Về bản chất, con người là một sinh vật xã hội.
- Aristotle
• Giới thiệu biểu đồ xã hội (social graph)
• Xây dựng niềm tin đối với những mối quan hệ lỏng lẻo và những người siêu kết nối có thể giới thiệu bạn
• Ý thức được những lỗ hổng trong kiến thức và quan hệ của bản thân đồng thời thể hiện cho người khác biết rõ điều này
• Nhảy cóc
Trước khi nói chuyện được với nhà đầu tư, bạn phải được giới thiệu với họ.
- Paul Graham, doanh nhân liên tục, nhà sáng lập của Y Combinator
Hãy tìm tới các nhà khởi nghiệp đã nhận vốn từ những nhà đầu tư mà bạn muốn mời tham gia. Làm bạn với họ, thuyết trình ý tưởng của bạn với họ như cách bạn sẽ làm với nhà đầu tư, và khi họ nói “Tôi có thể giúp ích gì cho bạn?” bạn sẽ trả lời “Tôi có một khát khao, bạn có thể là người giới thiệu của tôi được không?”
- Dan Martell, Nhà sáng lập Clarityfm
Một điều quan trọng thường xuyên bị đánh giá thấp ở nhiều công ty khởi nghiệp đó là cách tốt nhất để được một công ty đầu tư mạo hiểm liên hệ là thông qua một lời giới thiệu đầy thiện cảm.
- Tommy Leep, Kết nối trưởng của Rothenburg Ventures, và nguyên Kết nối trưởng của Floodgate Fund
Những người chúng tôi trò chuyện đầu tiên là bạn bè của chúng tôi hoặc là bạn của họ.
- Adam Tichauer, cựu Chủ tịch và CEO của Playbutton
Giới thiệu Biểu đồ Xã hội
Biểu đồ xã hội là bản đồ các mối quan hệ của bạn. Nó thể hiện bức tranh về các mối liên kết nghề nghiệp, cá nhân và gia đình của bạn. Biểu đồ này có thể rất rộng lớn và không có hình dạng nhất định nhưng cũng có thể rất đơn giản.
Tính phức tạp và hình dạng biểu đồ xã hội của bạn phụ thuộc vào khả năng liên kết và sự đa dạng trong mạng lưới quan hệ của bạn. Các liên kết được nói đến ở đây là số người bạn quen biết. Sự đa dạng là số lượng cá nhân và nhóm khác nhau mà bạn quen biết. Các mối quan hệ của bạn có tính liên kết và đa dạng càng lớn thì biểu đồ xã hội của bạn càng không có hình dạng cụ thể. Các mối quan hệ của bạn có ít liên kết và các liên kết có tính đồng nhất cao thì biểu đồ càng đơn giản. Một người có kết nối càng tốt thì biểu đồ xã hội càng đa dạng; và ngay cả khi các điều kiện khác của họ cũng chỉ như những người khác, thì người đó vẫn sẽ huy động vốn dễ dàng hơn. Đây là điều bạn thường nghe thấy đúng không? Nhưng thực chất, tầm ảnh hưởng của biểu đồ xã hội tinh vi và có sức mạnh to lớn hơn bạn nghĩ rất nhiều.
Doanh nghiệp điển hình: Everest
Hãy xem xét trường hợp của Francis Pedraza – nhà sáng lập của Everest mà chúng tôi đã giới thiệu ngay đầu chương này. Anh quen biết mọi người trước khi bắt đầu gọi vốn cho Everest. Thậm chí anh còn quen biết rất nhiều kiểu người khác nhau. Nhưng anh không biết một ai ở Thung lũng Silicon và chắc chắn không quen biết nhà đầu tư nào. Anh ấy cũng chẳng biết nhiều nhà khởi nghiệp, chuyên gia thiết kế hay những nhân vật cộm cán khác để Everest có được thành công.
Bono là một ví dụ.
Một tháng trước khi chuyển đến sống ở Bay Area, nếu có ai đó nói với Francis rằng giọng ca chính của nhóm U2 sẽ trở thành nhà đầu tư cho công ty khởi nghiệp của anh thì anh sẽ nói người đó bị điên rồi. Dẫu vậy, sáu tháng sau khi ra mắt Everest, Francis đã ngồi trong ngôi nhà của Bono tại Ireland, lắng nghe Bono nói ông ta thích ứng dụng của anh như thế nào.
Chuyện đó đã xảy ra như thế nào? Nó bắt đầu từ việc Francis phân tích biểu đồ xã hội của mình.
Biểu đồ xã hội
Hành trình từ Francis tới Bono
1. Ý thức được rằng mình cần những mối quan hệ mới để khởi động Everest, Francis quyết định vẽ ra bản đồ các mối quan hệ xã hội của mình. Trông nó sẽ giống như hình ảnh bên dưới – có thể sẽ có đôi chút khác biệt ở đâu đó, nhưng hầu hết những người anh
2. Để phát triển bản đồ xã hội của mình, Francis đã giao cho thực tập sinh của mình là John nhận diện ai trong bản đồ có liên hệ với những người mà anh muốn quen biết.
3. Cậu thực tập sinh đã phát hiện ra một trong các nhà đầu tư hiện tại của Francis là bạn của Adam Hopkins, một đối tác của Elevation. Elevation là một công ty cổ phần tư nhân nhận được sự đầu tư của Facebook, Forbes, Yelp và thật tình cờ, Bono là người đồng sáng lập ra nó.
4. Francis tìm đến nhà đầu tư này và đề nghị họ giới thiệu anh với Adam. Nhà đầu tư đã thực hiện việc giới thiệu, và Francis thuyết trình kêu gọi Adam đầu tư. Adam thích ý tưởng ông vừa nghe. Ông mời Francis đến thuyết trình với Fred Anderson và Avie Tevanian, các giám đốc điều hành của công ty.
5. Fred và Avie quyết định tham gia với tư cách nhà đầu tư cá nhân và mời Bono cùng tham gia. Và điều tiếp theo Francis làm là đến Ireland gặp gỡ rất nhiều người cùng với một trong những nhạc sĩ vĩ đại nhất mọi thời đại.

Biểu đồ xã hội quan trọng bởi nó giúp bạn xác định bạn đang ở đâu và làm cách nào để thực hiện bước đầu tiên trong vòng tình bạn: bắc cầu từ một người bạn quen sang một người bạn muốn làm quen. Tương tự như cách một nhà thần kinh học sử dụng MRI để nhận diện các vấn đề chính và kê đơn điều trị, bạn có thể học cách nhận diện và chẩn đoán các đặc điểm của biểu đồ xã hội để phát hiện ra người bạn cần gặp mặt.
Trong cuốn sách Where Good Ideas Come From (tạm dịch: Ý tưởng tốt đến từ đâu), Steven Johnson đã minh họa sự kết nối giữa những con người bình thường rất cô lập với các ý tưởng là động cơ chính thúc đẩy sự sáng tạo trong lịch sử. Mối quan hệ bạn lựa chọn để phát triển quyết định ý tưởng và cơ hội nào sẽ hiện ra trước mắt bạn. Nếu bạn chỉ dành thời gian với cùng một nhóm, và họ cũng chỉ dành thời gian cho bạn thì khả năng rất cao là các bạn sẽ biết cùng một chuyện, nói về cùng một chủ đề và thích những thứ giống nhau. Nhưng thay vào đó, nếu bạn làm bạn với những người không trong nhóm của mình, bạn sẽ tiếp cận với các loại thông tin, nguồn lực và quan điểm mới. Ronald S. Burt, nhà xã hội học tiên phong với ý tưởng này đã nói về việc này như sau: “Các nguồn lực được phân phối theo tỷ lệ không cân xứng về phía những người cung cấp các mối liên kết gián tiếp giữa các nhóm, nếu không như vậy thì các nhóm này sẽ bị đứt kết nối.” Francis thì có cách miêu tả thẳng thừng hơn: “Bạn phải làm cho khả năng gặp may của mình tăng lên.”
Hãy nhìn lại biểu đồ xã hội ở trang trước. Mỗi một dấu chấm và đường kẻ nhỏ bé đều thể hiện danh tính cộng đồng của một người. Hãy hình dung điều mà mỗi chấm này đại diện – sự đam mê, nguồn lực và tri thức trong mỗi cá nhân. Bây giờ, hãy nhìn
vào một điểm thôi, dấu chấm ở góc và chỉ có hai đường nối dài xuất phát từ nó. Chúng ta gọi cô ấy là Stacy. Nhìn bề ngoài, có vẻ Stacy là người khá cô đơn, có thể cô ấy là một cô gái tốt nhưng không phải là đối tượng đáng đầu tư nếu nhìn từ quan điểm gây vốn. Nhưng hãy nhớ, Stacy cũng là một sinh vật xã hội giống như bạn, có thể cô ấy cũng quen biết nhiều người như bạn nhưng bạn lại không quen biết ai trong số đó. Và ít nhất hai hay ba trong số những người này có thể có rất nhiều tiền.
Khoảng cách giữa bạn và những người bạn giàu có của Stacy là thứ mà các nhà xã hội học gọi là lỗ hổng cấu trúc, và Stacy là cầu nối để lấp đầy lỗ hổng đó. Không giống phần lớn các mối quan hệ của bạn, các thông tin, sự kết nối và tiền mà Stacy tiếp cận được thông qua những người bạn giàu có của cô ấy hoàn toàn mới mẻ với bạn. Bạn không thể có được nó từ bất kỳ ai khác.
Vậy tất cả những điều này có ý nghĩa gì? Có nghĩa là chỉ cần từng người trong số họ thực hiện một lời giới thiệu, thì danh tính xã hội, khả năng tiếp cận con người, nguồn lực và thông tin của bạn sẽ thay đổi đáng kể.
Đó là lý do vì sao giới thiệu là bước đầu tiên trong vòng tình bạn. Để có được sự liên kết với những người có khả năng giúp đỡ cho ý tưởng kinh doanh của bạn, bạn phải bắc cầu qua một người bạn quen biết để họ giới thiệu bạn với những người bạn không quen. Bạn làm điều này bằng cách nói rõ nhu cầu của bản thân với những người xung quanh, xây dựng niềm tin với những người bạn biết và thực hiện cú nhảy cóc.
Biểu đồ xã hội căn bản

NGHIÊN CỨU SÂU HƠN
Gia tăng khả năng gặp may
Tommy Leep muốn gặp bạn.
Anh sống ở ba nơi khác nhau tại Bay Area, làm việc ở Palo Alto và San Francisco. Anh dành rất nhiều thời gian ở những nơi công cộng. Công việc của anh là gặp gỡ mọi người. Anh và Floodgate – quỹ đầu tư trị giá 149 triệu đô-la nơi anh từng làm việc, đánh cược trên các mối liên kết để tìm ra những công ty khởi nghiệp mà người khác không nhìn ra và hỗ trợ để các công ty khởi nghiệp mà họ đầu tư đạt thành công:
Tôi đã quan sát từ việc lớn lên ở đây, từ các nghiên cứu về Thung lũng Silicon và rút ra kết luận rằng Thung lũng Silicon là cả một hệ sinh thái bao gồm những người khởi nghiệp, nhà đầu tư, ngân hàng, luật sư, kế toán, PR, phóng viên, họ giữ cho cả hệ sinh thái ấy hoạt động, và nếu cả hệ sinh thái không vận hành đồng bộ thì sẽ không hiệu quả. Vì vậy, bạn phải biết càng nhiều người trong hệ sinh thái ấy càng tốt và giúp họ đạt được thứ họ muốn, điều này rất quan trọng. Bằng cách đó, nếu có một doanh nhân khởi nghiệp xuất sắc xuất hiện, chúng tôi đã sẵn sàng để hỗ trợ họ bằng cách kết nối họ với những phần khác trong hệ sinh thái.
Vụ đánh cược này đã mang lại kết quả: Chegg và Twitter, cả hai công ty nhận vốn từ Floodgate đã trở thành công ty đại chúng vào năm 2013.
Những người như Tommy trên thế giới xuất hiện ở các ga tàu điện ngầm và quán cà phê, họ tìm kiếm những gương mặt mới để gặp gỡ, nhờ họ mà một cuộc gặp gỡ có cơ hội trở thành một điều có ý nghĩa to lớn. Sự tương tác quan trọng nhất trong thời gian chuẩn bị gọi vốn của bạn có thể sẽ diễn ra hoàn toàn bất ngờ, không được tập dượt và rất tình cờ.
Làm sao để tăng khả năng gặp may của bạn
1. Để người khác biết rõ nhu cầu của bạn. Không ai có thể giúp bạn trừ khi họ biết có thể giúp bạn bằng cách nào.
2. Nói chuyện với tất cả mọi người. Ngay cả với người đàn ông xa lạ ngồi kế bên bạn ở nhà ga sân bay. Thế giới này nhỏ hơn bạn nghĩ rất nhiều.
3. Làm việc ở những nơi công cộng. Ga tàu điện ngầm, sân bay, quán cà phê. Mỗi thành phố đều có ít nhất một vài nhà hàng và quán cà phê, nơi người ta thường bàn chuyện làm ăn. Cách dễ nhất để có cơ hội gặp gỡ một nhà đầu tư thiên thần hay một công ty đầu tư mạo hiểm nổi tiếng là thường xuyên xuất hiện ở những nơi họ hay lui tới.
Ý thức được những thiếu hụt trong kiến thức và quan hệ của bản thân đồng thời để người khác biết đến chúng
Khi Evan Baehr và người đồng sáng lập Will Davis bắt đầu gọi vốn cho công ty khởi nghiệp đầu tiên của họ, Outbox, họ đã lập ra hai danh sách. Danh sách đầu tiên là 100 người họ biết hoặc có liên hệ, họ nghĩ rằng những người này có thể sẽ viết một tấm séc trị giá 50.000 đô-la cho họ. Danh sách thứ hai là những chủ đề họ không có chút hiểu biết nào nhưng sẽ phải trở thành chuyên gia để Outbox trở thành hiện thực. Ý tưởng cốt lõi của Outbox là Dropbox cho những lá thư chậm như rùa của bạn, vậy nên danh sách của họ chứa các mục như:
1. Kiến thức về Dịch vụ Bưu điện của Mỹ
2. Xây dựng lực lượng lao động
3. Thuê kỹ sư phần mềm ở Austin, Texas
4. Các đơn vị truyền thông quảng cáo lớn ở New York
5. Quan hệ đối tác với các công ty về khách hàng sử dụng Internet ở Thung lũng Silicon
Cuối cùng, họ nghĩ ra khoảng 20 tiêu chí để đánh giá nhà đầu tư tiềm năng. Càng tập trung vào các nhu cầu với tư cách là một doanh nghiệp, họ càng coi vốn tài chính là một loại hàng hóa. Đúng vậy, họ cần có đủ lời cam kết để đạt con số 1,5 triệu đô-la (con số tạm tính cho số tiền họ cần để hỗ trợ đội ngũ trong vòng 18 tháng). Nhưng hơn cả tiền, họ cần những người thông minh sẵn sàng giúp đỡ doanh nghiệp của họ.
Hãy để các nhu cầu khác không phải là tiền dẫn đường khi bạn lập chiến lược phát triển các mối quan hệ mới, tiếp theo hãy thông báo để những người xung quanh bạn biết về các nhu cầu này. Mọi người sẽ biết họ có thể giúp bạn như thế nào nếu bạn nói cho họ biết bạn cần gì. Nhu cầu của bạn càng cụ thể càng tốt. Điều này không khiến bạn trở nên ngớ ngẩn, trái lại, việc để nhu cầu dẫn đường thể hiện với những người bạn gặp rằng bạn biết rõ mình cần gì để biến dự án kinh doanh của bạn thành hiện thực. Bạn cũng sẽ tránh được những lần giới thiệu không dẫn tới bất kỳ kết quả nào và tăng cơ hội tạo ra các kết nối có lợi cho cả đôi bên.
Hai danh sách của bạn
Bây giờ hãy dành 10 phút để bắt đầu công việc khó khăn – lập ra hai danh sách của chính bạn. Hãy đặt mục tiêu viết ra 10 cái tên và 10 nhu cầu trước khi bạn đọc tiếp. Chúng tôi đã đặt sẵn một vài ví dụ để hỗ trợ quá trình tư duy của bạn.
Danh sách những nhân vật tiềm năng
1. Người dì giàu có
2. Các chủ kinh doanh nhỏ ở nhà thờ
3. Phòng Thương mại địa phương
4.__________________________
5.__________________________
6.__________________________
7.__________________________
8.__________________________
9.__________________________
10._________________________
Danh sách các nhu cầu
1. Kiến thức chuyên môn về ngành
2. Thuê văn phòng
3. Chiến thuật e-mail marketing
4.__________________________
5.__________________________
6.__________________________
7.__________________________
8.__________________________
9.__________________________
10._________________________
Xây dựng niềm tin với các mối liên kết lỏng lẻo và những người siêu liên kết có thể trở thành người giới thiệu của bạn
Thông qua lời giới thiệu, bạn có thay đổi cách một người nghĩ về bạn. Với một lời giới thiệu tốt, bạn sẽ có được sự tin cậy mà người giới thiệu đã gây dựng được với người nghe giới thiệu. Niềm tin sẽ được chuyển giao.
Niềm tin chuyển giao là thứ giúp chúng ta không bị ăn đòn nhừ tử ở trường trung học vào lần đầu tiên một người bạn mới mời ta ngồi xuống cùng bàn với những đứa nổi bật trong trường.
“Thằng này đến đây làm gì?” “Nó hay mà. Nó đi cùng tao.”
“Được rồi, hay đấy. Cùng đi phá phách trong phòng hợp xướng nào.”
Xét về xác suất, các mối liên kết lỏng lẻo và những người siêu liên kết sẽ là các nguồn lực quý giá nhất trong mạng lưới của bạn. Trong chương tiếp theo, chúng tôi sẽ đi sâu hơn về việc làm thế nào để xây dựng mối liên kết với những người bạn gặp, nhưng bạn có thể bắt đầu bằng việc tìm cách tạo thêm giá trị cho cuộc sống của các mối liên kết lỏng lẻo và những người siêu liên kết bạn quen biết. Ví dụ, hãy để ý tới những nguồn lực có thể có giá trị với họ – một bài báo hay sự kiện liên quan đến ngành của họ hay những người trong mạng lưới của bạn mà họ muốn quen biết. Bạn cũng có thể đề nghị họ giúp đỡ. Hãy kêu gọi sự giúp đỡ chuyên môn của một người. Cho cô ấy biết tại sao các đóng góp và phản hồi của cô ấy lại quý báu với bạn.
Để việc giới thiệu diễn ra thành công, nhất định phải có một mức độ tin cậy nhất định giữa bạn và người đang đứng ra giới thiệu bạn. Trước khi bạn đề nghị được giới thiệu, hãy tự hỏi:
• Mức độ tin cậy giữa tôi và người này như thế nào?
• Mức độ tin cậy giữa người này và người tôi muốn được giới thiệu như thế nào?
• Động cơ khiến người này muốn giới thiệu tôi là gì?
• Nhà đầu tư sẽ nghĩ động cơ của anh ta là gì?
Nội dung e-mail: Xây dựng niềm tin bằng cách đề nghị được lắng nghe ý kiến phản hồi

Nhảy cóc
Nhảy cóc là khi bạn hỏi một người liệu họ có biết ai có thể giúp bạn hay không. Hãy chọn năm người bạn biết và có thể giúp bạn đạt được mục tiêu, rồi hỏi liệu bạn có thể hẹn họ đến quán cà phê và trò chuyện không. Cuối buổi hẹn gặp, hãy hỏi họ: “Anhchị có nghĩ đến hai người nào có thể giúp tôi không?” Nếu đòi hỏi ba người sẽ là tham lam. Một người thì quá phí cơ hội. Hãy chỉ hỏi tên hai người. Hãy để người kia có một phút suy nghĩ và đợi họ nói ra tên hai người. Hãy nhắc họ rằng bạn rất mong được giới thiệu và bạn sẽ lo phần việc còn lại.

Tiêu đề thư: Giới thiệu Acme Corp

Nội dung e-mail: Sao chépDán đoạn giới thiệu
Tiêu đề thư: Cảm ơn! // Giới thiệu với Jason?

Làm thế nào để trở thành một người được giới thiệu tuyệt vời
Việc giới thiệu có thể trở nên khá nguy hiểm với người đứng ra giới thiệu. Nếu người được giới thiệu lỡ hẹn, không chuẩn bị trước, cư xử thô lỗ hoặc đưa ra những lời đề nghị không rõ ràng hay vô lý, họ có thể hủy hoại mối quan hệ và uy tín của người giới thiệu. Rất nhiều người cho rằng trong nền kinh tế tri thức, mạng lưới quan hệ chính là tài sản quan trọng nhất của mỗi người – thứ tài sản cần được nuôi dưỡng và bảo vệ. Sau đây là một vài cách để đảm bảo bạn sẽ không coi nhẹ việc được giới thiệu.
Giữ liên lạc. Lý tưởng nhất, bạn nên có hành động trong vòng vài giờ sau cuộc gặp gỡ. Điều này giúp người bạn gặp luôn nghĩ đến bạn đầu tiên và tận dụng được động lực bạn vừa tạo ra để xây dựng quan hệ.
Thật ngắn gọn. Chỉ sáu câu hoặc ít hơn. Hầu hết những người bận rộn sẽ nhận được hàng trăm e-mail mỗi ngày. Thậm chí nếu mỗi ngày họ chỉ dành một giờ để xử lý chỗ e-mail đó thì họ cũng mất đến 36 giây để đọc, xử lý và trả lời một lời đề nghị. 36 giây. Nếu họ mất hơn 15 giây chỉ để hiểu điều bạn đang đề nghị, tức là bạn đã không cho họ đủ thời gian còn lại để có thể đưa ra hành động tiếp theo. (Ví dụ, bạn sẽ mất khoảng 15 giây để đọc đoạn này).
Hãy để người giới thiệu bạn phải làm càng ít việc càng tốt. Điều duy nhất người đồng ý giới thiệu bạn cần phải làm là nhấn vào nút chuyển tiếp thư. Bạn có thể viết một lá thư cảm ơn anh ta và soạn một e-mail khác để viết sẵn những lời giới thiệu bạn mong muốn. Nếu anh ta đề nghị giới thiệu bạn với hai người, bạn sẽ gửi cho anh ấy 3 e-mail. Trong e-mail giới thiệu, hãy cảm ơn anh ấy đã đồng ý giới thiệu bạn, giải thích giá trị của việc kết nối, và đính kèm một đoạn giới thiệu ngắn về dự án kinh doanh của bạn.
Khi đề nghị giúp đỡ hay giữ liên hệ với các liên kết mới, hãy nói ra những đề nghị của bạn thật cụ thể. Đừng bao giờ sử dụng những câu như: “Tôi có thể nhờ trí tuệ của anh?” hay “Tôi hy vọng được kết nối với…” Hãy nói ra nhu cầu của bạn và điều bạn muốn anh ta làm thật chính xác. Trong e-mail, bạn cũng có thể gợi ý các khoảng thời gian cụ thể để gặp gỡ, không quên nhắn rằng bạn có thể thu xếp cho phù hợp với lịch làm việc của anh ta. Hãy đặt toàn bộ thời gian gặp gỡ theo thời gian của người bạn sắp gặp và nếu là cuộc gặp mặt trực tiếp, hãy đề nghị gặp gỡ tại văn phòng của người đó hoặc một địa điểm gần đó.