Một
Các nhà hoạch định chính sách của triều đại nhà Thanh, sau khi chiếm được Nam Kinh một cách không đổ máu, đã vô cùng phấn khích trước sự quy thuận nhanh chóng đến bất ngờ của các phủ huyện vùng Giang Nam. Cuối cùng, họ đã đảo ngược thái độ dung túng hồi đầu mới vào ải, ngang nhiên quyết định triệt để thi hành chiếu lệnh cạo tóc đổi trang phục trong phạm vi thế lực của mình với tới.
Thế nhưng, đúng như Trần Danh Hạ cùng những người khác đã lo lắng dự báo, cái mệnh lệnh ngang ngược vô lý này quả nhiên ngòi nổ châm ngòi cho những cuộc phản kháng quy mô lớn. Trên thực tế, chính ngay tại vùng Giang Nam nơi nhà Thanh đang định chuyển từ càn quét sang vỗ về, những sĩ phu và dân chúng vốn đang bối rối, xoay sở không kịp trước sự sụp đổ đột ngột của chính quyền Hoằng Quang, đã dần tỉnh lại sau đòn giáng nặng nề ban đầu. Dưới sự ngầm mưu tính của những vị sĩ phu triều Minh trước không chịu khuất phục, họ đang nung nấu hành động phản kháng.
Đúng lúc cơn bão cạo tóc đang ào ạt càn quét tiến về phía nam, tại huyện Dư Diêu thuộc tỉnh Chiết Giang, một vụ bạo động giết quan khởi sự cũng đột ngột nổ ra...
Huỳnh Tông Hi hay tin thành huyện đã khởi sự khi đang ở nhà tại hương Thông Đức, thôn Hoàng Trúc Phổ. Hơn một tháng trước, ông cùng Trần Trinh Huệ, Nam Cố Cảo trốn thoát khỏi nhà ngục ở Nam Kinh. Nửa đường, hai người Cố, Trần lần lượt chia tay đi trước, chỉ còn lại anh em ông và người em Huỳnh Tông Hội, cùng tiểu đồng Huỳnh An chật vật trốn về quê nhà.
Thấy ông tai qua nạn khỏi, bình an trở về, người nhà tự nhiên vô cùng vui mừng; thế nhưng, tin tức họ mang về về việc quân Thanh đang nam tiến lại khiến dân làng cảm thấy hoảng sợ, bất an. Trải qua mấy bận bàn bạc, mọi người cảm thấy dù kết quả ra sao hãy còn chưa rõ, nhưng ít nhất cũng phải chuẩn bị sẵn sàng để đề phòng vạn một.
Thế là, họ lập tức kiểm điểm tráng đinh trong toàn thôn, tuyển chọn ra ba trăm người, do tự tay Huỳnh Tông Hi làm thủ lĩnh, mỗi ngày hai buổi sáng tối, nghiêm túc luyện tập.
Hơn nửa tháng trôi qua, tình hình bên ngoài ngày càng căng thẳng. Thoạt đầu có tin đồn Lộ vương đã đầu hàng, Hàng Châu đã thất thủ; lúc sau lại có tin đồn quân Thanh đang xuôi đông dọc theo sông Tiền Đường và Đại Vận Hà, các phủ huyện ở Chiết Đông trông gió là quy hàng, khiến lòng người chấn động, bắt đầu tìm cách người thì trốn, kẻ thì chạy.
Huỳnh Tông Hi tuy không di chuyển, nhưng sự hỗn loạn và sợ hãi trong lòng cũng không sao diễn tả nổi. "A, tiêu rồi! Cuối cùng đã tiêu đời hoàn toàn rồi! Điều này đã được định sẵn, là cái ta đã sớm đoán trước!" Ông hết lần này đến lần khác siết chặt hai nắm đấm, vừa đau khổ vừa kích động nghĩ.
Mặc dù vì đề phòng trộm cướp nhân cơ hội quậy phá, ông vẫn kiên trì luyện tập hương dũng, nhưng sự tuyệt vọng và lạnh lẽo đối với đại cục lại ngày một sâu sắc hơn.
Cứ như thế kéo dài cho đến ba ngày trước, người được phái đi bên ngoài thăm dò tin tức thình lình trở về báo cáo, nói rằng trong thành huyện đã xảy ra một chuyện lớn — vào ngày mùng Chín tháng Sáu nhuận, Tôn Gia Tích từng giữ chức Cửu Giang binh bị thiêm sự nhà Minh và Lại khoa cấp sự trung Hùng Nhữ Lâm, đã bắt giữ viên tri huyện do "bè lũ Tatar" bổ nhiệm là Vương Nguyên Như đem đi giết chết, đồng thời giương cao lại ngọn cờ nhà Đại Minh. Hiện nay họ đang chiêu binh mãi mã, chỉnh sửa thành trì, chuẩn bị làm một mẻ lớn. Người bốn phương đến tòng quân rất đông, chen chúc nghẹt thở cả thành huyện, náo nhiệt vô cùng!
Vừa nghe qua, Huỳnh Tông Hi tuy cũng có chút bốc đồng theo bản năng, nhưng sau đó lại u ám cảm thấy: Dũng khí của hai người Tôn, Hùng tuy đáng khen, nhưng sự việc đã đến bước này, có thể nói là đại thế đã mất, rất khó có hành động gì thực sự khả quan. Huống chi, trải qua những tai họa lớn kỳ lạ mắt thấy tai nghe trong những năm qua, ông càng lúc càng thấm thía cảm nhận rằng: Vì lợi ích tư lợi của một họ một nhà mà đem sinh mạng gia đình thân thích của vô số bách tính ra chôn vùi uổng phí, là hoàn toàn không có đạo lý, lại càng ngu ngốc.
“Phải rồi, hễ những phiên vương họ Chu này từng người một đều là những ông vua không thể phò nổi, thì hà cớ gì cứ phải ôm chặt lấy họ, bán mạng trung thành vì họ cho đành!”
Ông căm ghét, dứt khoát nghĩ.
Mặc dù vậy, qua mấy ngày sau, ông lại phát hiện ra rằng việc hoàn toàn phớt lờ, không màng đến những chuyện xảy ra ở thành huyện thực ra không hề dễ dàng như vậy; kết quả của việc cố nén lại ngược lại khiến bản thân càng thêm phiền muộn, bất an.
Do đó, dưới sự thúc giục nhiều lần của các bậc phụ lão trong thôn, cộng thêm việc mẫu thân là Diêu thái phu nhân cũng chủ trương chi bằng cứ đến xem tình hình trước thế nào đã, cuối cùng ông vẫn mang theo người em thứ ba là Huỳnh Tông Hội cùng tiểu đồng Huỳnh An, ngồi thuyền nhỏ đi về phía thành huyện...
Dư Diêu trực thuộc phủ Thiệu Hưng, là một huyện có lịch sử lâu đời, tên gọi của nó thậm chí có thể truy nguyên từ thời thượng cổ. Gần đây do nhân khẩu sinh sôi, buôn bán ngày càng phát triển, thành huyện cũ nằm ở bờ bắc sông Diêu Giang đã không thể dung nứa nổi, bèn đắp thêm một nửa thành trì ở bờ nam.
Lâu ngày chầy tháng, cư dân thành nam ngược lại còn đông gấp đôi thành bắc. Tuy nhiên, nha môn huyện và phần lớn các công thự vẫn tập trung ở thành bắc.
Lúc này, có lẽ tin tức thành huyện khởi sự đã lan truyền, người từ bốn phương đổ về tòng quân, xem náo nhiệt rất nhiều. Kẻ thì đeo gói hành lý nhỏ, người thì tay cầm đao thương gậy gộc; có người do thủ lĩnh dẫn dắt, cũng có người chỉ tạm bợ ghép nhóm, tay không mà đến.
Ngắm nhìn những chiếc thuyền tấp nập ngược xuôi trên lòng sông, cùng dòng người nối đuôi nhau không dứt trên bờ đê, Huỳnh Tông Hi ít nhiều cảm thấy bất ngờ, cũng có chút dao động.
"Ừm, xem ra khí thế dân gian hình như vẫn còn dùng được. Huống chi nghe nói Ninh Ba, Thiệu Hưng, Kim Hoa, Đài Châu cũng đã khởi sự hưởng ứng, vậy thì có lẽ vẫn có thể liều một trận với bọn Tatar chăng?" Ông trầm ngâm nghĩ.
Nhưng chỉ chốc lát sau, ông lại phủ nhận niềm hy vọng ấy: "Hừ, muốn chống lại người Tatar, không phải cứ có người, có binh là thành công, nói cho cùng, vẫn phải có một cục diện triều chính mới! Bằng không, chắc chắn sẽ lại giẫm lên vết xe đổ của Sùng Trinh, Hoằng Quang! Nhưng hiện tại, điều này liệu có làm được chăng?"
Liệu có làm được chăng?
Vì cảm nhận sâu sắc rằng mọi thứ đã quá muộn màng, khiến cho bất kỳ nỗ lực nào nhằm vãn hồi đại cục cũng chỉ là sự giãy giụa vô ích, tâm trạng của Huỳnh Tông Hi thậm chí càng trở nên xám xịt và tuyệt vọng hơn.
Nếu không vì gánh vác trọng trách làm rõ tình hình và đã đi được nửa đường, rất có thể ông đã ra lệnh quay thuyền đi về rồi.
Gần đến ngọ, cuối cùng họ cũng đến thành huyện, cập bờ gần cầu Thông Tế bắc ngang qua hai thành nam bắc. Vùng này chính là yết hầu giao thông thủy lục, ngày thường người qua lại vốn dĩ đã không ít, lúc này lại càng chen chúc vai sát vai, náo nức đông vui.
Trên thành lâu của cửa Tề Chính và cửa Bắc Cố nhìn nhau qua cầu, cắm đầy cờ lớn cờ nhỏ đủ mọi kiểu dáng, những chữ "Minh" thêu thùa, viết bằng mực từng chữ bay phấp phới trong gió thu hút ánh nhìn. Trên các ô tường của cửa Tề Chính còn treo lơ lửng một chùm vật thể lùng bùng, đó là mấy cái đầu người đẫm máu.
Tóc của những cái đầu người ấy bị búi túm lại với nhau, trong đó có cái nhe răng trợn mắt, có cái mặt mày sầu muộn, vẫn giữ nguyên vẻ mặt khi bị chặt xuống. Tuy nhiên, có lẽ vì những kẻ này đều đáng tội chết, nên đầu người hoàn toàn không ảnh hưởng đến bầu không khí sôi nổi dưới chân tường thành ở hai bên.
Trong đám đông đen nghịt, huyên náo ấy không chỉ có người lớn, mà còn có trẻ em; không chỉ có đàn ông, mà còn có phụ nữ, trong đó có người còn mặc áo mới, chải đầu sừng trâu, mặt tô đỏ tô trắng, nghênh ngang diễu hành qua phố.
Ở các ngã rẽ hai bên bờ đê, người ta dùng bàn và ghế chất thành mấy cái đài, một nhóm tráng đán được thắt gọn gàng đang đánh chiêng "tùng - tùng" trên đài, gân cổ gào thét: "Bảo vệ đại Minh ới — tới tòng quân ới — giết quân Tatar ới —!"
Giữa tiếng thét, những người bán quà vặt, bán tạp hóa thi nhau đổ ra, hăng hái chèo kéo khách hàng. Lại có nhóm giang hồ múa võ bán thuốc cao, nhân cơ hội bầy sân bãi, ở đó lộn nhào, múa đinh ba, thu hút từng tràng tán thưởng của người xem...
Vì ngày càng không đặt kỳ vọng vào thời cục, cảnh tượng trước mắt đã không thể khiến Huỳnh Tông Hi trở nên phấn khích.
Có một lúc lâu, ông đứng bên bến tàu, cứ thế lạnh lùng, thậm chí là phản cảm đảo mắt nhìn xung quanh.
Ngược lại, Huỳnh Tông Hội đứng bên cạnh rõ ràng bị cuốn hút bởi bầu không khí náo nhiệt xung quanh, trân trân mở to hai mắt, trên khuôn mặt tái nhợt nhạy cảm lộ rõ vẻ vừa kinh ngạc vừa vui mừng, miệng không ngừng lầm bầm: "Hà, hay quá đi, chắc là người bốn phương đều đến cả rồi!
Ê, sao mà đông thế này, thật không thể ngờ, lại đông thế này..."
Cho đến khi phát hiện huynh trưởng đã cất bước đi về phía một trạm binh dựng ở cửa thành, cậu mới giật mình hốt hoảng, vội vã đuổi theo.
Đó là một trạm binh lộ thiên, cấu trúc khá thô sơ, chỉ tạm thời ghép mấy chiếc bàn vuông lại với nhau, trên bày mấy thứ như bút mực sổ sách. Tuy nhiên, vài vị chấp sự vô cùng nhiệt tình, kẻ tung người hứng tiếp đón những người tòng quân.
Khi biết người đang đứng trước mặt chính là anh em Huỳnh Tông Hi, đám người ấy lập tức lộ vẻ cung kính, nào hành lễ, nào nhường ghế.
Huỳnh Tông Hi không có tâm trạng xã giao, xua xua tay, chỉ nhận một gáo nước, tiện miệng hỏi: "Các ông dựng trạm ở đây đã mấy ngày rồi? Người tòng quân có đông không?"
“Bẩm thưa các ông, tiểu nhân cùng mọi người dựng trạm ở đây đã ba ngày rồi!” Một lão già trông như đầu lĩnh ngước cái khuôn mặt đầy nếp nhăn lên, ra vẻ đáp, “Người tòng quân thật sự rất đông, từng tốp từng tốp, hầu như chưa từng đứt đoạn!”
Huỳnh Tông Hi quẹt những giọt nước trên chòm râu, đặt bát trà xuống: "Tổng cộng thu nhận được bao nhiêu người rồi?"
"Ầy, không ít đâu không ít đâu!" Lão già lật sổ sách, chỉ trỏ nói: "Kia kìa, tính đến lúc này, đã vào sổ được hai ngàn một trăm chín mươi tám người!"
Huỳnh Tông Hi nhẩm tính trong lòng, không khỏi lắc đầu, cảm thấy chiêu mộ ba ngày mà chỉ được con số này thì quả thực quá ít. Thế nhưng, còn chưa kịp mở lời, một người trông giống thương nhân ở bên cạnh đã kinh ngạc xem vào:
"Sao cơ? Chỉ có ngần này người thôi á? Thế thì làm sao đánh lại bọn Tatar?"
Ngừng một lát, thấy không có ai tiếp lời, hắn lại vươn dài cánh tay khua khoắng: "Nghe nói, nghe nói bọn Tatar đứa nào đứa nấy cao trượng hai, lưng rộng mười vòng, lúc hành quân đi đứng cát bay đá chạy, chà, lợi hại lắm đấy nhé!"
"Mày nói nhảm cái gì thế!" Trong đám đông phát ra một giọng nói lạnh lùng, đó là một nam thanh niên Nho sinh lùn lùn, chắc nịch.
"Cao trượng hai, lưng rộng mười vòng, có ai từng thấy loại người này bao giờ chưa? Bộ mày từng thấy rồi chắc? Hử? Nếu chưa từng thấy thì đừng có đến đây mà phóng uế linh tinh!"
Sau khi mắng cho gã thương nhân kia cứng họng không dám đáp lời, hắn lại quay sang đám đông, nheo nheo mắt:
"Thực ra, cái lũ Tatar ấy à, cũng chỉ là diện mạo kỳ quái một chút, còn những thứ khác thì bình thường đến không thể bình thường hơn!"
"Diện mạo kỳ quái? Quái kiểu gì thế?" Có người hiếu kỳ hỏi.
"Hừ, chúng nó có một cái đuôi lừa!"
"Đuôi lừa?"
"Lại còn thêm hai cái móng giò heo!"
"Á, móng giò heo?"
"Đương nhiên, cũng không phải đuôi lừa thật. Chỉ vì một đầu tóc đang yên đang lành, chúng nó cứ thích cạo đi một nửa ở phía trước, lại chừa kéo dài ra một chiếc đuôi sam ở đằng sau. Nhìn trông y như đúc một chiếc đuôi lừa!"
"Cái này... thế thì... thế thì móng giò heo lại là thế nào?"
"Hai ống tay áo của chúng nó, vừa dài vừa hẹp, lại còn chém chéo một nhát ở cửa tay áo, các người thử nghĩ xem, cái này giống cái gì?"
Nghe hắn hình dung như vậy, mọi người đều không khỏi há hốc miệng ngẩn người, rõ ràng đều đang tưởng tượng cái gọi là "người Tatar" như thế này rốt cuộc là một bộ dạng lù xù khó coi cỡ nào.
"Mẹ kiếp! Lại có kiểu ăn mặc thế này cơ chứ!" Có người chửi một câu.
"Một cái đuôi lừa, cộng thêm hai cái móng giò heo, thế này chẳng phải thành súc sinh rồi sao!"
"Kiểu ăn mặc thế này, đúng là chúng nó nghĩ ra được!"
"Ê, ê," một giọng nói sang sảng vang lên, "Có gì mà kỳ lạ, bọn Tatar đó vốn dĩ có phải con người đâu cơ chứ!"
Câu nói này không nghi ngờ gì nữa có thể thỏa mãn tối đa sự kiêu hãnh của các thần dân thiên triều. Mọi người thoạt đầu ngẩn ra một lúc, lập tức vui vẻ cười ồ lên: "Ha ha, đúng vậy, chúng nó quả nhiên không phải con người! Là súc sinh, là súc sinh! Ha ha!"
Thế nhưng, sự sảng khoái này cũng chỉ duy trì được chốc lát. Bởi vì ngay sau đó có người nơm nớp lo sợ hỏi:
"Nghe nói, nghe nói gần đây bọn Tatar dán cáo thị ở thành Hàng, lệnh cho toàn bộ bách tính cạo tóc đổi trang phục, không biết chuyện này là thật hay giả?"
"Ừm, có chuyện này đấy." Nam Nho sinh lùn lùn chắc nịch kia đáp.
"Mẹ kiếp! Chúng ta lại không phải người Tatar, ai thèm đếm xỉa đến nó!" Một giọng trầm vang rền khiến màng nhĩ người ta ong ong. Đó là một đại hán vóc dáng khôi ngô. Hắn đứng sát cạnh bàn, vẻ mặt đầy vẻ khinh bỉ, coi thường.
"Thế thì chém đầu mày! Nghe nói vì chuyện này mà trong thành Hàng đã giết chết không ít người rồi. Bọn Tatar còn viết trong cáo thị rằng: 'Giữ đầu không giữ tóc, giữ tóc không giữ đầu'! Mọi người nghe chưa?"
"Giữ... giữ cái gì cơ?" Có người chưa nghe rõ.
"'Giữ đầu không giữ tóc, giữ tóc không giữ đầu!' Tức là mày muốn giữ cái đầu thì phải cạo sạch tóc đi; nếu mày không chịu cạo tóc thì cái đầu phải dọn nhà đi nơi khác!"
"Á!" Tin tức này quá hung bạo, kinh hoàng, khiến cho sau khi mọi người kêu lên một tiếng, có khoảnh khắc lại im phăng phắc, từng khuôn mặt đều mất đi huyết sắc.
Trong lúc họ đối đáp, Huỳnh Tông Hi vẫn tự lo uống nước, không tham gia. Nhưng khi câu nói ấy lọt vào tai, lòng ông cũng chấn động mạnh, không kìm được ngẩng đầu lên, nhìn với vẻ nửa kinh nửa ngờ.
"Ơ, xin hỏi tiên sinh," Huỳnh Tông Hội ở bên cạnh sốt ruột xen lời nói, "Câu này có thật không? Không cạo tóc thì phải chém đầu — cái... cái lý gì thế này? Chúng ta đâu phải người Tatar, sao có thể ăn mặc giống bọn chúng được! Ơ, cái... cái lý gì thế này chứ!"
"Đúng vậy," gã tiểu thương nọ phụ họa từ bên cạnh, "Mấy hôm trước chẳng phải nghe nói vị cái gọi là bối lặc gì đó của bọn Tatar, dán cáo thị ở thành Hàng, không cấm bách tính Hán nhân chúng ta cạo tóc cơ mà?"
Nam Nho sinh lùn chắc nịch cười lạnh một tiếng: "Không cấm cạo tóc ư? Đó là chuyện từ hồi nào rồi! Phải, lúc mới vào thành chúng nó ra điều giả nhân giả nghĩa nói như thế, nhưng giờ thì lật lọng sạch trơn rồi! Nói thật cho các vị hay, Uông mưu đây mới đi ngang qua cửa đông thành Hàng hai hôm trước, nhìn thấy bọn Tatar phái ra vô số gánh hớt tóc, mỗi gánh đều có lính đi theo, trong thành ngoài thành chỗ nào cũng bắt người cạo tóc. Kẻ nào dám chống đối không chịu, liền lập tức bị bắt đem đi chém đầu. Cái đầu ấy vẫn còn nhỏ tí tách giọt máu, bọn chúng mang treo lên súc tre đầu gánh để thị chúng đấy! Gánh hớt tóc mà ta gặp, treo tận hai cái đầu! Nếu không phải ta chạy nhanh, lập tức ba chân bốn cẳng chuồn lẹ, chỉ sợ cũng chẳng sống được đến ngày hôm nay đâu!"
Tin tức này không nghi ngờ gì nữa càng khiến người ta sởn gai ốc. Mọi người không kìm được nhìn ngươi, tao nhìn mày. Một thứ tiếng thì thầm áp bức, bất an bắt đầu vo ve vang vọng trong đám đông, ngày càng cấp thiết, ngày càng hỗn tạp. Cảnh tượng vui cười náo nhiệt hồi nửa ngày trước không biết từ lúc nào đã biến mất hoàn toàn. Có người thậm chí bắt đầu lặng lẽ di chuyển bước chân, định thối lui. Việc ghi danh vào sổ trước trạm binh cũng khựng lại...
Nhìn thấy bộ dạng này của mọi người, Huỳnh Tông Hi không khỏi nổi giận. Bởi vì sự việc rất rõ ràng, kẻ chinh phục làm như vậy, chính là muốn bách tính nhà Hán từng người một giống như lừa ngựa, đều bị đóng dấu hiệu của triều Thanh bọn chúng, từ đó triệt để quên đi tổ tông của mình, từ bỏ phong tục của mình, cúi đầu rạp tai ngoan ngoãn làm thần dân thuần phục suốt đời suốt kiếp.
"A, đây là điều mà ngay cả triều Nguyên Mông Cổ thuở trước cũng không dám làm! Bọn chúng thật gan lớn tày trời, khí thế thật ngang ngược, cái lũ Tatar đáng ghét này! Mà những kẻ trước mắt này, lại nhát gan đến thế, bị dọa cho một cái liền mất hồn mất vía ngay lập tức! Bộ dạng thế này, còn khởi sự cái nỗi gì, đánh đấm cái gì chứ!"
Nghĩ như vậy, lồng ngực Huỳnh Tông Hi không kìm được phập phồng dữ dội, nhịp thở cũng trở nên ngày càng dồn dập. Đột nhiên, ông ném mạnh bát trà lên chiếc bàn bên cạnh 'phịch' một tiếng, giận dữ quát mắng với giọng điệu sa sầm sắc bén:
"Hỗn xược! Các ngươi đang làm cái trò gì thế này? Hả! Chẳng qua trong tay bọn Tatar có đao, muốn ép chúng ta cạo tóc thôi mà! Chẳng lẽ lại đáng sợ đến mức này ư! Phải biết rằng đây là Dư Diêu, không phải thành Hàng! Bọn Tatar muốn cạo đầu chúng ta, chúng ta cứ ngoan ngoãn để chúng cạo chắc? Hiện giờ trong tay chúng ta cũng cầm đao, lẽ nào không thể cắt cái đầu chó của chúng xuống trước hay sao? Hả!"
“Nói hay lắm!” Đại hán vóc dáng khôi ngô vung mạnh cái nắm đấm to bằng cái cối giã giấm, gầm lên,
"Con chó má nhà nó mà dám bảo ông đây cạo tóc, ông đây sẽ cắt đầu nó xuống trước!"
"Hừ, còn cả đôi móng giò heo của chúng nữa, cũng phải cắt đem cho chó ăn!" Huỳnh An nãy giờ không lên tiếng cũng nhảy chồm lên, hung ác phụ họa từ bên cạnh.
Mọi người thoạt đầu còn ngẩn ngơ, nghe họ gào thét chửi mắng như vậy, lúc này mới rần rần cử động thân mình, hoàn hồn trở lại, và rõ ràng tỉnh ngộ ra một điều: Thảm họa đáng sợ kiaKý nhiênđã kề sát bên mắt, nếu muốn tránh, con đường duy nhất chỉ có nhặt đao thương trong tay lên, liều mạng với kẻ chinh phục. Mà cuộc khởi sự trước mắt này, chính là một cơ hội sẵn có nhất.
Thế là, biểu cảm của họ bắt đầu thay đổi. Một luồng căm thù và phẫn nộ bùng phát trở lại giống như sóng lớn vô hình, nhanh chóng lan rộng ra toàn trường, trào dâng lên.
"Mẹ kiếp, bọn chó Tatar này chiếm đất của ta, giết dân của ta chưa tính, lại còn muốn ép chúng ta cạo cái đầu chim gì chứ, ông đây không liều chết đến cùng với tụi mày mới lạ!" Có người trợn cổ hét lớn.
"Cái đầu này mà cạo rồi, chúng ta còn ra thể thống gì nữa?"
"Hai cái móng giò heo, lại thêm một cái đuôi lừa, chẳng phải cũng y như tụi chúng, thành súc sinh rồi sao!"
"Đúng, đúng! Cái đầu này tuyệt đối không thể cạo, có chết cũng không được cạo!"
Mọi người người một câu ta một lời lớn tiếng bàn tán, không ngừng gào thét. Đột nhiên, vị đại hán vóc dáng khôi ngô kia thét lớn một tiếng: "Các người tránh ra hết cho ông!" Vừa nói, vừa "vút" một tiếng rút thanh đao thép từ bên hông ra. Chờ những người đang ngỡ ngàng lùi dạt ra hai bên, hắn dùng hết sức lực, chém thẳng xuống, "cạch" một tiếng, chém đứt phăng một góc chiếc bàn bên cạnh ngay tại chỗ.
"Ấy da, anh... anh đang làm cái gì thế..." Lão già ở trạm binh giật mình, xót xa nói.
Đại hán đó hoàn toàn không thèm để ý, tự mình xoay người lại, giơ cao đao thép, đảo mắt nhìn xung quanh, hung tợn gào lên:
"Mọi người nghe cho kỹ đây, ta Mạc Hãn nói trước một câu: Mái tóc này, bộ y trang này của chúng ta, là thứ do tổ tông truyền lại, tuyệt đối không được thay đổi! Nếu như thay đổi, chính là phản tổ diệt tông, tất sẽ bị trời tru đất diệt! Nay bọn Tatar muốn ép chúng ta phản bội tổ tông, chúng ta chỉ còn cách liều mạng với chúng! Sau này nếu có kẻ nào mất lương tâm, mềm xương, nhát gan, dám phản bội tổ tông, học theo thói quen của bọn chó Tatar, thì đừng trách Mạc Hãn ta vô tình, cái bàn trước mắt này, chính là gương cho kẻ đó!"
"Vị Mạc đại ca đây nói rất phải!" Nam Nho sinh lùn chắc nịch kia vung quyền, hưởng ứng trước tiên,
"Uông Hàm tuy bất tài, nhưng lại biết trên đời này thứ không thể trốn tránh nhất, chính là hai chữ trung hiếu! Uông mưu đây sống là người nhà Đại Minh, chết cũng phải làm quỷ nhà Đại Minh. Quyết không cúi đầu trước người Tatar, quyết không làm chuyện nhục nhã tổ tông!"
"Đúng vậy, quyết không làm chuyện nhục nhã tổ tông! Quyết không làm chuyện nhục nhã tổ tông! Quyết không làm chuyện nhục nhã tổ tông!"
Đám đông đang cuồng nộ đồng loạt buông lỏng cổ họng, dùng hết toàn lực gào thét. Tiếng hô hét lớp lớp sau cao hơn lớp trước ấy truyền đi xa tít tắp dọc theo lòng sông, cuộn trào, va đập qua lại giữa các bức tường thành sừng sững hai bên. Có một lúc lâu, nghe tiếng hệt như một đợt sóng giận dữ cuồn cuộn không dứt.
"Hừ, cạo tóc đổi trang phục! Lại dám bắt chúng ta cạo tóc đổi trang phục!" Khi dẫn theo em trai và Huỳnh An bước ra từ đám đông, Huỳnh Tông Hi vừa nghe tiếng huyên náo truyền đến từ phía sau, vừa ôm nỗi hận chưa nguôi nghĩ,
"Đúng là chúng nó nghĩ ra được! Phải biết rằng cho dù thế nào đi nữa, chúng ta cũng là thần dân thượng quốc, không phải loài cầm thú hổ lang như tụi chúng! Lại còn muốn chúng ta biến thành cái bộ dạng giống tụi chúng nữa chứ, hừ, thật hoang đường đáng ghét! Đã đến bước này rồi, quả thực chỉ còn cách liều chết một phen... Chỉ là, nói đi cũng phải nói lại, triều chính tương lai nếu không có một cục diện mới, liệu có đánh lại nổi bọn Tatar không? Liệu có đánh lại được không?"
Thầm suy tính như thế, Huỳnh Tông Hi không khỏi trầm ngâm, và lại một lần nữa cảm thấy một thứ do dự, một sự khó xử trong việc lựa chọn.
Lúc này, hai vị đại hán — Uông Hàm và Mạc Hãn từ phía sau đuổi theo, nói rất nhiều lời ngưỡng mộ, nhưng Huỳnh Tông Hi đã chẳng còn tâm trí xã giao, chỉ hỏi rõ chỗ ở của đối phương, hẹn ngày đến bái phỏng, rồi dẫn em trai và Huỳnh An, tiếp tục đi sâu vào trong thành.
Hai
Nửa phần thành huyện nằm ở bờ bắc sông Diêu Giang này, vì là nơi đặt nha môn huyện và phủ thự, nên không giống với khu thương nghiệp thành nam, vẫn luôn khá yên tĩnh, thảnh thơi.
Thế nhưng, lúc này cũng giống như bên ngoài cửa thành, toàn bộ bầu không khí đã thay đổi hoàn toàn.
Nhìn thoáng qua, cửa lớn các nhà đều mở toang, những cư dân với sắc mặt căng thẳng người ra kẻ vào, có người đang xúm tay vào khiêng gạch vận đá, bận rộn đắp tường đá ở đầu hẻm; có người đứng chen chúc xếp hàng trước miệng giếng, chuyền tay nhau dùng thùng gỗ tích trữ nước dập lửa. Những chiếc xe lớn chở đầy gỗ lăn và bình tro rầm rộ chạy qua đường, những binh lính mặc áo hiệu ngược xuôi chạy giặc.
Tiếng gọi, tiếng tranh chấp, tiếng chó sủa vang lên thành một mảnh, đâu đâu cũng là một khung cảnh chuẩn bị chiến tranh căng thẳng bận rộn.
Khi anh em họ Huỳnh đến trước nha môn huyện — nơi đã trở thành bộ chỉ huy tạm thời của nghĩa quân, và đưa danh thiếp vào trong, nhân vật cốt cán của vụ bạo động lần này là Tôn Gia Tích nhanh chóng nghênh đón ra.
“Ồ kìa, Thái Xung, Trạch Minh Vọng, đệ biết ngay hiền huynh đệ thế nào cũng tới mà. Nay quả nhiên đúng như vậy!” Ông ta hứng khởi chắp tay nói, trên khuôn mặt dài hiện lên nụ cười mà Huỳnh Tông Hi quen thuộc.
Bởi vì là đồng hương, gia đình hai nhà Tôn và Huỳnh sớm đã quen biết nhau, ngày thường cũng có qua lại. Tuy nhiên, trong ấn tượng của Huỳnh Tông Hi, đối phương chẳng qua xuất thân từ gia đình quan lại hiển hách, cộng thêm tuổi trẻ tài cao, sớm bước vào quan trường, nhưng khi đối nhân xử thế lại khá khiêm nhường chính phái, cũng có học thức, thế thôi.
Do đó, lần này Tôn Gia Tích lại dám phát động khởi sự đầu tiên ở Chiết Đông, ngược lại nằm ngoài dự đoán của Huỳnh Tông Hi. Lúc này, ông phát hiện ra trên mi tâm đối phương tuy có thêm một luồng anh khí bừng bừng, nhưng so với lần gặp trước thì rõ ràng gầy gò và phờ phạc hơn nhiều.
"Thái Xung huynh..." Khoảng chừng thấy khách đang ngẩn người, Tôn Gia Tích lại chắp tay nói.
"À!" Huỳnh Tông Hi sực tỉnh, vội vã đáp lễ: "Huynh đệ chúng tôi ở chốn quê hẻo lánh, lâu rồi không qua lại thăm hỏi, không ngờ nhân huynh lại làm nên nghĩa cử lớn lao thế này, quả thực rất đáng kính đáng nể!"
"Dám đâu!" Tôn Gia Tích lập tức xua tay, "Huynh cũng chỉ là nhất thời khí thịnh, liều lĩnh làm liều — ôi, chi bằng vào trong uống trà trước, rồi sẽ đàm đạo kỹ lưỡng với huynh. Xin mời!"
Nói đoạn, ông ta bước đi dẫn đầu, dẫn Huỳnh Tông Hi đi sâu vào trong.
Nha môn huyện này, Huỳnh Tông Hi trước đây cũng từng tới. Lúc đó vẫn thuộc thời buổi "thái bình", cửa đường tĩnh mịch, lác đác bóng người.
Bây giờ đại khái vì bạo động mới ổn định, việc cần xử lý còn rất nhiều, thế nên bỗng chốc có thêm không ít người đến làm việc. Mặc dù vậy, mọi người vẫn tỏ ra có việc của riêng mình, căng thẳng mà không hỗn loạn, cũng không có ai lớn tiếng nói chuyện.
“Ừm, Tôn Thạc Phu quả nhiên không tầm thường, chỉ nhìn cái phong thái điềm tĩnh thong thả này, đã không phải kẻ phù táo tầm thường nào cũng có thể làm được rồi.” Huỳnh Tông Hi vừa đi về phía trước, vừa thầm nghĩ, so với vị bằng hữu lớn hơn mình bảy tám tuổi này, không khỏi tăng thêm vài phần tâm phục khẩu phục.
"Chuyện ở đây, nghĩ là hai vị huynh đệ đã biết rồi chứ?" Ba người chủ khách đến phòng thiêm sự, làm lễ lại, ngồi xuống xong, Tôn Gia Tích vừa mời trà khách, vừa mỉm cười nói. Nhìn ý ông ta, nếu khách không gặng hỏi thêm, ông ta không định tốn thêm nước bọt về chuyện này.
Thế nhưng anh em họ Huỳnh bày tỏ vẫn chưa rõ lắm. Thế là Tôn Gia Tích đành lược thuật lại quá trình khởi sự. Hóa ra, không lâu sau khi Hàng Châu thất thủ, tri huyện Dư Diêu cũng bỏ quan chạy trốn, đại quyền rơi vào tay một tên giáo thụ tên là Vương Nguyên Như.
Tên này lập tức liên lạc với phía Hàng Châu xin hàng, đồng thời đốc thúc phu dịch ngày đêm cướp sửa đường sá, chuẩn bị đón quân Thanh. Phu dịch không chịu nổi ách nô dịch, nổi lôi đình đánh cho hắn một trận.
Tôn Gia Tích và Hùng Nhữ Lâm biết lòng dân có thể dùng, bèn dẫn đầu một nhúm tráng sĩ, vào đêm mùng Chín tháng Sáu nhuận đánh chiếm nha môn huyện, bắt giữ Vương Nguyên Như, chém đầu thị chúng, từ đó giương cao ngọn cờ phản Thanh.
"Lúc ấy, huynh cũng là liều lĩnh làm liều, chỉ sợ làm không khéo, ngược lại làm loạn lên, khiến bách tính chịu tai họa trước, vậy thì huynh đã trở thành tội nhân của hương lý rồi!" Tôn Gia Tích cảm thán nói, kết thúc phần giới thiệu.
"Chuyện này ngược lại không cần phải lo lắng," Huỳnh Tông Hi dứt khoát vung tay, "Rốt cuộc không thể vì muốn bảo vệ chút sinh mạng bản thân mà ngay cả đại nghĩa phân biệt Hoa - Di cũng không màng tới, cúi đầu rạp tai mặc cho quân Tatar tàn sát chà đạp!"
"Hơn nữa," Huỳnh Tông Hội cũng hào hứng xen lời, "Huynh đệ chúng tôi vừa nãy đi dọc đường, thấy người tòng quân từ bốn phương cực kỳ hăng hái, cư dân trong thành cũng đang đồng lòng chuẩn bị chiến tranh. Đủ thấy việc làm của huynh đây, chính là rất được lòng người!"
Tôn Gia Tích lắc đầu, nghiêm túc nói: "Đây há phải năng lực của một mình huynh? Thật ra là vì ơn trạch ba trăm năm của nhà Minh, đều nằm trong lòng người cả thôi!"
Ngừng một lát, lại mỉm cười nói: "Lần này huynh có thể làm nên cục diện hiểm hèo này, nhờ sự giúp đỡ của Hùng Vũ Ân rất nhiều. Chỉ có điều không khéo, hắn đã đi Đài Châu nghênh đón Lỗ vương rồi. Bằng không, vừa vặn mời hắn đến để diện kiến hai vị — để dăm bữa nữa nhé!"
Hùng Vũ Ân, chính là Lại khoa cấp sự trung Hùng Nhữ Lâm cùng khởi sự với Tôn Gia Tích, trước đây mọi người đều quen biết.
"Ồ, ý huynh là, đi... đi nghênh đón Lỗ vương ư?" Huỳnh Tông Hi ngờ vực hỏi, không ngờ mọi chuyện diễn ra nhanh thế.
Tôn Gia Tích gật đầu: "Hiện nay các phủ ở Chiết Đông đều đã khởi binh hưởng ứng, cần phải có một vị vương giả thân thuộc tông thất đứng ra, mới có thể danh chính ngôn thuận hiệu lệnh bốn phương. May thay Lỗ phiên hiện đang tạm trú ở Đài Châu, có thể gọi là trời giúp thuận tiện! Cho nên đã bàn bạc với các bên, cung nghênh Lỗ phiên đến Thiệu Hưng hành quyền giám quốc. Thế nên hai vị huynh đệ đến rất đúng lúc, đến lúc đó cùng nhau đi là được!"
Nghe nói đã bắt tay thành lập chính quyền mới, hơn nữa chủ nhân mới theo lệ vẫn là hậu duệ vương thất họ Chu, Huỳnh Tông Hi ngoài sự bất ngờ ra, trong lòng bản năng trào lên một thứ phản cảm và chán ghét.
Ông có chút kích động, muốn nói ra suy nghĩ của mình, nhưng lời đến khóe miệng, chớp mắt lại biến thành: "Vậy, không biết giá ngã khi nào thì tới?"
Phía Đài Châu hãy còn chưa có tin chắc chắn, nói chung không ngoài mấy ngày nay đâu. Kéo dài thêm, chỉ sợ không tránh khỏi sinh biến. Chuyện này, Hùng Vũ Ân sẽ không thể không biết.
"Thế nhưng," Huỳnh Tông Hi do dự một lát, cuối cùng vẫn dứt khoát ngẩng đôi mắt lên,
"Vị vua mới này vừa được lập lên, thì danh phận đã định đoạt, khó lòng thay đổi rồi!"
Tôn Gia Tích hơi ngẩn ra: "Ý huynh là —"
"Chuyện nghênh lập ở kinh đô lưu vong năm ngoái, chắc huynh cũng rõ. Nếu không phải các quân tử phái Đông Lâm tâm chí không kiên định, chịu khuất phục trước nghị luận của kẻ tiểu nhân, ngây thơ lập nhầm Phúc vương tầm thường tham lam, lấy lòng người và vật lực của Giang Nam, thì sao lại đến mức một năm là vong quốc!"
"Vậy, theo ý kiến của huynh?" Vì điều mà Huỳnh Tông Hi chỉ ra quả thực là một bài học vô cùng đau đớn, Tôn Gia Tích không khỏi tập trung tinh thần.
Huỳnh Tông Hi không lập tức trả lời. Không nghi ngờ gì nữa, xét từ sâu thẳm nội tâm, ông đã xác định rằng cái cục diện chính quyền mang tính chất quyền lực vua chúa là trên hết, lấy lợi ích một họ một nhà của hoàng đế thay cho lợi ích của vạn dân bách tính kiểu cũ, chính là nguồn gốc tội ác dẫn đến thiên hạ đại loạn, dân chúng lầm than. Nếu không thay đổi từ gốc rễ, thì sẽ chẳng có thế đạo trị quốc nào cả.
Thế nhưng, nếu muốn ông nói rõ ràng phải thay đổi thế nào, cái gọi là cục diện mới nên có hình thù ra sao, ông lại không khỏi cảm thấy có chút mơ hồ.
Cho nên, trầm mặc đến cuối cùng, ông đành lùi một bước nói:
"Lập vua phải chọn người hiền, đây là điều quan trọng hàng đầu. Nếu như trong lúc cấp bách, khó mà nhìn thấu rõ ràng, thì chi bằng tạm hoãn. Thêm nữa, sở dĩ triều chính trước đây tệ nạn sinh sôi nảy nở khắp nơi, đều là vì quyền lực của vua quá nặng. Nếu muốn ngăn chặn chính sách tệ hại, quyền lực của vua bắt buộc phải có sự kiềm chế. Tỷ như việc thiết lập tể tướng thời đời trước, dụng ý cũng ở điểm này. Nếu có thể khôi phục, có lẽ không mất đi là một biện pháp."
Tôn Gia Tích cầm râu, trầm ngâm nói:
"Việc thiết lập tể tướng, là thánh chỉ của Thái tổ hoàng đế triều ta bãi bỏ, đột ngột khôi phục, chỉ sợ làm kinh động người nghe, không dễ thực hiện. Còn về việc tạm hoãn xưng đế mà nói... ừm, chuyện này để bàn bạc với các vị hội minh rồi hãy tính toán tùy cơ ứng biến vậy!"
Bày tỏ thế xong, ông ta có vẻ vẫn muốn nói tiếp, nhưng có hai thủ hạ bước vào, nói có việc gấp bẩm báo, cắt đứt câu chuyện.
Hai người đó, một người đến thỉnh thị cách bố trí dòng người tòng quân ngày một đông; một người khác thì vì mua vũ khí quân nhu, khoản chi rất lớn, không thể chống đỡ nổi, đến đòi tiền.
Cả hai việc này đều không phải ba hoa vài câu là giải quyết được, khiến hai vị khách quả thực ngồi không một chập khá lâu. Tuy nhiên, Huỳnh Tông Hi đối với thái độ vừa rồi của chủ nhà ít nhiều cảm thấy thất vọng, cho nên cũng trầm mặc.
Ngược lại, Huỳnh Tông Hội có lẽ đối với mọi thứ trước mắt đều cảm thấy vô cùng mới mẻ, cậu rất có hứng thú chăm chú quan sát từng cử động của Tôn Gia Tích. Đợi đối phương giải quyết xong hai kẻ đó, cậu liền vội vã hỏi:
"Ơ, nghe nói huynh ta đợt khởi nghĩa này, bốn phương hưởng ứng rất đông. Chỉ không biết còn có những nhân vật tên tuổi nào nữa?"
Tôn Gia Tích có lẽ đã nói đến mức khô cổ ráo họng. Ông ta nâng chén trà lên trước, áp vào miệng uống hai ngụm, lúc này mới quẹt râu, đáp:
"Nhân vật tên tuổi ư, thì có mấy người —" Ông ta bẻ ngón tay, đếm ra một loạt cái tên. Trong đó bao gồm Binh bộ thượng thư Trương Quốc Duy, Hình bộ viên ngoại lang Tiền Túc Lạc, Chiết Ninh Đài đạo án sát phu sử Vu Dĩnh, Tổng binh Phương Quốc An, Vương Chi Nhơn v.v.
Huỳnh Tông Hội mở to mắt lắng nghe, không ngừng gật đầu. Hễ nghe đến cái tên nào mình biết, lại càng gật mạnh hơn, còn phát ra tiếng trầm trồ "ồ, ồ".
Huỳnh Tông Hi tuy không lên tiếng, nhưng cũng thầm tính toán trong lòng. Ông phát hiện những người này tuy không hẳn toàn bộ là phái Đông Lâm, nhưng cũng đều không thuộc dư nghiệt hoạn quan.
"Ừm, nhìn theo thế này thì triều đại mới tương lai, nếu các vị quân tử đồng tâm hiệp lực phò trợ, triển khai có phương pháp, nói không chừng vẫn còn chút hy vọng!" Ông nghĩ, tâm trạng sáng sủa hơn một chút, bèn ngẩng đầu lên, hỏi:
"Có tướng, có soái, nhưng vẫn phải có binh. Việc chiêu mộ binh lính này, không biết có thuận lợi không?"
Tôn Gia Tích nhìn ông, không đáp ngay, ngược lại cau mày, nửa ngày sau mới chán nản nói:
"Tin tức khởi nghĩa ở Chiết Đông của ta, hiện nay đã lan truyền xa gần, chẳng mấy chốc sẽ có đại chiến. Chỉ có điều đám lính vệ sở này phần lớn đều là già yếu không dùng được. Hai vị soái Phương, Vương tuy danh nghĩa là ủng binh mười vạn, nhưng tột cùng cũng chỉ năm sáu vạn người, thực sự không đủ để chống lại đội quân hổ lang của giặc Mãn Thanh. Cực chẳng đã, ta mới ra cái kế sách chiêu binh này. Chỉ trách dân đen ưa sống mà sợ chết, thi hành cực kỳ khó khăn. Huynh đừng nhìn bên ngoài cửa thành người đông như nức, thực ra kẻ đến xem náo nhiệt thì nhiều, người thực sự tòng quân thì ít. Mấy ngày nay, mới chiêu mộ được vỏn vẹn hai ngàn người ấy — tóm lại là khó lắm!"
Huỳnh Tông Hi gật đầu: "Huynh đệ ngược lại có một diệu kế ở đây, bảo đảm không quá ba ngày, liền có thể đặt mười vạn binh dưới trướng!"
"Ồ?" Tôn Gia Tích nửa tin nửa ngờ nhìn ông.
"Huynh cứ nghe đệ nói —" Huỳnh Tông Hi làm một động tác, bắt đầu kể lại đầu đuôi chuyện hôm nay ông được người trong làng ủy thác như thế nào để dò hỏi tin tức, nghe được những bàn luận về việc quân Thanh ép buộc cạo tóc ở ngoài cửa thành ra sao, mọi người cảm thấy kinh ngạc, sợ hãi và phẫn nộ thế nào, và thề sống chết với quân Tatar ra sao...
Nói xong, ông nắm chặt nắm đấm, đầy chắc nịch nói:
"Lòng dân vốn dĩ đã vô cùng căm phẫn thế lực ngút trời của giặc, chỉ vì chịu họa chưa sâu, khó tránh khỏi vẫn còn ôm ấp hy vọng. Nay cái lệnh cạo tóc này vừa ra, hệt như ném lửa mạnh vào củi khô. Bọn ta hiện tại chỉ cần thuận thế thổi bùng lên một cái, hà cớ gì phải lo bách tính đối với chúng ta không đem lương thực theo sau lớp người như bóng với hình!"
Tôn Gia Tích tập trung lắng nghe xong, không lập tức biểu thái. Ông ta mím chặt môi, hết lần này đến lần khác vuốt râu, dần dần, đôi mắt nheo nheo bắt đầu lóe lên ánh sáng, khuôn mặt cũng trở nên cởi mở hơn.
Cuối cùng, ông ta vỗ một cái vào tay vịn ghế, quả quyết nói:
"Kế này rất hay! Sự việc không thể chậm trễ, ta lập tức phái nha dịch đi khắp bốn phương tuyên truyền chuyện này, cốt sao để mọi người đều biết sự xấu xí của việc cạo tóc, sự đáng ghét của giặc Mãn Thanh!" Vừa nói, vừa đứng dậy.
"... ừm, hồi nãy đệ định nói gì ấy nhỉ?" Khi ông ta đến gần cửa, hô lớn một tiếng "người đâu" ra bên ngoài, rồi xoay người lại, nhìn Huỳnh Tông Hi, suy tư nói,
"À, phải rồi, chuyện huynh đệ lần này đã quyết định xuất sơn, cùng phó quốc nạn, thì không thể không chức không quyền. Huynh vừa nãy đã nghĩ rồi, định hướng Giám quốc đề cử, ít nhất cũng nên ban cho một chức thực quyền. Chỉ là không biết huynh chấm loại chức vụ nào?"
Cho đến hiện tại, vì trượt khoa cử nhiều lần, Huỳnh Tông Hi chưa từng đảm nhiệm bất kỳ chức quan nào, bỗng nhiên nghe đối phương hỏi một câu nghiêm túc như vậy, ngoài sự bất ngờ ra, ngược lại ông không khỏi đỏ mặt.
Huỳnh Tông Hội ngược lại vui mừng hiện rõ trên mặt, cậu lắp bắp xen lời: "Nếu được như vậy thì tất nhiên là tốt nhất. Chỉ không biết..." Tạm thời phát hiện ánh mắt nghiêm khắc của huynh trưởng, lại nuốt ngược trở lại.
"Theo ý đệ," Huỳnh Tông Hi ngẩng đầu lên, bình tĩnh nói,
"Là định mô phỏng câu chuyện Lý Bí năm xưa, dùng thân phận áo vải, dốc lòng vì quốc gia."
Lý Bí mà ông nói, là một kỳ sĩ đời nhà Đường, trí tuệ sớm thành, từng được Đường Huyền Tông coi trọng. Loạn An Sử bùng nổ, Lý Bí đầu quân cho Đường Túc Tông, hiến kế lập mưu, nhiều lần lập đại công, nhưng suốt đời không chịu làm quan, kiên trì giao du với hoàng đế bằng thân phận bằng hữu và khách nhân, cuối cùng công thành thân thoái.
Câu chuyện của ông, sử sách truyền tụng là giai thoại đẹp. Nhưng đó rốt cuộc là chuyện cổ tích từ mấy triều đại trước, hoàn toàn không thể so sánh với tình hình thời nay.
Do đó, ánh mắt của Tôn Gia Tích chớp động bên trong mi mắt, rõ ràng cảm thấy ý nghĩ của Huỳnh Tông Hi có phần quá kỳ quái.
"Thế này thì không được!" Ông ta lắc đầu, dứt khoát nói, "Nếu không có một quan một chức, có rất nhiều chuyện, huynh sẽ không thể tham gia. Thực ra, với đại tài của huynh, sớm nên đứng sừng sững giữa triều ban, chia sẻ mối lo cho đất nước rồi, hà cớ gì phải trì hoãn đến tận ngày hôm nay —"
Nói đến đây, ngoài cửa đã có người nghe tiếng đi tới, ông ta bèn phất tay một cái:
"Thôi, chuyện này huynh cũng không cần quản nữa, để đệ xử lý thay huynh là được!"
"Thế nhưng, ý của đệ, vẫn nên dùng thân phận áo vải để hiệu lực thì thích hợp hơn! Huống hồ..."
Tôn Gia Tích vốn dĩ đã quay người đi, nghe nói vậy, không khỏi ngẩn ra, lập tức quay người lại, nghi hoặc nhìn Huỳnh Tông Hi, cuối cùng, rốt cuộc cũng gật đầu:
"Đã là như thế, vậy thì bàn bạc lâu dài vậy."
Biểu thị thế xong, ông ta thoáng ngưng lại, rồi bổ sung:
"À, đệ gần như quên mất, mấy huynh đệ chúng ta lần này quyết định khởi nghĩa, thực ra là vì nhớ lời nghiêm huấn đốc thúc của Niệm Đài tiên sinh. Nghe nói Niệm Đài tiên sinh vì chuyện này đã tuyệt thực nhiều ngày nay, tính mạng đáng lo. Nay tuy đã khởi sự, chỉ vì đệ và Hùng Vũ Ân đều vì trăm việc bùn lu bùn lộn, nhất thời không cách nào rút thân đi báo tin cho Niệm Đài tiên sinh được. Không biết huynh có thể đại lao đi Thiệu Hưng một chuyến hay không, cũng để tránh cho lão nhân gia ngài vương vấn."
Niệm Đài tiên sinh, chính là thầy của Huỳnh Tông Hi — Lưu Tông Châu. Kể từ khi hay tin Lộ vương đầu hàng dâng thành ở Hàng Châu, Lưu Tông Châu đã bắt đầu tuyệt thực, định chết để tuẫn quốc. Chuyện này Huỳnh Tông Hi vốn biết, còn từng bất chấp khói lửa chiến tranh, cất công đến Thiệu Hưng thăm viếng. Lúc đó sau khi khổ công khuyên can, Lưu Tông Châu đã có chút hồi tâm chuyển ý. Sau khi Huỳnh Tông Hi về lại Hoàng Trúc Phổ, vẫn luôn ghi nhớ sự an nguy của thầy, lại khổ nỗi không còn tin tức nào nữa.
Bây giờ đột nhiên nghe Tôn Gia Tích nhắc đến chuyện này, lòng ông không khỏi thắt lại, đôi mắt cũng theo đó mở to: "Cái gì? Huynh nói thầy ư? Ngài... lão nhân gia ngài sao thế?"
Tôn Gia Tích cười khổ một tiếng, nói: "Mấy hôm trước khi Hùng Vũ Ân đến Thiệu Hưng thăm nom Niệm Đài tiên sinh, tiên sinh từng nói: 'Muốn ta ăn cơm, trừ phi các ngươi khởi nghĩa chống Thanh.' Hùng Vũ Ân lúc ấy sảng khoái đáp ứng ngay. Chỉ có điều sau khi về, vì mãi không được thời cơ, cho nên lại kéo dài thêm mấy ngày. Không biết thân thể quý hóa của Niệm Đài tiên sinh hiện giờ thế nào, thực sự khiến người ta vương vấn!"
Nghe thế, Huỳnh Tông Hi không kịp nghĩ ngợi thêm, lòng sốt ruột như lửa đốt, vội vã cắt ngang lời: "Được rồi, đệ lập tức đi ngay đây!"
Nói xong, cũng không đợi đối phương đáp lời, liền vội vã vái chào một cái, sải bước đi ra ngoài.
Ngược lại Huỳnh Tông Hội dường như chưa phản ứng kịp, vẫn ngơ ngác đứng đó. Cho đến khi huynh trưởng đã bước qua ngạch cửa, cậu mới "A" lên một tiếng, vội vã chắp tay với chủ nhà, hốt hoảng đuổi theo.
Ba
"... không ngờ cuộc khởi sự Dư Diêu lần này, lại do thầy thúc đẩy thành! Ôi, sớm biết là thế này, thì dù thế nào đi nữa, ta cũng nhất định sẽ nhanh chóng đến thành huyện để xem cho bằng được, không đến mức kéo dài đến tận hôm nay!" Huỳnh Tông Hi vừa tăng nhanh bước chân đi ra ngoài thành, vừa bấn loạn tâm thần nghĩ,
"Chỉ là, lại qua những ngày này rồi, không biết tình hình của thầy thế nào? Theo Tôn Thạc Phu nói, sau đó ngài vẫn tiếp tục không chịu ăn cơm. Vậy thì, so với lần trước ta đến thăm ngài, ắt hẳn càng suy nhược hơn nữa. Thế nhưng, hiện nay Hùng Vũ Ân đã giữ đúng hẹn khởi nghĩa, lại nghe nói Thiệu Hưng cũng đã khởi binh hưởng ứng, vậy thì thầy chắc cũng sẽ đổi ý, ăn cơm lại chứ? Không nghi ngờ gì nữa, trải qua nửa tháng trời giày vò, nguyên khí tuy tránh khỏi bị tổn hại nặng nề, nhưng đại khái vẫn không đến mức nguy hiểm tính mạng đâu nhỉ? Hiện giờ, chỉ sợ nhất là tuổi tác thầy đã cao, vạn... ôi, trời xanh phù hộ, ngàn vạn lần đừng có chuyện bất trắc gì mới tốt!"
Trong lòng niệm lẩm cẩm như thế, đợi khi đến bến tàu, ông liền lập tức quyết định: Giao cho Huỳnh Tông Hội chịu trách nhiệm về thôn báo cáo tình hình thành huyện với mẹ và các bậc phụ lão, còn bản thân mang theo Huỳnh An bước lên một chiếc thuyền ô bồng, lập tức khởi hành, vội vã đến Thiệu Hưng.
Dư Diêu dẫu sao cũng là huyện thuộc phủ Thiệu Hưng, nhưng khoảng cách thủy trình đến phủ thành cũng còn hơn trăm dặm. Huỳnh Tông Hi tự nhiên vô cùng sốt ruột.
Có một khoảng thời gian khá dài, ông ngồi ở mũi thuyền, cứ thế trợn tròn hai mắt, liên tục phóng tầm mắt nhìn về phía mặt trời lặn, lại giục giã phu thuyền chèo chống cho mạnh tay.
Nào ngờ thời gian đã muộn, thuyền qua thành huyện Thượng Ngu thì đã là đầu canh một, đành phải ghé bừa gần đó neo đậu, sáng hôm sau lại tiếp tục lên đường.
Kết quả, cho đến xế chiều ngày hôm sau, thuyền ô bồng mới cập bến ngoài thành phủ Thiệu Hưng.
Là một phủ lớn ở vùng Chiết Đông, thành Thiệu Hưng nằm ngay giữa hai huyện. Thành tây, thuộc huyện Sơn Âm; thành đông, thuộc huyện Hội Kê.
Phủ đệ của Lưu Tông Châu, nằm ngay dưới chân núi Thích Sơn ở phía đông bắc thành. Thế nhưng, kể từ khi Thiệu Hưng thông phán Trương Tố cùng Lộ vương ở Hàng Châu dâng biểu đầu hàng quân Thanh, lại được bổ nhiệm làm tri phủ, Lưu Tông Châu để tỏ rõ quyết định không làm thần dân thuần phục của "bè lũ Tatar", từ nửa tháng trước đã từ giã tổ miếu, dọn ra am Thủy Tâm ở ngoại ô phía đông để cư trú.
Cho nên, lần này Huỳnh Tông Hi ban đầu cũng định không vào thành trước, nhưng tạm thời được Huỳnh An nhắc nhở: Hiện nay Thiệu Hưng cũng đã khởi nghĩa, thầy liệu có dọn lại vào trong thành không?
Cho nên, khi thuyền cập bến ngoài cửa đông, hai chủ tớ liền quyết định lên cửa thành thăm dò trước.
Cửa thành Thiệu Hưng tự nhiên cao hơn cửa thành Dư Diêu rất nhiều, hơn nữa vì đã giương cao ngọn cờ nghĩa, phòng vệ trước cửa cũng khá nghiêm ngặt.
Giống như Dư Diêu, bên cửa thành cũng lập một trạm binh. Tuy nhiên, có lẽ vì yết hầu giao thông nằm ở cửa nam, sự náo nhiệt ở đây kém xa Dư Diêu.
Hai chủ tớ Huỳnh Tông Hi đối mặt với ánh chiều tà đang lặn dần về tây, đến cửa thành, sau khi giải thích thân phận và mục đích với quân lính canh cửa, một hán tử mặt gầy trông như môn giám đi tới, đánh giá họ từ trên xuống dưới, nói:
"Tổng hiến Lưu á hả? ừm, đã dọn lại về trong thành rồi."
Hai chủ tớ nhìn nhau, ngoài miệng không nói, trong lòng đều nghĩ: May mà có câu hỏi này thêm, bằng không sẽ đi uổng biết bao nhiêu đường vòng rồi!
Thế là tạ ơn môn giám, định quay người đi vào thành, ai ngờ lại bị gọi giật lại.
"Trông thế này, tiên sinh hình như vẫn chưa hay biết," môn giám đó cau mày, biểu cảm trở nên vô cùng nặng nề,
"Tổng hiến đại nhân — đã tuẫn quốc vào ngày mùng Tám tháng này rồi!"
Có lẽ lúc hắn nói câu này ngữ điệu trầm thấp, thoạt đầu, Huỳnh Tông Hi còn nghe không rõ lắm.
Sau đó, toàn thân ông bỗng nhiên chấn động mạnh, thất thố túm chặt lấy tay áo đối phương: "Mày nói cái gì? Thầy, thầy ngài..."
Môn giám đó mím chặt môi, không nói một lời gật đầu.
"A" lên một tiếng, Huỳnh Tông Hi không kìm được lùi phắt lại hai bước, ngây người ra hệt như bị sét đánh ngang tai.
Thế nhưng, chỉ chốc lát sau, ông lại sực tỉnh.
"Mày nói nhảm! Đây không phải sự thật! Không phải!" Ông khàn giọng nói, sợ hãi trừng trừng nhìn đối phương; đồng thời, cảm thấy có một thứ vô hình, đáng sợ nào đó, đang từ từ phình to, bóp nghẹt đại não ông khiến nó tựa như muốn nổ tung, chỉ cảm thấy trước mắt tối sầm, huyệt thái dương cũng vang lên ong ong.
"Không, đây không phải sự thật! Các ngươi nói đi, nói mau lên!" Ông phẫn nộ, lớn tiếng chất vấn, để thoát khỏi cái cảm giác áp bách hoành bạo, đáng sợ ấy.
Thế nhưng, ngoại trừ sự trầm mặc u ám ra, không có ai tiếp lời.
Như bị bóp nghẹt cổ một cách tàn nhẫn, Huỳnh Tông Hi lại một lần nữa ngây người. "A, sao... sao lại thành ra thế này? Sao lại thế!" Ông ngơ ngác, trì độ nghĩ.
Lúc này, ông chỉ cảm thấy trong đầu bị nổ tung một lỗ thủng lớn, trở nên một mảng hỗn độn, lại một mảng trống rỗng.
Mặc dù lờ mờ cảm thấy một số người bắt đầu vây lại, rồi nói năng nhốn nháo, nhưng ông căn bản không hiểu họ đang nói cái gì.
"A, không! Ta phải đến chỗ thầy ngay lập tức, đúng vậy, đến chỗ đó!"
Nghĩ như vậy, ông liền hốt hoảng quay người lại, cũng quên mất là vẫn có thể tiếp tục ngồi thuyền đi tiếp, cứ thế cất bước lớn, chạy khập khiễng về phía phủ đệ của Lưu Tông Châu.
Phủ Thiệu Hưng vốn nằm ở vùng sông nước, trong thành sông ngòi chằng chịt, cầu cống rất nhiều.
Huỳnh Tông Hi mất hồn mất vía lúc thì dọc theo bờ đông, lúc thì dọc theo bờ tây mà đi. Ông đi vội vã thế, hoảng loạn thế, đến nỗi không chỉ một lần va phải người qua đường đi ngược chiều, thế mà ông hoàn toàn không hề hay biết.
Cho đến khi đi được một đoạn đường khá dài, con đường trước mắt trở nên ngày càng quen thuộc, quần áo trên người cũng ướt đẫm mồ hôi, ông mới dần dần tỉnh táo lại.
Đối với tính xác thực của tin dữ trước mắt này, Huỳnh Tông Hi đã không còn hoài nghi nữa.
Hơn nữa, trải qua những ngày tháng này, tâm trạng kiên quyết tuyệt-thực, định chết để tuẫn quốc của thầy, ngẫm lại ông thậm chí còn có thêm một tầng thấu hiểu sâu sắc hơn.
Phải rồi, thầy không chỉ là một vị đại quan hưởng lộc nhà Minh lâu năm, có trách nhiệm tận trung bảo vệ tiết tháo, mà ngài còn là một đại nho đời đời, vẫn luôn coi việc kiên thủ và bảo vệ "đạo" do các bậc thánh nhân truyền lại, khiến nó phát giương quang đại làm thiên chức của mình, và dốc hết tâm huyết cả đời vì điều đó.
Có thể nói, trong mắt thầy, đây chính là sinh mạng của ngài, là mục đích lớn nhất khi ngài sống trên cõi đời này!
Thế nhưng, sự nam tiến của quân Thanh, lại đánh vỡ tan tành tất cả những điều này.
Những kẻ dị tộc đến từ ngoài ải này, đời đời kiếp kiếp sống trên vùng hoang nguyên, ở không cố định, không cày cấy, chỉ biết chăn cừu nuôi ngựa, từ trước đến nay sùng bái thói hiếu dũng đấu đá, tàn sát chinh phạt, căn bản không biết giáo hóa văn minh là cái gì.
Một khi do chúng làm chủ, Trung Quốc sẽ biến thành một thế giới dã man cỡ nào, quả thực có thể tưởng tượng ra.
Thà trơ mắt nhìn thứ mà mình coi trọng hơn cả sinh mạng bị hủy hoại sạch trơn, chi bằng nhắm chặt hai mắt lại, để trốn tránh nỗi thống khổ không thể chịu nổi ấy!
Kỳ thực, đừng nói là thầy, ngay cả bản thân ông, nếu ngày đó thực sự đến, cũng sẽ chết để tuẫn quốc.
“Nhưng nói đi cũng phải nói lại, dẫu sao thì bây giờ cũng đã khởi sự rồi! Hơn nữa, vì bọn Tatar ép buộc người ta cạo tóc, tất sẽ kích thích phản kháng lớn hơn nữa. Chỉ cần bách tính Hoa Hạ chúng ta đồng tâm hiệp lực, ai nấy nhặt đao thương lên liều mạng với giặc Tatar, chưa chắc đã không thể chém giết ra một con đường sống! Sao thầy lại không thể đợi thêm mấy ngày nữa cơ chứ? Sao ngài cứ phải ra đi nhanh thế?”
Huỳnh Tông Hi trong nỗi đau đớn kinh hoàng, liên tục, khó hiểu hỏi trong lòng, càng hỏi, càng cảm thấy oan ức và thảm thương.
Bây giờ, hắn đã đi qua con ngõ quen thuộc, đến trước một khoảng sân giáp bờ sông. Khi hắn theo thói quen sải bước về phía dinh thự của Lưu Tông Châu, bỗng nhiên lại khựng lại. Hắn phát hiện ra rằng, tòa dinh thự có phần cũ kỹ đập vào mắt, nơi mà hắn không biết đã đến bao nhiêu lần, giờ phút này lại trở nên xa lạ và khác thường đến thế — một cặp đèn lồng chữ xanh báo tang được treo dưới cổng lớn; hai cánh cửa lớn sơn đen có ngậm vòng đồng hình đầu thú đã được dán giấy trắng, bên trên viết hai chữ rỗng “Lễ môn”. Có lẽ những ngày thăm viếng phúng điếu đã qua, trước những bậc thềm đá được ánh chiều tà chiếu vào vô cùng quạnh hiu, không thấy một bóng người, chỉ có một lá chiêu hồn phán bay lất phất trong gió chiều.
Hoàng Tông Hi mở to mắt nhìn, trái tim bỗng chốc lại thắt lại. “Ồ, thưa thầy! Thưa thầy!” Hắn thốt lên từ tận đáy lòng tiếng gọi đau đớn, bi thương, đồng thời cảm thấy máu huyết xộc thẳng lên đỉnh đầu. Đột nhiên, như thể bị một lực đẩy vô hình tác động, hắn chồm dậy, bất chấp tất cả lao về phía trước. Hắn chạy vội vã, cuống cuồng đến mức rõ ràng có người đi ngược chiều chào hỏi, dưới chân còn vấp một cái, suýt ngã, nhưng hắn đều phớt lờ tất cả. Cho đến khi vượt qua tiền sảnh, sảnh kiệu, bước qua khoảng giếng trời, đến trước linh đường của Lưu Tông Châu, hắn mới chợt dừng phắt lại.
Đây là gian chính sảnh thường dùng để tiếp đón khách khứa ngày thường. Lúc này, nó đã hoàn toàn đổi khác: những món đồ nội thất như bàn vuông và ghế tựa tuy đều đã tạm thời được chuyển đi, nhưng toàn bộ đại sảnh đều được bao bọc bởi một màu trắng tang tóc — rèm tang trắng, phán tang trắng, nến trắng, cộng thêm áo trắng quần trắng trên người những kẻ để tang, cùng với dải vải trắng quấn trên đầu, khiến cho toàn bộ sảnh đường hay thậm chí cả đại trạch, đều bao trùm một bầu không khí trang nghiêm mà bi thương.
Do thời tiết oi bức, ngày thứ ba sau khi Lưu Tông Châu qua đời đã tiến hành nhập quan "chọn ngày". Hiện tại, cỗ quan tài bằng gỗ nam mộc đựng di thể đang được quàn ngay trước chiếc bàn Bát Tiên ở chính giữa; trên bàn bày mấy món "cơm cúng", còn chiếc bàn dài phía sau có lập một bài vị, trên đó viết bằng chữ khải ngay ngắn dòng chữ: "Hiển khảo Đại Minh Đô sát viện tả đô ngự sử Lưu công húy Tông Châu chi vị". Một ngọn đèn dầu sáng mãi bên dưới quan tài phát ra ánh sáng u lam mờ ảo... Hoàng Tông Hi chăm chú nhìn không chớp mắt, dòng lệ nóng không kìm được trào ra khóe mắt, chỉ là hắn dùng sức kiềm chế cực lớn, mới không để nó tuôn rơi.
"Thông gia..." Một tiếng gọi ân cần vang lên từ phía sau.
Hoàng Tông Hi quay đầu nhìn lại, phát hiện ra từ lúc nào mà người con trưởng của thầy là Lưu Câu đã đến phía sau, bên cạnh còn có Hoàng An và một số người khác theo hầu từ bên ngoài vào.
"Này, đại gia, vẫn chưa chuẩn bị vải trắng, có cần..." Hoàng An sốt sắng hỏi, có lẽ sợ chủ nhân cứ thế hành lễ mà thiếu đi lễ nghĩa.
Hoàng Tông Hi không đáp lời. Hơi lâu sau, hắn mới kìm nén nỗi đau buồn, khàn giọng hỏi: "Thầy qua đời — các anh vì sao không báo tin cho đệ?"
"Ồ, gia đại nhân tạ thế vào mùng tám, đã sai người đi khắp nơi báo tang. Chắc là thông gia mấy ngày nay đang trên đường, nên không gặp được." Lưu Câu mếu máo trả lời.
Giải thích như vậy đương nhiên cũng có lý. Thế nhưng, đối với Hoàng Tông Hi, vị thầy duy nhất mà hắn hết lòng kính yêu, ngầm coi như người cha hiền, lại tuyệt thực mà chết như thế này, khiến cho nỗi kinh ngạc và tiếc nuối của hắn dâng trào, ít nhiều cho rằng người nhà, bao gồm cả Trần Cương và Vương Dục Chi — những người con rể kiêm học trò vừa nghe tin chạy đến — đã không làm tròn trách nhiệm khuyên can và giữ lại.
"Bằng không, sao lại đến nông nỗi này!" Hắn đau đớn, đầy oán hận nghĩ.
"Vậy," hắn hậm hực hỏi, "thầy đã lâm vào bước đường này như thế nào?"
"Lâm vào bước đường này? Ý huynh là —" Có lẽ ánh mắt của hắn rơi vào gương mặt gầy gò của người con rể cả Vương Dục Chi, nên người sau chớp chớp mắt, do dự hỏi.
"Ý ta là, để người ta chết đói tươi mà chẳng ai thèm ngó ngàng!"
Vương Dục Chi hơi sững sờ, rõ ràng cảm thấy bất ngờ trước giọng điệu này. Nhưng cũng chỉ một thoáng, sắc mặt anh ta đã bình tĩnh lại, giải thích rằng: "Kể từ sau khi Lộc Vương không nghe lời can ngăn, đầu hàng giặc Thanh, ý chí tuẫn quốc của thầy đã quyết. Từ hai mươi ngày trước khi lâm chung, thầy đã không nuốt một hạt gạo, bảy ngày sau lại càng không một giọt nước uống vào. Trên đường từ Hàng Châu về, thầy thậm chí từng tự vẫn ở Tây Dương Cảng, may được người chèo thuyền cứu vớt. Lúc lâm chung, thân thể tuy đã vô cùng suy nhược, nhưng thần khí vô cùng bình thang, nói rằng cuối cùng cũng được trở về chốn cũ, có thể gặp tiên đế dưới suối vàng mà không thẹn rồi!"
Người con rể thứ là Trần Cương đứng bên cạnh, hình như thấy Hoàng Tông Hi cúi đầu không nói, cũng thở dài một hơi, chen vào nói: "Vốn dĩ, nếu thầy không chết, ở lại chưa chắc đã không làm nên chuyện gì. Ban đầu không phải là không còn chút dư địa vãn hồi nào, chỉ là trước khi Vương Huyền Chỉ tự vẫn ở Liễu Kiều thành Hàng, từng dâng biểu thỉnh cầu thầy tự vẫn, lại có câu 'không để Vương Viêm Ngọ điếu tang', ý của thầy lúc đó đã không thể vãn hồi được nữa."
Vương Huyền Chỉ chính là Vương Dục Chi — em trai của Vương Dục Chi. Người này tuy cũng cùng anh trai bái Lưu Tông Châu làm thầy, nhưng ngày thường lại phóng túng bất kham, đắm chìm trong sắc dục, từ lâu đã bị các bạn đồng môn dị nghị, chê bai; về việc hắn là người đầu tiên ung dung đi tìm cái chết, Hoàng Tông Hi cũng đã nghe qua, và ngoài sự bất ngờ ra, hắn vô cùng tiếc nuối. Thế nhưng, chính vì thế lại càng khơi dậy sự bất mãn của hắn đối với những người đồng môn còn lại — những kẻ vừa không thể chết như Vương Huyền Chỉ, lại vừa trơ mắt mặc cho thầy tuyệt thực mà chết.
"Vương Huyền Chỉ thì sao chứ!" Hắn bỗng ngẩng đầu lên, tức giận nói, "Vương Huyền Chỉ cho cùng cũng chỉ là một con người, còn những người khác thì sao, chẳng lẽ không đông hơn hắn sao? Lẽ nào thực sự không có cách nào thuyết phục được thầy sao? Còn không bằng một Vương Huyền Chỉ!"
Những lời chất vấn như thế này quả thực quá cay nghiệt, hơn nữa lại mang ý đổ trách nhiệm lên đầu đối phương. Cho nên Lưu Câu và Trần Cương vì thế mà ngẩn người; còn về phần Vương Dục Chi, anh ta đã dựng ngược đôi mày rậm ngắn lên.
"Thái Xung!" Anh ta tức giận nói, "Thầy là của mọi người, chứ không phải của riêng một mình cậu! Đừng tưởng rằng chỉ có một mình cậu biết đau thương, còn người khác thì hoàn toàn không đau thương! Hai mươi ngày nay chúng ta ở bên cạnh thầy đã trải qua thế nào, cậu có biết hay không? Chúng ta đã nghĩ bao nhiêu cách, lại cầu xin khổ sở thế nào, cậu có biết hay không?"
Anh ta khựng lại, có lẽ là đang chờ đợi câu trả lời, nhưng cũng có thể chỉ là để đè nén cơn giận trong lòng. Cuối cùng, anh ta vung tay lên, cười lạnh nói: "Nếu huynh đài vẫn chưa biết, vậy thì hãy đi thăm dò cho rõ ràng rồi hãy quay lại trách móc cũng chưa muộn."
Trong lúc đối phương phản bác, Hoàng Tông Hi vẫn cúi đầu, mày nhíu chặt không nói gì, gương mặt nhỏ nhắn lại càng ngày càng đỏ bừng lên vì tức. Đột nhiên, hắn ngẩng đầu lên, mạnh mẽ lau đi dòng nước mắt trào ra khóe mắt, lớn tiếng nói như đang cãi nhau: "Không biết! Tôi cái gì cũng chỉ biết thầy không còn nữa! Là như vậy đấy, chính là như vậy đấy..." Ban đầu hắn còn muốn nói tiếp, nhưng không hiểu sao giọng nói của hắn bắt đầu run lên. Hắn muốn đứng vững, nhưng đôi chân bỗng trở nên mềm nhũn, hoàn toàn không còn chút sức lực nào. Cuối cùng, hắn ngã quỳ sụp xuống trước bài vị, buông tiếng khóc lớn...
Bốn
Sau một hồi khóc lóc thảm thiết, trút bỏ hết nỗi đau đớn trong lòng một cách thỏa thích, để bù đắp cho sự tiếc nuối cả đời vì không thể tiễn đưa thầy đoạn đường cuối cùng, Hoàng Tông Hi quyết định: Sẽ canh thức một đêm trước linh cữu của thầy. Yêu cầu này dĩ nhiên là hợp lý, cho nên người nhà họ Lưu sắp xếp qua loa một chút, rồi để lại người cháu đích tôn Lưu Mâu Lâm — cũng chính là vị hôn phu tương lai của Hoàng Tông Hi ở lại bầu bạn, sau đó lần lượt tản đi, mỗi người bận rộn vì những việc đang cần lo toan trước mắt.
Bây giờ, buổi hoàng hôn ngắn ngủi đã qua. Lưu Câu qua phòng để cùng thông gia dùng bữa tối, dẫn theo Lưu Mâu Lâm đi lo toan một số việc gấp. Trong linh đường, cuối cùng chỉ còn lại một mình Hoàng Tông Hi.
Thế nhưng, đây lại chính là điều hắn mong muốn, bởi vì sau một hồi chấn động và đau thương vừa rồi, hắn thực sự cần được ngồi một mình thật yên tĩnh một lúc, để suy ngẫm thật kỹ về ý nghĩa của sự việc lần này.
Chỉ là, để thực sự chìm vào suy tư cũng không phải chuyện dễ dàng, lúc này tinh thần của hắn vừa hưng phấn lại vừa mệt mỏi. Cho nên, khi hắn ngẩn ngơ nhìn chằm chằm vào bài vị của thầy, thứ đầu tiên lướt qua tâm trí hắn chỉ là những mảnh ghép cuộc sống trong quá khứ. Hắn chốc lát nhớ lại năm xưa khi người cha bị phe hoạn quan bức hại đến chết, bản thân vẫn còn là một thiếu niên mười bảy tuổi, Lưu Tông Châu đã mạo hiểm nguy cơ bị liên lụy để thu nhận hắn vào môn hạ, từ đó trở thành người bảo vệ của hắn; chốc lát, hắn lại nhớ đến, trong những năm tháng sau đó, thầy đã mang theo sự thiên vị đặc biệt, hướng dẫn tỉ mỉ cho học vấn của hắn, khiến hắn nhanh chóng trỗi dậy giữa vô số bạn đồng môn, trở thành truyền nhân quan trọng của phái Trì Sơn. Sau đó hắn lại nhớ đến, chính là ở trong tòa dinh thự này, khi tin tức Bắc Kinh thất thủ, Sùng Trinh hoàng đế tuẫn quốc vừa truyền đến, thầy cũng đau đớn muốn chết, chính là hắn đã dùng đại nghĩa khuyên can khổ sở, khiến thầy vực dậy tinh thần; tiếp theo, hắn lại nhớ đến, lần đó, tại ngôi chùa ở Đan Dương, vì hay tin có thích khách đến ám sát, để bảo vệ thầy, hắn đã tốn biết bao tâm cơ, trải qua bao nhiêu căng thẳng và hoảng sợ, thế mà thầy lại chẳng hề xem là chuyện lớn, còn kéo hắn bàn về Dương Minh tâm học. Kết quả thật kỳ lạ, đám thích khách rốt cuộc lại chẳng hề xuất hiện...
Cuối cùng, hắn chợt nghĩ đến Tiền Khiêm Ích. Bàn về giao du và học vấn, Tiền Khiêm Ích vốn dĩ cũng coi như là một người thầy của Hoàng Tông Hi, thế nhưng mãi cho đến bữa tối vừa rồi, Hoàng Tông Hi mới biết được từ miệng Lưu Câu rằng: Lần này quân Thanh tiến đánh nhanh chóng như vậy, là bởi vì Nam Kinh có trong tay trọng binh và thành cao hào sâu, đến cuối cùng lại không đánh mà hàng! Mà trong số những đại thần lúc bấy giờ mưu tính dâng thành đầu hàng, Tiền Khiêm Ích lại thuộc hàng chủ mưu. Nghe nói vị công thần này nay đã cạo đầu đổi phục, ngang nhiên bôn ba hiệu lực dưới trướng của "giặc rợ" Đa Đạc. "Hừ, thật không ngờ Tiền Mục Trai lại làm ra cái chuyện ô nhức ngàn thu tự hủy hoại danh tiết thế này! Thẹn cho hắn là một nguyên lão Đông Lâm, thật khiến người ta xấu hổ chết mất! Không thể nghi ngờ, những năm qua hắn đối với bọn tiểu nhân hoạn quan vẫn luôn ba phải, tâm chí không kiên định, có thể nói manh nha đã lộ rõ; nhưng làm sao ngờ được, cuối cùng hắn bỏ bao nhiêu con đường không đi, lại cứ đi học theo Hồng Cừu, Ngô Tam Quái, làm cái tên phản chủ lừa tông, bán nước cầu vinh! Ta coi như đã nhìn lầm hắn hoàn toàn, nhận thức sai về hắn rồi!"
Nghĩ đến cục diện vốn dĩ chưa chắc đã không thể xoay chuyển, chỉ vì lập nhầm một vị hôn quân như Hoằng Quang triều, khiến cho những bậc chính nhân quân tử trong triều không chỉ lực bất tòng tâm, mà còn chịu đựng đủ sự đả kích, chèn ép, thậm chí là sát hại; lại để cho đại quyền liên quan đến sự sống chết của quốc gia không bị rơi vào tay bọn gian nịnh như Mã Sĩ Anh, Nguyễn Đại Thành, thì lại lọt vào tay những kẻ phản bội như Tiền Khiêm Ích, kết quả làm cho tình hình từ xấu lại càng thêm xấu, cuối cùng đến mức không thể vãn hồi, liên lụy đến tính mạng, tài sản, sự nghiệp và cả lý tưởng của toàn thể bách tính, bao gồm cả đám người như bản thân hắn, cũng bị kéo tuột vào cùng chết chùm một cách oan uổng, Hoàng Tông Hi cảm thấy vô cùng uất ức, đau đớn và phẫn hận, đến mức siết chặt hai nắm đấm, răng cắn ken két.
"Nhạc phụ đại nhân, nhạc phụ đại nhân!" Tiếng gọi khẽ liên tiếp vang lên bên tai, Hoàng Tông Hi sực tỉnh, định thần lại, lúc này mới nhìn rõ, hóa ra Lưu Mâu Lâm đã đến bên cạnh.
"Nhạc phụ đại nhân, gia nghiêm sai tiểu tế đến để cùng nhạc phụ đại nhân canh linh, cúi xin ngài chuẩn y!" Lưu Mâu Lâm hành lễ, cung kính nói.
"Ừm, là cha con bảo con đến à?"
"Bẩm đại nhân, tiểu tế vốn có ý này, vừa rồi bẩm báo với gia nghiêm, đã được gia nghiêm ưng thuận."
Hoàng Tông Hi xua tay: "Ừ, vậy thì ngồi xuống đi!"
Lưu Mâu Lâm lại không ngồi xuống ngay, cậu ta chắp tay vái tạ nhạc phụ trước, sau đó cúi người dịch chiếc bồ đoàn dưới đất xuống phía dưới một chút, lúc này mới ngồi xuống, nhưng ngay lập tức lại chắp tay, đôi mắt tròn xoe hãy còn nét trẻ con đăm đăm nhìn nhạc phụ, lộ ra vẻ mặt vô cùng cung kính.
Lưu Mâu Lâm này năm nay mới chỉ có mười bốn tuổi, vì từ nhỏ đã thụ hưởng gia huấn, lại là đứa cháu trai duy nhất trong nhà, thế nhưng đã được tôi luyện đến mức cử chỉ lời nói đều tuân thủ khuôn phép, ra dáng một thiếu niên già dặn. Ấn tượng này, khi Hoàng Tông Hi mới gặp cậu ta lần đầu, từng cảm thấy buồn cười thầm, nhưng bề ngoài cũng chỉ đành nghiêm túc đáp ứng xã giao.
Sau này qua lại nhiều lần với nhau mới dần quen thuộc, không còn cảm thấy có gì lạ nữa. Thế nhưng, vào giờ phút này, đối diện với thái độ cung kính, lễ phép của con rể, Hoàng Tông Hi bỗng cảm thấy một sự rung động mạnh mẽ.
"Phải, nếu cứ như thế này, mặc cho đám giặc rợ chiếm cứ Trung Quốc, thì cho dù thế hệ của chúng có thể nhớ được tục lệ tổ tông, giáo huấn của thánh nhân, thì đến đời sau, đời sau nữa, e rằng không chỉ tóc tai y phục, mà ngay cả chuyện ăn uống, nói năng, biết chữ, cho đến đi đứng sinh hoạt, ma chay cưới hỏi, tất thảy đều sẽ trở nên giống hệt như lũ giặc rợ! Cứ như thế này, thần châu Xích Huyện của ta, ruộng vườn gấm vóc, thành thị phồn hoa vô tận há chẳng phải từ đây sẽ sa sút thành chốn hoang vu man rợ để lều trại chăn ngựa; hàng ức vạn bách tính nhà Hán của ta, há chẳng phải đều sẽ biến thành súc sinh cầm thú ăn lông ở lỗ, không biết nhân nghĩa lễ giáo là gì sao! Sống thế này thì khác gì chết chứ? A, khác gì chết chứ!"
Nghĩ như vậy, Hoàng Tông Hi liền nhận ra rằng, mặc dù mới chỉ vừa nãy thôi, hắn vẫn còn cảm thấy căm thù tận xương tủy đối với cục diện chính trị chuyên chế xem trọng vương quyền cực độ trước đây, và đối với việc có nên tham gia vào cuộc khởi nghĩa hiện tại hay không vẫn luôn vô cùng do dự, thế nhưng, nếu không muốn nền văn minh Hoa Hạ mà hắn coi trọng như tính mạng bị hủy diệt hoàn toàn như thế này, thì ngoài việc vùng lên chiến đấu một phen, hắn kỳ thực chẳng còn con đường nào khác để lựa chọn. Điều này lại một lần nữa khiến hắn cảm thấy đau đớn — một nỗi đau đớn khi rõ ràng không nhìn thấy chút hy vọng thành công nào của sự việc, nhưng vẫn cứ phải dấn thân vào. Có một khoảnh khắc, hắn cảm thấy vừa tuyệt vọng lại vừa hoang mang, mặc dù phát hiện ra Hoàng An đang lấm lét bước vào và đang nói chuyện với Lưu Mâu Lâm, nhưng hắn chẳng nghe thấy gì cả...
Thế nhưng, cuối cùng hắn cũng hoàn hồn lại, và nghe thấy giọng điệu bất an của Hoàng An đang nói: "... Thế nhưng binh lực quá ít, chỉ sợ không đánh lại lũ giặc rợ!"
"Binh gì mà ít?" Hoàng Tông Hi quay đầu lại, hỏi.
"Ôi, bẩm đại gia —" Hoàng An vội vàng đáp, "Bên ngoài cửa Nam đến rất nhiều binh mã, nói là từ Thượng Ngu đến để đón Lỗ vương gia, lại còn nghe nói binh lính ở Dư Diêu, Ninh Ba cũng sắp đến rồi!"
Hoàng Tông Hi ngẩn người: "Hôm qua ta mới từ Dư Diêu tới, sao binh lính Dư Diêu lại sắp đến rồi?" Hắn thầm nghĩ.
Thế nhưng, sau đó liền nhớ ra: Tôn Gia Tích từng nói, một thủ lĩnh khởi nghĩa khác là Hùng Nhữ Lâm từ mấy ngày trước đã đi đến Đài Châu để nghênh đón Lỗ vương. Vậy thì xem ra chắc chắn là sau khi hắn rời đi, Tôn Gia Tích liền nhận được tin tức, cũng lập tức khởi hành chạy đến.
"Ừm, vậy chuyện 'không đánh lại giặc rợ' là thế nào?" Hắn nhíu mày hỏi lại.
"Cái này, cái này, tiểu nhân cũng là nghe người bên ngoài nói, chỉ đến có tầm mười thuyền tám thuyền binh, quá ít, chỉ sợ..." Dừng lại một lúc, thấy Hoàng Tông Hi không lên tiếng, lá gan của hắn ta lớn dần lên, bắt đầu khua tay múa chân nói: "Này, đám binh lính ở Thượng Ngu kia nháo nhào cả lên, vừa xuống thuyền đã chạy đầy bến cảng, lại còn cãi nhau, đánh nhau, người đầu sỏ quát tháo cũng không thèm nghe. Tiểu nhân thấy bọn họ ngay cả quân phục cũng chẳng có, đao kiếm cũng rách rưới tả tơi. Hách, thế này mà gọi là binh gì chứ! Lại sao có thể đánh nhau với giặc rợ cơ chứ?"
Những gì Hoàng An nói có lẽ là sự thật. Để đối kháng với quân Thanh, chỉ dựa vào nghĩa dũng chiêu mộ tạm thời thì quả thực không đủ, cho nên Tôn Gia Tích bọn họ đã phái người liên lạc với hai vị tổng binh triều Minh đang đóng quân ở gần đó là Phương Quốc An, Vương Chi Nhân gia nhập, và nghe nói đã đồng ý đáp ứng, đến lúc đó thực lực của nghĩa quân sẽ được tăng cường đáng kể. Thế nhưng, giọng điệu khinh miệt khinh thường của Hoàng An khi nhắc đến nghĩa dũng lại đâm nhức nhối Hoàng Tông Hi.
"Hồ đồ!" Hắn trợn trừng mắt, tức giận quát lớn, "Sao lại không tính là binh? Bọn họ là đến để nghênh đón Lỗ vương gia, chứ có phải đến đánh giặc đâu, mang theo nhiều binh lực làm gì chứ! Còn nói đến quân phục, đao kiếm, đó là vì chuẩn bị không kịp thời, có gì mà buồn cười? Nói cho ngươi biết, lũ giặc rợ này lần này nhất định phải đánh! Đánh được hay không đánh được, đều phải đánh! Cút! Cút ra ngoài cho ta! Cút!"
Hoàng An vừa rồi sốt sắng bước vào vốn là để báo tin cho chủ nhân, lại còn đinh ninh rằng sẽ nhận được sự khen ngợi của chủ nhân, nằm mơ cũng không ngờ rằng nịnh nọt lại nịnh vào chân ngựa. Hắn ta bị tiếng quát đanh thép làm cho toàn thân run lên, sắc mặt lập tức tái mét. Chờ đến khi tiếng quát thứ hai giáng xuống, hắn ta "vù" một cái quay người, luồn qua ngưỡng cửa như một con thỏ, chớp mắt đã biến mất vào màn đêm u tối trong sân.
Hoàng Tông Hi vẫn còn cơn giận chưa nguôi, cứ thế cắn chặt răng, nhíu mày, không nói một lời. Mãi cho đến khi Lưu Mâu Lâm ở bên cạnh khuyên can hết lần này đến lần khác, hắn mới dần bớt giận.
"Không phải lão phu thích nổi giận đâu," hắn hậm hực giải thích, "chỉ là tên chó má này bị nuông chiều hư hỏng, cho nên mới gan lì phóng túng như thế, ăn nói hồ đồ. Không trừng phạt uốn nắn thì làm sao được!"
"Đại gia nói rất phải," Lưu Mâu Lâm vội vàng hùa theo nói, "Thánh nhân có dạy: Chỉ có tiểu nhân và đàn bà là khó nuôi! Đạo lý ngự trị này, tự nên dùng cả ân lẫn uy là thích hợp nhất."
Dừng lại một lúc, thấy Hoàng Tông Hi không nói gì nữa, cậu ta lại cẩn thận hỏi: "Sắp sang canh hai rồi, đại gia nhọc nhằn cả ngày, hay là, dựa vào cây cột này chợp mắt một lát, thế nào?"
Hoàng Tông Hi lắc đầu, nói: "Đêm nay ta không ngủ, con ngủ trước đi."
"Tiểu tế đêm nay cũng không định ngủ, vậy thì cứ ở đây bầu bạn với đại gia là được." Lưu Mâu Lâm lập tức bày tỏ.
Thế nhưng, cục diện bố vợ con rể lặng lẽ nhìn nhau này cũng chỉ duy trì được chừng nửa khắc, dần dần, Lưu Mâu Lâm ngồi đối diện đầu cứ gục xuống từng cú một, thân thể cũng bắt đầu ngả nghiêng không ngồi vững. Cuối cùng, cậu ta tựa vào cây cột, khẽ ngáy khò khò.
Hoàng Tông Hi vẫn không hề có chút buồn ngủ nào. Hắn lúc thì nhìn chằm chằm vào bài vị của thầy trên chiếc bàn dài, lúc thì nhìn ngọn đèn sáng mãi dưới gầm quan tài, có lẽ vì cuối cùng cũng đã hạ quyết tâm, giờ đây hắn lại chầm chậm cảm thấy: Mặc dù tiếp tục nối gót theo cục diện chính trị thối nát tột cùng trong quá khứ thì rất khó làm nên trò trống gì, nhưng đã quyết định dấn thân vào cuộc khởi nghĩa, thì thế nào cũng phải tìm cách thúc đẩy những kẻ nắm quyền từ bỏ cái cũ đổi mới cái mới. Vậy thì, trong triều đình tương lai, có lẽ vẫn nên đảm nhận một chức quan nửa chức thì tốt hơn? Bởi vì giống như lời Tôn Gia Tích đã nói: Nếu không có chức quan, có rất nhiều việc sẽ không thể tham gia vào được. "Thế nhưng, ta đã lặp đi lặp lại nhiều lần bày tỏ, sẽ mô phỏng theo tấm gương của Lý Bí năm xưa, dùng thân phận áo vải để báo hiệu xã gác, vậy thì sao có thể đổi ý được nữa? Hơn nữa truyền ra ngoài, cũng sẽ chuốc lấy sự chê cười của người ta!" Nghĩ đến điều này, Hoàng Tông Hi không khỏi hối hận, cảm thấy bản thân lại phạm vào cái bệnh cũ nông nổi cảm tính. Không thể nghi ngờ, vẫn còn tồn tại một khả năng vãn hồi, đó chính là Tôn Gia Tích kiên định với ý kiến trước, lại một lần nữa đề xuất. Thế nhưng vì lúc đó bản thân nói quá quả quyết, lỡ như đối phương cảm thấy khó xử không nỡ ép buộc nữa, cứ thế mà bỏ qua...
Cứ tâm thần bất định suy nghĩ như thế, dần dần, Hoàng Tông Hi cảm thấy một cái lạnh thấu xương không biết từ đâu ùa tới. Ban đầu, hắn còn dốc sức chống cự. Thế nhưng luồng khí lạnh đó lại càng lúc càng buốt giá, quả thực thấu xương thấu thịt. Hoàng Tông Hi cảm thấy không thể chịu đựng nổi nữa, định đứng dậy, nhưng lại bất ngờ phát hiện ra toàn thân như bị phong ấn lại, đến động đậy cũng không động đậy nổi. "Ồ, chuyện này là thế nào?" Hắn thầm nghĩ. Vừa định cố gắng thêm chút nữa, đúng vào lúc này, đèn nến trong linh đường bỗng chốc đều trở nên mờ mịt không chút ánh sáng, chỉ có ngọn đèn sáng mãi được đặt dưới quan tài là vẫn còn phát ra ánh sáng u lam mờ ảo. Cùng lúc đó, xung quanh luồng ánh sáng xuất hiện vô số bóng hình kỳ quái, lúc giống người, lúc lại giống quỷ dữ, đang ở đó chạy điên cuồng, càng chạy càng nhanh, cũng càng ngày càng lớn, chỉ trong chớp mắt, đã chiếm kín toàn bộ linh đường, đồng thời phát ra những tiếng thét chói tai, đinh tai nhức óc!