Ai "Chống Lưng" Cho Bạn

Lượt đọc: 230 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
2 - Các Thành Tố Chính Tạo Nên Một Bài Thuyết Trình

❊ ❊ ❊

Những thành tố tạo nên một bài thuyết trình chính là các slide. Slide giống như từng phân khung trong một cuốn truyện tranh; chúng chia câu chuyện về dự án kinh doanh của bạn thành những phần nhỏ dễ tiêu hóa. Mỗi slide lại nhấn mạnh một khía cạnh khác nhau của dự án kinh doanh và dần hé lộ ra phần hay nhất của cả bài thuyết trình. Cuối cùng, bạn sẽ có một tập hợp các slide để kể chuyện và chuỗi slide để sử dụng trong các buổi gặp mặt hay thuyết trình khác nhau. Dưới đây là 10 slide quan trọng nhất (không bao gồm trang bìa) của một bài thuyết trình:

0027_03

Trang bìa

Tôi nên kỳ vọng điều gì?

0028_03

Đây là slide gì?

Trang bìa sẽ thu hút sự chú ý của người xem, xác định phong cách của cả bài thuyết trình, và có chức năng như một “khoảng trắng” trong cả bài trình bày – nơi bạn tri ân thời gian khán giả dành cho bạn, thể hiện niềm đam mê với dự án kinh doanh của bạn, và xây dựng niềm tin bằng cách nhắc đến những mối liên kết chung.

Tôi nên thể hiện điều gì?

• Logo thật rõ ràng. Logo đại diện cho thương hiệu, có ý nghĩa rất quan trọng đối với hình ảnh của doanh nghiệp.

• Hình ảnh hấp dẫn. Bạn có thể sử dụng một hình ảnh thật cuốn hút về sản phẩm hay khách hàng của mình.

• Tiêu đề có tính mô tả. Hãy đặt tiêu đề “Bản tóm tắt dành cho nhà đầu tư” hoặc “Bài thuyết trình dành cho nhà đầu tư” trên trang bìa cùng với ngày tháng. Ngày tháng giúp bạn phân biệt các phiên bản khác nhau.

Tôi cần trả lời những câu hỏi nào?

• Trang bìa này có khiến bạn muốn mở bài thuyết trình ra để xem không?

• Hình ảnh sử dụng trên trang bìa có cung cấp thông tin về sản phẩm hay ai là khách hàng trong dự án kinh doanh này không?

Tổng quan

Chúng tôi là ai?

0029_03

Đây là slide gì?

Phần giới thiệu tổng quan về công ty chính là “bài thuyết trình thang máy” (elevator pitch) hay phiên bản thuyết trình gói gọn trong 15 giây. Phần này giới thiệu vấn đề mà bạn nhìn ra và cách bạn giải quyết vấn đề ấy. Hãy tiết lộ cho người xem về những việc mà doanh nghiệp của bạn làm, nhưng chỉ một chút thôi để họ háo hức với các thông tin tiếp theo.

Tôi nên thể hiện điều gì?

• Sáng tỏ. Phần này phải giải thích cực kỳ dễ hiểu nhiệm vụ mà doanh nghiệp của bạn làm.

• Kiêu hãnh. Khởi nghiệp là công việc kinh doanh táo bạo và liều lĩnh. Phần tóm tắt về dự án kinh doanh nên thể hiện rằng bạn có năng lượng và sự tự tin để bắt đầu một thứ lớn lao.

• Đam mê. Nếu bạn không quan tâm đến việc bạn đang làm thì chẳng ai quan tâm hết.

Tôi cần trả lời những câu hỏi nào?

• Chính xác thì doanh nghiệp của bạn làm gì?

• Bạn hoạt động trong ngành nào?

• Đây có phải là một ý tưởng mới lạ không?

NGHIÊN CỨU SÂU HƠN

Thuyết trình thang máy

Bài thuyết trình thang máy là cách đơn giản và nhanh nhất để mô tả dự án kinh doanh của bạn và những điều khiến nó trở thành một dự án tuyệt vời. Bạn sẽ dùng đến nó khi chỉ có đúng 15 giây để thu hút sự chú ý của một ai đó – giống như khi bạn vô tình gặp họ trong thang máy hay trên phố khi họ đang đợi xe.

Nhà biên kịch vĩ đại Blake Synder từng cho rằng yếu tố làm nên một bài thuyết trình tuyệt vời là sự kết hợp giữa những điều quen thuộc và các yếu tố mới lạ. Bạn phải bắt đầu với những điều mà khán giả của bạn biết rõ. Sau đó, hãy tạo ra bất ngờ bằng điều gì đó hài hước để thu hút sự chú ý của họ và khiến họ muốn biết nhiều hơn nữa.

Sử dụng ngôn ngữ quen thuộc. Đừng giả định rằng người xem hiểu rõ nội dung bạn đang nói. Hãy mô tả dự án kinh doanh của bạn bằng những ngôn ngữ và hình ảnh phổ thông nhưng đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư tiềm năng và khách hàng tương lai.

Đừng giải thích sản phẩm của bạn, hãy nói nó sẽ làm được gì cho khách hàng của bạn. Đây là sai lầm mà các doanh nghiệp làm về máy móc hay mắc phải. Câu nói kinh điển của Giáo sư Ted Levitt thể hiện rất rõ điều này: “Người ta mua mũi khoan ¼ inch không phải vì họ cần mũi khoan ¼ inch mà vì họ cần một lỗ khoan có kích thước ¼ inch.”

Khơi mào một cuộc chiến. Đừng sợ phải bắt đầu bằng trải nghiệm ghét bỏ. Đối mặt với mâu thuẫn là dấu hiệu cho thấy bạn đang chọn giải quyết một vấn đề thực sự.

Nói về tầm nhìn. Đừng lạc lối trong việc cố gắng mô tả sản phẩm của bạn. Hãy mô tả một thế giới mới và tốt đẹp hơn mà sản phẩm của bạn góp phần tạo ra.

Ví dụ

Những thứ [việc bạn làm] đầu tiên không dở hơi

• SilverCar: Công ty cho thuê xe hơi đầu tiên không dở hơi.

• Karma: Nhà cung cấp di động đầu tiên không dở hơi.

Cách khả thi nhấtnhanh nhấtvui nhấttốt nhất để [giải pháp của bạn]

• Shyp: Cách đơn giản nhất để chuyển đồ.

Phiên bản [từ đồng nghĩa] cho [lĩnh vực của bạn]

• TreeHouse: Phiên bản Whole Foods dành cho Home Depot.

Chúng tôi giúp [khách hàng của bạn] [giải pháp của bạn]. Hoặc, Chúng tôi là [sản phẩm của bạn] để giúp [khách hàng của bạn] [giải pháp của bạn].

• Contactually: Contactually là nền tảng marketing dựa trên quan hệ giúp những người chuyên nghiệp duy trì và khởi tạo kinh doanh từ các mạng lưới quan hệ sẵn có.

Cơ hội

Chuyện gì đang xảy ra trong thị trường này? Tại sao lại là lúc này?

0031_03

Đây là slide gì?

Slide nói về cơ hội là nơi bạn mô tả về ngành và cách bạn kinh doanh trong môi trường đó. Bạn sẽ mô tả các xu hướng trong môi trường đó, quy mô thị trường và tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp của bạn.

Slide cơ hội là bức tranh rộng hơn 12 mét về không gian sản phẩm của bạn. Bạn muốn nhà đầu tư nhìn thấy các xu hướng và điều kiện sẽ mở ra cánh cửa cho bạn xâm nhập thị trường và xác định vị thế cạnh tranh. Nếu người nghe đồng ý với bạn về những điều đang diễn ra, họ sẽ cởi mở với một số vấn đề nhất định và giải pháp mà bạn đang mô tả.

Tôi nên thể hiện điều gì?

• Các khu vực thị trường bùng nổ. Với từ bùng nổ, chúng tôi muốn nói đến những thị trường đang phát triển rất nhanh. Thị trường của bạn phát triển càng nhanh thì cơ hội dành cho doanh nghiệp của bạn càng lớn.

• Những nhầm lẫn và sự không rõ ràng trong thị trường. Tình trạng không sáng tỏ cho phép doanh nghiệp thể hiện sự khác biệt với những doanh nghiệp khác.

• Sự thông suốt. Slide này là bằng chứng cho thấy bạn đã nghiên cứu cẩn thận và thực sự hiểu thị trường rõ hơn khán giả.

Tôi cần trả lời những câu hỏi nào?

• Doanh nghiệp của bạn đang theo đuổi xu hướng nào?

• Thị trường lớn đến mức nào?

• Doanh nghiệp của bạn có thể lớn đến mức nào?

• Các xu hướng vĩ mô và vi mô mà doanh nghiệp của bạn sẽ hướng tới?

Vấn đề

Bạn đang cố gắng giải quyết vấn đề gì?

0032_03

Đây là slide gì?

Cốt lõi của khởi nghiệp là vấn đề cần giải quyết. Vấn đề càng lớn càng tốt.

Trong slide này, hãy miêu tả vấn đề bạn đang giải quyết, lý do vì sao nó được coi là một vấn đề và nghiêm trọng đến mức nào. Khán giả của bạn nên cảm nhận được sự bất công. Bạn sẽ nhận ra vấn đề bạn chọn có trúng đích hay không khi các nhà đầu tư gật đầu đồng tình với bạn. Trước hết, hãy mô tả vấn đề ở tầm vĩ mô rồi nhanh chóng đưa về câu chuyện của một khách hàng cụ thể để cá nhân hóa vấn đề. Mọi người không dễ cảm thông với những vấn đề lớn lao, chung chung nhưng sẽ cảm thông với sự đấu tranh của những người có tên gọi và gương mặt cụ thể.

Không phải tất cả các doanh nghiệp đều chọn giải quyết những vấn đề mới, một số doanh nghiệp tập trung giải quyết các vấn đề đã tồn tại rất lâu bằng cách thay đổi những thói quen của khách hàng. Điều này đặc biệt đúng trong lĩnh vực may mặc, nhà hàng và các ngành hàng tiêu dùng khác. Nếu bạn là chủ của một trong những doanh nghiệp này, bạn nên tập trung vào những cơ hội trước mắt (chính là nội dung của slide ngay trước slide này) hơn là vấn đề bạn đang cố gắng giải quyết.

Tôi nên thể hiện điều gì?

• Vấn đề quan trọng trong một thị trường lớn. Hãy cung cấp một con số cụ thể và đủ lớn về những người đang phải đối mặt với vấn đề này hằng ngày.

• Sự thấu hiểu. Hãy trình bày một cách tự tin và đầy thấu hiểu về việc bạn hiểu rõ hệ thống phức hợp của các động lực thị trường xung quanh vấn đề này.

• Một con người cụ thể. Hãy mô tả vấn đề bằng cách kể câu chuyện ngắn về một nhân vật có thật và cách người đó trải nghiệm vấn đề này?

Tôi cần trả lời những câu hỏi nào?

• Vấn đề là gì?

• Vấn đề ấy lớn đến mức nào?

• Tại sao vấn đề này lại tồn tại?

• Vấn đề này hiện đang được quan tâm như thế nào?

Giải pháp

Bạn đang làm gì để giải quyết vấn đề?

0034_03

Đây là slide gì?

Đến thời điểm này, bạn và khán giả đã đồng thuận về một vấn đề lớn đang xảy ra trong ngành. Bây giờ là lúc để ra đòn quyết định. Hãy cho họ thấy phép thuật của bạn, giải pháp duy nhất chỉ mình bạn có đối với vấn đề này. Bạn muốn nhà đầu tư phải trầm trồ. Bạn cũng có thể nhắc họ rằng việc bạn đang làm được quyền sở hữu trí tuệ bảo hộ. Sử dụng các ví dụ thực tế để minh họa sự hài lòng mà giải pháp của bạn sẽ mang lại cho khách hàng.

Hãy làm cho giải pháp của bạn trở nên thực tế và có khả năng tương tác hết mức có thể. Trong các cuộc họp, hãy mang theo sản phẩm thật hoặc trình bày có tính tương tác. Ảnh chụp màn hình, tranh ảnh, sản phẩm mẫu, nguyên mẫu, bản phác thảo hoặc bản chạy thử – đây là những cách rất tốt để minh họa thay vì chỉ nói vo về sản phẩm.

Nếu bạn không đúc rút được điều gì từ cuốn sách này thì ít nhất hãy nhớ một điều: đừng bao giờ sử dụng gạch đầu dòng trong slide giới thiệu về giải pháp của bạn.

Tôi nên thể hiện điều gì?

• Vẻ đẹp. Giải pháp của bạn cần toát lên vẻ thanh lịch. Phải cho khán giả thấy vẻ thanh lịch là điều nên có.

• Sự bất ngờ. Bạn cần khiến khán giả cảm thấy đây là lần đầu tiên họ nghe đến giải pháp này.

• Khả năng lặp lại và mở rộng quy mô. Giải pháp của bạn cần thể hiện được rằng những thứ bạn đang tạo dựng có thể nhân rộng trên thị trường.

• Giải quyết một vấn đề gây đau đầu. Slide này nên thể hiện rõ bạn có giải pháp cho một vấn đề khiến khách hàng đau đầu đã lâu.

• Đội ngũ hoàn hảo. Đây là cơ hội để bạn khoe với khách hàng về đội ngũ tuyệt vời – những người mang đến niềm vui cho khách hàng.

Tôi cần trả lời những câu hỏi nào?

• Nó có giải quyết vấn đề của khách hàng như một phép thuật hay không?

• Khách hàng sẽ khao khát sản phẩm này chứ?

• Cuộc sống của khách hàng sẽ trở nên như thế nào sau khi vấn đề được giải quyết?

• Bạn sẽ thực hiện giải pháp như thế nào?

• Nó tuyệt vời chứ?

Động lực thúc đẩy (Traction)

Bạn cần bằng chứng gì để chứng minh rằng bạn sẽ thành công?

0035_03

Đây là slide gì?

Slide này sẽ thể hiện rằng mỗi giả định mà bạn đưa ra trong dự án kinh doanh này đều đúng và bạn đang có những bước tiến quan trọng. Cách phổ biến nhất để trình bày về những động lực thúc đẩy ban đầu là thông qua doanh số hoặc số lượng người dùng – với các biểu đồ hình cây gậy đánh hockey – nhưng bạn cũng có thể tập trung vào những thông số xác định quan trọng khác. Các nhà đầu tư không thích cảm giác một công ty khởi nghiệp đang cần họ. Phần động lực thúc đẩy phải thuyết phục được các nhà đầu tư rằng ý tưởng này sẽ thành công dù có thế nào chăng nữa. Nếu đang ở giai đoạn tiền sản phẩm và chưa có thành tựu hay số liệu cụ thể để minh họa, bạn có thể sử dụng slide này để minh họa việc bán hàng và chiến lược marketing.

Tôi nên thể hiện điều gì?

• Khuôn mẫu của một động lực thúc đẩy đang phát triển rất nhanh.

• Trình bày sáng tỏ các chỉ số bạn đang đo lường và lý do khiến những chỉ số này quan trọng.

• Quy trình bán hàng rõ ràng bạn sử dụng để thu hút, định hướng, định lượng, chinh phục và cung cấp các dịch vụ hậu mãi cho khách hàng.

Tôi cần trả lời những câu hỏi nào?

• Thị trường có khả năng bùng nổ không?

• Các giả định của doanh nghiệp thể hiện tính đúng đắn ở đâu?

• Chiến lược để tiếp cận và chinh phục nhiều khách hàng hơn là gì?

Khách hàng hay Thị trường?

Ai là khách hàng của bạn và bạn có bao nhiêu khách hàng?

0037_03

Đây là slide gì?

Trong slide này, bạn cần thể hiện mình hiểu rõ về khách hàng như thế nào. Hãy mô tả nơi họ sống, sở thích của họ và họ sẵn sàng chi bao nhiêu tiền. Nếu đã có doanh số, bạn có thể sử dụng con số làm ví dụ minh họa. Hãy mô tả thị trường, bao gồm việc bạn có bao nhiêu khách hàng tiềm năng – những người sẽ muốn mua sản phẩm của bạn.

Tôi nên thể hiện điều gì?

• Khách hàng. Hãy mô tả nhân vật này theo cách khiến người nghe liên tưởng tới một người họ quen biết.

• Một thị trường được xác định rõ ràng. Hãy đưa ra một con số cụ thể, có bao nhiêu người phù hợp với mô tả về khách hàng của bạn. Hãy tính cả số người có thể sẽ mua sản phẩm của bạn, bao nhiêu phần trăm trong số này bạn kỳ vọng sẽ mua hàng và bạn sẽ nhắm vào những ai trước tiên.

• Lợi nhuận. Việc khẳng định thị trường có nhu cầu đối với sản phẩm của bạn sẽ trở nên đơn giản hơn rất nhiều nếu bạn đã có lượng khách hàng trả tiền cho sản phẩm.

Tôi cần trả lời những câu hỏi nào?

• Ai là khách hàng của bạn?

• Bạn sẽ tiếp cận khách hàng theo cách nào?

• Chi phí bỏ ra để có được một khách hàng là bao nhiêu?

• Khách hàng có sẵn sàng bỏ tiền ra cho sản phẩm hay dịch vụ của bạn không?

NGHIÊN CỨU SÂU HƠN

Đo lường Quy mô Thị trường

Việc đo lường quy mô thị trường (Market Sizing) là trả lời một số câu hỏi chủ chốt: khách hàng của bạn là ai, phân khúc khách hàng như thế nào và họ đại diện cho cơ hội lớn đến mức nào. Đo lường quy mô thị trường là khoa học tìm kiếm các dữ liệu cứng về khách hàng – có bao nhiêu khách hàng, con số lợi nhuận mà bạn có thể thu được từ mỗi khách hàng và phần trăm thị trường bạn hy vọng chiếm được. Nghệ thuật đo lường quy mô thị trường là nghệ thuật xác định những đặc điểm quan trọng giúp phân biệt khách hàng của bạn với những người khác trên thế giới để thực hiện các phép tính. Đối với những doanh nghiệp nhắm vào các thị trường mới hoặc mong muốn tạo ra những thị trường mới, họ phải đối mặt với thách thức đo lường quy mô thị trường lớn hơn. Bạn có thể đơn giản hóa quá trình này bằng cách tập trung vào những câu hỏi chủ chốt ẩn sau các thuật ngữ mà rất nhiều nhà đầu tư đang sử dụng.

Giá trị thị trường mục tiêu (Total addressable market – TAM): Thị trường này có thể lớn đến mức nào?

TAM là phép tính giữa số người có khả năng mua sản phẩm của bạn với con số lợi nhuận bạn thu về từ mỗi người. Rất nhiều doanh nghiệp tính TAM bằng cách lấy thông tin về ngành từ các công ty nghiên cứu lớn như Gartner, Forrester, Dun & Bradstreet hay Hoover để có số liệu về các danh mục quan trọng, có tầm ảnh hưởng lớn với toàn ngành như “thương mại điện tử” và sử dụng bất kỳ con số nào do các công ty này cung cấp. Nhưng có một cách đáng tin cậy hơn để tìm ra TAM, đó là chọn một hay hai đặc điểm liên quan (ví dụ, “kinh doanh thương mại điện tử ở Mỹ”) và nhân số người hay số doanh nghiệp có những đặc điểm này với giá trị vòng đời khách hàng mà bạn kỳ vọng.

Thị trường mục tiêu phục vụ (Served addressable market – SAM): Bạn có kế hoạch phục vụ ai và cơ hội đó lớn đến mức nào?

SAM là mẫu khách hàng tiềm năng nhỏ hơn TAM – những người bạn chủ động lựa chọn để phục vụ. Với SAM, bạn có sự quyết tâm lớn hơn trong việc xác định ai là khách hàng của bạn bằng cách chọn thêm 1-2 đặc điểm, như vị trí địa lý hay sản phẩm, và sử dụng các đặc điểm này để sàng lọc ra SAM từ nhóm TAM lớn hơn. Quá trình tính toán SAM cũng tương tự như TAM: chọn bộ lọc, tính số người phù hợp với các bộ lọc này và nhân lên với giá trị vòng đời một khách hàng cá nhân mà bạn kỳ vọng.

Thị trường tiền tiêu (Beachhead Market): Bạn bán hàng cho ai trước tiên?

Thị trường tiền tiêu là nơi bạn sẽ bán hàng đầu tiên. Nhóm khách hàng này có chung một nhu cầu và họ cần sử dụng sản phẩm của bạn để thỏa mãn nhu cầu đó. Để tìm ra nhóm khách hàng này, bạn phải tìm ra những đặc điểm chỉ có ở họ. Chúng không phải là các đặc điểm truyền thống như nơi chốn, ngành nghề hay mức thu nhập. Clayton Christensen, Giáo sư trường Đại học Harvard, lấy ví dụ về một cửa hàng bán đồ ăn nhanh đang cố gắng cải thiện doanh số bán sữa lắc. Khi các cách phân khúc thị trường truyền thống bao gồm việc sử dụng các yếu tố nhân khẩu học không còn phát huy tác dụng, cửa hàng này bắt đầu tìm kiếm thông qua đặc điểm “công việc” của nhóm khách hàng mua sữa lắc. Khi nghiên cứu sâu đặc điểm này, họ phát hiện thấy phần lớn mọi người mua sữa lắc để giải sầu trên quãng đường đi làm buổi sáng hoặc mua cho con cái của họ vào buổi chiều. Thông tin này giúp cửa hàng cải thiện sản phẩm và các bộ lọc cụ thể để phân khúc khách hàng tốt hơn (bao gồm nhóm người phải đi làm xa nhà buổi sáng hoặc các vị phụ huynh có con nhỏ). Để tính ra thị trường tiền tiêu, hãy xác định công việc khiến mọi người cần sử dụng tới sản phẩm của bạn để hoàn thành nó, và những đặc điểm chung có thể đo lường của nhóm khách hàng này, tính số lượng khách hàng và nhân lên với giá trị vòng đời khách hàng mà bạn kỳ vọng.

Cạnh tranh

Ai hay cái gì sẽ cướp khách hàng của bạn?

0040_03

Đây là slide gì?

Mỗi doanh nghiệp đều có đối thủ cạnh tranh. Khách hàng của bạn hẳn đang phải làm gì đó để đối phó với vấn đề mà bạn chọn để giải quyết. Thứ “gì đó” chính là đối thủ của bạn.

Hãy liệt kê danh sách các đối thủ và mô tả cách mỗi đối thủ đang cạnh tranh trong thị trường. Sau đó, hãy mô tả điều khiến bạn trở nên khác biệt so với các đối thủ và vượt trội hơn họ. Quan hệ đối tác, kỹ thuật chuyên môn, quyền sở hữu trí tuệ, sự tinh giản, quy trình kinh doanh hay mạng lưới đều có thể trở thành những lợi thế cạnh tranh quan trọng. Rất nhiều nhà sáng lập thấy việc lập ra biểu đồ cạnh tranh rất hữu ích, trong đó hai trục x và y thể hiện các đặc điểm quan trọng của sản phẩm. Ví dụ, nếu bạn có một sản phẩm với giá thành phải chăng và tạo ra giá trị lớn, bạn có thể đặt “chi phí” làm trục x và “giá trị” trên trục y, như vậy sản phẩm của bạn sẽ ở góc trên cùng bên trái (giá trị lớn, chi phí thấp), và các đối thủ còn lại của bạn nằm trên các góc phần tư khác của biểu đồ. Bằng cách này, bạn sẽ minh họa bằng hình ảnh cách sản phẩm của bạn tạo sự khác biệt với những đối thủ trên thị trường.

Tôi nên thể hiện điều gì?

• Hiểu biết về ngành. Bạn nên hiểu đối thủ của mình, lợi thế cạnh tranh duy nhất và những điểm bất lợi của họ.

• Đánh giá nghiêm túc. Khi mắc kẹt trong ý tưởng tuyệt vời của chính mình, các doanh nhân khởi nghiệp thường bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo quan trọng. Một nhà đầu tư sẽ muốn biết liệu bạn có đánh giá quá thấp mối nguy từ các đối thủ cạnh tranh hay không.

• Tạo sự khác biệt. Bạn có thể hiện ra được bạn đủ khác biệt để cạnh tranh hay không?

• Lợi thế cạnh tranh duy nhất. Lợi thế cạnh tranh của bạn cụ thể là gì?

Tôi cần trả lời những câu hỏi nào?

• Ai là đối thủ sơ cấp và thứ cấp của bạn, và họ cạnh tranh để chiếm khách hàng theo những cách nào?

• Có đối thủ nào tiềm ẩn hoặc chưa được biết tới nhưng họ có thể có lợi thế cạnh tranh lớn hơn bạn khi gia nhập thị trường không?

• Bạn có thay thế được các công ty đang nắm giữ thị trường hiện nay không?

• Bạn sẽ thay đổi môi trường cạnh tranh hiện nay như thế nào?

• Bạn có nhanh hơn, rẻ hơn, tốt hơn không?

• Tại sao không ai trong tổ chức có thể lấy sản phẩm và giới thiệu nó ra ngoài sớm hơn bạn?

Mô hình kinh doanh

Bạn sẽ kiếm tiền như thế nào?

0041_03

Đây là slide gì?

Đừng lo lắng, việc trình bày một dự án kinh doanh sẽ mang lại doanh thu như thế nào đơn giản hơn bạn nghĩ nhiều. Ví dụ, một mô hình tài chính vững mạnh sẽ trả lời các câu hỏi sau:

1. Cần bao nhiêu tiền để có được một khách hàng?

2. Bạn sẽ kiếm được bao nhiêu tiền mặt từ khách hàng đó trong thời gian họ là khách hàng của bạn?

3. Bạn chia tách các chi phí như thế nào, có chia theo đơn vị và tính theo tháng không?

Các công ty trước khi có doanh thu có thể gặp may mắn trong việc tạo dựng những giả định hoặc về tài chính, nhưng điều đó không thể ngụy biện cho các kế hoạch viển vông. Bài thuyết trình sinh ra để giới thiệu ý tưởng, vì vậy bạn không nhất thiết phải trình bày chi tiết từng giả định, mức độ nhạy cảm và phân tích cận biên trong toàn bộ mô hình kinh doanh. Tuy nhiên, nên có những thông tin quan trọng như doanh thu; lợi nhuận gộp; thu nhập trước lãi vay, thuế, khấu hao và khấu trừ dần (EBITDA – Earnings before interest, taxes, depreciation and amortization); thu nhập thuần; tốc độ sử dụng vốn đầu tư và dòng tiền. Một điều quan trọng không kém là phải diễn giải các tính toán của bạn bằng khái niệm (ví dụ: “Nếu chúng tôi chiếm được 1% thị trường nghĩa là đã đạt được mức doanh thu đề ra”).

Tôi nên thể hiện điều gì?

• Tính thống nhất. Nên có mối liên hệ rõ ràng giữa chi phí và lợi nhuận tăng theo thời gian.

• Hiểu biết về tài chính. Bạn biết các vấn đề tài chính cần suy xét khi khởi nghiệp.

• Sự bình tĩnh. Bạn không quá lạc quan cũng không quá thận trọng với các dự tính của mình.

Tôi nên trả lời những câu hỏi nào?

• Bạn có thể có được khách hàng trong thời gian ít hơn một phần ba vòng đời khách hàng của họ không?

• Tỷ lệ sử dụng vốn hằng tháng của bạn là bao nhiêu – bạn tiêu bao nhiêu tiền một tháng?

• Các dự tính về doanh thu có hợp lý không?

• Chi phí có hợp lý không?

NGHIÊN CỨU SÂU HƠN

Các mô hình tài chính hoạt động như thế nào

Các giả định → [tạo ra] ⇒ Các báo cáo tài chính → [cho bạn] ⇒ Hiểu biết quan trọng

Tất cả các mô hình tài chính đều bắt đầu từ giả định – những phỏng đoán về việc khi nào thì doanh nghiệp có được khách hàng, có được bao nhiêu khách hàng và sự tăng trưởng đó sẽ ảnh hưởng đến chi phí và lợi nhuận như thế nào.

Một số giả định phổ biến:

• Chi phí có được khách hàng. Cần bao nhiêu tiền để có được một khách hàng?

• Tăng trưởng doanh thu. Bạn kỳ vọng doanh thu sẽ tăng nhanh đến mức nào. Tương đương với tăng thêm bao nhiêu khách hàng một tháng? Tương đương tăng bao nhiêu phần trăm một tháng?

Những giả định này theo thời gian sẽ tạo ra các báo cáo về sức khỏe tài chính của doanh nghiệp. Một mô hình tài chính đầy đủ sẽ có ba kiểu báo cáo.

• Báo cáo thu nhập (Income statement). Việc kinh doanh sẽ thu về bao nhiêu tiền, chi phí sản xuất và bán sản phẩm, và lượng tiền thu về (thu nhập thuần).

• Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (Cash flow statement). Doanh nghiệp có bao nhiêu tiền ở ngân hàng. Với các doanh nghiệp có hàng tồn kho hay nợ, báo cáo lưu chuyển tiền tệ sẽ rất khác với báo cáo thu nhập.

• Bảng cân đối kế toán (Balance sheet). Danh sách tài sản của doanh nghiệp – bao gồm tiền mặt, bất động sản và hàng tồn kho – cân đối với nợ – bao gồm các khoản nợ và vốn sở hữu.

Lý do bạn tạo ra mô hình tài chính là để có được những hiểu biết quan trọng về dự án kinh doanh – điều này giúp bạn xác định cơ hội này hấp dẫn hay rủi ro đến mức nào.

• Dòng tiền. Cơ hội này có sinh lời không? Khi nào?

• Tốc độ sử dụng vốn. Mỗi tháng bạn tiêu bao nhiêu tiền mặt?

• Biên lợi nhuận. Thu nhập ròng tính từ các loại doanh thu.

• Điểm hòa vốn (Breakeven). Khi nào doanh nghiệp xoay được dòng tiền theo chiều dương?

• Định giá. Việc giảm giá nhẹ có ảnh hưởng đến biên lợi nhuận và làm bạn hết tiền mặt hay không?

Đội ngũ

Ai sẽ là người thực hiện ý tưởng này?

0044_03

Đây là slide gì?

Trong trang giới thiệu về đội ngũ, bạn hãy giới thiệu thông tin cơ bản về từng thành viên chính của nhóm, bao gồm vai trò hiện tại của họ, kinh nghiệm trước đây, các thành tích quan trọng và học vấn. Nếu có một nhà đầu tư lớn hay nhà cố vấn quan trọng, bạn có thể kể tên họ ở đây. Hãy trình bày lý lịch trích ngang của bạn ít hơn một phút. Mục tiêu của bạn là xây dựng quan hệ, được người khác biết tới và xây dựng sự tự tin để nhóm có thể đạt được tầm nhìn của mình.

Tôi nên thể hiện điều gì?

• Ngắn gọn. Mỗi lý lịch trích ngang chỉ nên dài tối đa 75 từ(*).

(*) Bạn có thể chuẩn bị một bản giới thiệu tiểu sử dài hơn (khoảng 250-500 từ) phòng trường hợp nhà đầu tư cần đến. Mục đích của trang giới thiệu đội ngũ trong bài thuyết trình là để thu hút sự chú ý của người nghe, không phải để kể chuyện đời của bạn. (TG)

• Chuyên môn chính. Bạn có kinh nghiệm và hiểu biết để làm việc này.

• Niềm đam mê, sự quyết đoán và văn hóa nhóm. Bạn biết chính xác bạn đang tạo ra văn hóa làm việc nhóm như thế nào và mỗi thành viên trong nhóm đều cam kết theo đuổi văn hóa ấy.

Tôi cần trả lời những câu hỏi nào?

• Vì sao bạn là người phù hợp với công việc này?

• Nhóm này có đủ sức để hoàn thành mục tiêu không?

• Có cần thuê thêm người nào nữa không?

Sử dụng vốn

Bạn muốn gì và vì sao?

0045_03

Đây là slide gì?

Một bản thuyết trình tốt sẽ thể hiện rất rõ bạn cần gì ở nhà đầu tư. Cùng với đó, bạn cũng cần làm rõ nhà đầu tư sẽ nhận được gì và tiền của họ sẽ được sử dụng như thế nào. Một số nhà khởi nghiệp muốn tạo các slide thể hiện tất cả các phương án bán doanh nghiệp, các mục tiêu sáp nhập tiềm năng, lần ra mắt đại chúng đầu tiên, vân vân. Mỗi người sẽ có những lời khuyên khác nhau, nhưng chúng tôi nghĩ cách tốt nhất là hãy tập trung vào chính doanh nghiệp của bạn. Hãy viết thật rõ ràng kế hoạch sử dụng số tiền mà bạn đang kêu gọi. Số tiền đó sẽ mang lại cho bạn những nguồn lực gì hoặc đạt được các cột mốc nào?

Tôi nên thể hiện điều gì?

• Sự rõ ràng. Bạn nói một cách cụ thể và rõ ràng số vốn sẽ được dùng vào việc gì.

• Các cột mốc. Bạn nên thể hiện những điều bạn kỳ vọng sẽ đạt được vào thời điểm bạn tiêu hết số vốn.

Tôi cần trả lời những câu hỏi nào?

• Bạn cần loại vốn đầu tư nào và cần bao nhiêu?

• Bạn sẽ chi tiêu số vốn ấy như thế nào?

• Bạn sẽ đạt được điều gì với số vốn ấy?

• Còn những ai khác có khả năng tham gia vào vòng gọi vốn này?

Các slide khác

Mặc dù 10 slide trên là những nguyên liệu chính của hầu hết các bản thuyết trình nhưng số lượng các slide mà bạn có thể tạo thêm là vô hạn, tùy thuộc vào ý tưởng kinh doanh của bạn và cách bạn kể câu chuyện của mình. Dưới đây là danh sách 41 slide khác mà các bạn có thể tạo thêm trong bản thuyết trình của mình hoặc đưa vào phần phụ lục.

1. Các câu hỏi thường gặp (FAQs). Thông thường, có từ 5 đến 10 câu hỏi mà hầu hết mọi người sẽ hỏi. Hãy xây dựng niềm tin với nhà đầu tư bằng cách đối mặt với cả những câu hỏi khó nhất. Tạo một slide gồm cả câu hỏi và câu trả lời.

2. Lịch sử. Việc cung cấp bối cảnh thường rất hữu ích. Một slide nói về lịch sử, thường được trình bày theo kiểu dòng thời gian cho phép bạn trình bày các cột mốc của công ty, ví dụ: thời điểm ra đời, thành lập đội ngũ, ngày bán sản phẩm đầu tiên, số vốn đã huy động được và kỷ lục doanh thu tháng.

3. Sản phẩm. Đơn giản là cho người xem thấy sản phẩm của bạn. Sản phẩm sẽ là nhân vật chính của cả slide: hình to, nằm ở phía trước và chính giữa trang với rất ít hoặc không có chữ nào bên cạnh.

4. Thị trường. Slide này có thể nói về bất kỳ điều gì liên quan đến thị trường mà bạn đang hoạt động trong đó. Những đặc điểm quan trọng cần trình bày có thể kể ra như sau: thị trường đang phát triển theo hướng nào, lớn đến mức nào và các thay đổi đang diễn ra.

5. Bằng sáng chế. Bằng sáng chế có thể tạo thêm giá trị cho công ty của bạn. Nếu có, bạn hãy trưng nó ra. Bằng sáng chế là minh chứng rõ nhất cho thấy bạn có thể chống lại những kẻ đạo nhái.

6. Những người bạn đang học hỏi. Rất ít nhà khởi nghiệp tạo slide này, nhưng nó là một trong những slide yêu thích của chúng tôi. Hãy kể ra tất cả những người mà bạn đang học hỏi từ họ: các nhà cố vấn, bạn bè, nhà đầu tư, vv... Họ có thể là những người bạn quen biết hoặc những người mà công việc của họ khiến bạn ngưỡng mộ và muốn học hỏi. Danh sách này cho thấy bạn là người tò mò và đang tìm kiếm các ý kiến phản hồi từ những người quan trọng.

7. Tóm tắt. Phần giới thiệu tổng quan về dự án kinh doanh và cơ hội dành cho nó thường gói gọn trong 1-2 câu, nằm ở vị trí trung tâm của slide.

8. Báo cáo kết quả kinh doanh, bảng cân đối kế toán và báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Bộ ba này là những thứ mà mọi người muốn khi họ nhắc đến hai từ “tài chính”. Càng ở giai đoạn sau của dự án kinh doanh thì ba yếu tố này càng trở nên quan trọng.

9. Điểm nhấn đầu tư. Hãy liệt kê các nhà đầu tư có tiếng và uy tín – những người đã đầu tư vào việc kinh doanh cũng như các vòng gọi vốn thành công trước đây.

10. Các thành tựu đã đạt được. Trình bày các thành tựu quan trọng theo dòng thời gian cho thấy đội ngũ của bạn biết cách để hoàn thành công việc. Nếu bạn chưa ra mắt sản phẩm, những cột mốc đã đạt được là cách rất tốt để thể hiện các động lực của bạn.

11. Thương hiệu. Việc khai sinh hay khai tử một công ty khởi nghiệp phải được quyết định bởi sản phẩm và trải nghiệm họ tạo ra cho khách hàng thông qua làm việc trực tiếp với người tiêu dùng. Nếu trải nghiệm vật lý với sản phẩm của bạn thật sự quan trọng thì slide này là cơ hội để bạn thể hiện điều đó.

12. Lộ trình phát triển sản phẩm. Nhà đầu tư muốn biết bước đi tiếp theo của bạn. Điều tối quan trọng trong ba tháng, sáu tháng và một năm tiếp theo là gì? Lộ trình phát triển sản phẩm được trình bày theo kiểu dòng thời gian hay biểu đồ Gantt sẽ mang đến cho người xem bức tranh toàn cảnh về tầm nhìn dài hạn với sản phẩm và các ưu tiên của bạn.

13. Sứ mệnh. Tuyên bố về sứ mệnh nên mang tính hành động và cá nhân. Nó sẽ trả lời câu hỏi: Vì sao chúng tôi tồn tại? Tuyên bố sứ mệnh nên giúp nhóm của bạn đưa ra các quyết định tốt hơn và giúp những người khác hiểu điều gì đang dẫn dắt cả một dự án kinh doanh.

14. Tầm nhìn. Tuyên bố về tầm nhìn sẽ khơi gợi cảm hứng, chúng miêu tả thế giới mà bạn đang nỗ lực để tạo ra. Mục tiêu của slide này là để những người khác tin vào tầm nhìn về tương lai của bạn.

15. Hình ảnh. Đây không hẳn là một loại slide mà là kỹ thuật kể chuyện. Một tấm hình với rất ít hoặc không có chữ có thể đưa khán giả đến với một khung cảnh hay một trải nghiệm mà bạn muốn họ hiểu được.

16. Chuỗi cung ứng. Biểu đồ này cho thấy bạn tìm kiếm nguyên liệu thô và các đầu vào cho sản phẩm ở đâu và bằng cách nào. Một chuỗi cung ứng bền vững và đảm bảo chính là hàng rào chống lại các đối thủ cạnh tranh và là lợi thế khó cạnh tranh của bạn so với các đối thủ hiện tại hoặc những người mới gia nhập thị trường.

17. Sản phẩm vận hành như thế nào. Hãy giải thích ngắn gọn với người xem về cách sản phẩm của bạn hoạt động.

18. Rủi ro. Slide này sẽ liệt kê những thách thức lớn nhất mà công ty khởi nghiệp của bạn phải đối mặt. Các ví dụ về rủi ro bao gồm những giả định của bạn đi kèm các minh chứng hoặc các động lực trong ngành khiến bạn dễ bị tấn công. Slide này sẽ thể hiện bạn hiểu chính xác các rủi ro này là gì và những việc bạn đang làm để chống lại chúng.

19. Sự khác biệt. Nếu bạn đang hoạt động trong một thị trường đông đúc, slide này sẽ giải thích điều gì khiến bạn trở nên khác biệt.

20. Vị trí. Trình bày bản đồ những nơi khách hàng sinh sống vàhoặc nơi mà sản phẩm của bạn sẽ xuất hiện.

21. Kế hoạch phát triển theo khu vực địa lý. Đây là phiên bản tương lai của slide vị trí, cho thấy những nơi bạn dự kiến sẽ phát triển kinh doanh trong vòng vài tháng tới.

22. Ảnh chụp màn hình. Ảnh chụp màn hình sản phẩm của bạn là cách đơn giản để cho người xem thấy chính xác điều bạn đang làm và cho phép họ trải nghiệm sản phẩm của bạn theo cách của một khách hàng.

23. Phễu bán hàng (Sales funnel). Phễu này thể hiện một cách hệ thống quá trình bạn có thêm khách hàng. Một phễu bán hàng tiêu biểu sẽ thể hiện một quá trình xuyên suốt từ lúc có được khách hàng tiềm năng (lead), biến họ thành khách hàng tiềm năng chất lượng, bồi dưỡng các khách hàng tiềm năng và phản hồi những ý kiến phản đối, có được khách hàng, tiếp đến là các dịch vụ hậu mãi. Các nhà đầu tư muốn biết bạn sẽ dẫn dắt khách hàng trong mỗi giai đoạn như thế nào và tỷ lệ chuyển đổi từ giai đoạn này sang giai đoạn tiếp theo như thế nào.

24. Chiến lược thu hút khách hàng. Slide này là một cách khác để thể hiện điều tương tự với slide về phễu bán hàng: bạn có kế hoạch chinh phục khách hàng như thế nào. Hãy trình bày thật cụ thể ở slide này: Các chiến dịch e-mail marketing, Google Adwords và quảng cáo trên Facebook, sử dụng những người có khả năng gây ảnh hưởng hay đại sứ chương trình, các chương trình giới thiệu, chương trình truyền hình thương mại và cold-pitching (giới thiệu sản phẩm khi không xác định được khách hàng tiềm năng) – tất cả đều là những ví dụ về các chiến lược thâu tóm khách hàng tiềm năng. Bên cạnh việc trình bày chiến lược, hãy cung cấp dữ liệu về chi phí kỳ vọng và tỷ lệ chuyển đổi của các chiến lược này.

25. Giá trị vòng đời khách hàng. Mỗi khách hàng sẽ có giá trị bao nhiêu trong thời gian người đó gắn bó với sản phẩm của bạn. Hãy thể hiện con số này và cách bạn sẽ đạt được nó (họ sẽ mua sản phẩm bao nhiêu lần trong thời gian bao lâu).

26. Thiết kế của sản phẩm. Tương tự với slide giới thiệu sản phẩm, slide này cho phép bạn minh họa các yếu tố làm nên sản phẩm.

27. Lịch sử và thông tin nền. Hãy kể câu chuyện về đội ngũ của bạn từ những ngày đầu và ý tưởng kinh doanh đã đưa bạn đến nơi bạn đứng ngày hôm nay. Slide này giúp bạn thể hiện chuyên môn và những thành công trước đây trong lĩnh vực của bạn.

28. Đề xuất giá trị độc nhất (Unique Value Proposition – UVP). Được phổ biến bởi những công cụ như Khung Mô hình Kinh doanh (Business Model Canvas) và Khung Mô hình Tinh gọn (Lean Canvas), slide này trình bày lời tuyên bố rõ ràng về điều làm nên sự khác biệt của bạn và vì sao khách hàng sẽ mua sản phẩm của bạn.

29. Lợi thế cạnh tranh hay lợi thế khó cạnh tranh. Bạn có lợi thế khó sao chép nào so với các đối thủ?

30. Nguồn khách hàng. Tùy thuộc vào quy mô của mỗi thương vụ, đây có thể là danh sách các khách hàng mà bạn đang thương thuyết với tên và logo của những khách hàng danh tiếng hoặc tổng giá trị ước tính của các thương vụ này tính bằng đô-la nhằm thể hiện con số doanh thu khả thi trong tương lai.

31. Quan hệ đối tác chiến lược. Slide này thể hiện tên hoặc logo của các đối tác chiến lược giúp bạn tăng số lượng khách hàng, giảm chi phí hoặc thâm nhập vào các thị trường mới.

32. Trích dẫn câu nói của khách hàng. Trích dẫn câu nói của khách hàng giúp những người khác hình dung dễ dàng hơn về lý do vì sao mọi người sử dụng dịch vụ hay sản phẩm của bạn.

33. Các công ty tương đương. Slide này liệt kê những công ty hoạt động trong lĩnh vực của bạn và các con số đo lường chính.

34. Chiến lược xâm nhập thị trường. Nhóm khách hàng nào bạn có kế hoạch tấn công đầu tiên và kế hoạch của bạn như thế nào? Hãy kèm theo những bằng chứng cho thấy vì sao đây là bước đi đúng đắn đầu tiên.

35. Các nghiên cứu điển hình. Kể câu chuyện về một vị khách cụ thể hoặc quan hệ đối tác và sản phẩm của bạn đã mang đến cho họ những điều tuyệt vời như thế nào.

36. Sơ đồ tổ chức. Slide này là sơ đồ minh họa đội ngũ hiện tại của bạn kèm theo chức danh và họ báo cáo công việc với ai. Sử dụng sơ đồ cấp bậc hình cây truyền thống.

37. Chiến lược rút lui khỏi thị trường. Bạn sẽ rút khỏi công việc kinh doanh thông qua chiến lược nào: sáp nhập, lên sàn hay thông qua các hình thức khác? Khi nào bạn có kế hoạch rút lui? Nếu rút lui bằng con đường sáp nhập, hãy liệt kê danh sách các bên sáp nhập tiềm năng.

38. Rút lui khỏi thị trường. Hãy liệt kê những công ty tương tự công ty bạn đã rút khỏi thị trường thành công. Hãy thông báo giá trị của họ vào thời điểm đó. Hãy thông báo giá trị của họ vào thời điểm đó.

39. Kết luận. Đây là trang đúc kết – một lời tuyên bố rõ ràng giải thích sức mạnh trong ý tưởng kinh doanh của bạn và trình bày cơ hội để người nghe trở thành một phần của sức mạnh đó.

40. Công nghệ. Miêu tả và minh họa bằng hình ảnh loại công nghệ cốt lõi khiến sản phẩm của bạn trở thành sản phẩm mạnh và khiến người khác không thể sao chép ý tưởng kinh doanh của bạn.

41. Định giá. Hãy liệt kê những điều khoản trong thương vụ bạn đang đề nghị: bạn đang huy động bao nhiêu tiền và giá trị của công ty. Nếu bạn thiết kế việc huy động vốn sử dụng nợ chuyển đổi (convertible note), hãy cung cấp cả thông tin về mức định giá trần (valuation cap) và mức chiết khấu.

Còn hơn cả slide: Câu chuyện, thiết kế và chữ

Trong phần “Các thành tố chính tạo nên một bài thuyết trình”, chúng tôi đã cung cấp phần khung cơ bản. Hầu hết các doanh nhân khởi nghiệp sẽ dừng lại ở đó. Nhưng ở ba chương tiếp theo, chúng tôi sẽ trình bày kỹ hơn về những yếu tố có khả năng biến một bài thuyết trình từ một tài liệu vô hồn không cảm xúc trở thành tài sản lớn nhất của bạn: câu chuyện, thiết kế và chữ. Các bạn nên cân nhắc sử dụng 25% thời gian vào cấu trúc và 75% còn lại cho những yếu tố thực sự làm nên sự khác biệt của bài thuyết trình.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 18 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.