. Nếu không gọi vốn thì bạn sẽ làm gì?

Nếu bạn không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải tiếp tục phát triển ý tưởng kinh doanh mà không gọi vốn thì bạn sẽ làm gì? Sáu tháng tiếp theo sẽ như thế nào?

4. Nếu gọi vốn thì bạn sẽ làm gì?

Hãy trả lời càng cụ thể càng tốt. Bạn sẽ sử dụng mỗi đồng đô-la vào việc gì? Khi nào bạn sẽ dùng đến số tiền đó? Bạn sẽ thuê ai? Tên của họ là gì? Bạn sẽ mua hoặc phát triển những nguồn lực nào? Bài tập này có thể khiến bạn cảm thấy không thoải mái; nhưng hãy vượt qua nó.

Giới thiệu vòng tình bạn

Khi Francis Pedraza đến Thung lũng Silicon để tìm cách khởi động công ty khởi nghiệp Everest của mình, anh chỉ biết tổng cộng bốn người. Vì vậy, việc đầu tiên anh làm là mời bốn người này đi uống cà phê.

Vừa tốt nghiệp trường Cornell, anh chuyển tới West Coast để viết một ứng dụng giúp mọi người hiện thực hóa giấc mơ của họ. Anh không có nhóm làm việc cũng không có nguồn lực, chỉ có ngọn lửa hừng hực quyết tâm và niềm tin rằng việc anh đang làm sẽ thay đổi cả thế giới. Rất nhiều trong số đó phụ thuộc vào bốn người này.

Trong mỗi cuộc gặp mặt, anh tập trung vào việc xây dựng mối liên kết mạnh mẽ với những người anh gặp. Anh thuyết trình ý tưởng và lắng nghe phản hồi của họ. Anh đặt câu hỏi và tìm cách tăng thêm giá trị cho cuộc đời họ bằng cách chia sẻ những người, những việc mà anh biết. Sau đó, anh đề nghị họ giới thiệu anh tới ba người khác và tiếp tục các cuộc gặp gỡ mà không gặp thất bại nào. Trong vòng vài tuần, anh đã có những cuộc hẹn ăn sáng, ăn trưa và ăn tối với những người mới. Những cuộc hẹn gặp này đã đưa anh đến với những người như Peter Diamandis của Quỹ X Prize và Dave Blakely của IDEO – cả hai đều đã đồng ý tham gia hội đồng cố vấn. Anh càng lôi cuốn thêm nhiều người, họ lại càng muốn giúp đỡ anh. Một số nhà khởi nghiệp thậm chí còn giới thiệu anh với 10 người.

Sáu tháng sau, anh quyết định bản thân đã sẵn sàng để huy động vốn, Francis đã có một danh sách đầy đủ các nhà cố vấn để anh tham vấn khi cần – những người cuối cùng đã giúp anh có được khoản đầu tư từ người hùng thời thơ ấu của mình là Bono (chúng tôi sẽ kể chi tiết về chuyện này sau). Điều gì khiến Francis phát triển được một mạng lưới những người sẵn sàng giúp anh xuất sắc đến vậy?

Francis đã áp dụng nghiêm ngặt nguyên tắc mà chúng tôi gọi là Vòng tình bạn để kết nối, nuôi dưỡng quan hệ và giữ liên lạc với mọi người. Quá trình này chú trọng vào việc xây dựng quan hệ, nó diễn ra dựa trên sự tin cậy và tận dụng lợi thế từ những cơ hội thường bị bỏ qua để mang lại niềm vui cho một người và mời họ tham gia vào cuộc phiêu lưu. Quy trình này được áp dụng – một cách bản năng hay hữu ý – bởi tất cả những nhà khởi nghiệp thành công và uy tín mà chúng tôi từng gặp.

Không gặp đúng người, không gọi đúng vốn

Khi các nhà sáng lập nhận ra họ cần huy động vốn, rất nhiều người phản ứng như thể họ bị xô ngã từ trên mỏm đá xuống: họ tóm lấy bất cứ thứ gì xuất hiện trước mặt. Niềm khao khát có được tiền nhanh và nỗi sợ về những điều chưa biết đã bóp méo tầm nhìn của họ, họ bắt đầu đối xử với mạng lưới các mối quan hệ của mình như thể đứng trước máy đánh bài ăn tiền. Nếu bạn biết chiếc máy nào chịu nhả tiền, tìm ra cách chơi đúng thì sau rốt bạn sẽ giành vị trí quán quân.

Khi những mạng lưới gần gũi nhất của họ hóa ra không thể cung cấp được vốn, hoặc do họ quá ngại ngùng không dám đề nghị những người quen biết đầu tư khoản tiền tiết kiệm cá nhân của họ, các nhà sáng lập bắt đầu tìm kiếm tiền từ các tổ chức – các công ty đầu tư mạo hiểm, ngân hàng và các quỹ. Mặc dù có một tỷ lệ rất nhỏ các công ty khởi nghiệp đáp ứng được các điều kiện để huy động vốn từ các tổ chức này nhưng rất nhiều nhà khởi nghiệp tìm đến họ chỉ vì các nguồn đầu tư này dễ nhìn ra hơn rất nhiều, quy trình nộp hồ sơ để gọi vốn có vẻ rõ ràng, ngoài ra còn có một sự hấp dẫn đặc biệt khác – khi bạn tìm kiếm vốn từ các công ty đầu tư mạo hiểm, có vẻ bạn là một doanh nghiệp thực sự thú vị. Nhiều tháng sau, sau khi nhận đến nửa tá thư phúc đáp kiểu như “hãy quay lại tìm tôi khi bạn đã có một nhà đầu tư chủ lực” và hàng trăm e-mail không được hồi âm, các nhà khởi nghiệp khoanh tay và thừa nhận thất bại, tự nói với bản thân rằng cơ hội chưa đến và không nhận ra họ đã sai lầm ngay từ khi bắt đầu.

Ba cái bẫy

Suốt nhiều tuần, nhiều tháng hay thậm chí là nhiều năm, khi quá chìm đắm trong việc gọi vốn, các nhà sáng lập thường bị mắc kẹt trong ba chiếc bẫy dường như quá hiển nhiên.

Đầu tiên, họ đặt tiền lên trên quan hệ. Họ cho rằng tiền là nguồn lực quan trọng nhất mà doanh nghiệp của họ cần. Thật ra phải là các mối quan hệ – mối liên kết sống còn giữa những người phù hợp có nguồn lực phù hợp – mới là thứ có ảnh hưởng lớn nhất đối với cơ hội thành công lâu dài của một công ty khởi nghiệp. Bạn có thể sử dụng tiền nhanh hơn mức bạn tưởng tượng rất nhiều, nhưng uy tín mới là thứ trường tồn. Tiền sẽ là thứ tài sản ít có giá trị nhất mà bạn đạt được trong giai đoạn chuẩn bị cho gọi vốn.

Thứ hai, họ cho rằng mọi loại tiền đều tốt. Bước vào một mối quan hệ với nhà đầu tư, nơi họ đổi tiền để có được quyền sở hữu với doanh nghiệp của bạn cũng giống như bước chân vào một cuộc hôn nhân. Cuộc hôn nhân có thể giúp bạn tiếp cận thông tin mới, chuyên môn môn mới trong ngành, các nhà cung cấp, nhà phân phối hay quan hệ đối tác. Nhưng nó cũng có thể gây nên sự hủy hoại, những vấn đề về kiểm soát hoặc các ưu đãi không phù hợp, vì vậy bạn cần biết các kiểu nhà đầu tư sẽ mang đến bàn đàm phán những gì bên cạnh tiền. Điều này sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến quyết định lựa chọn nhà đầu tư.

Thứ ba, một số doanh nhân khởi nghiệp có thể quản lý rất kém những mối quan hệ do mọi người giới thiệu. Mọi người đều muốn giới thiệu một người đẳng cấp với người khác nếu đó là một món quà với cả đôi bên. Chẳng ai không muốn giới thiệu một ai đó với người đồng sáng lập tiếp theo của anh ta hoặc một doanh nhân khởi nghiệp tạo ra tài sản trị giá 10 triệu đô-la. Mặt khác, không ai muốn giới thiệu một người tỏ ra biết tuốt và luôn lỗi hẹn. Việc xử lý không tốt một lời giới thiệu khiến hình ảnh của bạn trở nên tồi tệ. Mặc dù có những cách rất đơn giản để tạo ấn tượng tích cực lâu dài với người giúp đỡ bạn, nhưng rất ít người học cách để tận dụng những phương pháp này. Luôn luôn có một cách khác tốt hơn.

Thay vì nhìn những cá nhân có tài sản lớn như là các túi tiền di động, người khởi nghiệp có thể xây dựng mối quan hệ với các nhà đầu tư nếu sự tham gia của họ khiến đôi bên cùng có lợi. Nhà khởi nghiệp có thể tạo ra mối quan hệ và niềm hứng khởi với những người họ gặp và những người khác sẽ xuất hiện để giúp họ.

Tiền không phải là số một, tình bạn mới là trên hết.

Chúng tôi gọi mô hình tạo ra sự thay đổi này là vòng tình bạn, và nó được bắt đầu từ các mối quan hệ xã hội của bạn – những người bạn quen biết cùng các khả năng tiếp cận với những yếu tố và nhân tố cần thiết cho dự án khởi nghiệp của bạn. Hãy bắt đầu với những người bạn đã quen biết, bạn sẽ xây dựng mạng lưới xã hội mới bằng cách đề nghị họ giới thiệu bạn với những người họ biết. Sau đó, xây dựng niềm tin trong những mối quan hệ mới này, khiến mọi người vui bằng cách thể hiện sự trân trọng của bạn, và mời họ tham gia vào dự án kinh doanh của bạn với tư cách là cố vấn hoặc đối tác, hoặc giới thiệu bạn với những người có thể giúp đỡ hoặc đầu tư vào dự án của bạn.

Giới thiệu, xây dựng, mang đến niềm vui, mời tham gia. (Lặp lại). Đó chính là vòng tròn liên tục lặp lại.

Vòng tình bạn

Giới thiệu với người có thể giúp doanh nghiệp của bạn phát triển.

Thách thức đầu tiên mà các doanh nhân khởi nghiệp phải đối mặt khi huy động vốn là xây dựng niềm tin với những nguời có khả năng giúp họ. Các nhà đầu tư nhận được hàng trăm e-mail mỗi ngày từ những người khởi nghiệp thông báo họ sắp ra mắt (bạn hãy tự điền vào chỗ trống) tiếp theo. Bạn có thể làm gì để khiến họ tin tưởng bạn? Hãy tìm một người kết nối. Dù có sống cô lập đến mức nào, tất cả những người khởi nghiệp trên hành tinh này đều cách ai đó – người có khả năng đưa ý tưởng của họ tiến xa hơn – một bước chân. Nếu bạn có thể tìm ra người có khả năng kết nối bạn với ai đó đúng lúc, đúng chỗ, thì sự tin tưởng lẫn nhau giữa người giới thiệu bạn và người bạn được giới thiệu – sẽ được chuyển sang cho bạn. Bằng cách khởi đầu với những người gần bạn nhất, những người đã tin tưởng và đầu tư cho bạn, bạn sẽ tận dụng được các thế mạnh của bản thân và các buổi gặp mặt thân mật đầu tiên để thực hành kể câu chuyện của mình, nhận diện các lĩnh vực kinh doanh chưa được xác minh và củng cố bài thuyết trình kêu gọi đầu tư.

Xây dựng mối quan hệ với người đó bằng cách tìm ra những điểm chung, đặt câu hỏi và “chơi” với nhau.

Thông qua sự tin cậy vừa mới được chuyển giao, các doanh nhân khởi nghiệp thành công sẽ có được những cơ hội hiếm hoi để ngồi lại với những người kết nối, các cố vấn và nhà đầu tư tiềm năng. Với bài thuyết trình đầu tư trong tay, họ gặp mặt tại các quán cà phê, nhà hàng và văn phòng làm việc tại gia. Điều xảy ra tiếp theo có thể khiến người ta ngỡ ngàng. Họ im lặng và lắng nghe. Bước thứ hai trong vòng tình bạn là xây dựng quan hệ. Thông qua việc tìm ra những điểm chung giữa hai người, đặt câu hỏi rồi lắng nghe, và đề nghị người kia tiếp tục “chơi” cùng ý tưởng của bạn, các sát thủ huy động vốn sẽ thiết lập được mối liên kết thực sự với những người đang nghe họ thuyết trình kêu gọi đầu tư. Họ tìm cách để hiểu điều nhà khởi nghiệp muốn và hành động để giúp mỗi người đạt được mục tiêu của mình.

Mang đến niềm vui thông qua sự trân trọng, giữ liên hệ, lời giới thiệu và chia sẻ nguồn lực đầy chu đáo.

Khi một doanh nhân khởi nghiệp theo đuổi những người họ đã gặp một cách chân thành và bất ngờ, họ biến các liên kết thông thường trở thành những kỷ niệm ấm áp và ý nghĩa. Viết một lá thư cảm ơn bằng tay, gửi một món quà được lựa chọn cẩn thận, tình nguyện dành thời gian cho điều người khác quan tâm, đồng thời giới thiệu họ với những mối liên kết và nguồn lực quý giá – đó là những quân át chủ bài trong vòng tình bạn. Như bạn sẽ thấy ở phần sau của cuốn sách, những hành động nhỏ này sẽ tạo ra các kết quả đáng kinh ngạc khi bạn thực hiện chúng mà không kỳ vọng đổi lại bất kỳ điều gì.

Mời tham gia hành trình với tư cách đối tác hoặc người cố vấn, giới thiệu bạn với những người khác hoặc tham gia đầu tư.

Bước cuối cùng của vòng tình bạn là mở lời mời tham dự với những người bạn đã gặp. Sau khi đã suy nghĩ kỹ về điều bạn sẽ đề nghị – điều đó sẽ mang lại lợi ích gì cho cả bạn lẫn người kia, và điều gì cần diễn ra khi người kia đã trả lời đồng ý, bạn sẽ đưa ra lời đề nghị rõ ràng mời người bạn mới cùng tham gia trên hành trình này. Dù bạn đang đề nghị người đó đầu tư vào dự án kinh doanh, tham gia hội đồng cố vấn hay giới thiệu bạn với một nhà đầu tư, nhà cố vấn hay vị chuyên gia mới, bạn cũng có trách nhiệm đảm bảo rằng lời đề nghị của mình càng dễ thực hiện càng tốt.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 18 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.